Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Материалы для истории грузино-армянских отношений
Այս աշխատությունը պատմական սկզբնաղբյուրների, փաստաթղթերի և վկայությունների ժողովածու է, որը նվիրված է վրացա-հայկական հարաբերությունների ուսումնասիրմանը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Գրքում հավաքված նյութերը լուսաբանում են հայ և վրացի ժողովուրդների քաղաքական, մշակութային, տնտեսական, կրոնական և հասարակական կապերի ձևավորումն ու զարգացումը՝ ներկայացնելով դրանց բազմակողմանի բնույթը։ Հրատարակությունը ներառում է արխիվային փաստաթղթեր, պաշտոնական գրություններ, տարեգրություններ, նամակագրություններ և այլ պատմական աղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնելու երկու ժողովուրդների փոխհարաբերությունների կարևոր դրվագները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացներին, միջպետական և միջհամայնքային հարաբերություններին, ինչպես նաև փոխադարձ մշակութային ազդեցություններին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական իրադարձությունների փաստական հիմքերի ուսումնասիրության, սկզբնաղբյուրագիտական հետազոտությունների և Հարավային Կովկասի պատմության առավել խորքային ընկալման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, կովկասագետներին, հասարակագետներին և բոլոր այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ-վրացական պատմական կապերի և տարածաշրջանի բազմադարյա պատմության ուսումնասիրությամբ։
Updated: 2026-09-23
Chemistry
Синтез функционализированных трифенилфосфониевых солей и соответствующих дифенилфосфорильных соединений
Աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիոնալացված տրիֆենիլֆոսֆոնիումային աղերի և դրանց համապատասխան դիֆենիլֆոսֆորիլային միացությունների ստացման մեթոդների մշակմանը, սինթեզի օրինաչափությունների բացահայտմանը և ստացված նյութերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ֆոսֆոր պարունակող օրգանական միացությունների նպատակային կառուցման վրա՝ ելանյութերի ընտրության, ռեակցիայի պայմանների և մոլեկուլում տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի առկայության ազդեցության գնահատմամբ։ Տրիֆենիլֆոսֆոնիումային աղերը դիտարկվում են որպես օրգանական սինթեզի կարևոր միջանկյալ նյութեր, որոնց կառուցվածքային առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս իրականացնել տարբեր տեսակի քիմիական փոխակերպումներ և ստանալ նոր ածանցյալներ։ Քննության են առնվում դրանց առաջացման մեխանիզմները, համապատասխան ֆոսֆոր պարունակող ռեագենտների և օրգանական սուբստրատների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև փոխարինիչների բնույթի ազդեցությունը ռեակցիաների ընթացքի և վերջնական արգասիքների ելքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծմանը, քանի որ դրանց տեսակը և դիրքը կարող են էապես փոխել ստացվող միացությունների ռեակցունակությունը, կայունությունը և հետագա քիմիական փոխակերպումների հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են այն պայմանները, որոնցում հնարավոր է բարձր ընտրողականությամբ ստանալ նպատակային ֆոսֆոնիումային աղեր՝ նվազեցնելով կողմնակի ռեակցիաների և անցանկալի արգասիքների առաջացումը։ Այդ նպատակով դիտարկվում են լուծիչի բնույթի, ջերմաստիճանի, ռեագենտների հարաբերակցության, ռեակցիայի տևողության և այլ տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունները։ Կարևորվում է նաև ստացված նյութերի առանձնացման և մաքրման արդյունավետ մեթոդների ընտրությունը, քանի որ միացությունների մաքրությունը որոշիչ նշանակություն ունի դրանց կառուցվածքի հաստատման և հետագա փոխակերպումների ուսումնասիրության համար։ Առանձին ուղղություն է համապատասխան դիֆենիլֆոսֆորիլային ածանցյալների ստացումը։ Քննության են առնվում ֆոսֆոնիումային համակարգերի և ֆոսֆորիլային միացությունների միջև կառուցվածքային ու քիմիական փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև այն ռեակցիաները, որոնց միջոցով հնարավոր է անցում կատարել մի տեսակի ֆոսֆորօրգանական կառուցվածքից մյուսին։ Ուսումնասիրվում է ֆոսֆորի ատոմի շրջապատի փոփոխության ազդեցությունը մոլեկուլի ընդհանուր էլեկտրոնային կառուցվածքի, կայունության և ռեակցունակության վրա։ Դիֆենիլֆոսֆորիլային խմբի առկայությունը կարող է պայմանավորել միացությունների հատուկ քիմիական հատկություններ և հնարավորություն տալ դրանք օգտագործել հետագա բազմափուլ օրգանական սինթեզներում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում սինթեզված նյութերի կառուցվածքի հաստատմանը։ Այդ նպատակով կիրառվող սպեկտրային և ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս պարզել մոլեկուլներում ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությունը, ֆոսֆորի ատոմի քիմիական միջավայրը և ստացված միացությունների համապատասխանությունը նախատեսված կառուցվածքներին։ Միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի սպեկտրադիտումը հատկապես կարևոր է ֆոսֆորօրգանական միացությունների հետազոտության համար, քանի որ տարբեր միջուկների սպեկտրային տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս մանրամասն գնահատել մոլեկուլի կառուցվածքը։ Ինֆրակարմիր սպեկտրադիտման և այլ վերլուծական մեթոդների միջոցով հնարավոր է բացահայտել բնորոշ ֆունկցիոնալ խմբերը և հետևել ելանյութերի՝ վերջնական արգասիքների փոխակերպմանը։ Անհրաժեշտության դեպքում կառուցվածքային տվյալները կարող են լրացվել տարրային վերլուծությամբ, զանգվածային սպեկտրաչափությամբ և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառուցվածք-ռեակցունակություն կապի բացահայտմանը։ Տարբեր էլեկտրոնատու կամ էլեկտրոնակցեպտոր փոխարինիչների առկայությունը կարող է ազդել ֆոսֆոր պարունակող կենտրոնի և մոլեկուլի մյուս ռեակցիոն հատվածների հատկությունների վրա։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե կառուցվածքային փոփոխությունները ինչպես են անդրադառնում ռեակցիայի արագության, ընտրողականության, ստացվող արգասիքների կայունության և հետագա ֆունկցիոնալացման հնարավորությունների վրա։ Նման օրինաչափությունների բացահայտումը կարևոր է նոր միացությունների նպատակային սինթեզի համար, քանի որ թույլ է տալիս նախապես գնահատել որոշակի կառուցվածքով նյութերի ստացման առավել արդյունավետ ուղիները։ Քննության են առնվում նաև ֆոսֆոնիումային աղերի կիրառման հնարավորությունները ածխածին-ածխածին կապերի ձևավորման ռեակցիաներում։ Ֆոսֆորօրգանական ռեագենտները լայնորեն օգտագործվում են օրգանական քիմիայում՝ կառուցվածքային բարդության տարբեր աստիճան ունեցող մոլեկուլների ստացման համար, և ֆունկցիոնալացված ածանցյալների ստեղծումը կարող է ընդլայնել նման փոխակերպումների շրջանակը։ Ֆունկցիոնալ խմբերի պահպանման և հետագա ընտրողական փոխակերպման հնարավորությունը հատկապես կարևոր է բազմափուլ սինթեզներում, որտեղ յուրաքանչյուր փուլ պետք է իրականացվի առանց մոլեկուլի մյուս ռեակցունակ հատվածների անցանկալի փոփոխության։ Դիտարկվում է նաև նոր ֆոսֆորօրգանական միացությունների սինթետիկ ներուժը՝ որպես ավելի բարդ օրգանական կառուցվածքների ստացման ելանյութեր կամ միջանկյալ նյութեր։ Դրանց կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ ձևավորել նոր կապեր, փոխակերպել ֆունկցիոնալ խմբերը և կառուցել տարբեր ածխածնային կմախքներ։ Առանձին կարևորություն ունի սինթեզի մեթոդների վերարտադրելիությունը և նպատակային նյութերի բարձր ելքի ապահովումը։ Փորձարարական պայմանների համակարգված փոփոխությունը և ստացված արդյունքների համեմատությունը հնարավորություն են տալիս ընտրել առավել արդյունավետ պայմանները և մշակել տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ստացման ընդհանուր մոտեցումներ։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին նոր նյութերի սինթեզի, այլև ֆոսֆորօրգանական միացությունների ռեակցունակության ընդհանուր օրինաչափությունների պարզաբանման տեսանկյունից։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նոր ֆունկցիոնալացված ֆոսֆոր պարունակող միացությունների ստացմամբ, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմամբ և սինթետիկ փոխակերպումների հնարավորությունների ընդլայնմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք ծառայել ֆոսֆորօրգանական քիմիայի հետագա ուսումնասիրությունների և նպատակային հատկություններով նոր օրգանական նյութերի ստեղծման համար։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է նման միացությունների՝ նուրբ օրգանական սինթեզում, նյութագիտության, կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի որոնման և այլ քիմիական տեխնոլոգիաների շրջանակներում որպես միջանկյալ կամ ֆունկցիոնալ նյութեր օգտագործելու հնարավորությունների հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրգանական և ֆոսֆորօրգանական քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության ոլորտների հետազոտողների, քիմիկոսների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15
Economics
Ուղղակի հարկերի հաշվարկման մեխանիզմների կատարելագործման ուղիները ՀՀ-ում
Այս թեման վերաբերում է ՀՀ հարկային համակարգում ուղղակի հարկերի հաշվարկման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղիներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, ապահովել հարկային պարտավորությունների ճշգրիտ հաշվարկ և նվազեցնել ստվերային տնտեսության ազդեցությունը։ Ուղղակի հարկերի համակարգի բարելավման հիմնական ուղղություններից են հարկային օրենսդրության պարզեցումը և միասնականացումը, ինչը թույլ կտա նվազեցնել մեկնաբանությունների բազմազանությունը և հարկ վճարողների համար ապահովել ավելի կանխատեսելի հարկային միջավայր։ Կարևոր ուղղություն է նաև թվային տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված հաշվարկային համակարգերի ներդրումը, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերահսկել եկամուտների շարժը, նվազեցնել մարդկային գործոնի սխալները և բարձրացնել հաշվարկների թափանցիկությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային բազայի ընդլայնմանը՝ ստվերային տնտեսության կրճատման, հարկային վերահսկողության ուժեղացման և խոշոր հարկ վճարողների գործունեության ավելի արդյունավետ մոնիթորինգի միջոցով։ Միաժամանակ ընդգծվում է ռիսկերի վրա հիմնված հարկային ստուգումների համակարգի զարգացումը, որը թույլ է տալիս կենտրոնացնել վերահսկողությունը բարձր ռիսկ ունեցող սուբյեկտների վրա՝ խնայելով վարչական ռեսուրսները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև հարկային հաշվետվությունների թվայնացումը և էլեկտրոնային հարթակների զարգացումը, ինչը նպաստում է տվյալների ճշգրտության բարձրացմանը և վարչական բեռի նվազեցմանը։ Բարեփոխումների համատեքստում դիտարկվում է նաև միջազգային փորձի կիրառումը՝ հատկապես շահութահարկի և եկամտահարկի հաշվարկման մեթոդաբանությունների կատարելագործման ոլորտում, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության ավելի մեծ համադրելիության ապահովումը միջազգային ստանդարտների հետ։
Updated: 2026-09-23
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги. Обшественно-п (1975, թիվ 4)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրություն, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։
Updated: 2026-11-02Literature
Английская классическая проза и армянская литература
Աշխատությունը նվիրված է անգլիական դասական արձակի և հայ գրականության միջև ձևավորված գրական առնչությունների, փոխազդեցությունների և գեղարվեստական ընդհանրությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անգլիական արձակի նշանակալի ավանդույթների ընկալումն ու տարածումը հայկական գրական միջավայրում, դրանց ազդեցության հնարավոր դրսևորումները հայ հեղինակների ստեղծագործական մտածողության, թեմատիկ ընտրության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր գրական ստեղծագործություններում հանդիպող գաղափարական, թեմատիկ, ժանրային և ոճական զուգահեռները՝ ուշադրություն դարձնելով կերպարների կառուցման, սյուժեի կազմակերպման, պատմողական տեխնիկայի և հասարակական միջավայրի պատկերման առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գրական թարգմանություններին՝ որպես երկու մշակույթների միջև կապերի ձևավորման և անգլիական դասական գրականության հայկական ընթերցողական միջավայր ներթափանցման կարևոր միջոցի։ Քննարկվում են նաև գրական ստեղծագործությունների ընդունման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները, թարգմանական ընտրությունները և դրանց դերը հայ գրական գործընթացում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են տարբեր ազգային գրական ավանդույթներում հանդիպող ընդհանուր թեմաներն ու դրանց ինքնատիպ գեղարվեստական արտահայտությունները։ Անդրադարձ է կատարվում անհատի և հասարակության հարաբերություններին, բարոյական ընտրության, սոցիալական հակասությունների, մարդկային բնավորության և հասարակական փոփոխությունների պատկերման գրական եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ-անգլիական գրական կապերի պատմության, մշակութային փոխազդեցության և համաշխարհային գրական փորձի յուրացման գործընթացների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների, հայ և անգլիական գրականության ուսումնասիրողների, թարգմանաբանների, բանասերների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-01
Literature
Պարույր Սևակ Կենսագրություն
Պարույր Սևակ (իսկական անունը՝ Պարույր Ղազարյան) հայ գրականության 20-րդ դարի ամենանշանավոր բանաստեղծներից է, գրականագետ և թարգմանիչ։ Նա ծնվել է 1924 թվականին Արարատի մարզի Չանախչի (այժմ՝ Զանգակատուն) գյուղում։ Սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, ապա շարունակել է ուսումը Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում։ Սևակի ստեղծագործությունը առանձնանում է խորը փիլիսոփայական մտածողությամբ, հայրենիքի, սիրո, մարդու ներաշխարհի և ազգային ինքնության թեմաների վերլուծությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Անլռելի զանգակատուն» պոեմը, ինչպես նաև բազմաթիվ բանաստեղծությունների ժողովածուներ։
Updated: 2026-10-29