Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
ՀՀ տնտեսության մարքեթինգային մակրոմիջավայրի գնահատման ցուցանիշների համակարգը
Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մարքեթինգային մակրոմիջավայրի գնահատման ցուցանիշների համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մակրոտնտեսական, սոցիալական, տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոնների ազդեցությունը շուկայական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ձևավորել և վերլուծել այն ցուցանիշների համակարգը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել երկրի մարքեթինգային միջավայրը և դրա ազդեցությունը տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են մակրոմիջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ տնտեսական աճի տեմպերը, գնաճը, գործազրկությունը, բնակչության եկամուտները, սպառողական վարքագիծը, մրցակցային միջավայրը, ինչպես նաև պետական կարգավորման և հարկային քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարքեթինգային վերլուծության ցուցանիշների համակարգման և դասակարգման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս ապահովել տեղեկատվության համադրելիություն և կիրառելիություն ռազմավարական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է միջազգային փորձը՝ մակրոմիջավայրի գնահատման ինդեքսների մշակման և կիրառման ոլորտում, ինչպես նաև դրանց ադապտացման հնարավորությունները Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Միաժամանակ վերլուծվում է մակրոմիջավայրի փոփոխությունների ազդեցությունը ձեռնարկությունների մարքեթինգային ռազմավարությունների ձևավորման վրա։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է մարքեթինգի և մակրոտնտեսական վերլուծության ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ տնտեսության մարքեթինգային միջավայրի գնահատման ավելի համակարգված և արդյունավետ մեթոդաբանության մշակմանը։
Updated: 2026-09-21
Culture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1981, Մարտ, թիվ 3)
Այս մատենագիտական տեղեկատուն ներկայացնում է Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ցուցակը՝ որպես ընթացիկ տեղեկատվական աղբյուր գիտական, մշակութային և կրթական նպատակների համար։ Հրատարակության մեջ ընդգրկված են արվեստագիտության, մշակութաբանության, երաժշտագիտության, թատերագիտության, կինոյի, կերպարվեստի, ճարտարապետության և ժողովրդական արվեստի վերաբերյալ նոր գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և ուսումնասիրություններ։ Նյութերը ներկայացվում են մատենագիտական նկարագրություններով՝ ներառելով հեղինակ, վերնագիր, հրատարակման տվյալներ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել համապատասխան աղբյուրների ընտրության հարցում։ Աշխատությունը արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային գիտության զարգացման հիմնական միտումները, գիտահետազոտական հետաքրքրությունների շրջանակը և հրատարակչական գործունեության ուղղությունները։ Տեղեկատուն ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գրադարանավարների, գիտաշխատողների, արվեստագետների, ուսանողների և մշակութային հաստատությունների համար՝ նպաստելով մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական տեղեկատվության համակարգմանը և հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-08-21
Informatics
ԷՀՄ-ի լծորդման բլոկները
ԷՀՄ-ի լծորդման բլոկները համակարգչային տեխնիկայի կարևոր բաղադրիչներ են, որոնք ապահովում են տարբեր սարքերի և համակարգչի միջև տեղեկատվության փոխանակումը և համատեղ աշխատանքը։ «ԷՀՄ» հապավումը նշանակում է էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենա, իսկ լծորդման բլոկները ծառայում են որպես կապող օղակ համակարգչի ներքին և արտաքին սարքերի միջև։ Դրանք անհրաժեշտ են, որպեսզի պրոցեսորը կարողանա հաղորդակցվել հիշողության, մուտքային և ելքային սարքերի, ինչպես նաև արտաքին տեղեկատվական համակարգերի հետ։ Լծորդման բլոկները կատարում են տվյալների փոխանցման, ազդանշանների փոխակերպման, արագությունների համադրման և կառավարման գործառույթներ։ Համակարգչի տարբեր սարքեր աշխատում են տարբեր արագություններով և տարբեր սկզբունքներով, ուստի լծորդման բլոկները ապահովում են դրանց համատեղելիությունը և անխափան աշխատանքը։ Դրանք կարող են լինել ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին կառուցվածքի մասեր։ Ներքին լծորդման բլոկների օրինակ են մայր սալիկի վրա տեղադրված կառավարման համակարգերը, ավտոբուսները և հիշողության վերահսկիչները, իսկ արտաքին լծորդման բլոկների օրինակ են USB պորտերը, մոդեմները, ցանցային քարտերը և տարբեր ադապտերները։ Լծորդման բլոկների հիմնական խնդիրներից է տվյալների ճիշտ և արագ փոխանցումը պրոցեսորի և արտաքին սարքերի միջև։ Օրինակ՝ երբ օգտատերը մուտքագրում է տեղեկատվություն ստեղնաշարի միջոցով, լծորդման բլոկը ապահովում է այդ տվյալների փոխանցումը դեպի պրոցեսոր։ Նույն կերպ մոնիտորի, տպիչի կամ հիշողության սարքերի աշխատանքը նույնպես իրականացվում է համապատասխան լծորդիչների միջոցով։ Ժամանակակից համակարգիչներում լծորդման բլոկները կարևոր դեր ունեն նաև ցանցային հաղորդակցության և ինտերնետ կապի ապահովման մեջ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս համակարգիչներին փոխանակել տեղեկատվություն տեղային և գլոբալ ցանցերում։ Տեխնոլոգիաների զարգացման հետ մեկտեղ լծորդման բլոկները դարձել են ավելի արագ, հուսալի և բազմաֆունկցիոնալ, ինչը մեծացնում է համակարգիչների աշխատանքի արդյունավետությունը։
Updated: 2026-09-19
Mathematics
Игровые задачи в гравитационном поле
Աշխատությունը նվիրված է գրավիտացիոն դաշտում ընթացող խաղային խնդիրների և դրանց մաթեմատիկական ու ֆիզիկական մոդելների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում դրված են այնպիսի իրավիճակներ, որտեղ մասնակիցների գործողությունները, որոշումների հաջորդականությունը և շարժման օրենքները փոխկապակցված են գրավիտացիոն ուժի ազդեցության հետ։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են նյութական կետերի և մարմինների շարժման տարբեր մոդելներ, գրավիտացիոն փոխազդեցության պայմանները, հետագծերի ձևավորումը, էներգիայի և իմպուլսի պահպանման օրենքները, ինչպես նաև օպտիմալ որոշումների որոնման խնդիրները։ Խաղային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ֆիզիկական համակարգերը դիտարկել ոչ միայն որպես շարժման հավասարումների ամբողջություն, այլև որպես փոխկապակցված որոշումների համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր գործողություն կարող է ազդել հետագա հնարավորությունների և վերջնական արդյունքի վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ինչպես դասական մեխանիկայի շրջանակում ձևակերպվող խնդիրներ, այնպես էլ ավելի բարդ բազմաքայլ իրավիճակներ, որոնց լուծման համար անհրաժեշտ է համադրել ֆիզիկական օրենքները, երկրաչափական պատկերացումները և մաթեմատիկական ռազմավարությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրավիտացիոն դաշտի առանձնահատկությունների հաշվառմանը, այդ թվում՝ դաշտի ուժգնության, մարմինների սկզբնական պայմանների, շարժման արագության և տարածության մեջ նրանց դիրքի ազդեցությանը։ Խնդիրների վերլուծությունը կարող է ներառել հաղթող ռազմավարությունների որոշում, հնարավոր շարժումների ուսումնասիրություն, սահմանային պայմանների բացահայտում և այնպիսի լուծումների որոնում, որոնք ապահովում են որոշակի նպատակին հասնելը կամ խուսափելը։ Այս մոտեցումը միավորում է ֆիզիկայի և մաթեմատիկական խաղերի գաղափարները և կարող է կիրառվել տրամաբանական մտածողության, մոդելավորման և բարդ խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացման համար։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում տեսական և կիրառական մեխանիկայով, մաթեմատիկական ֆիզիկայով, օպտիմալացման խնդիրներով և խաղերի տեսության տարրերով հետաքրքրվող ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-08
Informatics
Optimal protocol for desired level of coverage and connectivity in wireless sensor networks / Անլար սենսորային ցանցերում ծածկույթի և կապակցվածության անհրաժեշտ մակարդակի ապահովման օպտիմալ կարգընթաց
Այս աշխատությունը վերաբերում է անլար սենսորային ցանցերում (Wireless Sensor Networks) ծածկույթի և կապակցվածության ցանկալի մակարդակի ապահովման համար օպտիմալ արձանագրությունների մշակմանը՝ համատեղելով ցանցային տեսության, օպտիմիզացիայի և էներգաարդյունավետ հաշվարկների մոտեցումները։ Այն ուսումնասիրում է այն հիմնարար խնդիրը, թե ինչպես կարելի է ապահովել տարածքի բավարար մոնիթորինգ (coverage) և միևնույն ժամանակ պահպանել ցանցի հանգույցների հուսալի հաղորդակցական կապը (connectivity)՝ նվազագույն էներգիայի ծախսով և առավելագույն շահագործման տևողությամբ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են սենսորային հանգույցների տեղաբաշխման, ակտիվ/քնած ռեժիմների կառավարման, տվյալների փոխանցման և երթուղավորման մեխանիզմների տարբեր մոդելներ, որոնք ուղղված են ցանցի ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգիայի սպառման նվազեցմանը, քանի որ սենսորային ցանցերում հանգույցների մարտկոցային սահմանափակ ռեսուրսները վճռորոշ գործոն են համակարգի երկարաժամկետ աշխատանքի համար։ Բացի այդ, ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելներ և օպտիմիզացիոն ալգորիթմներ, որոնք թույլ են տալիս հավասարակշռել ծածկույթի և կապակցվածության միջև առկա հակասական պահանջները՝ հաճախ կիրառելով գրաֆների տեսություն, կլաստերավորման մեթոդներ և էվրիստիկ մոտեցումներ։ Ուսումնասիրվում են նաև դինամիկ միջավայրերում ցանցի հարմարվողականության խնդիրները, որտեղ հանգույցների խափանումները կամ տեղաշարժերը կարող են ազդել ընդհանուր կառուցվածքի վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրերի ինտերնետի (IoT), խելացի միջավայրերի, արդյունաբերական մոնիթորինգի և անվտանգության համակարգերի զարգացման համար, քանի որ առաջարկվող մեթոդները թույլ են տալիս ստեղծել ավելի կայուն, էներգաարդյունավետ և ինքնակազմակերպվող ցանցային համակարգեր։
Updated: 2026-09-23
Medicine
ԼՕՌ հիվանդությունների ազդեցությունը դպրոցահասակ երեխաների կյանքի որակի վրա որպես առողջական վիճակի գնահատման չափանիշ
Այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցահասակ երեխաների կյանքի որակի վրա լոր (լարինգո-օտորինոլարինգոլոգիական) հիվանդությունների ազդեցության ուսումնասիրմանը՝ դրանք դիտարկելով որպես առողջական վիճակի գնահատման կարևոր չափանիշ։ Նյութում վերլուծվում են սուր և քրոնիկ ԼՕՌ հիվանդությունների՝ օրինակ, ձայնամարտի, քիթ-կոկորդ-ականջի և գլոտիսի խանգարումների ազդեցությունը երեխաների ֆիզիկական առողջության, սոցիալական ակտիվության, ուսումնական և սոցիալական ներգրավվածության վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է հիվանդությունների կրկնվող բնույթի, ընթացքի ծանրության և բուժման արդյունավետության նշանակությունը կյանքի որակի վրա, ինչպես նաև առողջապահական միջամտությունների անհրաժեշտությունը՝ երեխաների հոգեբանական և ֆիզիկական բարեկեցությունը պահպանելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման գործիքների՝ հարցաթերթիկների և որակական վերլուծությունների կիրառմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատական գնահատել ԼՕՌ հիվանդությունների ազդեցությունը տարբեր երեխաների խմբերում։ Նյութը կարևոր է մանկաբույժների, ԼՕՌ մասնագետների, մանկավարժների և առողջապահության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով դպրոցահասակ երեխաների առողջական վիճակի գնահատման և կանխարգելիչ ծրագրերի մշակմանը։
Updated: 2026-09-20