Սկևռայի վանքը 12-14-րդ դարերում և Գևորգ Սկևռացի րաբունապետը

Informatics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգերում առաջացող ասինխրոն ռեժիմների կառավարման համար հարմարվողական (ադապտիվ) կառավարման սարքերի և դրանց սինթեզի մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են էներգահամակարգերի դինամիկական վարքագիծը, կայունության խախտման պատճառները և ասինխրոն ռեժիմների առաջացման մեխանիզմները, որոնք կարող են հանգեցնել համակարգի աշխատանքի արդյունավետության նվազման կամ վթարային իրավիճակների։ Հեղինակը ներկայացնում է մաթեմատիկական մոդելներ, ալգորիթմներ և ծրագրատեխնիկական լուծումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերահսկել համակարգի վիճակը, գնահատել փոփոխվող պարամետրերը և ավտոմատ կերպով հարմարեցնել կառավարման ազդակները՝ ապահովելով էներգահամակարգի կայուն և հուսալի աշխատանքը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոշոր էլեկտրաէներգետիկական ցանցերի համաժամացման, անցումային գործընթացների վերլուծության, վթարների կանխարգելման և ավտոմատ կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Աշխատությունը ներառում է նաև փորձարարական և մոդելային հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք հիմնավորում են առաջարկվող լուծումների արդյունավետությունը և կիրառելիությունը իրական էներգահամակարգերում։ Հրատարակությունը նախատեսված է էլեկտրաէներգետիկայի, ավտոմատ կառավարման համակարգերի, էլեկտրատեխնիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտների գիտաշխատողների, ինժեներների, ասպիրանտների և ուսանողների համար՝ ներկայացնելով էներգահամակարգերի հուսալիության և կառավարման արդիական խնդիրների լուծման նորարարական մոտեցումներ։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հարավ-արևմտյան շրջաններում համաճարակաբանական իրավիճակի տարածական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և բնակչության հիգիենիկ ու հակահամաճարակային անվտանգության ապահովման արդյունավետ համակարգերի հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում բժշկական աշխարհագրության և համաճարակաբանության փոխկապակցված մոտեցումն է, որի միջոցով հիվանդությունների տարածվածությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բժշկական խնդիր, այլև որպես տարածքի բնական, սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական, կենցաղային և սանիտարահիգիենիկ պայմանների հետ կապված երևույթ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարածաշրջանի բնակավայրերի աշխարհագրական դիրքը, բնակչության խտությունը և տեղաբաշխումը, կլիմայական ու բնական պայմանները, ջրային ռեսուրսները, բնակարանային և կոմունալ ենթակառուցվածքների վիճակը, խմելու ջրի ապահովվածությունը, սննդի պահպանման և օգտագործման պայմանները, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը։ Այս գործոնների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն տարածքային գոտիները, որտեղ բնակչությունը կարող է առավել խոցելի լինել վարակիչ հիվանդությունների առաջացման կամ տարածման նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարակիչ հիվանդությունների տարածման օրինաչափություններին և դրանց հնարավոր կապին շրջակա միջավայրի ու բնակչության կենսապայմանների հետ։ Համաճարակաբանական աշխարհագրության տեսանկյունից կարևոր է ոչ միայն հիվանդությունների ընդհանուր տարածվածության գնահատումը, այլև դրանց տարածական և ժամանակային փոփոխությունների բացահայտումը, հնարավոր օջախների առանձնացումը և ռիսկային տարածքների քարտեզագրումը։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել կանխարգելիչ միջոցառումների ավելի նպատակային կազմակերպմանը։ Աշխատանքի մյուս կարևոր ուղղությունը բնակչության հիգիենիկ և հակահամաճարակային անվտանգության համակարգի ուսումնասիրությունն է։ Այդ համակարգը ենթադրում է վարակիչ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերում, համաճարակաբանական հսկողություն, հիվանդությունների կանխարգելում, սանիտարական կանոնների պահպանում, շրջակա միջավայրի գործոնների վերահսկողություն, անհրաժեշտ ախտահանիչ միջոցառումների իրականացում և բնակչության հիգիենիկ իրազեկվածության բարձրացում։ Հայաստանի սանիտարահամաճարակային անվտանգության իրավական համակարգում ևս ընդգծվում են հիվանդությունների կանխարգելումը, շրջակա միջավայրի առողջացումը, սանիտարական նորմերի պահպանումը, պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային հսկողությունը և բնակչության առողջության վրա միջավայրի գործոնների ազդեցության գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի, բնակավայրերի սանիտարական վիճակի, կենցաղային թափոնների հեռացման, սննդի անվտանգության և բժշկական սպասարկման հետ կապված գործոնները, քանի որ դրանց թերությունները կարող են նպաստել վարակիչ հիվանդությունների տարածմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բնակչության հիգիենիկ կրթությունը․ տեղեկատվության տարածումը, անձնական և հասարակական հիգիենայի կանոնների ուսուցումը և հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ իրազեկումը կարող են էապես նպաստել համաճարակաբանական ռիսկերի նվազեցմանը։ Պաշտոնական սանիտարահամաճարակային մոտեցումներում հիգիենիկ գիտելիքների տարածումը նույնպես դիտարկվում է որպես բնակչության անվտանգության ապահովման բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է ներառել համաճարակաբանական ցուցանիշների վիճակագրական վերլուծություն, հիվանդությունների տարածական բաշխման համեմատություն, ռիսկի գործոնների գնահատում և տարբեր շրջանների միջև համաճարակաբանական իրավիճակի համադրում։ Այդ տվյալների հիման վրա հնարավոր է մշակել տարածքային ռիսկի գնահատման չափանիշներ և առաջարկություններ՝ կանխարգելիչ միջոցառումների առաջնահերթությունները որոշելու համար։ Հատկապես կարևոր է տարբերակել բնակչության ընդհանուր հիգիենիկ անվտանգության և արտակարգ իրավիճակներում հակահամաճարակային պատրաստվածության խնդիրները, քանի որ բնական աղետները, բնակչության տեղաշարժերը, ենթակառուցվածքների վնասումը կամ առողջապահական համակարգի ծանրաբեռնվածությունը կարող են փոխել վարակիչ հիվանդությունների տարածման ռիսկը։ Ժամանակակից հանրային առողջապահական փորձը ցույց է տալիս, որ ճգնաժամային և հակամարտությունից տուժած միջավայրերում անհրաժեշտ է պահպանել համաճարակաբանական զգոնությունը և ապահովել առողջապահական, հումանիտար ու այլ կառույցների համակարգված համագործակցությունը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակման մեջ, որոնք կարող են օգտագործվել բնակչության առողջության տարածքային գնահատման, վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման, հիգիենիկ պայմանների բարելավման և հակահամաճարակային միջոցառումների պլանավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է համաճարակաբանության, բժշկական աշխարհագրության, հիգիենայի և հանրային առողջապահության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ուսումնասիրվող տարածքի համաճարակաբանական առանձնահատկությունները, գնահատել բնակչության առողջության վրա ազդող հիմնական ռիսկային գործոնները և հիմնավորել դրանց նվազեցման ու բնակչության հիգիենիկ-հակահամաճարակային անվտանգության բարձրացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հորթերի դիսպեպսիայի բուժման և կանխարգելման հարցերի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով «Жак» դեղամիջոցի կիրառման արդյունավետությանը։ Գրքում ներկայացվում են երիտասարդ խոշոր եղջերավոր կենդանիների մարսողական համակարգի խանգարումների առաջացման պատճառները, հիվանդության զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական նշանները և դրա բացասական ազդեցությունը կենդանիների աճի, զարգացման ու պահպանման արդյունավետության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է պատրաստուկի բուժական հատկությունները, կիրառման եղանակները, ազդեցությունը հորթերի ընդհանուր վիճակի, մարսողական գործընթացների և օրգանիզմի դիմադրողականության վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, կանխարգելիչ միջոցառումների համալիր, կերակրման և պահվածքի ճիշտ կազմակերպման նշանակությունը, ինչպես նաև անասնաբուժական պրակտիկայում կիրառվող մոտեցումներ։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է անասնաբույժների, անասնաբուծության մասնագետների, ֆերմերային տնտեսությունների աշխատակիցների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և կենդանիների առողջության պահպանմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է մեդիայի և քաղաքական տեխնոլոգիաների փոխազդեցությանը Հայաստանի Հանրապետության լրատվական դաշտում, ուսումնասիրելով, թե ինչպես են տեղեկատվական գործիքները և հաղորդակցական ռազմավարությունները ազդում քաղաքական գործընթացների վրա։ Գրքում վերլուծվում են լրատվամիջոցների դերը ընտրություններում, հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմները, քարոզչական տեխնոլոգիաների կիրառումը և սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը քաղաքական գործընթացների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է քաղաքական հաղորդագրությունների կառուցվածքային և սիմբոլիկ առանձնահատկությունները, տեղեկատվական ազդեցության ձևերն ու արդյունավետության գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև լրատվական միջավայրի օրենքների և էթիկայի շրջանակները։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև համեմատական վերլուծություն՝ միջազգային փորձի լուսաբանմամբ, գնահատում մեդիայի միջոցով քաղաքական ազդեցության ռազմավարական գործիքների կիրառելիությունը և արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքական գիտությունների, մամուլի, սոցիոլոգիայի, հաղորդակցման ոլորտի մասնագետների և լրագրողների համար՝ նպաստելով մեդիայի, քաղաքական տեխնոլոգիաների և հասարակական կարծիքի փոխհարաբերության խորքային ըմբռնմանը։

Biology

Բուսաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արագած լեռան տարբեր բնական պայմաններում աճող բարձրալեռնային բույսերի որոշ տեսակների կենսաձևաբանական փոփոխականության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բույսերի կառուցվածքային և ձևաբանական հատկանիշների փոփոխությունները՝ կապված բարձրության, կլիմայական պայմանների, հողի առանձնահատկությունների և աճելավայրի այլ էկոլոգիական գործոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեգետատիվ ու վերարտադրողական օրգանների բնութագրերին, աճի ձևերին և արտաքին միջավայրի ազդեցությանը բույսերի զարգացման վրա։ Վերլուծվում են տարբեր աճելավայրերում նույն կամ հարակից տեսակների կենսաձևաբանական ցուցանիշների տարբերությունները և դրանց հնարավոր հարմարվողական նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև բարձրալեռնային միջավայրին բույսերի հարմարվելու մեխանիզմները, էկոլոգիական պայմանների փոփոխության նկատմամբ արձագանքները և տեսակների ներտեսակային փոփոխականության դրսևորումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները բարձրալեռնային բուսականության ձևավորման, հարմարվողականության և կենսաբազմազանության պահպանման օրինաչափությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի, բուսաշխարհագրության և բարձրալեռնային էկոհամակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է իմոբիլիզացիոն սթրեսի ազդեցության ուսումնասիրությանը ուղեղի ամիգդալայի կորիզների նեյրոնային ակտիվության վրա՝ կենտրոնանալով սթրեսային ազդեցության պայմաններում նյարդային համակարգի գործունեության փոփոխությունների բացահայտման վրա։ Հետազոտությունը վերաբերում է նեյրոֆիզիոլոգիայի կարևոր ուղղություններից մեկին, քանի որ ամիգդալան առանցքային դեր ունի հուզական արձագանքների, վախի, անհանգստության, սթրեսային իրավիճակների գնահատման և համապատասխան վարքային ու ֆիզիոլոգիական պատասխանների ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է վերահսկվող շարժունակության սահմանափակումը՝ որպես սուր սթրեսային գործոն, ազդում ամիգդալայի տարբեր կորիզներում գտնվող նեյրոնների ակտիվության վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունների գրանցումն ու վերլուծությունը՝ սթրեսի ազդեցությունից առաջ և հետո, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ուղեղի համապատասխան հատվածների ֆունկցիոնալ արձագանքը։ Ուշադրության կենտրոնում են ամիգդալայի առանձին կորիզների միջև հնարավոր տարբերությունները, քանի որ դրանք ունեն տարբեր անատոմիական կապեր և մասնակցում են հուզական ու սթրեսային վարքագծի տարբեր բաղադրիչների կարգավորմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե սթրեսային ազդեցության պայմաններում ինչպիսի փոփոխություններ կարող են տեղի ունենալ նեյրոնների ակտիվության մակարդակում, դրանց պատասխանների բնույթում և նյարդային ցանցերի ֆունկցիոնալ կազմակերպվածության մեջ։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ սթրեսի նյարդակենսաբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարևոր է հուզական վարքի և նյարդային համակարգի հարմարվողական արձագանքների ըմբռնման համար։ Իմոբիլիզացիոն սթրեսի մոդելը հնարավորություն է տալիս վերահսկելի պայմաններում ուսումնասիրել օրգանիզմի արձագանքը ուժեղ սթրեսային գործոնին և առանձնացնել դրա ազդեցության հետ կապված նեյրոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև նեյրոնային ակտիվության անհատական և միջկորիզային տարբերությունները, որոնք կարևոր են սթրեսի նկատմամբ ուղեղի արձագանքի բազմազանությունը հասկանալու համար։ Նման ուսումնասիրությունները տեսական նշանակություն ունեն նյարդային համակարգի գործունեության և սթրեսի կարգավորման մեխանիզմների բացահայտման տեսանկյունից և կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա հետազոտությունների համար, որոնք վերաբերում են անհանգստության, վախի, սթրեսային վարքագծի և դրանց նեյրոկենսաբանական հիմքերի ուսումնասիրմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է սթրեսի և հուզական գործընթացների նյարդային մեխանիզմների ուսումնասիրության գիտական ուղղություն՝ համադրելով ուղեղի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և նեյրոնային ակտիվության ֆունկցիոնալ վերլուծությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել նյարդաֆիզիոլոգներին, նյարդաբաններին, հոգեֆիզիոլոգներին, կենսաբաններին, բժշկական և կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողներին, ինչպես նաև սթրեսի նյարդակենսաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին։