Պետության պարտքային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա (տեսության և պրակտիկայի հարցեր)

Technology

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Որոտան-Արփա-Սևան հիդրոտեխնիկական համակարգի շահագործման առանձնահատկություններին և դրա բարելավման ուղիներին՝ ընդգծելով Հայաստանի ջրային ռեսուրսների կառավարման ռազմավարական նշանակությունը։ Աշխատությունում դիտարկվում է համակարգը որպես բարդ ինժեներական համալիր, որի նպատակն է Սյունիքի և Վայոց ձորի ջրային պաշարների մի մասի տեղափոխումը դեպի Սևանա լիճ՝ լճի ջրային հաշվեկշռի կարգավորման և էկոլոգիական կայունության ապահովման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրատար թունելների, պոմպակայանների և կարգավորիչ կառույցների շահագործման տեխնիկական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև համակարգի հուսալիության վրա ազդող գործոններին՝ ներառյալ ջրաքանակի տատանումները, էներգետիկ ծախսերը և տեխնիկական մաշվածությունը։ Քննարկվում են նաև համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ ավտոմատ կառավարման համակարգերի ներդրում, կորուստների նվազեցում, տեխնիկական վերազինում և մշտադիտարկման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառություն։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ համակարգի կայուն և արդյունավետ շահագործումը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման, այլև Սևանա լճի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման համար։

Technology

Տեխնիկական, կենսաբժշկական ինժեներիայի և ավտոմատ կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վերին վերջույթների արհեստական պրոթեզների ադապտիվ կառավարման համակարգի մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից պրոթեզավորման տեխնոլոգիաների զարգացման հիմնական ուղղությունները, արհեստական վերջույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունների ընդլայնման նշանակությունը մարդու շարժողական կարողությունների վերականգնման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ադապտիվ կառավարման տեսական հիմքերին, կենսաբանական ազդանշանների օգտագործմանը, շարժումների ճանաչման և կառավարման հրահանգների ձևավորման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են մկանային էլեկտրական ազդանշանների մշակման, զգայուն տվիչներից ստացվող տեղեկատվության գնահատման, շարժողական համակարգի արձագանքման և կառավարման ճշգրտության ապահովման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են կառավարման ալգորիթմների հարմարեցումը օգտագործողի անհատական առանձնահատկություններին, շարժումների փոփոխվող պայմաններին և արտաքին միջավայրի ազդեցություններին, ինչպես նաև համակարգի կայունության ու հուսալիության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել արհեստական վերջույթների շարժումների մոդելավորման, հետադարձ կապի կազմակերպման, կառավարման համակարգի փորձարարական գնահատման և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրա արդյունավետության համեմատական վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող համակարգերի կիրառական նշանակությանը պրոթեզների գործառնական հնարավորությունների ընդլայնման, շարժումների բնականության բարելավման, օգտագործման հարմարավետության և մարդու ինքնուրույնության բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ինժեներիայի, ռոբոտատեխնիկայի, ավտոմատ կառավարման, վերականգնողական տեխնոլոգիաների և խելացի պրոթեզավորման համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է պատերազմից հետո սահմանամերձ բնակավայրերի բնակչության հոգեբանական վիճակի, հետվնասվածքային ապրումների և հոգեկան առողջության վրա ռազմական իրադարձությունների ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի օրինակով։ Քննարկվում են պատերազմական գործողությունների, անվտանգության շարունակական սպառնալիքների, սոցիալական անորոշության և առօրյա կենսապայմանների փոփոխության հետևանքով առաջացող հոգեբանական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետվնասվածքային սթրեսային դրսևորումներին, տագնապայնությանը, վախի զգացմանը, հուզական լարվածությանը, քնի խանգարումներին և հոգեբանական հարմարվողականության խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են սահմանամերձ բնակչության տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի հոգեբանական արձագանքների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև անհատական փորձառության, ընտանեկան միջավայրի և համայնքային հարաբերությունների ազդեցությունը հոգեվիճակների ձևավորման վրա։ Դիտարկվում են պատերազմի անմիջական և երկարաժամկետ հոգեբանական հետևանքները, անվտանգության ընկալման փոփոխությունները, սոցիալական վստահության, ապագայի նկատմամբ սպասումների և կյանքի որակի հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են հոգեբանական դիմակայունության, սթրեսի հաղթահարման անհատական և հասարակական մեխանիզմների, սոցիալական աջակցության և համայնքային համախմբվածության նշանակությունը հետպատերազմյան հարմարվողականության գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցաթերթիկներ, հարցազրույցներ, դիտարկումներ և հոգեախտորոշիչ մեթոդներ՝ բնակչության հոգեվիճակների առանձնահատկությունները բացահայտելու և դրանց վրա ազդող գործոնները գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում հոգեբանական աջակցության կազմակերպման, հետվնասվածքային դժվարությունների վաղ հայտնաբերման, հոգեկան առողջության ծառայությունների հասանելիության և համայնքային աջակցության ծրագրերի զարգացման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են սահմանամերձ բնակավայրերի սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների հաշվառման, խոցելի խմբերի կարիքների գնահատման և երկարաժամկետ վերականգնողական միջոցառումների մշակման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հետպատերազմյան հոգեբանական հետևանքների ուսումնասիրության, սահմանամերձ համայնքների բնակչության հոգեկան առողջության պահպանման և հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մոտեցումների մշակման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, հոգեկան առողջության մասնագետների, համայնքային աջակցության ծրագրերի կազմակերպիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Հանրահաշիվ - Ա. Ալեքսանյան աշխատությունը բարձրագույն կամ միջին-բարձր մակարդակի մաթեմատիկական ուսումնական ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի համակարգված ձևով ներկայացնել հանրահաշվի հիմնական բաժինները՝ թվաբանական և հանրահաշվական արտահայտություններ, հավասարումներ և անհավասարումներ, ֆունկցիաների հատկություններ, բազմությունների և հարաբերությունների տարրական հասկացություններ, ինչպես նաև ավելի զարգացած թեմաներ՝ կախված դասընթացի մակարդակից, իսկ նյութը սովորաբար կառուցված է տեսական բացատրությունների, կանոնների և բազմաթիվ լուծված օրինակների համադրությամբ, որպեսզի սովորողը կարողանա ոչ միայն հասկանալ սահմանումները, այլ նաև կիրառել դրանք խնդիրների լուծման մեջ, ինչը կարևոր է ինչպես դպրոցական, այնպես էլ բարձրագույն կրթության մաթեմատիկական հիմքերի ամրապնդման համար, և ընդհանուր նպատակն է զարգացնել տրամաբանական մտածողություն ու հաշվարկային հմտություններ։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է երեխաների՝ ծնողների հանդեպ ունեցած բարոյական պարտականություններին և ընտանեկան հարաբերությունների հիմքում ընկած հարգանքի, սիրո, երախտագիտության ու պատասխանատվության սկզբունքներին։ Երկի հիմնական թեման ծնող-երեխա հարաբերությունների բարոյական նշանակությունն է՝ շեշտադրելով ծնողների նկատմամբ պատշաճ վերաբերմունքի, նրանց խնամքի ու հոգատարության գնահատման և ընտանիքի ներսում փոխադարձ պարտավորությունների գիտակցման կարևորությունը։ Ընտանիքը դիտարկվում է որպես մարդու առաջին դաստիարակչական միջավայր, որտեղ ձևավորվում են վարքի սկզբունքները, բարոյական պատկերացումները և հասարակական կյանքի համար անհրաժեշտ արժեքները։ Ծնողների հանդեպ հարգանքը ներկայացվում է որպես անձնական և հասարակական բարոյականության կարևոր բաղադրիչ, որը դրսևորվում է ոչ միայն խոսքերով, այլև առօրյա վարքով, ուշադիր վերաբերմունքով, հնազանդությամբ, օգնությամբ և նրանց կարիքների նկատմամբ հոգատարությամբ։ Նման թեմատիկայով գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայ կրթական ու կրոնաբարոյական ավանդույթում, քանի որ նպաստել է երեխաների դաստիարակությանը և ընտանեկան կյանքի վերաբերյալ ընդունված բարոյական սկզբունքների փոխանցմանը։ Քրիստոնեական ուսմունքում ծնողներին պատվելը համարվում է կարևոր պատվիրաններից մեկը և կապվում է երախտագիտության, սիրո, պատասխանատվության ու ընտանեկան ներդաշնակության պահպանման հետ։ Այս մոտեցման շրջանակում երեխաների պարտականությունները չեն սահմանափակվում միայն ծնողների խոսքերին հետևելով․ դրանք ներառում են նաև նրանց աշխատանքի ու զոհողությունների գնահատումը, դժվարությունների ժամանակ աջակցությունը և ընտանեկան կապերի ամրապնդումը։ Աշխատության դաստիարակչական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է մարդու բնավորության ձևավորման հիմնարար հարցերից մեկին՝ սովորեցնում է ճանաչել իրեն խնամած մարդկանց նկատմամբ ունեցած պարտքը և գիտակցել ընտանեկան հարաբերությունների արժեքը։ Ծնողների ու երեխաների միջև հարգանքի և վստահության վրա հիմնված կապերը կարևոր են ոչ միայն ընտանիքի բարեկեցության, այլև հասարակության բարոյական հիմքերի պահպանման համար։ Այսպիսի գրքերը նախատեսված էին բարոյական գիտելիքների տարածման և երիտասարդ սերնդի վարքի ուղղորդման համար՝ ընտանեկան պարտականությունները ներկայացնելով որպես անձնական հասունության ու հասարակական պատասխանատվության մաս։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրոնաբարոյական գրականության, մանկավարժական մտքի, ընտանեկան դաստիարակության պատմության և 19-րդ դարի հայերեն կրթական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի դաստիարակչական մոտեցումները, որոնցում ընտանիքը, ծնողների հեղինակությունը և երեխաների բարոյական պարտականությունները դիտարկվել են անհատի ձևավորման ու համայնքային կյանքի շարունակականության կարևոր հիմքեր։

Geography

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հողի հեղուկացման երևույթի համակողմանի վերլուծությանը և դրա կապին Հայաստանի ակտիվ սեյսմատեկտոնական գործընթացների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է Սարդարապատի կառուցվածքի, Փամբակ–Սևան–Սյունիքի ակտիվ խզվածքի և Սևանա լճի ավազանի վերաբերյալ նոր երկրաբանական, սեյսմոլոգիական և պալեոսեյսմոլոգիական տվյալներ՝ գնահատելով դրանց դերը ուժեղ երկրաշարժերի առաջացման և երկրաբանական վտանգների ձևավորման գործում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են հողի հեղուկացման հետքերը որպես անցյալ սեյսմիկ իրադարձությունների վկայություններ, վերլուծվում են դաշտային դիտարկումների, երկրաբանական քարտեզագրման, գեոֆիզիկական հետազոտությունների և լաբորատոր տվյալների արդյունքները, ինչպես նաև ներկայացվում են սեյսմիկ վտանգի գնահատման նոր մոտեցումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ խզվածքների կառուցվածքին, դրանց շարժման առանձնահատկություններին և երկրաշարժերի հնարավոր ազդեցությանը բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների և բնական միջավայրի վրա։ Աշխատությունը նախատեսված է երկրաբանների, սեյսմոլոգների, ինժեներ-երկրաբանների, բնական աղետների ռիսկերի գնահատմամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև երկրաբանական գիտություններով հետաքրքրվող հետազոտողների և ուսանողների համար։