Պետերբուրգի և Մոսկվայի համալսարանների դերը հայ մտավորականության պատրաստման գործում (19-րդ դարի երկրորդ կես)

Linguistics

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է «ազատություն» հասկացության հեղինակային հայեցակարգի լեզվականացման գործընթացին միջտեքստային տիրույթում՝ ընդգծելով այն՝ որպես իմաստային կառուցվածքի փոխանցման և մշակութային ընկալման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը վերլուծում է, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ և տեքստային համատեքստներ ձևավորում «ազատություն» հասկացության տարբեր շերտերը, ինչպես նաև այն լեզվական միջոցները, որոնց միջոցով այս հայեցակարգը արտահայտվում և համադրաբար համակցվում է այլ գաղափարների, արժեքների և սոցիոկուլտուրալ կոնվենցիաների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջտեքստային փոխազդեցություններին՝ ընդգրկելով համեմատական վերլուծություններ, սեմանտիկ, սինտակսիկ և տրամաբանական առանձնահատկություններ, որոնք թույլ են տալիս պատկերել ազատության գաղափարի զարգացումը և հեղինակային ընկալումների դինամիկան ժամանակակից և պատմական տեքստերում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է լեզվաբանների, գրականագետների և մշակութաբանների համար՝ նպաստելով հայեցակարգերի լեզվականացման, արժեքային համակարգերի և մտավոր մշակույթի խորքային ըմբռնմանը։

History

Հայաստանն ըստ անտիկ հեղինակների պատմաաշխարհագրական տեղեկությունների (արդի ուսումնասիրություններ և պատմական սկզբնաղբյուրների քրեստոմատիա)-ը պատմաաշխարհագրական և աղբյուրագիտական բնույթի գիտական ժողովածու է, որը համադրում է անտիկ հեղինակների վկայությունները Հայաստանի մասին և դրանց արդի գիտական մեկնաբանությունները՝ ստեղծելով ամբողջական պատկերացում, թե ինչպես է Հայկական լեռնաշխարհը ներկայացվել հունա-հռոմեական և այլ հին հեղինակների աշխատություններում, աշխատությունում ներառված են տարբեր պատմիչների, աշխարհագրագետների և ճանապարհորդների տեքստերից քաղվածքներ, որոնք վերաբերում են Հայաստանի սահմաններին, քաղաքներին, ժողովուրդներին, պետական կառուցվածքներին, բնական միջավայրին և ռազմավարական նշանակությանը, ինչպես նաև դրանց համեմատական վերլուծությունը ժամանակակից պատմագիտության տեսանկյունից, հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են անտիկ աղբյուրները ձևավորել Հայաստանի մասին վաղ պատմական պատկերացումները և ինչ չափով են այդ տեղեկությունները համադրելի հնագիտական և պատմական տվյալների հետ, աշխատությունը միաժամանակ ծառայում է որպես քրեստոմատիա և գիտական մեկնաբանություն՝ օգնելով ուսումնասիրողներին ուղղակիորեն աշխատել սկզբնաղբյուրների հետ և հասկանալ դրանց պատմական արժեքը և սահմանափակումները, այն կարևոր ներդրում է Հայաստանի հին պատմության աղբյուրագիտության և պատմաաշխարհագրության ուսումնասիրության մեջ։

Culture

Այս մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նորագույն գրականության համակարգված ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին տրամադրել տեղեկություն տվյալ թեմատիկ ուղղություններով հրատարակված աղբյուրների վերաբերյալ։ Գրքում ներառված են տարբեր բնույթի նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ, որոնք վերաբերում են արվեստի պատմությանը, կերպարվեստին, թատրոնին, երաժշտությանը, մշակութային գործընթացներին և հարակից ոլորտներին։ Հրատարակությունը կազմված է այնպես, որ հեշտացնի անհրաժեշտ գրականության որոնումը, թեմատիկ ուսումնասիրությունների կազմակերպումը և գիտական աշխատանքների համար համապատասխան աղբյուրների ընտրությունը։ Այն արտացոլում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակությունների բազմազանությունը՝ ծառայելով որպես օգտակար տեղեկատու գործիք գրադարանավարների, արվեստաբանների, մշակույթի մասնագետների, ուսանողների, դասախոսների և ստեղծագործական ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այս ցանկը նաև արժեքավոր նյութ է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական հոսքերի ուսումնասիրության համար։

History

Գիրքը ուսումնասիրում է Հաղպատի վանական համալիրի պատմամշակութային դերը՝ այն ներկայացնելով որպես հայապահպանության կարևոր կենտրոն միջնադարյան Հայաստանում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են վանքի հիմնադրման և զարգացման փուլերը, նրա հոգևոր, կրթական և գիտական նշանակությունը, ինչպես նաև դերը որպես ձեռագրական և մշակութային կենտրոն։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Հաղպատի դպրոցի գործունեությանը, մատենագրական ավանդույթներին, կրոնական կյանքի կազմակերպմանը և վանական համալիրի ազդեցությանը տարածաշրջանի մշակութային զարգացման վրա։ Գրքում ընդգծվում է Հաղպատի դերը որպես ազգային ինքնության պահպանման օջախ օտար տիրապետությունների պայմաններում, ինչպես նաև նրա կապը հայկական այլ վանական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետական առանձնահատկություններին, եկեղեցիների կառուցվածքին և արվեստի գործերին, որոնք արտացոլում են հայկական միջնադարյան մշակույթի բարձր մակարդակը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորքային պատկերացում կազմել Հաղպատի որպես հայապահպան կենտրոնի պատմական և մշակութային նշանակության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով պատմաբանների, հայագետների և մշակութաբանությամբ հետաքրքրվողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է աշակերտական ինքնավարության համակարգում անձի ձևավորման հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դպրոցական ինքնավարությունը որպես սովորողների սոցիալական, բարոյական, հաղորդակցական և կազմակերպչական կարողությունների զարգացման կարևոր միջավայր։ Գրքում ուսումնասիրվում է այն գործընթացը, որի միջոցով աշակերտը կրթական համայնքի ակտիվ մասնակից լինելու, որոշումների կայացմանը ներգրավվելու, սեփական կարծիքն արտահայտելու և ընդհանուր պատասխանատվություն ստանձնելու միջոցով ձեռք է բերում ինքնուրույնության և սոցիալական պատասխանատվության նոր մակարդակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշակերտական ինքնավարության կառուցվածքին, նպատակներին, սկզբունքներին և կազմակերպական ձևերին, ինչպես նաև դրա ազդեցությանը սովորողի ինքնագիտակցության, նախաձեռնողականության, առաջնորդական հատկանիշների և համագործակցային հմտությունների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում ուսուցիչների, դպրոցի վարչակազմի և աշակերտների փոխհարաբերությունները, ժողովրդավարական արժեքների ձևավորման, փոխադարձ հարգանքի և պատասխանատու վարքագծի խթանման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում աշակերտական ինքնավարությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես դպրոցական կյանքի կազմակերպման միջոց, այլև որպես մանկավարժական գործընթաց, որի արդյունավետ իրականացումը կարող է նպաստել հասուն, ինքնուրույն, նախաձեռնող և հասարակական կյանքին ակտիվորեն մասնակցող անձի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում են նաև այն պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են ինքնավարության արդյունավետ գործունեության համար, այդ թվում՝ անվտանգ և մասնակցային կրթական միջավայրի ստեղծումը, սովորողների կարծիքի արժևորումը, ինքնակազմակերպման հնարավորությունների ընդլայնումը և պատասխանատվության աստիճանական փոխանցումը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության կառավարման մասնագետների, դպրոցների ղեկավարների, ուսուցիչների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են սովորողների անձնային զարգացման, քաղաքացիական դաստիարակության և դպրոցական ժողովրդավարական մշակույթի ձևավորման հարցերով։

Pedagogy

Այս գիրքը ներկայացնում է մանկավարժական մտքի զարգացման պատմությունը՝ սկսած հին քաղաքակրթություններից մինչև ժամանակակից կրթական տեսություններ։ Գրքում վերլուծվում են տարբեր դարաշրջանների կրթական գաղափարները, դաստիարակության նպատակները և ուսուցման մեթոդները, ինչպես նաև նշանավոր մանկավարժների և մտածողների ներդրումը կրթության զարգացման գործում։ Հեղինակը անդրադառնում է հումանիստական, դասական, պրագմատիկ և ժամանակակից մանկավարժական ուղղություններին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հասարակական և մշակութային փոփոխությունները ազդել կրթական համակարգերի ձևավորման վրա։ Նյութը օգնում է հասկանալ կրթության տեսական հիմքերը, մանկավարժական գաղափարների էվոլյուցիան և դրանց ազդեցությունը ժամանակակից ուսուցման գործընթացի վրա։