Ռիսկերի գնահատման հիմնահարցերը ՀՀ բանկային համակարգում

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ուղեղանոթային հիվանդությունների հիվանդացության, մահացության և մահաբերության ցուցանիշների երկարաժամկետ շարժընթացի կլինիկական և համաճարակաբանական ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1980–2002 թվականները։ Քննության են առնվում ուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների տարածվածության և դրանց հետևանքների փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում՝ հնարավորություն տալով գնահատել հիվանդությունների համաճարակաբանական պատկերի ձևավորման հիմնական միտումները։ Վերլուծվում են հիվանդացության նոր դեպքերի հաճախականությունը, ուղեղանոթային հիվանդություններով պայմանավորված մահացության մակարդակը և հիվանդների շրջանում մահաբերության ցուցանիշների փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալ ցուցանիշների ժամանակային դինամիկային, բնակչության տարբեր խմբերում դրանց դրսևորման առանձնահատկություններին և հնարավոր ռիսկի գործոնների նշանակությանը։ Դիտարկվում են տարիքային և սեռային տարբերությունները, ինչպես նաև ուղեղանոթային հիվանդությունների կլինիկական ձևերի և ելքերի հետ կապված համաճարակաբանական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է բժշկական օգնության կազմակերպման, վաղ ախտորոշման, կանխարգելիչ միջոցառումների և բուժման արդյունավետության հնարավոր ազդեցությունը հիվանդացության ու մահացության ցուցանիշների վրա։ Երկարատև ժամանակահատվածի տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ցուցանիշների աճի կամ նվազման միտումները և գնահատելու ուղեղանոթային հիվանդությունների նշանակությունը բնակչության առողջության պահպանման տեսանկյունից։ Կարևորվում է համաճարակաբանական մշտադիտարկման և վիճակագրական տվյալների համակարգված վերլուծության դերը բարձր ռիսկի խմբերի բացահայտման և կանխարգելման ծրագրերի մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, կլինիկական համաճարակաբանության, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով ուղեղանոթային հիվանդությունների կանխարգելման և բժշկական օգնության կազմակերպման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների զարգացմանը։

Economics

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սահմանամերձ և բարձր լեռնային բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Տավուշի և Գեղարքունիքի մարզերի օրինակով։ Քննության են առնվում նման բնակավայրերի տնտեսական ներուժը, բնակչության զբաղվածության և եկամուտների ձևավորման հնարավորությունները, սոցիալական ենթակառուցվածքների վիճակը և տարածքային զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհագրական դիրքով, բարձր լեռնային պայմաններով, տրանսպորտային հասանելիությամբ, բնակչության տեղաշարժով և տնտեսական գործունեության սահմանափակ հնարավորություններով պայմանավորված խնդիրներին։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսության, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության, ենթակառուցվածքների, սոցիալական ծառայությունների և տեղական տնտեսական նախաձեռնությունների զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են պետական ու տեղական կառավարման մարմինների դերը, տարածքային զարգացման ծրագրերի արդյունավետությունը, ֆինանսական և կազմակերպական ռեսուրսների օգտագործումը, ինչպես նաև համայնքների զարգացման կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունները։ Կարևորվում է բնակավայրերի տնտեսական ակտիվության բարձրացումը, աշխատատեղերի ստեղծումը, բնակչության կենսապայմանների բարելավումը և տարածքային զարգացման անհամաչափությունների նվազեցումը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տարածքային զարգացման և հանրային կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, համայնքային կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է իրանական մշակույթի կարևորագույն ստեղծագործական հուշարձաններից մեկի և երաժշտական արվեստի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում էպիկական պատումի, նրա կերպարների, հերոսական դրվագների և գաղափարական աշխարհընկալման արտացոլումն է երաժշտության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են էպիկական սյուժեները, հերոսների կերպարները, մարտական տեսարանները, սիրային պատմությունները, ողբերգական դրվագներն ու հանդիսավոր իրադարձությունները ներշնչել երաժշտական ստեղծագործությունների ձևավորումը և կատարողական ավանդույթների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարսկական երաժշտական մշակույթում բանավոր ավանդույթի, ասմունքի, երգեցողության և գործիքային նվագակցության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև պատմողական նյութի երաժշտական մատուցման ձևերին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային երաժշտական ժառանգության պահպանման և սերունդներին փոխանցման գործում էպիկական գրականության ունեցած նշանակությանը։ Կարևորվում է գրական տեքստի և երաժշտական արտահայտչամիջոցների փոխազդեցությունը՝ ռիթմի, մեղեդայնության, ինտոնացիայի, երաժշտական կերպարների և կատարողական մեկնաբանությունների տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է էպիկական ժառանգությունը վերաիմաստավորվել տարբեր ժամանակաշրջաններում և ինչպես է գրական պատումը վերածվել երաժշտական ստեղծագործության կամ կատարողական նյութի։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև պարսկական մշակույթի պատմության տեսանկյունից, քանի որ բացահայտում է գրականության, երաժշտության և ազգային ինքնության ձևավորման միջև առկա սերտ կապերը։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, իրանագետներին, մշակութաբաններին, արևելագետներին, ազգային երաժշտական ավանդույթների հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի պատմամշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ Խաչենագետի ներքնահովտի ճարտարապետական հուշարձանների, դրանց պատմական զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տարածաշրջանի միջնադարյան ճարտարապետության ձևավորման ու զարգացման օրինաչափությունները, եկեղեցաշինական ավանդույթները, պաշտպանական կառույցները, բնակավայրերի կառուցապատման առանձնահատկությունները և ճարտարապետական հուշարձանների փոխկապակցվածությունը բնական միջավայրի ու պատմական իրադարձությունների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում Խաչենի պատմական տարածքի աշխարհագրական դիրքին, բնակլիմայական պայմաններին, տեղական շինանյութերի օգտագործմանը և դրանց ազդեցությանը ճարտարապետական կառույցների հորինվածքային ու կառուցողական լուծումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ավանդույթներին, վանական համալիրների, եկեղեցիների, մատուռների և այլ պաշտամունքային կառույցների հատակագծային առանձնահատկություններին, ծավալատարածական հորինվածքներին, շինարարական տեխնիկային և գեղարվեստական հարդարանքին։ Քննարկվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական ժառանգության զարգացման տարբեր փուլերը, պատմական պայմանների ազդեցությունը շինարարական գործունեության վրա, ինչպես նաև տեղական ճարտարապետական դպրոցի առանձնահատկությունները՝ հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ընդհանուր զարգացման համատեքստում։ Կարևորվում են եկեղեցական կառույցների ճարտարապետական ձևերի, քանդակազարդերի, արձանագրությունների, խաչքարերի և դեկորատիվ տարրերի ուսումնասիրությունը, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ ժամանակաշրջանի գեղարվեստական մտածողության, կրոնական պատկերացումների և մշակութային ավանդույթների մասին։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև աշխարհիկ ճարտարապետության հուշարձաններին, ամրոցներին, պաշտպանական համակարգերին, կամուրջներին, բնակելի և տնտեսական շինություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել միջնադարյան բնակավայրերի կազմակերպման, հասարակական կյանքի և տնտեսական գործունեության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են ճարտարապետական հուշարձանների տեղադրությունը, բնական լանդշաֆտի հետ դրանց ներդաշնակությունը, շինարարական նյութերի մշակման եղանակները և կառուցվածքային լուծումների համապատասխանությունը տեղանքի պայմաններին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական աղբյուրների, վիմագիր արձանագրությունների, հնագիտական տվյալների և ճարտարապետական չափագրությունների նշանակությանը հուշարձանների կառուցման ժամանակաշրջանների, գործառույթների և հետագա փոփոխությունների բացահայտման գործում։ Առանձնացվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական ժառանգության պահպանության, ուսումնասիրության և գիտական արժևորման հիմնախնդիրները՝ հաշվի առնելով պատմական կառույցների բնական մաշվածությունը, ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխությունները և մշակութային հուշարձանների փաստագրման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Խաչենագետի ներքնահովտի պատմաճարտարապետական միջավայրի, հայկական շինարարական ավանդույթների շարունակականության և տարածաշրջանի մշակութային ինքնատիպության մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան ճարտարապետության պատմության, հուշարձանագիտության, պատմական աշխարհագրության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, հուշարձանների պահպանության մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների, ինչպես նաև հայկական պատմաճարտարապետական ժառանգությամբ և Արցախի մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Введение в языкознание աշխատությունը լեզվաբանության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է լեզվի գիտական ուսումնասիրության հիմունքները և հիմնական ուղղությունները, այն բացատրում է լեզվի կառուցվածքային մակարդակները՝ հնչյունաբանություն, ձևաբանություն, բառագիտություն և շարահյուսություն, ինչպես նաև լեզվի ծագման, զարգացման և գործառույթների մասին հիմնական տեսությունները, գիրքը անդրադառնում է լեզվի և մտածողության կապին, լեզվական նշանի բնույթին, տարբեր լեզուների համեմատական ուսումնասիրությանը և լեզվական փոփոխությունների մեխանիզմներին, միաժամանակ ընդգրկելով լեզվաբանական մեթոդաբանության հիմունքները և վերլուծության հիմնական գործիքները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր լեզվաբանության ուսանողների և լեզվի գիտական ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Other Subjects

Այս մեթոդական-հրահանգչական նամակը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում ՄԳԱ (մասնագիտական գնահատման/ատեստավորման կամ համապատասխան կառավարման ընթացակարգի) պահանջաթերթիկի ձևավորման, լրացման և շրջանառության կազմակերպման ուղիներին՝ ընդգծելով վարչական գործընթացների միասնականացման և փաստաթղթաշրջանառության արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատանքը ներկայացնում է այն հիմնական սկզբունքները, որոնց հիման վրա կառուցվում է պահանջաթերթիկի կազմման գործընթացը՝ ներառյալ տվյալների ճշգրտությունը, կառուցվածքային հստակությունը և իրավական համապատասխանությունը գործող նորմատիվ ակտերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փաստաթղթի շարժի կազմակերպմանը պետական և գերատեսչական մակարդակներում՝ ապահովելով վերահսկելիություն, թափանցիկություն և պատասխանատվության հստակ բաշխում գործընթացի մասնակիցների միջև։ Ներկայացվում են նաև գործնական ցուցումներ պահանջաթերթիկի լրացման ձևաչափի, անհրաժեշտ կցորդների, հաստատման փուլերի և արխիվացման կարգի վերաբերյալ, ինչը նպաստում է վարչական աշխատանքի համակարգվածությանը։ Աշխատանքը շեշտում է նաև թվայնացման և էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության ներդրման կարևորությունը, որը թույլ է տալիս նվազեցնել ժամանակային ծախսերը և բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը։ Ընդհանուր առմամբ, մեթոդական-հրահանգչական նամակը ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց պետական համակարգում ՄԳԱ պահանջաթերթիկների միասնական և արդյունավետ կիրառման ապահովման համար՝ նպաստելով կառավարչական գործընթացների կարգավորվածությանն ու արդիականացմանը։