Синтез новых биологически активных конденсированных производных пиридо[2,3-d] пиримидинового на основе 2,2-замещенных тетрагидропиран-4-онов

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ուրանի հանքայնացման հայտնաբերման նպատակով երկրաքիմիական որոնումների գիտամեթոդական հիմքերի մշակմանը և երկրաբանական հետախուզության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ուրանի երկրաքիմիական առանձնահատկությունները, բնական միջավայրում դրա տարածվածության օրինաչափությունները, տարբեր երկրաբանական կազմավորումներում կուտակման պայմանները և հանքայնացման ձևավորման հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուրանի ու դրա հետ կապված քիմիական տարրերի բաշխման բնութագրերին, երկրաքիմիական ֆոնի ձևավորմանը, բնական անոմալիաների առաջացման պատճառներին և դրանց երկրաբանական մեկնաբանությանը։ Ուսումնասիրվում են ապարների, հողերի, նստվածքների և բնական ջրերի երկրաքիմիական հետազոտությունների սկզբունքները, նմուշառման կազմակերպման ընդհանուր մոտեցումները և ստացված տվյալների վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում երկրաքիմիական ցուցանիշների վիճակագրական մշակմանը, տարածական բաշխման քարտեզագրմանը, երկրաբանական և երկրաքիմիական տեղեկությունների համադրմանը, ինչպես նաև հանքայնացման հեռանկարայնության գնահատման չափանիշներին։ Կարևորվում են տարբեր երկրաբանական միջավայրերում երկրաքիմիական որոնումների արդյունքների համեմատական ուսումնասիրությունը, բնական և տեխնածին ազդեցությունների տարբերակումը և հետազոտությունների տվյալների հավաստիության ապահովումը։ Դիտարկվում են նաև ուրանի երկրաքիմիական շարժունակության, օքսիդավերականգնման պայմանների և շրջակա միջավայրի բաղադրիչների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի օգտակար հանածոների որոնման տեսական հիմքերի զարգացման, երկրաքիմիական տվյալների մեկնաբանման և հանքային ռեսուրսների ուսումնասիրության գիտական մեթոդների կատարելագործման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, երկրաքիմիկոսների, հանքավայրերի հետազոտողների, երկրաէկոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Սալվադոր Դալին համաշխարհային կերպարվեստի ամենահայտնի և ինքնատիպ նկարիչներից մեկն է, որը համարվում է սյուրռեալիզմի ուղղության ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից։ Նա ծնվել է Իսպանիայում և վաղ տարիքից ցուցաբերել է արտասովոր հետաքրքրություն նկարչության և երևակայական պատկերների նկատմամբ։ Դալին ստեղծել է արվեստի յուրահատուկ աշխարհ, որտեղ իրականությունն ու երազը միախառնվում են՝ ստեղծելով անսովոր, երբեմն նույնիսկ անհասկանալի պատկերներ, որոնք նպատակ ունեն բացահայտելու մարդու ենթագիտակցությունը։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ պատկերում են ժամանակի, հիշողության, երազների և մարդկային հոգեբանության խորքային շերտերը, իսկ ամենահայտնի աշխատանքներից մեկը՝ «Հիշողության կայունությունը», դարձել է ժամանակի հարաբերականության և իրականության փխրունության խորհրդանիշ։ Դալին ոչ միայն նկարիչ էր, այլև քանդակագործ, գրող և կինոյի հետ համագործակցող արվեստագետ, ով մշտապես ձգտում էր խախտել ավանդական արվեստի սահմանները և ստեղծել նոր արտահայտչաձևեր։ Նրա էքսցենտրիկ վարքագիծը և արտահայտիչ կերպարը նույնպես դարձել են իր արվեստի մաս, ինչը նրան առանձնացրել է 20-րդ դարի մյուս արվեստագետներից։ Դալիի ստեղծագործական ժառանգությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից արվեստի զարգացման վրա՝ ներշնչելով բազմաթիվ արվեստագետների և ձևավորելով սյուրռեալիստական մտածողության նոր ընկալումներ։ Նրա արվեստը մինչ օրս համարվում է մարդկային երևակայության սահմանները ընդլայնելու և ենթագիտակցության աշխարհը բացահայտելու բացառիկ օրինակ։

Literature

Հրատարակությունը նվիրված է միջնադարյան հայ բանաստեղծ Գրիգորիս Աղթամարցու կյանքին, գրական ժառանգությանը և հատկապես նրա ստեղծած տաղերին։ Աղթամարցին հայ միջնադարյան տաղերգության ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծագործությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հոգևոր և աշխարհիկ բանաստեղծական ավանդույթների ուսումնասիրության մեջ։ Տաղը հայ գրականության մեջ առանձնահատուկ քնարական ժանր է, որը հաճախ կապվում է երգեցողության, երաժշտական կատարման և պատկերավոր բանաստեղծական խոսքի հետ։ Գրիգորիս Աղթամարցու գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու միջնադարյան հայ բանաստեղծության լեզվին, պատկերային համակարգին, տաղաչափական առանձնահատկություններին և ժամանակաշրջանի հոգևոր ու մշակութային աշխարհընկալմանը։ Նրա տաղերը կարող են արտացոլել կրոնական ապրումներ, բարոյական խորհրդածություններ, մարդկային զգացմունքներ և գեղագիտական պատկերացումներ՝ ներկայացնելով միջնադարյան գրականության բազմաշերտ բնույթը։ Նման ուսումնասիրությունն արժեքավոր է նաև հայ բանաստեղծական ժանրերի զարգացման ընթացքը, ձեռագրային ու գրական ավանդույթի շարունակականությունը և միջնադարյան ստեղծագործությունների հետագա ընկալումը հասկանալու համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, միջնադարյան պոեզիայով, հայագիտությամբ և հին գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է անձի պետաիրավական կարգավիճակի տեսական և իրավական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում անհատի և պետության փոխհարաբերություններն են, մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների սահմանադրական երաշխավորումը, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով անձը դառնում է ոչ միայն պետական իշխանության պաշտպանության օբյեկտ, այլև սահմանադրական իրավունքների և պարտականությունների ինքնուրույն կրող։ Աշխատության սկզբնական հատվածում անձի պետաիրավական կարգավիճակը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերի ամբողջություն, որը ներառում է մարդու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները, քաղաքացիությունը, սահմանադրական պարտականությունները, իրավական պաշտպանության միջոցները և պետության կողմից դրանց ապահովման պարտավորությունը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել անձի ընդհանուր իրավական կարգավիճակը նրա հատուկ սահմանադրական կարգավիճակից և ցույց տալ, թե ինչպես են պետության իրավական համակարգում ամրագրված իրավունքները վերածվում գործնական պաշտպանության ենթակա իրավական հնարավորությունների։ Եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ եվրոպական իրավական տարածքում մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգը ձևավորվել է ազգային սահմանադրությունների, միջազգային պայմանագրերի և վերազգային իրավական մեխանիզմների փոխազդեցության արդյունքում։ Աշխատությունը անդրադառնում է այն սկզբունքներին, որոնք աստիճանաբար դարձել են ժամանակակից եվրոպական սահմանադրականության հիմքեր՝ մարդու արժանապատվության հարգում, իրավահավասարություն, օրենքի գերակայություն, ժողովրդավարություն, հիմնարար իրավունքների երաշխավորում և իշխանության սահմանափակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է փոխվել պետության և անհատի հարաբերությունների ընկալումը։ Դասական պետակենտրոն մոդելից աստիճանաբար անցում է կատարվել այնպիսի համակարգի, որտեղ պետական իշխանության լեգիտիմությունը և սահմանները մեծապես պայմանավորված են մարդու իրավունքների ճանաչմամբ և դրանց արդյունավետ պաշտպանությամբ։ Այս համատեքստում սահմանադրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական մարմինների կազմակերպումը կարգավորող փաստաթուղթ, այլև որպես անձի իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հիմնական իրավական երաշխիք։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է քաղաքացիության ինստիտուտի ուսումնասիրությունը, քանի որ անձի պետաիրավական կարգավիճակի որոշ տարրեր ուղղակիորեն կապված են պետության հետ նրա իրավական կապի բնույթի հետ։ Միաժամանակ ժամանակակից եվրոպական իրավական զարգացումները ցույց են տալիս, որ մարդու մի շարք հիմնարար իրավունքներ չեն կարող կախված լինել միայն քաղաքացիության առկայությունից։ Այս տարբերակումը հատկապես կարևոր է օտարերկրացիների, փախստականների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իրավունքների սահմանափակման խնդիրը։ Ժամանակակից սահմանադրական պետությունում մարդու իրավունքները, թեև ունեն բարձրագույն իրավական պաշտպանություն, որոշակի պայմաններում կարող են ենթարկվել սահմանափակումների։ Այդ սահմանափակումները պետք է ունենան իրավական հիմք, հետապնդեն իրավաչափ նպատակ և համապատասխանեն անհրաժեշտության ու համաչափության պահանջներին։ Այս սկզբունքները կարևոր նշանակություն ունեն այն հավասարակշռության ձևավորման համար, որը պետք է գոյություն ունենա անհատի ազատության և հանրային շահերի պաշտպանության միջև։ Եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների համատեքստում առանձնահատուկ դեր ունի նաև դատական պաշտպանության ինստիտուտը։ Անձի պետաիրավական կարգավիճակը լիարժեք է միայն այն դեպքում, երբ իրավունքի խախտման դեպքում անձն ունի անկախ և արդյունավետ պաշտպանության հնարավորություն։ Այդ պատճառով հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական արդարադատությանը, դատական պաշտպանության իրավունքին և մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության մեխանիզմներին։ Եվրոպական համակարգում այս հարցերի կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային միջոցներին լրացնում են միջազգային և վերազգային մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել պետությունների գործողությունների համապատասխանությունը ստանձնած պարտավորություններին։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ անձի պետաիրավական կարգավիճակը դիտարկվում է ոչ թե մեկ իրավական նորմի կամ իրավունքի շրջանակում, այլ որպես ամբողջական սահմանադրաիրավական ինստիտուտ, որի բովանդակությունը զարգանում է հասարակական և քաղաքական փոփոխություններին զուգընթաց։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ եվրոպական սահմանադրականության զարգացման ընթացքում անձի իրավունքների պաշտպանության մակարդակի բարձրացումը դարձել է պետական իշխանության կազմակերպման և գործունեության առանցքային չափանիշներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների, եվրոպական իրավունքի և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների, իրավաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալ անձի և պետության իրավական փոխհարաբերությունների ժամանակակից մոդելը և դրա ձևավորման եվրոպական փորձը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում քաղցկեղով հիվանդների պալիատիվ խնամքի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հիվանդության առաջադեմ փուլերում հիվանդների և նրանց ընտանիքների կյանքի որակի պահպանման ու բարելավման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանում քաղցկեղի տարածվածության և հիվանդության ծանրաբեռնվածության հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև այն սոցիալական, բժշկական, կազմակերպական և տնտեսական պայմանները, որոնք ազդում են պալիատիվ ծառայությունների հասանելիության և արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծանր հիվանդների ցավի և այլ ախտանշանների կառավարմանը, հոգեբանական և սոցիալական աջակցության անհրաժեշտությանը, հիվանդների արժանապատվության պահպանմանը և ընտանիքի անդամների ներգրավվածությանը խնամքի գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանում պալիատիվ խնամքի համակարգի ձևավորման պատմությանը, բժշկական ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկություններին, մասնագիտացված բուժանձնակազմի պատրաստվածությանը և անհրաժեշտ դեղամիջոցների հասանելիության խնդիրներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն խոչընդոտների ուսումնասիրությանը, որոնք կարող են սահմանափակել հիվանդների՝ համապատասխան օգնություն ստանալու հնարավորությունը, այդ թվում՝ ֆինանսական, աշխարհագրական, տեղեկատվական, իրավական և սոցիալ-մշակութային գործոններին։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի վրա հիվանդության ազդեցությունը, տնային խնամքի կազմակերպումը և բժշկական համակարգի ու սոցիալական աջակցության ծառայությունների փոխգործակցությունը։ Հայաստանի պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պալիատիվ խնամքի առկա համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատելու դրա հետագա զարգացման անհրաժեշտ ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ պալիատիվ խնամքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բժշկական միջամտությունների ամբողջություն, այլև որպես հիվանդի կյանքի որակի, արժանապատվության և հոգեսոցիալական բարեկեցության պահպանման համալիր մոտեցում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանում պալիատիվ ծառայությունների կազմակերպման, հասանելիության և որակի բարելավմանը, բուժաշխատողների պատրաստվածության բարձրացմանը և հիվանդների ու նրանց ընտանիքների կարիքներին ավելի համապատասխան խնամքի մոդելների զարգացմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել ուռուցքաբաններին, պալիատիվ բժշկության մասնագետներին, հանրային առողջապահության հետազոտողներին, սոցիալական աշխատողներին, բուժքույրերին, առողջապահության կազմակերպիչներին և բժշկական ոլորտի ուսանողներին։

Journalism

Այս գիտական-պատմագիտական աշխատանքը նվիրված է Մխիթարյան միաբանության «Բազմավէպ» հանդեսի գործունեության ուսումնասիրությանը 1843 թվականից մինչև 1880-ական թվականները՝ ընդգծելով դրա դերը հայ գրական, գիտական և հասարակական մտքի զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում է հանդեսի հիմնադրումը Վենետիկի Մխիթարյանների կողմից, նրա խմբագրական քաղաքականությունը, հրապարակումների թեմատիկ բազմազանությունը և գիտամշակութային ուղղվածությունը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում «Բազմավէպ»-ում տեղ գտած պատմագիտական, լեզվաբանական, գրականագիտական և կրոնագիտական նյութերին՝ ցույց տալով դրանց նշանակությունը հայագիտության զարգացման և եվրոպական գիտական մտքի հետ կապերի ամրապնդման գործում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև հանդեսի դերը հայ լեզվի մաքրության պահպանման, կրթական գաղափարների տարածման և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Ներկայացվում են տարբեր հեղինակների ներդրումները, ինչպես նաև հանդեսի ազդեցությունը հետագա հայ պարբերական մամուլի զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է հայագետների, գրականագետների, պատմաբանների, ուսանողների և հայ մամուլի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։