Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Բարձր Հայքի Բաբերդ, Սպեր, Դերջան գավառների տեղանունները 16-րդ դարի Օսմանյան թահրիր դավթարներում
Գիրքը նվիրված է Բարձր Հայքի Բաբերդ, Սպեր և Դերջան գավառների տեղանունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով XVI դարի Օսմանյան թահրիր դավթարներում պահպանված վավերագրական նյութերի վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են օսմանյան վարչական գրանցամատյաններում արձանագրված բնակավայրերի, գյուղերի և աշխարհագրական միավորների անվանումները՝ բացահայտելով դրանց պատմական, լեզվական և ժողովրդագրական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է տեղանունների ձևափոխությունները, ծագումնաբանությունը, հայկական անվանումների պահպանված հետքերը և դրանց փոփոխությունները՝ կապված տվյալ ժամանակաշրջանի վարչական ու քաղաքական գործընթացների հետ։ Հետազոտության կարևոր մասն է կազմում թահրիր դավթարների՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել տարածաշրջանի բնակավայրային պատկերը, վարչական կառուցվածքը և տեղանվանական համակարգի զարգացման փուլերը։ Աշխատությունը նպաստում է Բարձր Հայքի պատմական աշխարհագրության, հայ բնակչության պատմության և օսմանյան ժամանակաշրջանի վարչական համակարգի առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, տեղանունագետների, արևելագետների, հայագետների, աղբյուրագետների, ինչպես նաև Հայաստանի և տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-21
Other Subjects
Каталог координат пунктов Эриванской городской триангуляции 1927 г.
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Էրիվանի քաղաքային տրիանգուլյացիայի կետերի կոորդինատների համակարգված կատալոգը, որը կազմվել է 1927 թվականին և վերաբերում է Երևանի տարածքում ձևավորված գեոդեզիական հիմքի տվյալներին։ Նման կատալոգները կարևոր նշանակություն ունեն տեղանքի ճշգրիտ երկրաչափական դիրքի որոշման, քարտեզագրական աշխատանքների, տեղագրական հանույթների և քաղաքային տարածքի հետագա գեոդեզիական ուսումնասիրությունների համար։ Նյութում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում տրիանգուլյացիոն ցանցի առանձին կետերի դիրքը բնութագրող կոորդինատային տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս այդ կետերը օգտագործել որպես հենակետեր հետագա չափագրական և քարտեզագրական աշխատանքներում։ Տրիանգուլյացիան գեոդեզիական ցանցերի ստեղծման դասական մեթոդներից է, որի դեպքում տարածքում ձևավորվում է փոխկապակցված եռանկյունների համակարգ, իսկ չափված անկյունների և հայտնի ելակետային տվյալների հիման վրա հաշվարկվում են ցանցի մյուս կետերի դիրքերը։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր լինել նաև Երևանի պատմական տեղագրության և քաղաքային տարածքի փոփոխությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ 1927 թվականի գեոդեզիական տվյալները հնարավորություն են տալիս հետագա ժամանակաշրջանների քարտեզագրական և գեոդեզիական նյութերի հետ համեմատել քաղաքի տարածական կառուցվածքն ու հենակետային ցանցի զարգացումը։ Կատալոգի տվյալները կարող են հետաքրքրել գեոդեզիայի, քարտեզագրության, կադաստրի, քաղաքաշինության և պատմական աշխարհագրության մասնագետներին, ինչպես նաև Երևանի տարածքի պատմական քարտեզագրական նյութերն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Նման գեոդեզիական կատալոգների տվյալները հետագայում կարող են ծառայել ավելի մանրամասն տեղագրական և կադաստրային աշխատանքների հիմք, քանի որ գեոդեզիական ցանցերը կառուցվում են ավելի բարձր ճշգրտության և ավելի ընդհանուր մակարդակից դեպի տեղային ցանցեր՝ ապահովելով տարբեր չափագրումների միասնական տարածական հիմքը։
Updated: 2026-09-12
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1989, Մարտ, թիվ 3)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-20
Other Subjects
From crisis to stability in the Armenian power sector
Էներգետիկայի, տնտեսական քաղաքականության և ենթակառուցվածքային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգի ճգնաժամային վիճակից դեպի կայուն գործունեություն անցման գործընթացների, դրանց տնտեսական և կազմակերպական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի էներգետիկ համակարգի զարգացման պատմական առանձնահատկությունները, էներգամատակարարման ճգնաժամի առաջացման պատճառները և էլեկտրաէներգիայի արտադրության ու բաշխման ոլորտներում ի հայտ եկած կառուցվածքային հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետխորհրդային տնտեսական վերափոխումների, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների մատակարարման սահմանափակումների և էներգետիկ ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակի ազդեցությանը ոլորտի գործունեության վրա։ Վերլուծվում են էլեկտրաէներգիայի արտադրության, հաղորդման և բաշխման համակարգերի վերականգնման, կառավարման բարեփոխումների և ֆինանսական կայունության ապահովման հնարավոր մեխանիզմները։ Քննարկվում են էներգետիկ ընկերությունների կազմակերպական վերակառուցման, սակագնային քաղաքականության, վճարումների հավաքագրման և ներդրումային ծրագրերի իրականացման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պետական կարգավորման, մասնավոր հատվածի մասնակցության և միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների աջակցության դերերը էներգետիկ համակարգի կայունացման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրամատակարարման հուսալիության բարձրացմանը, տեխնիկական ու առևտրային կորուստների նվազեցմանը և էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության ապահովմանը։ Կարևորվում է էներգետիկ անվտանգության, տնտեսական կայունության և սոցիալական հետևանքների փոխկապակցվածությունը՝ ոլորտային բարեփոխումների արդյունքների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանի էներգետիկ համակարգի ճգնաժամի հաղթահարման պատմական փորձի համակարգմանը և ենթակառուցվածքային բարեփոխումների արդյունավետության գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկ տնտեսագիտության, էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի կառավարման, պետական կարգավորման, տնտեսական բարեփոխումների և Հայաստանի տնտեսական պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-10
Geography
Լեռնային շրջանների լանդշաֆտային պլանավորման սկզբունքները (ՀՀ Արագածոտնի մարզի օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է լեռնային շրջանների լանդշաֆտային պլանավորման տեսական և գործնական սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում լեռնային տարածքների բնական պայմանների, ռեսուրսների, բնակավայրերի, գյուղատնտեսական գործունեության և ենթակառուցվածքների փոխկապակցված պլանավորումն է՝ տարածքային զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության նպատակների համադրմամբ։ Ուսումնասիրությունը հաշվի է առնում լեռնային լանդշաֆտներին բնորոշ ռելիեֆի բարդությունը, բարձրությունների գոտիականությունը, կլիմայական պայմանների փոփոխականությունը, հողերի և ջրային ռեսուրսների առանձնահատկությունները, բնական վտանգները և էկոհամակարգերի զգայունությունը։ Արագածոտնի մարզի օրինակով կարող են ուսումնասիրվել տարբեր լանդշաֆտային տիպերի տարածական կառուցվածքը, դրանց բնական ներուժը և տնտեսական օգտագործման աստիճանը, ինչպես նաև մարդածին ազդեցության հիմնական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածքների ֆունկցիոնալ գոտիավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել բնակելի, գյուղատնտեսական, անտառային, բնապահպանական, ռեկրեացիոն և այլ նշանակության տարածքներ՝ յուրաքանչյուրի համար սահմանելով օգտագործման և պահպանության համապատասխան ռեժիմներ։ Լանդշաֆտային պլանավորումը կարող է դիտարկվել նաև որպես տարածքային հակասությունների կանխարգելման գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հավասարակշռել տնտեսական զարգացման, բնական ռեսուրսների օգտագործման և բնապահպանական սահմանափակումների պահանջները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել գյուղատնտեսական հողերի օգտագործման արդյունավետությունը, արոտավայրերի ծանրաբեռնվածությունը, ջրային ռեսուրսների պահպանությունը, էրոզիոն գործընթացների տարածումը, բնակավայրերի ընդարձակման ազդեցությունը և զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավորությունները։ Լեռնային տարածքների համար կարևոր խնդիր է բնական աղետների և վտանգավոր գործընթացների հաշվառումը, այդ թվում՝ սողանքների, սելավների, հողերի էրոզիայի և այլ բնական վտանգների տարածական գնահատումը։ Նման գործոնների ներառումը պլանավորման գործընթացում թույլ է տալիս բարձրացնել տարածքային զարգացման կայունությունը և նվազեցնել բնակչության ու ենթակառուցվածքների խոցելիությունը։ Աշխատանքը կարող է նաև ընդգծել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և քարտեզագրական մեթոդների կիրառման կարևորությունը՝ տարածքային տվյալների հավաքագրման, վերլուծության, գոտիավորման և զարգացման տարբեր սցենարների գնահատման համար։ Արագածոտնի մարզի բազմազան լանդշաֆտները հնարավորություն են տալիս մշակել տարածքային կառավարման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք միաժամանակ հաշվի են առնում գյուղատնտեսական և ռեկրեացիոն ներուժը, բնության պահպանության պահանջները և բնակավայրերի կայուն զարգացումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող սկզբունքները կարող են կիրառվել լեռնային տարածքների տարածքային կառավարման, համայնքային զարգացման ծրագրերի, բնապահպանական միջոցառումների և զբոսաշրջային ռազմավարությունների մշակման ժամանակ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, լանդշաֆտագետների, տարածքային պլանավորման մասնագետների, բնապահպանների, ճարտարապետների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը լանդշաֆտային պլանավորումը դիտարկում է որպես լեռնային տարածքների կայուն կառավարման կարևոր գործիք՝ համադրելով բնական պայմանների գնահատումը, տնտեսական գործունեության տարածական կազմակերպումը, էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանումը և երկարաժամկետ տարածքային զարգացման նպատակները։
Updated: 2026-09-22
Law
Իրավաստեղծ գործունեության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանադրական և դատաիրավական բարեփոխումների համատեքստում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում իրավաստեղծ գործունեության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սահմանադրական և դատաիրավական բարեփոխումների գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում իրավական նորմերի ստեղծման, փոփոխման և կատարելագործման գործընթացն է, դրա սկզբունքները, մասնակիցները, իրավական կարգավորման որակը և այն ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, որոնց միջոցով ձևավորվում և զարգանում է ազգային օրենսդրությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ իրավաստեղծ գործունեության սահմանադրական հիմքերին, օրենսդրական նախաձեռնության և օրենքների ընդունման ընթացակարգերին, իրավական ակտերի համակարգվածությանը, դրանց փոխհամաձայնեցվածությանը և հասարակական հարաբերությունների փոփոխություններին համապատասխանեցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությանը իրավական համակարգի զարգացման վրա, ինչպես նաև դատական համակարգի բարեփոխումների և օրենսդրական փոփոխությունների փոխկապակցվածությանը։ Աշխատանքում կարևորվում է այն հարցը, թե որքանով է իրավաստեղծ գործընթացը ապահովում իրավական որոշակիություն, կանխատեսելիություն, օրենքի գերակայություն և մարդու իրավունքների արդյունավետ պաշտպանություն։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև իրավական ակտերի մշակման ընթացքում առաջացող խնդիրները՝ նորմերի հակասությունները, իրավական բացերը, կարգավորման կրկնությունները, ձևակերպումների անորոշությունը և իրավական կարգավորման կայունության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Դատաիրավական բարեփոխումների համատեքստում կարևոր է նաև օրենսդրության և դատական պրակտիկայի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ արդյունավետ իրավական համակարգի համար անհրաժեշտ է, որ օրենսդրական կարգավորումները լինեն ոչ միայն ձևականորեն ամբողջական, այլև գործնականում կիրառելի և համապատասխանեն իրավական պետության սկզբունքներին։ Աշխատությունը կարող է քննարկել իրավաստեղծ գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ օրենսդրական գործընթացների արդյունավետության բարձրացում, իրավական ակտերի փորձաքննության զարգացում, հանրային մասնակցության ընդլայնում, մասնագիտական հիմնավորվածության ամրապնդում և իրավական համակարգի տարբեր բաղադրիչների միջև ավելի սերտ համակարգում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, օրենսդիր և պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, դատական համակարգի ներկայացուցիչների, իրավագիտության ուսանողների և սահմանադրական ու դատաիրավական բարեփոխումների հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-11