Պտղատու ծառերի վնասատուները և պայքարի միջոցառումները

History

Աշխատությունը նվիրված է ռուսական կայսրության գեներալ-ադյուտանտ Իվան Դավիդովիչ Լազարևի կենսագրության և ռազմաքաղաքական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա դերը XIX դարի կայսերական ռազմական և վարչական համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է Լազարևի ծագումը, կրթական ուղին և ռազմական ծառայության փուլերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա մասնակցությանը կայսրության հարավային և կովկասյան քաղաքականության իրագործմանը։ Գրքում դիտարկվում են նրա ծառայողական առաջխաղացումները, վարչական հանձնարարությունները և կապերը կայսերական արքունիքի հետ, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը տարածաշրջանային կառավարման գործընթացների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսական կայսրության Կովկասյան քաղաքականության համատեքստում նրա գործունեությանը՝ ռազմական գործողություններ, դիվանագիտական առաքելություններ և տեղական վարչակարգերի հետ հարաբերություններ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև նրա դերի ընկալումը ժամանակակիցների և պատմագրության մեջ՝ գնահատելով նրա ներդրումը կայսերական համակարգի կայունացման գործընթացներում։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է 1961–1991 թվականներին Ֆրանսիայի և նրա նախկին աֆրիկյան գաղութների միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և դիվանագիտական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ապագաղութացման գործընթացից հետո ստեղծված նոր միջազգային պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով անկախություն ստացած աֆրիկյան պետությունների հետ պահպանվել և վերափոխվել են նախկին գաղութատիրական ժամանակաշրջանում ձևավորված կապերը։ Քննության են առնվում Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները Աֆրիկայում, երկկողմ համագործակցության համաձայնագրերը, քաղաքական վերնախավերի հետ հարաբերությունները, տնտեսական շահերը, ռազմական համագործակցությունը և տարածաշրջանում ֆրանսիական ազդեցության պահպանման միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այսպես կոչված «Ֆրանսաֆրիկա» համակարգի ձևավորմանն ու գործունեությանը, որի շրջանակում պաշտոնական միջպետական հարաբերությունները հաճախ զուգակցվում էին քաղաքական, տնտեսական և անձնական ոչ պաշտոնական կապերի լայն ցանցով։ Դիտարկվում է Ֆրանսիայի մասնակցությունը նախկին գաղութների անվտանգության համակարգերի ձևավորմանը, ռազմական ներկայության պահպանմանը և տարբեր քաղաքական ճգնաժամերի նկատմամբ նրա արձագանքին՝ առանց անտեսելու աֆրիկյան պետությունների սեփական քաղաքական շահերն ու ինքնուրույն գործողությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև առևտրային հարաբերությունները, ներդրումները, բնական ռեսուրսների նշանակությունը, ֆինանսական համագործակցությունը և տնտեսական կախվածության վերաբերյալ պատմագիտական գնահատականները։ Կարևորվում է Սառը պատերազմի միջազգային միջավայրը, քանի որ Աֆրիկայում ֆրանսիական քաղաքականությունը զարգանում էր նաև արևմտյան և խորհրդային ազդեցությունների մրցակցության, նորանկախ պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում Ֆրանսիայի տարբեր նախագահների օրոք իրականացված քաղաքականության շարունակականությանը և փոփոխություններին՝ Շառլ դը Գոլի ժամանակաշրջանից մինչև Ֆրանսուա Միտերանի նախագահության տարիները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պաշտոնապես հռչակված անկախության և նախկին մետրոպոլիայի հետ պահպանվող բազմակողմ կապերի հարաբերակցության վերլուծությունը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են ինքնիշխանության, հետգաղութատիրական ազդեցության, տնտեսական համագործակցության և քաղաքական միջամտության վերաբերյալ տարբեր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես փոխվեց Ֆրանսիայի դերը Աֆրիկայում գաղութային համակարգի վերացումից հետո և ինչպիսի ազդեցություն ունեցան այդ հարաբերությունները ինչպես աֆրիկյան պետությունների ներքին ու արտաքին քաղաքականության, այնպես էլ Ֆրանսիայի միջազգային դիրքի վրա։ Ժամանակաշրջանի ավարտը դիտարկվում է Սառը պատերազմի ավարտի և միջազգային հարաբերությունների համակարգում սկսված վերափոխումների համատեքստում, որոնք նոր պահանջներ առաջադրեցին ֆրանս-աֆրիկյան հարաբերությունների նկատմամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության, Աֆրիկայի նորագույն պատմության, գաղութատիրության և հետգաղութատիրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության զարգացման, կատարելագործման և համակարգման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից իրավական պետության ձևավորման և իրավակարգավորման արդյունավետության բարձրացման համատեքստում։ Դիտարկվում են ՀՀ օրենսդրական համակարգի կառուցվածքը, դրա զարգացման հիմնական ուղղությունները, իրավական ակտերի փոխհարաբերությունները և օրենսդրական կարգավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրության ներքին համաձայնեցվածության ապահովմանը, իրավական նորմերի միջև հակասությունների և բացերի բացահայտմանը, կրկնվող կարգավորումների վերացմանը և իրավական ակտերի համակարգման մեխանիզմների կատարելագործմանը։ Քննարկվում են օրենսդրության կոդիֆիկացման, ինկորպորացիայի, կոնսոլիդացման և իրավական ակտերի հաշվառման տեսական ու գործնական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում օրենսդրական նախաձեռնությունների մշակման, իրավական փորձաքննության, կարգավորման ազդեցության գնահատման և նորմաստեղծ գործունեության որակի բարձրացման հարցերին։ Կարևորվում են սահմանադրական սկզբունքների պահպանումը, իրավական որոշակիության ապահովումը, օրենքի գերակայությունը, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը և միջազգային իրավական չափանիշների հետ ազգային օրենսդրության ներդաշնակեցումը։ Ուսումնասիրվում են նաև իրավական տեղեկատվության մատչելիության, օրենսդրական փոփոխությունների հետևողականության և պետական կառավարման համակարգում իրավական կարգավորումների արդյունավետ կիրառման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրական քաղաքականության կատարելագործմանը, իրավական համակարգի կայունության ամրապնդմանը և իրավաստեղծ գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, օրենսդրական և պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, իրավագիտության հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի գործընթացների ստոխաստիկ մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Քննարկվում են տնտեսական աճի վրա ազդող հիմնական մակրոտնտեսական գործոնները, դրանց փոխկապակցվածությունը և պատահական տատանումների ազդեցությունը տնտեսական զարգացման դինամիկայի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավանականային մոդելների, տնտեսաչափական մեթոդների և վիճակագրական վերլուծության գործիքների կիրառմանը՝ տնտեսական աճի օրինաչափությունների բացահայտման և կանխատեսումների իրականացման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են համախառն ներքին արդյունքի փոփոխությունների, ներդրումների, սպառման, զբաղվածության, արտադրողականության և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական ցուցանիշների ժամանակային շարքերի վերլուծությանը, անորոշության պայմաններում տնտեսական գործընթացների մոդելավորմանը, պատահական շեղումների գնահատմանը և տարբեր տնտեսական սցենարների ձևավորմանը։ Կարևորվում են Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունների, արտաքին տնտեսական ցնցումների և ներքին մակրոտնտեսական փոփոխությունների հաշվառումը մոդելավորման գործընթացում։ Աշխատությունը նպաստում է տնտեսական աճի կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տնտեսական քաղաքականության որոշումների գիտական հիմնավորմանը և մակրոտնտեսական ռիսկերի գնահատման գործիքների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսաչափագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, մաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը ծրագրային և կազմակերպական բնույթի փաստաթուղթ է, որտեղ ներկայացված են Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության՝ 2025 թվականի համար նախատեսված աշխատանքները, գործունեության հիմնական ուղղությունները, մասնագիտական նախաձեռնությունները և կազմակերպական խնդիրները։ Այն արտացոլում է հաստատության տարեկան աշխատանքի պլանավորումը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել գրադարանային, մատենագիտական, տեղեկատվական, գիտահետազոտական, մշակութային և հանրահռչակման աշխատանքների կազմակերպման վերաբերյալ։ Ծրագիրը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանի գործունեության համակարգման համար, քանի որ մեկ ամբողջության մեջ ներկայացնում է տարվա ընթացքում իրականացվելիք հիմնական աշխատանքները և դրանց փոխկապակցվածությունը։ Առանցքային տեղ է հատկացվում գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, հաշվառմանը, մշակմանը, պահպանությանը և ընթերցողների համար դրանց հասանելիության ապահովմանը։ Գրադարանային ֆոնդը դիտարկվում է որպես ազգային տպագիր և փաստագրական ժառանգության պահպանման կարևոր բաղադրիչ, ուստի ծրագրային աշխատանքներում նշանակալի դեր ունեն նոր հրատարակությունների հավաքագրումը, համապատասխան գրադարանային մշակումը և պահպանության պայմանների բարելավումը։ Կարևորվում է նաև ազգային գրական ժառանգության ամբողջական ներկայացման խնդիրը՝ ներառելով Հայաստանում և հայ մշակութային միջավայրին առնչվող տարբեր հրատարակությունների հավաքագրումն ու մատենագիտական գրանցումը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային մատենագիտության զարգացմանը։ Մատենագիտական տվյալների հավաքումը, համակարգումը, խմբագրումը և հրապարակումը հնարավորություն են տալիս ստեղծել Հայաստանի հրատարակչական արտադրանքը ներկայացնող տեղեկատվական համակարգ։ Այս ուղղությունը կարևոր է ինչպես գրադարանների, այնպես էլ գիտնականների, ուսանողների, հրատարակիչների և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ 2025 թվականը առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայ ազգային ընթացիկ մատենագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ լրանում է «Հայ տպագրության տարեգրքի» հրատարակման հարյուրամյակը։ Ծրագրում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրադարանի էլեկտրոնային տեղեկատվական ռեսուրսների զարգացումը, թվայնացման աշխատանքները և թվային հավաքածուների հասանելիության ընդլայնումը։ Ժամանակակից գրադարանի գործունեությունը չի սահմանափակվում միայն ֆիզիկական գրականության սպասարկմամբ․ թվային միջավայրում անհրաժեշտ է ապահովել մատենագիտական գրառումների, թվայնացված գրքերի, մամուլի, պարբերականների և այլ նյութերի որոնելիությունն ու օգտագործման հարմարավետությունը։ Այդ պատճառով ծրագրային գործունեության նշանակալի բաղադրիչ են էլեկտրոնային շտեմարանների համալրումը, թվային նյութերի մշակումը և տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործումը։ Թվայնացումը միաժամանակ ծառայում է երկու կարևոր նպատակի՝ մշակութային ժառանգության պահպանությանը և դրա ավելի լայն հասանելիության ապահովմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հազվագյուտ և արժեքավոր նյութերի պահպանության խնդիրներին։ Հին գրքերի, պարբերական մամուլի, եզակի հրատարակությունների և այլ փաստագրական նյութերի երկարաժամկետ պահպանությունը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում, համապատասխան պայմաններ և անհրաժեշտության դեպքում վերականգնողական աշխատանքներ։ Այս գործունեությունը կապվում է ազգային մշակութային ժառանգության պահպանության ընդհանուր առաքելության հետ։ Ծրագրում կարևոր ուղղություն է ընթերցողների և օգտվողների տեղեկատվական սպասարկումը։ Ժամանակակից գրադարանային ծառայությունների նպատակն է ոչ միայն տրամադրել պահանջվող գրականությունը, այլև աջակցել տեղեկատվության որոնմանը, մատենագիտական աղբյուրների օգտագործմանը և էլեկտրոնային ռեսուրսների հասանելիությանը։ Այդ համատեքստում կարևորվում են սպասարկման որակի բարձրացումը, նոր տեղեկատվական գործիքների կիրառումը և տարբեր խմբերի համար գրադարանային ծառայությունների մատչելիության ընդլայնումը։ Գրադարանը ներկայացվում է նաև որպես գիտական և կրթական հաղորդակցության կենտրոն։ Տարվա ընթացքում նախատեսվող գիտաժողովները, մասնագիտական քննարկումները, դասախոսությունները և այլ նախաձեռնությունները նպաստում են գրադարանագիտության, մատենագիտության, գրքի պատմության, մշակութային ժառանգության պահպանության և հարակից ոլորտների մասնագիտական զարգացմանը։ Միջազգային գիտաժողովների կազմակերպումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել մասնագիտական փորձի փոխանակման հարթակներ և ներկայացնել գրադարանային ու տեղեկատվական ոլորտի ժամանակակից մոտեցումները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում մշակութային և հանրահռչակման միջոցառումները՝ գրքերի շնորհանդեսները, ցուցահանդեսները, գրական հանդիպումները, հոբելյանական նախաձեռնությունները և այլ ծրագրեր։ Դրանք նպաստում են գրքի և ընթերցանության հանրահռչակմանը, ազգային գրական ժառանգության ներկայացմանը և գրադարանի ու հասարակության միջև կապերի ամրապնդմանը։ Առանձին ուղղություն է միջազգային համագործակցությունը։ Մասնագիտական կապերի զարգացումը արտասահմանյան գրադարանների, մշակութային կազմակերպությունների և միջազգային ծրագրերի հետ հնարավորություն է տալիս փոխանակել փորձ, ծանոթանալ գրադարանային ոլորտի նոր չափորոշիչներին ու տեխնոլոգիաներին և միջազգային հարթակներում ներկայացնել հայկական գրավոր ժառանգությունը։ 2025 թվականի ընթացքում հաստատությունը ներգրավված է եղել նաև միջազգային գրքի ցուցահանդեսներին Հայաստանի մասնակցության ծրագրերում, ինչը գրականության և մշակույթի միջազգային հանրահռչակման կարևոր միջոց է։ Ծրագրային փաստաթղթում նշանակություն ունեն նաև աշխատակիցների մասնագիտական զարգացման խնդիրները։ Գրադարանային և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների արագ փոփոխությունը պահանջում է մասնագիտական գիտելիքների պարբերական թարմացում, վերապատրաստում և նոր աշխատանքային մեթոդների յուրացում։ Այդ պատճառով մասնագիտական կրթությունը, փորձի փոխանակումը և նորարարական մոտեցումների ներդրումը դիտարկվում են որպես ծառայությունների որակի բարձրացման կարևոր նախապայմաններ։ Կարևորվում է նաև գրադարանի գիտահետազոտական և հրատարակչական գործունեությունը, որի միջոցով ուսումնասիրվում և հանրայնացվում են գրադարանային հավաքածուները, հայ գրքի ու տպագրության պատմությունը, մատենագիտական ժառանգությունը և մասնագիտական ոլորտի արդի խնդիրները։ Տարեկան ծրագիրը միաժամանակ ունի կառավարչական նշանակություն, քանի որ հնարավորություն է տալիս նախապես համակարգել ստորաբաժանումների աշխատանքները, սահմանել գործունեության ուղղությունները և տարվա ընթացքում հետևել նախատեսված աշխատանքների իրականացման ընթացքին։ Այս առումով այն կարող է ծառայել նաև որպես հետագա հաշվետվողականության հիմք՝ հնարավորություն տալով համադրել նախատեսված և փաստացի իրականացված աշխատանքները։ Հրատարակությունն արժեքավոր աղբյուր է ժամանակակից հայկական գրադարանային գործի ուսումնասիրության համար, քանի որ փաստագրում է ազգային նշանակության գրադարանի գործունեության առաջնահերթությունները տվյալ ժամանակաշրջանում և ցույց տալիս ավանդական գրադարանային գործառույթների փոխակերպումը թվային ու տեղեկատվական միջավայրի պայմաններում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, տեղեկատվական գիտության, մշակութային ժառանգության պահպանության և մշակույթի կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, գրադարանավարների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Հյուսիս-արևելյան Այսրկովկասի խանությունների և Ռուսական կայսրություն հարաբերությունները XVIII դարի երկրորդ կեսին՝ ընդգծելով տարածաշրջանի քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացների առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ տվյալ ժամանակաշրջանում Այսրկովկասի խանական համակարգը բնութագրվում էր քաղաքական մասնատվածությամբ, որտեղ տարբեր խանություններ հանդես էին գալիս որպես կիսանկախ կամ ձևականորեն ենթակա միավորներ՝ հաճախ փոփոխվող դաշնակցային հարաբերություններով։ Վերլուծվում է, որ Ռուսական կայսրության հարավային ընդլայնման քաղաքականությունը, պայմանավորված ռազմավարական և տնտեսական շահերով, աստիճանաբար ուժեղացրել է նրա ներգրավվածությունը Կովկասյան տարածաշրջանում՝ ձևավորելով դիվանագիտական և ռազմական ճնշման բազմաշերտ մեխանիզմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական արշավանքների և պայմանագրային համակարգի դերին, որոնք փոխել են ուժերի հավասարակշռությունը և հիմք դրել տարածաշրջանի հետագա ինտեգրման գործընթացներին Ռուսական կայսրության կազմում։ Նշվում է նաև, որ խանությունների միջև ներքին հակասությունները և մրցակցությունը հաճախ նպաստել են արտաքին ուժերի ազդեցության խորացմանը՝ թույլ տալով Ռուսական կայսրությանը աստիճանաբար ամրապնդել իր դիրքերը Հյուսիսային Այսրկովկասում։ Ընդհանուր առմամբ, XVIII դարի երկրորդ կեսի այս հարաբերությունները դիտարկվում են որպես բարդ և բազմաշերտ գործընթաց, որտեղ տեղական քաղաքական կառուցվածքները և կայսերական ընդլայնման քաղաքականությունը փոխազդելով ձևավորել են տարածաշրջանի պատմական զարգացման ուղղությունը։