Շրջակա միջավայրը և մարդու առողջությունը : Գրական հանձնարարությունների ցանկ

History

Աշխատությունը նվիրված է «ումմա» հասկացության (իսլամական համայնք) կարգավիճակի և բովանդակային բնորոշման ուսումնասիրությանը՝ ըստ Ղուրանի և վաղ իսլամական սկզբնաղբյուրների։ Գրքում վերլուծվում են Ղուրանական տեքստերում «ումմա»-ի իմաստային դաշտերը, դրա կապը հավատքի, սոցիալական կազմակերպման և իրավական-էթիկական նորմերի հետ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև վաղ իսլամական ավանդույթներում՝ հադիսներում և պատմական քրոնիկներում, համայնքի ձևավորման գործընթացը, դրա քաղաքական և կրոնական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև Մուհամմադ մարգարեի ժամանակաշրջանում «ումմա»-ի ինստիտուցիոնալացումը։ Աշխատության մեջ համադրվում են տեքստաբանական և պատմական-քննադատական մոտեցումներ՝ ցույց տալու համար հասկացության զարգացման դինամիկան և դրա ազդեցությունը իսլամական քաղաքակրթության ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է իսլամագետների, պատմաբանների, աստվածաբանների և համեմատական կրոնագիտության մասնագետների համար՝ նպաստելով վաղ իսլամի սոցիալ-կրոնական կառուցվածքի ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի օպտիկական հատկությունների տեսական և ֆիզիկական ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն կառուցվածքներին, որոնցում լիցքակիրների էներգիայի և իմպուլսի միջև կապը բնութագրվում է բարդ դիսպերսիոն օրենքով։ Հետազոտության առանցքում քվանտային չափային սահմանափակման ազդեցությունն է էլեկտրոնային վիճակների, էներգետիկ սպեկտրի և նյութի՝ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ փոխազդեցության վրա։ Դիտարկվում են քվանտային հորերի, լարերի և այլ ցածրաչափ կառուցվածքների առանձնահատկությունները, որտեղ համակարգի չափերի փոքրացման հետևանքով փոխվում են թույլատրելի էներգետիկ վիճակները և օպտիկական անցումների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոչ ստանդարտ դիսպերսիայի պայմաններում էներգետիկ գոտիների կառուցվածքին, վիճակների խտությանը և օպտիկական անցումների հավանականությանը։ Քննվում են լույսի կլանման, անդրադարձման, բեկման և ճառագայթային գործընթացների հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը համակարգի կառուցվածքային պարամետրերից և արտաքին ֆիզիկական պայմաններից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիէլեկտրական արձագանքի և օպտիկական հաղորդականության ուսումնասիրությունը, որոնք հնարավորություն են տալիս բնութագրելու նյութի փոխազդեցությունը տարբեր հաճախականությունների էլեկտրամագնիսական դաշտերի հետ։ Վերլուծվում է, թե բարդ դիսպերսիոն կախվածությունն ինչպես կարող է փոխել օպտիկական սպեկտրների ձևը, ռեզոնանսային առանձնահատկությունները և միջգոտիական կամ ներգոտիական անցումների դրսևորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և կիսահաղորդիչների տեսության մաթեմատիկական մեթոդներ՝ համապատասխան էներգետիկ վիճակներն ու օպտիկական բնութագրերը մոդելավորելու համար։ Առանձին նշանակություն ունի տեսական արդյունքների համադրումը ցածրաչափ համակարգերին բնորոշ ֆիզիկական երևույթների հետ՝ պարզելու համար, թե կառուցվածքի երկրաչափությունը և էներգետիկ սպեկտրի առանձնահատկությունները ինչպես են կառավարում օպտիկական արձագանքը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային և նանոֆոտոնային համակարգերի ֆիզիկական հիմքերը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, քվանտային տեսության և օպտիկայի մոտեցումները՝ ուղղված բարդ էներգետիկ կառուցվածք ունեցող ցածրաչափ համակարգերում լույս-նյութ փոխազդեցության օրինաչափությունների բացահայտմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի՝ հայոց լեզվի արևելյան գրական տարբերակի ընդհանուր տեսությանը և դրա լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է արևելահայերենի կառուցվածքի, գործածության և գրավոր խոսքի ձևավորման հետ կապված հարցեր՝ նպատակ ունենալով համակարգված պատկերացում տալ լեզվի հիմնական հատկանիշների մասին։ Արևելահայերենը զարգացել է հայերենի պատմական ու տարածքային տարբերակների հիման վրա և ժամանակի ընթացքում ձևավորվել որպես գրական լեզվի ինքնուրույն տարբերակ՝ իր հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկություններով։ Այսպիսի լեզվաբանական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել գրական լեզվի կանոնների բացատրման, լեզվական երևույթների դասակարգման և լեզվի ուսուցման տեսական հիմքերի ձևավորման գործում։ Լեզվի ընդհանուր տեսության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու բառերի կազմությանը, քերականական ձևերին, նախադասության կառուցվածքին, բառապաշարի զարգացմանը և գրավոր խոսքի առանձնահատկություններին՝ նպաստելով լեզվական համակարգի ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայերենի արևելյան գրական տարբերակի զարգացման պատմության տեսանկյունից, քանի որ նման ուսումնասիրությունները նպաստել են լեզվական գիտելիքների համակարգմանը և գրական լեզվի գիտակցված գործածության տարածմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, քերականությամբ և լեզվաբանական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, բանասերների և հետազոտողների համար։ Հրատարակությունը ներկայացնում է տասնիններորդ դարի հայ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների կարևոր ուղղություններից մեկը և հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արևելահայերենի տեսական նկարագրության ու լեզվական կրթության զարգացման պատմական ընթացքը։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հիպոթալամիկ պրոլինով հարուստ պեպտիդների, կարդիոակտիվ գլիկոպրոտեինների և օձերի թույների ազդեցության ուսումնասիրությանը նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների պայմաններում, որոնք առաջանում են տրավմատիկ կամ տոքսիկ ազդեցությունների հետևանքով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել նշված կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությունը նյարդային հյուսվածքի վրա և պարզել դրանց ազդեցության հետ կապված կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նյարդային բջիջների վնասման գործընթացները, բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունները, օքսիդատիվ սթրեսը, նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակը և վնասումից հետո տեղի ունեցող վերականգնողական կամ հարմարվողական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կենսաակտիվ միացությունների համեմատական ազդեցությանը՝ դրանց հնարավոր նեյրոպրոտեկտոր հատկությունները բացահայտելու և նյարդային համակարգի վնասման դեպքում արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել փորձարարական մոդելների կիրառում, կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև վնասված նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների գնահատում։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր ծագում ունեցող ակտիվ նյութերի ազդեցության հնարավոր մեխանիզմների բացահայտումը և դրանց փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը նեյրոդեգեներացիայի գործընթացների հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նեյրոկենսաբանության և նեյրոֆարմակոլոգիայի հիմնարար հետազոտությունների համար՝ նպաստելով նյարդային հյուսվածքի վնասման մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը և ապագայում նեյրոպրոտեկտոր ազդեցությամբ նոր կենսաակտիվ նյութերի ուսումնասիրմանը։

Other Subjects

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է լոլիկի տեղական և ներմուծված սորտանմուշների տնտեսակենսաբանական առանձնահատկությունների համեմատական գնահատմանը՝ ընդգծելով ագրոկենսաբանական ցուցանիշների և տնտեսական արդյունավետության փոխկապակցվածությունը։ Նյութում վերլուծվում են սորտերի աճի և զարգացման հիմնական պարամետրերը՝ բույսի բարձրություն, աճման տևողություն, բերքատվություն, պտուղների չափ և որակական ցուցանիշներ, ինչպես նաև դրանց հարմարվողականությունը տարբեր կլիմայական և հողային պայմաններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական սորտերի կայունությանը հիվանդությունների և շրջակա միջավայրի սթրեսային գործոնների նկատմամբ, ինչպես նաև ներմուծված սորտերի բարձր արտադրողականության և շուկայական պահանջներին համապատասխանության վրա։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է սելեկցիոն աշխատանքի կարևորությունը՝ նպատակ ունենալով համադրել բարձր բերքատվությունը, որակական հատկանիշները և դիմադրողականությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման ուղիները՝ սորտերի ճիշտ ընտրության, ագրոտեխնիկական միջոցառումների և տարածաշրջանային պայմաններին համապատասխան մշակման տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։

Medicine

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ստոմատոլոգիական վիճակի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նույնականացման նպատակով, դիտարկելով ատամնաբուժական տվյալների կիրառումը դատաբժշկական և անձի նույնականացման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ատամնաշարի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ատամների մորֆոլոգիական և պաթոլոգիական փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կայունությունը ժամանակի ընթացքում, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործել դրանք որպես վստահելի կենսաբանական նույնականացման գործիք։ Հեղինակը վերլուծում է ստոմատոլոգիական տվյալների հավաքագրման, համակարգման և համեմատական գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը քրեագիտական փորձաքննություններում, զանգվածային աղետների հետևանքով զոհերի նույնականացման և անհայտ անձանց բացահայտման գործընթացներում։ Գրքում քննարկվում են նաև միջազգային փորձը, դատաբժշկական ստոմատոլոգիայի զարգացման միտումները և Հայաստանի բնակչության առանձնահատկությունները այդ համատեքստում։ Աշխատությունը համադրում է կլինիկական, անտրոպոլոգիական և իրավական մոտեցումները՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ նույնականացման համակարգերի կատարելագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է ստոմատոլոգների, դատաբժիշկների, քրեագետների, անտրոպոլոգների, գիտահետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։