Շաղախի մղման մեթոդով ստացված կոնստրուկտիվ բետոնների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների փոփոխությունները կախված հասակից

Biology

Կենսաբանական և բուսաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի ֆլորայի որոշ բուսատեսակների մեկուսացված կուլտուրաներում երկրորդային մետաբոլիտների առաջացման և դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բուսական բջիջների ու հյուսվածքների կուլտուրաների աճի առանձնահատկությունները, նյութափոխանակային գործընթացները և կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների սինթեզի վրա ազդող պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Citrullus colocynthis, Artemisia aucheri և Onosma sericeum տեսակներից ստացված կուլտուրաների կենսաքիմիական առանձնահատկություններին և դրանցում ձևավորվող երկրորդային նյութափոխանակության արգասիքներին։ Վերլուծվում են այդ միացությունների առաջացման օրինաչափությունները, կուտակման պայմանները, ֆիզիկաքիմիական որոշ հատկությունները և հնարավոր կենսաբանական նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև կուլտուրացման պայմանների, սննդային միջավայրի և աճի տարբեր փուլերի ազդեցությունները մետաբոլիտների կազմի ու քանակական փոփոխությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բուսական կուլտուրաների ներուժը արժեքավոր բնական միացությունների ուսումնասիրման և ստացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաքիմիայի, բույսերի կենսատեխնոլոգիայի, կենսաքիմիայի և Իրանի բուսական աշխարհի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Անի քաղաքից հայտնաբերված և Ասիական թանգարանում պահպանվող քարե առարկայի՝ հայերեն արձանագրությամբ քարի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հուշարձանի նյութական և պատմամշակութային առանձնահատկությունները՝ դիտարկելով այն որպես միջնադարյան հայկական էպիգրաֆիկ ժառանգության կարևոր նմուշ։ Քարի վրա պահպանված արձանագրությունը ենթարկվում է լեզվաբանական և պատմական քննության, որի միջոցով փորձ է արվում պարզել դրա ստեղծման ժամանակաշրջանը, հնարավոր պատվիրատուները և սոցիալ-կրոնական միջավայրը, որտեղ այն ստեղծվել է։ Ուսումնասիրության մեջ ընդգծվում է Անիի քաղաքային մշակույթի բարձր զարգացումը և քարե արձանագրությունների դերը որպես պատմական աղբյուրներ միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, կրոնական և հասարակական կյանքի վերականգնման համար։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է հուշարձանի հայտնաբերման պատմությանը, դրա տեղափոխմանը թանգարանային հավաքածու և գիտական շրջանառության մեջ ներմուծմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայկական էպիգրաֆիկայի, միջնադարյան պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մայրենի լեզվի ուսուցման ժամանակակից և այլընտրանքային մոտեցումների տեսական ու մեթոդական ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով սովորողի լեզվական, հաղորդակցական, ճանաչողական և ստեղծագործական կարողությունների համակողմանի զարգացումը։ Ուսուցման այլընտրանքային մոդելները դիտարկվում են որպես ավանդական բացատրական, վերարտադրողական և ուսուցչակենտրոն մեթոդները լրացնող կամ վերափոխող կրթական համակարգեր, որոնցում սովորողը հանդես է գալիս ոչ միայն պատրաստի գիտելիք ընդունողի, այլև լեզվական նյութը հետազոտող, մեկնաբանող, կիրառող և սեփական խոսքային փորձի միջոցով յուրացնող ակտիվ մասնակից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի ուսումնական միջավայրի ձևավորման վրա, որտեղ լեզվական գիտելիքը կապվում է իրական հաղորդակցության, ընթերցանության, գրավոր և բանավոր խոսքի, ստեղծագործական աշխատանքի, համագործակցության և ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության հետ։ Քննության են առնվում սովորողակենտրոն, հաղորդակցական, համագործակցային, նախագծային, հետազոտական, խաղային, ինտեգրված, տարբերակված և խնդիրահեն ուսուցման հնարավորությունները։ Այս մոտեցումների ընդհանուր առանձնահատկությունն այն է, որ լեզվական նյութը չի սահմանափակվում կանոնների և սահմանումների հիշողությամբ, այլ կիրառվում է իմաստավորված խոսքային գործունեության մեջ։ Քերականական, բառագիտական, ուղղագրական և ոճական գիտելիքները կարող են յուրացվել տեքստերի վերլուծության, լեզվական դիտարկումների, համեմատությունների, ստեղծագործական առաջադրանքների և հաղորդակցական իրավիճակների միջոցով։ Այսպիսով, սովորողը ոչ միայն սովորում է լեզվի կառուցվածքը, այլև հասկանում է դրա գործառույթը տարբեր խոսքային իրավիճակներում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հաղորդակցական մոդելին, որի դեպքում լեզվի ուսուցման հիմնական նպատակը արդյունավետ հաղորդակցվելու կարողության ձևավորումն է։ Դասի ընթացքում կարող են կիրառվել երկխոսություններ, քննարկումներ, դերային իրավիճակներ, պատմողական առաջադրանքներ, կարծիք արտահայտելու և հիմնավորելու աշխատանքներ։ Նման միջավայրում քերականական և բառապաշարային նյութը ներկայացվում է հաղորդակցական նպատակի հետ փոխկապակցված։ Սովորողները հնարավորություն են ստանում լեզվական միավորները գործածել տարբեր իրավիճակներում և աստիճանաբար զարգացնել համապատասխան բառապաշար ու խոսքային ճկունություն։ Կարևոր ուղղություն է համագործակցային ուսուցումը։ Խմբային և զույգային աշխատանքի ժամանակ սովորողները համատեղ լուծում են լեզվական խնդիրներ, քննարկում տեքստեր, խմբագրում գրավոր աշխատանքներ, կազմում պատմություններ կամ ներկայացնում հետազոտության արդյունքները։ Այս գործընթացում զարգանում են ոչ միայն լեզվական կարողությունները, այլև լսելու, համագործակցելու, փաստարկելու և ուրիշի տեսակետը հասկանալու հմտությունները։ Ուսուցիչը նման մոդելում ավելի հաճախ հանդես է գալիս որպես ուսումնական գործընթացի կազմակերպիչ և ուղղորդող՝ ստեղծելով պայմաններ սովորողների ինքնուրույն գործունեության համար։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում նախագծային ուսուցումը, որը հնարավորություն է տալիս լեզուն կիրառել իրական կամ իրականությանը մոտ խնդիրների լուծման ընթացքում։ Սովորողները կարող են պատրաստել թեմատիկ նյութեր, հարցազրույցներ, փոքր հետազոտություններ, ներկայացումներ, դասարանական թերթեր, պատմություններ կամ այլ ստեղծագործական աշխատանքներ։ Նախագծի ընթացքում նրանք որոնում և ընտրում են տեղեկություն, մշակում տեքստեր, քննարկում դրանց կառուցվածքը, խմբագրում լեզվական սխալները և ներկայացնում վերջնական արդյունքը։ Այս մոտեցումը նպաստում է լեզվական գիտելիքի և գործնական գործունեության միավորմանը։ Հետազոտական ուսուցման մոդելում սովորողներին հնարավորություն է տրվում ինքնուրույն բացահայտել լեզվական օրինաչափությունները։ Պատրաստի կանոնը անմիջապես ներկայացնելու փոխարեն ուսուցիչը կարող է առաջարկել օրինակների շարք, որոնց ուսումնասիրության և համեմատության միջոցով սովորողները ձևակերպում են համապատասխան եզրակացություններ։ Նման մոտեցումը զարգացնում է դիտարկելու, համեմատելու, դասակարգելու, պատճառահետևանքային կապեր գտնելու և սեփական եզրակացությունը հիմնավորելու կարողությունները։ Լեզուն այս դեպքում հանդես է գալիս նաև որպես ճանաչողական ուսումնասիրության առարկա։ Կարևորվում է խնդիրահեն ուսուցման կիրառումը։ Սովորողին ներկայացվում է լեզվական կամ հաղորդակցական խնդիր, որի լուծման համար անհրաժեշտ է կիրառել նախկին գիտելիքները, ուսումնասիրել նոր նյութ և ընտրել համապատասխան լեզվական միջոցներ։ Խնդիրը կարող է վերաբերվել տեքստի կառուցվածքին, բառի նշանակությանը, արտահայտության ոճական նպատակահարմարությանը, ուղղագրական տարբերակին կամ հաղորդակցական իրավիճակում ճիշտ ձևակերպման ընտրությանը։ Նման առաջադրանքները խթանում են ինքնուրույն մտածողությունը և ցույց տալիս, որ լեզվական կանոնը գործնական խնդիրների լուծման միջոց է։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում խաղային տեխնոլոգիաներին, հատկապես ուսուցման սկզբնական և միջին փուլերում։ Լեզվական խաղերը, բառային մրցույթները, հանելուկները, դերային առաջադրանքները և պատմությունների ստեղծման խաղային ձևերը կարող են բարձրացնել սովորողների ներգրավվածությունը։ Սակայն խաղը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հետաքրքրություն ստեղծող միջոց, այլև որպես հստակ կրթական նպատակ ունեցող գործունեություն։ Ճիշտ կազմակերպված խաղային առաջադրանքը կարող է նպաստել բառապաշարի հարստացմանը, ուղղագրական հմտությունների ամրապնդմանը, խոսքի արագությանը և լեզվական երևույթների գիտակցված կիրառմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տեքստակենտրոն ուսուցումը։ Տեքստը կարող է դառնալ լեզվական տարբեր մակարդակների միասնական ուսումնասիրության հիմք։ Միևնույն նյութի միջոցով հնարավոր է աշխատել բառապաշարի, քերականության, ուղղագրության, ոճի, բովանդակության և տեքստային կառուցվածքի վրա։ Սովորողը լեզվական երևույթները տեսնում է բնական համատեքստում և հասկանում դրանց դերը ամբողջական խոսքում։ Տեքստի ընթերցումը, մեկնաբանումը, վերապատմումը, վերաձևակերպումը, շարունակությունը կամ խմբագրումը կարող են միաժամանակ զարգացնել մի քանի լեզվական կարողություններ։ Առանձին նշանակություն ունի ընթերցանության ուսուցման այլընտրանքային կազմակերպումը։ Ընթերցանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեքստի բարձրաձայն վերարտադրում, այլև որպես իմաստի կառուցման գործընթաց։ Սովորողները կարող են կանխատեսել բովանդակությունը, առանձնացնել հիմնական և երկրորդական տեղեկատվությունը, ձևակերպել հարցեր, բացահայտել հեղինակի դիրքորոշումը, համեմատել տարբեր տեքստեր և արտահայտել սեփական մեկնաբանությունը։ Այսպիսի առաջադրանքները զարգացնում են ընթերցողական գրագիտությունը և քննադատական մտածողությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրավոր խոսքի զարգացումը։ Այլընտրանքային մոդելներում գրելը կարող է կազմակերպվել որպես փուլային գործընթաց՝ գաղափարի ձևավորումից և նախնական տարբերակի կազմումից մինչև վերանայում, խմբագրում և վերջնական ներկայացում։ Սովորողը սովորում է գնահատել սեփական տեքստը ոչ միայն ուղղագրական սխալների, այլև կառուցվածքի, տրամաբանության, բառապաշարի և հաղորդակցական նպատակի տեսանկյունից։ Հասակակիցների փոխադարձ արձագանքը և ուսուցչի կառուցողական հետադարձ կապը կարող են դառնալ գրավոր խոսքի կատարելագործման կարևոր միջոցներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բանավոր խոսքի զարգացմանը։ Պատմելը, նկարագրելը, քննարկելը, հարցադրումներ ձևակերպելը և սեփական տեսակետը ներկայացնելը լեզվական կրթության կարևոր բաղադրիչներ են։ Այլընտրանքային ուսուցման պայմաններում բանավոր խոսքը կարող է ներառվել դասի գրեթե բոլոր փուլերում՝ սովորողներին տալով ավելի մեծ խոսքային ակտիվություն։ Այսպիսի աշխատանքը նպաստում է բառապաշարի գործնական յուրացմանը, խոսքի կառուցվածքային կազմակերպմանը և հաղորդակցական վստահության զարգացմանը։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է տարբերակված ուսուցումը։ Նույն դասարանում սովորողները կարող են ունենալ լեզվական պատրաստվածության, ընթերցանության արագության, հետաքրքրությունների և ուսուցման տեմպի տարբերություններ։ Միատեսակ առաջադրանքները միշտ չէ, որ հավասարապես արդյունավետ են բոլորի համար։ Տարբերակված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս փոփոխել առաջադրանքների բարդությունը, աջակցության աստիճանը, աշխատանքի ձևը և ակնկալվող արդյունքը՝ պահպանելով ընդհանուր ուսումնական նպատակները։ Այս մոդելը նպաստում է ինչպես դժվարություններ ունեցող, այնպես էլ առաջադիմող սովորողների ներուժի առավել արդյունավետ զարգացմանը։ Առանձին ուղղություն է անհատականացված ուսուցումը, որի դեպքում հաշվի են առնվում սովորողի նախասիրությունները, ուժեղ կողմերը և զարգացման կարիքները։ Սովորողին որոշակի ընտրության հնարավորություն տալը կարող է բարձրացնել պատասխանատվությունն ու մոտիվացիան։ Օրինակ՝ նույն լեզվական նպատակը կարող է իրականացվել տարբեր թեմաներով տեքստերի, ստեղծագործական առաջադրանքների կամ ներկայացման տարբեր ձևերի միջոցով։ Այս մոտեցումը նպաստում է սովորողի ինքնուրույնության և սեփական ուսումնառությունը կազմակերպելու կարողության զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինտեգրված ուսուցումը։ Մայրենի լեզվի ուսուցումը կարող է փոխկապակցվել գրականության, պատմության, բնագիտության, արվեստի և այլ առարկաների հետ։ Միջառարկայական նյութերի օգտագործումը լեզվական գործունեությանը հաղորդում է իրական բովանդակություն և ցույց տալիս, որ լեզուն գիտելիքի տարբեր ոլորտների յուրացման ու հաղորդման հիմնական գործիքներից է։ Սովորողները կարող են ուսումնասիրել որևէ թեմա և միաժամանակ զարգացնել տեղեկություն կարդալու, գրավոր ձևակերպելու, ներկայացնելու և քննարկելու հմտությունները։ Հետազոտության մեջ ուշադրություն է հատկացվում քննադատական մտածողության զարգացմանը։ Լեզվի դասը հնարավորություն է տալիս աշխատել տեղեկատվության հավաստիության, փաստի և կարծիքի տարբերակման, փաստարկների գնահատման և տարբեր տեսակետների համեմատության վրա։ Տեքստերի վերլուծության ընթացքում սովորողը կարող է ուսումնասիրել ոչ միայն այն, թե ինչ է ասվում, այլև ինչպես և ինչ նպատակով է ձևակերպված հաղորդագրությունը։ Այս կարողությունը հատկապես կարևոր է ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում։ Առանձին նշանակություն ունի մեդիագրագիտության ներառումը։ Թվային և մեդիա միջավայրում սովորողները հանդիպում են տարբեր ժանրերի ու կառուցվածքների տեքստերի։ Ուսուցման ժամանակ կարող են համեմատվել տպագիր և թվային նյութերը, տեղեկատվական հաղորդագրությունները, գովազդային կամ հանրամատչելի տեքստերը՝ ուշադրություն դարձնելով լեզվական ընտրությանը, նպատակին և լսարանին։ Այս մոտեցումը մայրենիի ուսուցումը կապում է առօրյա տեղեկատվական գործունեության հետ։ Կարևորվում է թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը, սակայն տեխնոլոգիան դիտարկվում է որպես մանկավարժական նպատակի իրականացման միջոց, այլ ոչ ինքնուրույն նպատակ։ Թվային տեքստերի ստեղծումը, համագործակցային խմբագրումը, ուսումնական խաղերը, ինտերակտիվ առաջադրանքները և բազմամեդիա ներկայացումները կարող են ընդլայնել սովորողների գործունեության ձևերը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել հավասարակշռությունը տեխնոլոգիական գործիքների և կենդանի հաղորդակցության, ընթերցանության ու ձեռագիր կամ այլ ավանդական աշխատանքների միջև։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է գնահատման այլընտրանքային ձևերի ուսումնասիրությունը։ Միայն վերջնական թեստային գնահատումը միշտ չէ, որ կարող է ամբողջությամբ արտացոլել լեզվական զարգացման ընթացքը։ Ձևավորող գնահատումը, ինքնագնահատումը, փոխադարձ գնահատումը, աշխատանքների պորտֆոլիոն և շարունակական հետադարձ կապը հնարավորություն են տալիս հետևել սովորողի առաջընթացին և ժամանակին բացահայտել դժվարությունները։ Գնահատումը այս դեպքում դառնում է ոչ միայն արդյունքը չափելու, այլև ուսումնառությունը բարելավելու միջոց։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սխալի նկատմամբ վերաբերմունքին։ Այլընտրանքային ուսուցման միջավայրում սխալը կարող է դիտարկվել որպես սովորելու բնական փուլ և վերլուծության նյութ։ Սովորողին միայն սխալի մասին տեղեկացնելու փոխարեն հնարավոր է օգնել նրան հասկանալ դրա պատճառը, համեմատել տարբերակները և ինքնուրույն գտնել ճիշտ լուծումը։ Նման մոտեցումը զարգացնում է լեզվական ինքնավերահսկողությունը և նվազեցնում սխալվելու վախը, որը հաճախ սահմանափակում է բանավոր ու գրավոր ակտիվությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսումնական մոտիվացիան։ Մայրենի լեզուն սովորողի առօրյա հաղորդակցության հիմնական միջոցներից է, սակայն հենց այդ ծանոթությունը երբեմն կարող է ստեղծել այն տպավորությունը, որ լեզվի համակարգված ուսումնասիրությունը գործնական նշանակություն չունի։ Այլընտրանքային մոդելները փորձում են հաղթահարել այս խնդիրը՝ ուսումնական նյութը կապելով սովորողի իրական փորձի, հետաքրքրությունների և հաղորդակցական պահանջների հետ։ Երբ սովորողը տեսնում է, թե լեզվական գիտելիքն ինչպես է օգնում ավելի հստակ գրել, համոզիչ խոսել, ճիշտ հասկանալ տեքստը կամ ներկայացնել սեփական գաղափարը, ուսուցման նպատակը դառնում է ավելի ընկալելի։ Առանձին ուղղություն է ուսուցչի դերի վերաիմաստավորումը։ Ուսուցիչը շարունակում է պատասխանատու լինել ուսումնական նպատակների, նյութի գիտական ճշգրտության և գործընթացի կազմակերպման համար, սակայն այլընտրանքային մոդելներում նրա գործունեությունը ավելի շատ ներառում է ուղղորդում, հարցադրումների ձևակերպում, ուսումնական իրավիճակների ստեղծում և անհատական հետադարձ կապ։ Ուսուցչի մասնագիտական կարողությունը դրսևորվում է տարբեր մեթոդների նպատակային ընտրության և կոնկրետ դասարանի պահանջներին հարմարեցնելու մեջ։ Կարևորվում է նաև սովորողի ինքնուրույնության ձևավորումը։ Սովորողը աստիճանաբար սովորում է նպատակ դնել, ընտրել աշխատանքի ռազմավարություն, օգտագործել բառարաններ և այլ լեզվական աղբյուրներ, ստուգել սեփական աշխատանքը և գնահատել արդյունքը։ Այս կարողությունները նպաստում են ոչ միայն լեզվական կրթությանը, այլև հետագա ինքնուրույն ուսումնառությանը։ Մայրենի լեզուն այս տեսանկյունից դառնում է սովորել սովորելու կարևոր գործիք։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել մանկավարժական դիտարկումը, փորձարարական ուսուցումը, սովորողների աշխատանքների վերլուծությունը, հարցումները, թեստավորումը և տարբեր ուսուցման մոդելների համեմատական գնահատումը։ Փորձարարական և համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե տարբեր մեթոդները ինչպես են անդրադառնում սովորողների լեզվական գիտելիքների, հաղորդակցական հմտությունների, ստեղծագործական մտածողության, ինքնուրույնության և ուսումնական մոտիվացիայի վրա։ Արդյունքների գնահատման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել սովորողների տարիքը, նախնական պատրաստվածությունը և ուսուցման տևողությունը։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է մայրենի լեզվի դասավանդման արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից կրթական պահանջներին համապատասխան մեթոդական համակարգերի մշակման անհրաժեշտությամբ։ Այլընտրանքային մոդելների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ թե ամբողջությամբ հրաժարվել ավանդական մեթոդներից, այլ որոշել դրանց և նոր մոտեցումների արդյունավետ համադրությունը։ Լեզվական կանոնների համակարգված ուսուցումը, հաղորդակցական գործունեությունը, հետազոտական աշխատանքը, ստեղծագործական առաջադրանքները և ձևավորող գնահատումը կարող են փոխլրացնել միմյանց՝ ձևավորելով ավելի ճկուն ուսումնական միջավայր։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է մայրենի լեզվի ուսուցման կազմակերպման նորարարական և այլընտրանքային հնարավորությունների բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ ընդգրկելով սովորողակենտրոն, հաղորդակցական, համագործակցային, նախագծային, հետազոտական, խաղային, տեքստակենտրոն, ինտեգրված և տարբերակված մոտեցումները, ինչպես նաև թվային տեխնոլոգիաների, ձևավորող գնահատման, քննադատական մտածողության և ինքնուրույն ուսումնառության դերը։ Այն կարող է օգտակար լինել մայրենի լեզվի դասավանդման մեթոդիկայով, մանկավարժությամբ և կրթական տեխնոլոգիաներով զբաղվող հետազոտողների, ուսուցիչների, դասախոսների, ուսանողների և կրթական ծրագրերի մշակողների համար։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության հիմնարար խնդիրների և այդ բնագավառում ձևակերպված Գասքա–Մաեզթուի վարկածի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մի քանի փոփոխականներից կախված բազմանդամների միջոցով տրված հանգույցներում սահմանված արժեքների վերականգնման խնդիրը, միջարկման հանգույցների երկրաչափական դասավորությունը և համապատասխան բազմանդամային տարածքների կառուցվածքային հատկություններն են։ Քննվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում հանգույցների վերջավոր բազմության համար գոյություն ունի պահանջվող աստիճանի միակ միջարկիչ բազմանդամ, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են այդպիսի հանգույցային բազմությունների հանրահաշվական և երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնարար բազմանդամներին, դրանց գործոնացման հատկություններին և ուղիղների՝ որպես հանգույցների կառուցվածքը բնութագրող երկրաչափական օբյեկտների դերին։ Գասքա–Մաեզթուի վարկածը դիտարկվում է բազմաչափ միջարկման այն հատուկ համակարգերի համատեքստում, որոնց հիմնարար բազմանդամները ներկայացվում են գծային գործոնների արտադրյալների միջոցով։ Վարկածի հետ կապված ուսումնասիրությունները կենտրոնանում են նման հանգույցային համակարգերում որոշակի թվով հանգույցներ պարունակող հատուկ ուղիղների գոյության խնդրի վրա և դրա կապի վրա ամբողջ միջարկման կառուցվածքի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել վարկածի հաստատված մասնավոր դեպքերը, տարբեր աստիճանների համար կիրառվող ապացուցման մոտեցումները և հանգույցների դասավորության նկատմամբ սահմանափակումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում երկրաչափական և հանրահաշվական մեթոդների համադրումը, քանի որ խնդրի լուծելիությունը սերտորեն կապված է ինչպես բազմանդամների հատկությունների, այնպես էլ հարթության վրա հանգույցների փոխադարձ դիրքի հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև առավելագույն ուղիղների, հանգույցների կողմից ուղիղների օգտագործման և տարբեր ենթակառուցվածքների միջև կապերը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարդ միջարկման համակարգերը վերածել ավելի պարզ կառուցվածքների ուսումնասիրության։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մոտարկումների տեսության, հանրահաշվական երկրաչափության և կոմբինատոր երկրաչափության գաղափարները՝ նպաստելով բազմաչափ բազմանդամային միջարկման կառուցվածքային օրինաչափությունների բացահայտմանը և Գասքա–Մաեզթուի վարկածի շուրջ ձևավորված մաթեմատիկական խնդիրների հետագա ուսումնասիրմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերության ոլորտում ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնական ուղղությունների, ռազմավարական առաջնահերթությունների և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են արդյունաբերական ձեռնարկատիրության դերը ազգային տնտեսության կառուցվածքային վերափոխման, արտադրական ներուժի ընդլայնման, զբաղվածության ապահովման և երկրի մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեության կազմակերպման պայմաններին, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկություններին, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների խթանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են փոքր, միջին և խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունների զարգացման հնարավորությունները, դրանց համագործակցության ձևերը, տեխնոլոգիական արդիականացման անհրաժեշտությունը և նորարարական գործունեության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում արդյունաբերության տարբեր ճյուղերի զարգացման հեռանկարներին, արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնմանը և արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի դիրքերի ամրապնդմանը։ Կարևորվում են պետական արդյունաբերական քաղաքականության, հարկային և ֆինանսական խթանների, վարկային ռեսուրսների հասանելիության, ենթակառուցվածքների զարգացման և գործարար միջավայրի բարելավման հարցերը։ Դիտարկվում են մարդկային կապիտալի զարգացման, մասնագիտական աշխատուժի պատրաստման, գիտության և արտադրության համագործակցության, ինչպես նաև տարածաշրջանային արդյունաբերական ներուժի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև ձեռնարկատիրության զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական և կազմակերպական գործոններին, դրանց հաղթահարման ուղիներին և արդյունաբերության երկարաժամկետ զարգացման գերակայությունների ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, արդյունաբերական կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, ներդրողների, պետական տնտեսական քաղաքականության մշակողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։