Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Ռասելաս՝ Եթովպիայի արքայազնը
Ստեղծագործությունը փիլիսոփայական և բարոյախրատական արձակի նշանավոր երկերից է, որի կենտրոնում մարդկային երջանկության, կյանքի իմաստի, ազատության, ընտրության և կատարյալ գոյության որոնման համամարդկային խնդիրներն են։ Պատմության գլխավոր հերոսը Եթովպիայի արքայազնն է, որն ապրում է այսպես կոչված Երջանկության հովտում՝ մի փակ ու առանձնացված աշխարհում, որտեղ ապահովված են նյութական բարեկեցությունը, հաճույքները և կյանքի արտաքին հարմարավետությունները։ Սակայն այդ միջավայրի թվացյալ կատարելությունը չի կարողանում բավարարել նրա ներքին պահանջմունքները, քանի որ արքայազնը ձգտում է ճանաչել աշխարհը, հասկանալ մարդկային գոյության իրական արժեքը և գտնել այնպիսի կյանք, որն իրեն կպարգևի ոչ թե անցողիկ հաճույք, այլ խոր ու կայուն բավարարվածություն։ Ազատության և ինքնուրույն ընտրության ցանկությունը նրան մղում է հեռանալու հովտից և ճանապարհորդելու դեպի արտաքին աշխարհ։ Իր քրոջ՝ Նեկայայի, իմաստուն բանաստեղծ Իմլակի և այլ ուղեկիցների հետ նա սկսում է ուսումնասիրել մարդկային հասարակությունը՝ հանդիպելով տարբեր խավերի, մասնագիտությունների, կենսակերպերի և աշխարհայացքների ներկայացուցիչների։ Ճանապարհորդության ընթացքում հերոսները փորձում են պարզել, թե արդյոք երջանկությունը հնարավոր է գտնել իշխանության, հարստության, գիտության, արվեստի, սիրո, ընտանեկան կյանքի, հասարակական դիրքի կամ մեկուսացած գոյության մեջ։ Նրանք ուսումնասիրում են մարդկային կյանքի բազմազան կողմերը և յուրաքանչյուր կենսակերպի մեջ բացահայտում ոչ միայն գրավիչ հնարավորություններ, այլև ներքին հակասություններ, սահմանափակումներ ու հիասթափություններ։ Իշխանությունն ու հարստությունը չեն ապահովում հոգեկան անդորր, գիտելիքն ու իմաստությունը չեն ազատում մարդուն տառապանքից, իսկ սիրո և ընտանեկան երջանկության իդեալական պատկերացումները նույնպես բախվում են իրականության բարդություններին։ Հերոսների հանդիպումները, զրույցներն ու դիտարկումները վերածվում են մարդկային բնույթի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական ընտրության շուրջ փիլիսոփայական խորհրդածությունների։ Առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Իմլակի կերպարը, որի կենսափորձն ու դատողությունները հնարավորություն են տալիս քննարկելու գիտելիքի, ստեղծագործական գործունեության, հասարակական կյանքի և մարդկային ձգտումների նշանակությունը։ Նեկայայի և նրա ուղեկցուհու՝ Պեկուայի հետ կապված իրադարձությունները ևս ընդլայնում են պատմության թեմատիկ շրջանակը՝ անդրադառնալով կանանց դիրքին, մարդկային կապվածություններին, վտանգներին և անձնական ազատության կարևորությանը։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ երջանկությունը չի կարող պայմանավորվել միայն արտաքին հանգամանքներով կամ կյանքի որևէ առանձին ձևով, քանի որ մարդկային ցանկությունները բազմազան են, իսկ իրականությունը միշտ չէ, որ համապատասխանում է մարդու իդեալական պատկերացումներին։ Հեղինակը քննադատական հայացքով է ներկայացնում կատարյալ կյանքի մասին տարածված պատրանքները՝ ցույց տալով, որ յուրաքանչյուր ընտրություն ենթադրում է որոշակի սահմանափակումներ, իսկ մարդկային տառապանքն ու դժգոհությունը հաճախ անբաժանելի են գոյության բնական ընթացքից։ Միաժամանակ ստեղծագործությունը չի հանգում հուսահատության կամ կյանքի իմաստի ժխտման. այն կարևորում է բանականությունը, ինքնաճանաչումը, փորձառությունը, չափավորությունը և սեփական ցանկությունների գիտակցված գնահատումը։ Գրական առումով երկն առանձնանում է այլաբանական և փիլիսոփայական պատումի համադրությամբ, երկխոսությունների առատությամբ, կերպարների դատողությունների միջոցով գաղափարների բացահայտմամբ և համամարդկային խնդիրների ընդհանրացված ներկայացմամբ։ Պատմական ու մշակութային նշանակությունը պայմանավորված է լուսավորական դարաշրջանի գաղափարների արտահայտությամբ, մասնավորապես՝ բանականության, անհատի ազատության, մարդկային երջանկության և հասարակական կյանքի քննադատական ուսումնասիրության կարևորությամբ։ Եթովպիայի արքունական միջավայրի ընտրությունը հեղինակին հնարավորություն է տալիս հեռավոր և պայմանական տարածության միջոցով դիտարկել մարդկային հասարակությունը՝ այն ազատելով որոշակի ժամանակաշրջանի ու միջավայրի անմիջական սահմանափակումներից։ Ստեղծագործությունը համաշխարհային փիլիսոփայական գրականության կարևոր երկերից է, քանի որ բարձրացնում է հարցեր, որոնք չեն կորցնում իրենց արդիականությունը՝ անկախ պատմական ժամանակաշրջանից։ Հայերեն հրատարակության նշանակությունը ևս կարևոր է հայ ընթերցողական և կրթամշակութային կյանքի պատմության տեսանկյունից։ Կալկաթայի Մարդասիրական ճեմարանի հրատարակչական միջավայրում նման ստեղծագործության լույսընծայումը վկայում է հայ մտավորականության՝ համաշխարհային գրականության և լուսավորական գաղափարների նկատմամբ ունեցած հետաքրքրության, ինչպես նաև հայերենով համամարդկային գրական արժեքները հասանելի դարձնելու ձգտման մասին։ Այն արժեքավոր ընթերցանություն է փիլիսոփայությամբ, համաշխարհային գրականությամբ, լուսավորականության պատմությամբ, բարոյագիտությամբ և մարդկային երջանկության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվողների համար՝ ընթերցողին մղելով վերաիմաստավորելու սեփական ձգտումները, կյանքի նպատակներն ու երջանկության մասին պատկերացումները։
Updated: 2026-11-11
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն, լեզվաբանություն: Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն: Ազգագրություն: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Обшественно-по (1979, թիվ 4)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։
Updated: 2026-11-02Environmental Science
Environment as cultural heritage
Աշխատությունը նվիրված է շրջակա միջավայրի և մշակութային ժառանգության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ բնության, հասարակության և մշակույթի միջև ձևավորված հարաբերությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում շրջակա միջավայրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բնական ռեսուրսների և էկոհամակարգերի ամբողջություն, այլև որպես պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության և հասարակական արժեքների ձևավորման կարևոր միջավայր։ Ուսումնասիրվում են բնական և մշակութային ժառանգության փոխազդեցությունները, բնապատկերների պատմամշակութային նշանակությունը, մարդու գործունեության ազդեցությունը բնական միջավայրի վրա և շրջակա միջավայրի պահպանության դերը մշակութային արժեքների պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժառանգության պահպանության ժամանակակից մոտեցումներին, կայուն զարգացման սկզբունքներին, բնական և մշակութային տարածքների կառավարմանը և դրանց ապագա սերունդներին փոխանցման խնդիրներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են բնապահպանական և մշակութային պահպանության քաղաքականությունները լրացնել միմյանց և նպաստել տարածքների ամբողջական ու պատասխանատու կառավարմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, ճարտարապետների, ժառանգության կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և շրջակա միջավայրի ու մշակութային ժառանգության պահպանությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15
Culture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Հրատարակությունը մասնագիտացված մատենագիտական և տեղեկատվական ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն ստեղծվել է գիտնականներին, մշակույթի և արվեստի մասնագետներին, գրադարաններին, գիտական ու մշակութային կազմակերպություններին, ինչպես նաև ընթերցողների լայն շրջանակներին համապատասխան գրականության մասին ժամանակին և գործնական տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Տեղեկատուում ընդգրկված են հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված նյութեր, այդ թվում՝ գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլի հոդվածներ և մշակույթի ու արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ հրապարակումներ։ Նյութերի ընդգրկման այս սկզբունքը հնարավորություն է տալիս ստանալ ոչ միայն առանձին գրքերի, այլև տվյալ ժամանակահատվածում մշակութային թեմատիկայի շուրջ ձևավորված ամբողջ տեղեկատվական հոսքի բավական լայն պատկեր։ Հրատարակության բովանդակային շրջանակը բազմազան է և ներառում է մշակութային շինարարությանը, մշակույթի պատմությանը, մշակութալուսավորչական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանությանը, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակներին վերաբերող գրականություն։ Առանձին ուղղություններով կարող են ներկայացվել գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական արվեստին և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին առնչվող հրապարակումներ։ Տեղեկատուի կառուցվածքային առանձնահատկությունը նյութերի դասակարգումն է գրադարանամատենագիտական համակարգին համապատասխան՝ տասնորդական դասակարգման սկզբունքով։ Յուրաքանչյուր թեմատիկ բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն նյութերով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու օգտագործումը։ Մատենագիտական գրառումների հետ կապված գրադարանային շիֆրերի առկայությունը նույնպես գործնական նշանակություն ունի, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նույնականացնել անհրաժեշտ հրատարակությունը, այլև կողմնորոշվել գրադարանային ֆոնդերում դրա որոնման հարցում։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ հրատարակությունը կարևոր է հատկապես ժամանակին տեղեկատվություն ստանալու տեսանկյունից։ Այն պարբերաբար արձանագրում է նոր գրականության մուտքը և այդպիսով հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացին տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հերթական համարների շարունակականությունը թողարկումից թողարկում ստեղծում է մեկ միասնական տեղեկատվական շարան, որի միջոցով հնարավոր է հետագայում վերականգնել և ուսումնասիրել որոշակի տարվա ընթացքում գրանցված գրականության ամբողջությունը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես որոնողական գործիք, այլև որպես խորհրդահայ մշակութային կյանքի և գիտական տեղեկատվության պատմության ուսումնասիրության աղբյուր։ Մատենագիտական գրառումների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչպիսի թեմաներով էին հրատարակվում աշխատություններ և ինչպիսի մասնագիտական տեղեկատվություն էր շրջանառվում գիտական ու մշակութային միջավայրում։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, գրադարանային գործի և հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Հատուկ նշանակություն ունի տեղեկատուի կիրառելիությունը գիտական աշխատանքի կազմակերպման մեջ։ Հետազոտողը դրա միջոցով կարող է նախնականորեն բացահայտել անհրաժեշտ գրականության շրջանակը, կազմել թեմատիկ մատենագիտական ցանկ, գտնել համապատասխան հեղինակների և հրատարակությունների տվյալներ ու հետագայում շարունակել աղբյուրների ավելի խոր ուսումնասիրությունը։ Նույն կերպ այն կարող է ծառայել ուսանողներին, դասախոսներին, գրադարանավարներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին՝ որպես մասնագիտական տեղեկատվության արագ կողմնորոշիչ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված տեղեկատվական քարտեզ՝ միավորելով մատենագիտական նկարագրությունը, թեմատիկ դասակարգումը և ընթացիկ տեղեկատվության գործառույթը։ Այն կարևոր փաստագրական և որոնողական աղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու արվեստագիտական գրականության ուսումնասիրության, անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերման և տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային տեղեկատվական միջավայրի վերականգնման համար։
Updated: 2026-11-02
Biology
Անտառային էկոհամակարգերի կոլեկտիվ կառավարման մեթոդի գնահատումը՝ դրանց կայուն օգտագործման և էկոլոգիական ամբողջականության պահպանման նպատակով ԻԻՀ Մազանդարանի պայմաններում
Աշխատությունը նվիրված է անտառային էկոհամակարգերի կոլեկտիվ կառավարման մեթոդների ուսումնասիրմանը և դրանց արդյունավետության գնահատմանը՝ բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման ու էկոլոգիական ամբողջականության պահպանման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են անտառների կառավարման մասնակցային մոտեցումները, տեղական համայնքների ներգրավվածության դերը, բնական միջավայրի պահպանության մեխանիզմները և անտառային ռեսուրսների օգտագործման սոցիալ-տնտեսական ու բնապահպանական ազդեցությունները։ Ուշադրություն է դարձվում Իրանի Իսլամական Հանրապետության Մազանդարան նահանգի բնական պայմաններին, անտառային տարածքների առանձնահատկություններին, կառավարման առկա խնդիրներին և կայուն զարգացման հնարավորություններին։ Աշխատությունը ներկայացնում է գիտական և գործնական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել անտառների արդյունավետ կառավարմանը, կենսաբազմազանության պահպանմանը և բնական էկոհամակարգերի երկարաժամկետ կայունությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպաններին, անտառագետներին, էկոլոգներին, գյուղատնտեսական և բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին:
Updated: 2026-09-23
Religion
Քրիստոնեական վարդապետության համառոտ շարադրանք
Աշխատությունը քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթների համառոտ և համակարգված ներկայացում է՝ նախատեսված կրոնական գիտելիքների ուսուցման, ամրապնդման և տարածման համար։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար գաղափարներին, եկեղեցու ուսմունքին և հավատացյալի հոգևոր կյանքի հիմնական սկզբունքներին։ Նման բնույթի կաթողիկոսական ու եկեղեցական ուսումնական ձեռնարկներում սովորաբար բացատրվում են մեկ Աստծու գոյության, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի մարդեղության, փրկագործության, հարության և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ քրիստոնեական համոզմունքները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հավատքի, հույսի և սիրո առաքինությունները, պատվիրանների պահպանումը, մեղքի ու ապաշխարության հասկացությունները, աղոթքի նշանակությունը և եկեղեցական խորհուրդների դերը մարդու հոգևոր կյանքում։ Նյութի համառոտ ու ուսուցողական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս բարդ աստվածաբանական հարցերը ներկայացնել ավելի մատչելի ձևով՝ նպաստելով կրոնական գիտելիքների աստիճանական յուրացմանը։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական նյութ հոգևոր կրթության մեջ, ինչպես նաև որպես ուղեցույց այն ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում էին ամրապնդել իրենց հավատքը և ավելի լավ հասկանալ քրիստոնեական դավանանքի հիմքերը։ Այն արտացոլում է Մխիթարյան միաբանության կրթական և հոգևոր գործունեության կարևոր ուղղություններից մեկը՝ հայերենով աստվածաբանական գիտելիքների համակարգումն ու տարածումը։ Հրատարակությունն արժեքավոր է հայ կրոնական գրականության, քրիստոնեական կրթության և Մխիթարյանների տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-08