Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Լոռի Բերդ, հատոր II․ միջին բրոնզի դար
Աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզում գտնվող Լոռի Բերդ հնագիտական հուշարձանին և դրա միջին բրոնզի դարին վերաբերող նյութերի ուսումնասիրությանը։ Լոռի Բերդը կարևոր նշանակություն ունեցող հնագիտական հուշարձան է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի տարածքում հնագույն բնակչության կյանքի, նյութական մշակույթի և հասարակական զարգացման պատմական առանձնահատկությունների մասին։ Միջին բրոնզի դարաշրջանի հնագիտական նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են բնակավայրերի բնույթի, կենցաղի, արտադրական գործունեության, արհեստների, նյութերի մշակման եղանակների և առօրյա կյանքի տարբեր կողմերի ուսումնասիրման համար։ Հուշարձանի հնագիտական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութական մնացորդները, դրանց բնորոշ հատկանիշները, ժամանակագրական դիրքը և կապերը Հայաստանի ու հարակից տարածքների համաժամանակյա մշակութային երևույթների հետ։ Այսպիսի ուսումնասիրություններում կարևոր տեղ ունեն խեցեղենի, գործիքների, զարդերի և այլ գտածոների գիտական նկարագրությունն ու համեմատական քննությունը, որոնք նպաստում են հնագույն հասարակությունների կենսակերպի և մշակութային կապերի բացահայտմանը։ Լոռի Բերդի նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Լոռու տարածաշրջանի հնագույն պատմության, բնակեցման գործընթացների և Հայաստանի բրոնզեդարյան մշակույթների զարգացման առանձնահատկությունների լուսաբանման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, բրոնզի դարի մշակույթներով զբաղվող մասնագետներին, հնագիտական նյութերի ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Հայաստանի հնագույն պատմությամբ և պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։
Updated: 2026-10-28
Philosophy
Соотношение гносеологического и логического в математике
Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկայում իմացաբանական (գնոսեոլոգիական) և տրամաբանական բաղադրիչների փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով մաթեմատիկական գիտելիքի ձևավորման, հիմնավորման և զարգացման փիլիսոփայական հիմքերը։ Հեղինակը վերլուծում է մաթեմատիկական ճանաչողության բնույթը, գիտելիքի ստացման գործընթացը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդկային մտածողությունը ձևակերպում և համակարգում է մաթեմատիկական հասկացությունները։ Գրքում դիտարկվում են տրամաբանության դերը մաթեմատիկական ապացույցների կառուցման, տեսությունների կազմակերպման և գիտելիքի ներքին հետևողականության ապահովման գործում, ինչպես նաև իմացաբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են նոր գաղափարների, հիպոթեզների և հասկացությունների առաջացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական օբյեկտների գոյության, աբստրակցիայի, ինտուիցիայի և փորձի փոխազդեցության խնդիրներին, ինչպես նաև տարբեր փիլիսոփայական ուղղությունների՝ լոգիցիզմի, ինտուիցիոնիզմի և ֆորմալիզմի մոտեցումներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաթեմատիկական գիտելիքի զարգացման պատմական օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են ճանաչողական և տրամաբանական գործոնները համատեղ ձևավորում գիտական առաջընթացը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է մաթեմատիկայի փիլիսոփայության ոլորտում և օգտակար է փիլիսոփաների, տրամաբանների, մաթեմատիկոսների և գիտության տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-15
Chemistry
Տրիազենային, տրիազենային և ազոխումբ պարունակող հիմնական շղթայում զուգորդված պոլիարիլենների սինթեզը և ուսումնասիրությունը
Աշխատությունը նվիրված է հիմնական շղթայում տրիազենային և ազոխումբ պարունակող զուգորդված պոլիարիլենների սինթեզին, կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նմանատիպ պոլիմերների ստացման սկզբունքները, մոլեկուլային կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունները և սինթեզի պայմանների ազդեցությունը ստացվող նյութերի հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պոլիարիլենային հիմնական շղթայում տրիազենային և ազոխմբերի ներմուծմանը, դրանց փոխազդեցությանը արոմատիկ կառուցվածքային հատվածների հետ և այդ խմբերի դերին պոլիմերների էլեկտրոնային, օպտիկական ու այլ ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի ձևավորման գործընթացում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ստացված միացությունների կառուցվածքն ու կազմը, մոլեկուլային բնութագրերը, ջերմային կայունությունը, սպեկտրային և օպտիկական հատկությունները, ինչպես նաև կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածությունը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են պոլիմերային շղթայի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթի և դրանց փոխդասավորության փոփոխությունները ազդել նյութերի ֆիզիկական ու քիմիական վարքագծի վրա։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ուսումնասիրվող պոլիմերների կիրառական ներուժը և դրանց օգտագործման հնարավոր ուղղությունները ժամանակակից նյութագիտության ու բարձրամոլեկուլային միացությունների քիմիայի բնագավառներում։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև ֆունկցիոնալ պոլիմերների ստացման և նոր հատկություններով նյութերի նախագծման տեսանկյունից, քանի որ զուգորդված պոլիմերային համակարգերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել օպտոէլեկտրոնիկայի, սենսորային տեխնոլոգիաների, ֆոտոնային նյութերի և այլ առաջադեմ կիրառությունների համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել օրգանական և պոլիմերային քիմիայի, նյութագիտության և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-20
Technology
Разработка и исследование универсального микроэлектронного устройства последовательной передачи информации
Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվության հաջորդական փոխանցման համար նախատեսված ունիվերսալ միկրոէլեկտրոնային սարքի կառուցվածքային սկզբունքների մշակմանը և դրա հիմնական տեխնիկական ու գործառական բնութագրերի հետազոտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում թվային տվյալների հաջորդական ձևով փոխանցման կազմակերպումն է, որի դեպքում տեղեկատվական բիթերը հաղորդվում են սահմանված հերթականությամբ՝ համապատասխան համաժամացման և կառավարման ազդանշանների միջոցով։ Ուսումնասիրվում են սարքի տրամաբանական կառուցվածքի ձևավորման, առանձին ֆունկցիոնալ հանգույցների փոխգործակցության և տարբեր տեղեկատվական համակարգերում կիրառելիության ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ունիվերսալության սկզբունքին, որը ենթադրում է սարքի հարմարեցման հնարավորություն տվյալների փոխանցման տարբեր պայմաններին և թվային համակարգերի տարբեր կառուցվածքներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալների ընդունման, ժամանակավոր պահպանման, հաջորդականացման, փոխանցման և կառավարման գործառույթները, ինչպես նաև դրանց միջև ժամանակային համապատասխանության ապահովումը։ Կարևոր խնդիր է փոխանցման արագության, հուսալիության, ազդանշանների կայունության և սարքի ապարատային բարդության միջև արդյունավետ հարաբերակցության ձևավորումը։ Միկրոէլեկտրոնային իրականացման տեսանկյունից ուսումնասիրվում են տրամաբանական տարրերի և ֆունկցիոնալ բլոկների կառուցման սկզբունքները, ինտեգրման հնարավորությունները, էներգասպառման և չափային բնութագրերի ընդհանուր ազդեցությունը համակարգի արդյունավետության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի սարքի աշխատանքի մոդելավորումն ու փորձարարական գնահատումը, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել նախագծային լուծումները և ստուգել ընտրված կառուցվածքի գործառական համապատասխանությունը նախատեսված պահանջներին։ Հաջորդական փոխանցման համակարգերում կարևորվում է նաև տվյալների ամբողջականության պահպանումը և փոխանցման ընթացքում հնարավոր սխալների հայտնաբերման ընդհանուր մեխանիզմների դիտարկումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ սարքի համատեղելիությանը տարբեր թվային հանգույցների հետ և դրա կիրառման հնարավորություններին հաշվողական, չափիչ, կառավարման ու կապի համակարգերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միկրոէլեկտրոնիկայի, թվային սխեմատեխնիկայի, տեղեկատվության փոխանցման և էլեկտրոնային սարքերի նախագծման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել արդյունավետ և բազմակիրառելի տեխնիկական լուծում հաջորդական տվյալափոխանակության կազմակերպման համար։
Updated: 2026-09-27
Law
Պենիտենցիար հանցավորությունը Հայաստանի Հանրապետությունում
Պենիտենցիար հանցավորությունը վերաբերում է այն հանցագործություններին, որոնք կատարվում են պատժիչ հաստատություններում՝ հիմնականում բանտերում, կալանավայրերում և այլ ազատազրկման վայրերում, ինչպես նաև այդ միջավայրում ձևավորվող հանցավոր վարքագծին ու ենթամշակույթին։ Հայաստանի Հանրապետությունում այս երևույթը դիտարկվում է որպես քրեագիտական և սոցիալական խնդիր, որը կապված է ազատազրկման համակարգի ներսում կարգապահության խախտումների, կալանավորների միջև բռնության, ոչ օրինական հարաբերությունների, ինչպես նաև երբեմն նաև անձնակազմի և դատապարտյալների միջև կոնֆլիկտային կամ կոռուպցիոն երևույթների հետ։ Պենիտենցիար հանցավորության կառուցվածքում հաճախ առանձնացվում են ներքին բռնությունները (կռիվներ, շանտաժ, հոգեբանական ճնշում), արգելված իրերի շրջանառությունը, ենթամշակութային հիերարխիաների ձևավորումը և քրեական ենթամշակույթի ազդեցությունը դատապարտյալների վարքագծի վրա։ ՀՀ-ում այս խնդիրը ուսումնասիրվում է նաև իրավական բարեփոխումների համատեքստում, որտեղ նպատակ է դրվում բարելավել ազատազրկման պայմանները, ուժեղացնել վերահսկողությունը, նվազեցնել ոչ ֆորմալ իշխանական կառուցվածքները և ապահովել մարդու իրավունքների պաշտպանությունը կալանավայրերում։ Այս երևույթը համարվում է բազմագործոն՝ պայմանավորված թե սոցիալական միջավայրով, թե քրեակատարողական համակարգի կառավարման արդյունավետությամբ, և դրա կանխարգելումը պահանջում է ինչպես իրավական, այնպես էլ վերականգնողական և հոգեբանական մոտեցումներ:
Updated: 2026-09-19
Economics
Կորպորատիվ արժեթղթերը և դրանց ձևերը
Այս աշխատությունը նվիրված է կորպորատիվ արժեթղթերի էությանը, տեսակներին և դրանց կիրառման առանձնահատկություններին ժամանակակից ֆինանսական համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ընկերությունները օգտագործում արժեթղթերը կապիտալ ներգրավելու, գործունեության ընդլայնման և ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման համար։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ կորպորատիվ ֆինանսական գործիքների ձևերին, դրանց իրավական կարգավիճակին, թողարկման գործընթացին և շուկայական շրջանառությանը։ Քննարկվում են նաև արժեթղթերի սեփականատիրական և պարտքային բնույթները, դրանց եկամտաբերության աղբյուրները և ռիսկերի մակարդակները՝ ցույց տալով ներդրողների համար հնարավոր առավելություններն ու վտանգները։ Գրքում բացատրվում է, թե ինչպես է ձևավորվում կորպորատիվ արժեթղթերի արժեքը շուկայում, ինչ դեր ունեն ֆինանսական միջնորդները և բորսայական համակարգերը, ինչպես նաև ինչ գործոններ են ազդում ընկերությունների ֆինանսական ռազմավարությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կորպորատիվ կառավարման, թափանցիկության և կարգավորող դաշտի ազդեցությանը արժեթղթերի արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագիտության ուսանողների, ֆինանսական մասնագետների, ներդրողների և բիզնեսի կառավարման ոլորտով հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-10-23