Процесс развития отношений между Арменией и Диаспорой в условиях утверждения независимой государственности

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում հոլովների և կապերի իմաստագործառական առնչակցության ուսումնասիրությանը՝ լեզվական կառուցվածքի այս երկու կարևոր երևույթների փոխհարաբերությունները դիտարկելով ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական տեսանկյուններից։ Գրքում ուսումնասիրվում են հոլովային ձևերի և կապական կառույցների կիրառության առանձնահատկությունները, դրանց արտահայտած իմաստային հարաբերությունները և խոսքում ունեցած գործառույթները։ Հեղինակը վերլուծում է այն դեպքերը, երբ հոլովային ձևերը և կապերը կարող են արտահայտել միմյանց մոտ կամ համընկնող իմաստներ, ինչպես նաև այն իրավիճակները, երբ դրանց կիրառությունը պայմանավորված է տարբեր քերականական, իմաստային կամ ոճական գործոններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից հայերենի հոլովական համակարգին, հոլովների հիմնական իմաստներին և կապերի միջոցով տարածական, ժամանակային, պատճառական, նպատակային, վերաբերական, պայմանական և այլ հարաբերությունների արտահայտմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են հոլովային և կապական միջոցները փոխազդում խոսքի կառուցվածքում և ինչպիսի պայմաններում կարող են փոխարինել կամ լրացնել միմյանց։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանելու հոլովների և կապերի գործառական սահմանները և բացահայտելու դրանց կիրառության օրինաչափությունները կենդանի լեզվական միջավայրում։ Նյութի վերլուծության միջոցով ներկայացվում են ժամանակակից հայերենի քերականական համակարգում տեղի ունեցող իմաստային և գործառական գործընթացները, ինչպես նաև լեզվական միջոցների ընտրության վրա ազդող համատեքստային և կառուցվածքային գործոնները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայերենագիտությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, քերականագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն օգտակար աղբյուր է նաև ժամանակակից հայերենի շարահյուսական ու ձևաբանական կառուցվածքի, հոլովային հարաբերությունների և կապերի գործածության առանձնահատկությունների խորացված ուսումնասիրության համար։

Economics

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մաքսային համակարգի գործառույթների արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Այն ներկայացնում է մաքսային վարչարարության տեսական հիմքերը, համակարգի դերը երկրի տնտեսական անվտանգության ապահովման, արտաքին առևտրի կարգավորման և պետական եկամուտների ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մաքսային մարմինների հիմնական գործառույթները, դրանց իրականացման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, առկա խնդիրներն ու բարելավման ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային ընթացակարգերի պարզեցմանը, թվայնացման գործընթացներին, ռիսկերի կառավարման համակարգերի կատարելագործմանը, վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետ կիրառմանը և տնտեսվարող սուբյեկտների համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։ Մաքսային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղղություններից են ընտրողականության սկզբունքի և ռիսկերի կառավարման համակարգի կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել արդյունավետ օգտագործել մաքսային մարմինների ռեսուրսները։ Գիրքը անդրադառնում է նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացման և կառավարման նոր մեթոդների կիրառման նշանակությանը մաքսային համակարգի կատարելագործման գործում։ Աշխատանքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, մաքսային գործի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի մաքսային քաղաքականությամբ, վարչարարության արդյունավետությամբ և արտաքին տնտեսական գործունեության կառավարման հիմնահարցերով։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է V դարի հայ պատմագիր Ղազար Փարպեցու երկերի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դասական գրաբարի զարգացման և հայ միջնադարյան մատենագրության պատմության համատեքստում։ Քննարկվում են հեղինակի լեզվի հնչյունաբանական, բառապաշարային, ձևաբանական և շարահյուսական բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց կապը ժամանակաշրջանի գրական լեզվի նորմերի և պատմագրական արձակի ավանդույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառագործածության առանձնահատկություններին, բառերի իմաստային նրբերանգներին, հոմանիշային համակարգին, դարձվածային արտահայտություններին և պատմական ու հասարակական իրողություններն արտահայտող լեզվական միավորներին։ Ուսումնասիրվում են գոյականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի քերականական կիրառությունները, նախադասությունների կառուցվածքը, շարադասության օրինաչափությունները և բարդ շարահյուսական կառույցների գործածությունը։ Անդրադարձ է կատարվում պատմագրական շարադրանքի ոճական առանձնահատկություններին, հեղինակային խոսքի արտահայտչականությանը, հռետորական միջոցներին և պատմական իրադարձությունների նկարագրության լեզվական ձևերին։ Կարևորվում են հեղինակի լեզվի համեմատությունը V դարի հայ մյուս մատենագիրների երկերի հետ, դասական գրաբարի ընդհանրությունների ու անհատական առանձնահատկությունների բացահայտումը, ինչպես նաև հայ գրական լեզվի պատմական զարգացման մեջ նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև ձեռագրական տարբերակների, բնագրագիտական ուսումնասիրությունների և լեզվական փաստերի համադրության հնարավորությունները՝ բառերի ու քերականական ձևերի պատմական մեկնաբանության նպատակով։ Հետազոտությունը նպաստում է գրաբարի կառուցվածքի, հայ պատմագրական արձակի լեզվական մշակույթի և վաղ միջնադարյան հայերեն գրավոր խոսքի զարգացման օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, գրաբարագետների, բանասերների, միջնադարյան գրականության հետազոտողների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Գլիպտիկան Հին Հայաստանի տարածքում (մ.թ.ա. VI դար – մ.թ. III դար) ներկայացնում է փոքր ձևաչափի գեղարվեստական փորագրության արվեստը, որը հիմնականում արտահայտվել է կնիքների, քարե կամ կիսաթանկարժեք քարերի վրա կատարված պատկերային և խորհրդանշական փորագրությունների միջոցով և հանդիսանում է կարևոր աղբյուր հին հայկական մշակույթի, սոցիալական կառուցվածքի և կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Այս ժամանակաշրջանում Հայաստանի գլիպտիկ արվեստը զարգանում է ուրարտական ավանդույթների հիմքի վրա, ապա աստիճանաբար ենթարկվում է պարսկական (աքեմենյան), հելլենիստական և պարթևական մշակութային ազդեցությունների, ինչը արտացոլվում է պատկերագրական մոտիվների բազմազանության և ոճական փոփոխությունների մեջ։ Գլիպտիկայի նմուշներում հաճախ հանդիպում են դիցաբանական տեսարաններ, կենդանական պատկերներ, թագավորական և վարչական իշխանության խորհրդանիշներ, ինչպես նաև պաշտամունքային և պաշտպանիչ նշանակություն ունեցող պատկերներ, որոնք օգտագործվել են ոչ միայն որպես կնիքներ վարչական փաստաթղթերի հաստատման համար, այլև որպես սոցիալական կարգավիճակի և իշխանության նշաններ։ Հելլենիստական շրջանում նկատվում է պատկերների ավելի մեծ ռեալիզմ և կոմպոզիցիոն բարդություն, ինչպես նաև հունական դիցաբանության որոշ տարրերի ներթափանցում, մինչդեռ պարթևական ազդեցության փուլում ուժեղանում են տեղական և արևելյան սիմվոլիկ ձևերը։ Գլիպտիկան կարևոր դեր ունի նաև տնտեսական և վարչական պատմության ուսումնասիրության մեջ, քանի որ կնիքները վկայում են պետական կառավարման համակարգի զարգացման, առևտրային հարաբերությունների և գրավոր մշակույթի կիրառման մասին։ Ընդհանուր առմամբ, Հին Հայաստանի գլիպտիկան հանդիսանում է բազմաշերտ մշակութային երևույթ, որը միավորում է տեղական ավանդույթները և արտաքին ազդեցությունները՝ արտացոլելով տարածաշրջանի պատմամշակութային փոխազդեցությունները մ.թ.ա. VI դարից մինչև մ.թ. III դար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների խնդրին՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը մարդու առողջության և կյանքի վրա։ Վերնագրի փոխաբերական ձևակերպումը մատնանշում է հիվանդությունների հնարավոր ծանր հետևանքների վերաբերյալ հասարակությանը նախազգուշացնելու և առողջապահական իրազեկվածությունը բարձրացնելու նպատակը։ Նմանատիպ բժշկական-լուսավորչական հրատարակությունները կարևոր դեր ունեին այն ժամանակաշրջանում, երբ բժշկական գիտելիքները լայն հանրությանը հասանելի դարձնելու և վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ տեղեկություններ տարածելու անհրաժեշտություն կար։ Գրքում քննարկվող թեման առնչվում է հիվանդությունների առաջացման, տարածման, առողջական հետևանքների և կանխարգելման վերաբերյալ բժշկական պատկերացումներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի երիտասարդների առողջության պահպանման հարցը, քանի որ առողջապահական գիտելիքների տարածումը, անձնական հիգիենայի կարևորության գիտակցումը և պատասխանատու վարքագծի ձևավորումը դիտարկվում էին որպես հիվանդությունների դեմ պայքարի կարևոր միջոցներ։ Հրատարակությունը հայերեն բժշկական և հանրային առողջապահական գրականության պատմության ուսումնասիրության արժեքավոր նյութ է։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ հասարակական միջավայրում առողջապահական խնդիրների շուրջ հետաքրքրության աճը և բժշկական լուսավորության միջոցով բնակչության իրազեկման ձգտումը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի միջին բրոնզի դարի ժամանակագրության և փուլաբաժանման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել տվյալ ժամանակաշրջանի հնագիտական մշակույթների ձևավորման, զարգացման և հաջորդականության հիմնական փուլերը։ Հետազոտության կենտրոնում են Հայաստանի տարածքում միջին բրոնզի դարին վերաբերող հնագիտական հուշարձանները, նյութական մշակույթի համալիրները, դրանց փոխհարաբերությունները և ժամանակագրական տեղադրությունը։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել դամբարանների, բնակավայրերի, ամրոցների և այլ հնագիտական հուշարձանների պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի՝ հատկապես խեցեղենի, մետաղյա իրերի, զենքերի, զարդերի, աշխատանքային գործիքների և այլ գտածոների համեմատական ուսումնասիրության վրա։ Նյութական մշակույթի ձևերի և տիպաբանական առանձնահատկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել զարգացման տարբեր փուլեր և որոշել դրանց հարաբերական ժամանակագրությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տարբեր հնագիտական համալիրների միջև կապերի բացահայտումը, քանի որ դրանց տարածական տարածվածությունը և մշակութային ընդհանրությունները կարող են վկայել բնակչության փոխազդեցությունների, տնտեսական ու մշակութային կապերի և տարածաշրջանային գործընթացների մասին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել ինչպես ավանդական տիպաբանական և շերտագրական մեթոդներ, այնպես էլ բացարձակ թվագրման տվյալներ, երբ դրանք հասանելի են, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ճշգրիտ սահմանել առանձին փուլերի ժամանակագրական շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Հայաստանի տարբեր շրջանների հնագիտական նյութերի համադրմանը՝ պարզելու համար դրանց զարգացման ընդհանուր և տեղային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հարակից տարածաշրջանների՝ Հարավային Կովկասի, Արևելյան Անատոլիայի և Իրանական բարձրավանդակի նյութերին՝ միջմշակութային կապերի և փոխազդեցությունների բացահայտման նպատակով։ Ժամանակագրական փուլաբաժանման կատարելագործումը կարևոր է Հայաստանի միջին բրոնզի դարի մշակութային գործընթացների ավելի հստակ վերակազմության համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս որոշել տարբեր հնագիտական մշակույթների և համալիրների ժամանակային հարաբերակցությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել բնակչության սոցիալ-տնտեսական կյանքի, մետաղագործության զարգացման, առևտրատնտեսական կապերի, թաղման ծեսերի և նյութական մշակույթի փոփոխությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի նախապատմության, հնագիտության և հնագույն մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հատկապես հնագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների ու հետազոտողների համար։