More in Mathematics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանության համատեքստում և հայոց ազգածագման խնդիրը

    Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանական համակարգի համատեքստում՝ ընդգծելով նրա կապը հերոսական նախատիպերի, էթնոգենետիկ պատմությունների և ազգածագման առասպելների կառուցվածքային մոդելների հետ։ Նշվում է, որ Արամի կերպարը հայ առասպելաբանական և պատմական ավանդույթում հանդես է գալիս որպես հիմնադիր-հերոսի տիպ, որի միջոցով արտահայտվում են տարածքի, ազգի և պետականության սկզբնավորման գաղափարները։ Վերլուծվում է, որ հնդեվրոպական առասպելաբանության շրջանակում նման կերպարները հաճախ կապված են տարածքի նվաճման, կարգի հաստատման և մշակութային ինքնության ձևավորման գաղափարների հետ, ինչը թույլ է տալիս Արամի առասպելը դիտարկել որպես համեմատական առասպելաբանական կառուցվածքի մաս։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայոց ազգածագման խնդրին, որտեղ առասպելաբանական և պատմական շերտերը փոխկապակցվում են՝ ձևավորելով բազմաշերտ ինքնության պատկերացում, որը միավորում է դիցաբանական ծագումնաբանական պատմությունները և պատմական հիշողության տարրերը։ Նշվում է նաև, որ Արամի կերպարի մեկնաբանությունները տարբեր գիտական մոտեցումներում տատանվում են՝ սկսած լեզվաբանական և պատմական վերլուծություններից մինչև մշակութային-սիմվոլիկ մեկնաբանություններ, ինչը վկայում է նրա բազմիմաստ բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանության համատեքստում կարող է դիտարկվել որպես ազգածագման առասպելների ընդհանուր մոդելի տեղական դրսևորում՝ արտացոլելով հայոց ինքնության ձևավորման գաղափարական հիմքերը։

    Updated: 2026-09-01
    Արամի առասպելը հնդեվրոպական առասպելաբանության համատեքստում և հայոց ազգածագման խնդիրը
    Online

    Law

    Ժամանակակից իրավունքի և բարոյականության հարաբերակցությունը

    Ժամանակակից իրավունքի և բարոյականության հարաբերակցությունը հասարակական կարգի և մարդու վարքագծի կարգավորման երկու փոխկապակցված, բայց ոչ նույնական համակարգերի փոխազդեցությունն է։ Իրավունքը պետականորեն սահմանված և պարտադիր կատարման ենթակա նորմերի ամբողջություն է, որը կարգավորում է հասարակական հարաբերությունները և ապահովվում է պետական հարկադրանքով։ Բարոյականությունը, ընդհակառակը, հասարակության մեջ ձևավորված արժեքների, սկզբունքների և վարքականոնների համակարգ է, որը հիմնված է մարդկանց ներքին համոզմունքների և հասարակական կարծիքի վրա։ Ժամանակակից հասարակություններում իրավունքն ու բարոյականությունը սերտորեն կապված են, քանի որ շատ իրավական նորմեր իրենց հիմքում ունեն բարոյական սկզբունքներ՝ արդարություն, հավասարություն, մարդասիրություն և պատասխանատվություն։ Սակայն դրանց միջև կա նաև տարբերություն․ իրավունքը պարտադիր է բոլորի համար և խախտման դեպքում ենթադրում է իրավական պատասխանատվություն, մինչդեռ բարոյական նորմերի խախտումը կարող է առաջացնել միայն հասարակական դատապարտում։ Իրավունքը կարող է սահմանել այն նվազագույն վարքագիծը, որը պարտադիր է հասարակության համար, իսկ բարոյականությունը հաճախ ներկայացնում է ավելի բարձր պահանջներ մարդու վարքագծի նկատմամբ։ Որոշ դեպքերում իրավական և բարոյական նորմերը կարող են չհամընկնել, երբ իրավականորեն թույլատրելի վարքագիծը կարող է համարվել բարոյապես անընդունելի կամ հակառակը։ Ժամանակակից իրավական համակարգերը փորձում են ներդաշնակեցնել այս երկու ոլորտները՝ ապահովելով ոչ միայն օրինականության, այլ նաև արդարության և մարդասիրության սկզբունքների իրականացումը։

    Updated: 2026-09-19
    Ժամանակակից իրավունքի և բարոյականության հարաբերակցությունը
    Online

    Technology

    ՋՋԷՌ-440 ռեակտորների նեյտրոնաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությունը եռաչափ տիրույթում

    Աշխատությունը նվիրված է ՋՋԷՌ-440 տիպի միջուկային ռեակտորների նեյտրոնաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը եռաչափ տիրույթում՝ նպատակ ունենալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ռեակտորի ակտիվ գոտում նեյտրոնային դաշտի տարածական բաշխման և դրա փոփոխության օրինաչափությունների մասին։ Հետազոտության հիմքում ռեակտորի ակտիվ գոտու նեյտրոնային գործընթացների մաթեմատիկական և հաշվարկային նկարագրությունն է, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել էներգիայի անջատման, նեյտրոնային հոսքի և ռեակտիվության տարածական բաշխումները։ Եռաչափ մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ ակտիվ գոտու իրական կառուցվածքը և դրա տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը չեն սահմանափակվում միայն մեկ կամ երկու տարածական ուղղություններով։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել ակտիվ գոտու երկրաչափական կառուցվածքը, վառելիքային հավաքների և այլ կառուցվածքային տարրերի փոխդասավորությունը, նյութերի նեյտրոնաֆիզիկական հատկությունները և դրանց ազդեցությունը ռեակտորի ընդհանուր բնութագրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյտրոնների տարածման և փոխազդեցության գործընթացների մոդելավորմանը, ինչպես նաև տարբեր էներգետիկ խմբերում նեյտրոնային դաշտի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է ռեակտորի ակտիվ գոտում էներգիայի անջատման տարածական անհամասեռությունների բացահայտումը, քանի որ դրանց ճիշտ գնահատումը նշանակություն ունի ռեակտորի շահագործման ռեժիմների և անվտանգության բնութագրերի վերլուծության համար։ Քննության են առնվում նաև ռեակտիվության փոփոխությունները, նեյտրոնային բազմացման գործակիցը և այլ նեյտրոնաֆիզիկական պարամետրեր՝ տարբեր հաշվարկային պայմաններում։ Եռաչափ մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այնպիսի ազդեցություններ, որոնք կարող են չարտացոլվել պարզեցված երկչափ կամ մեկչափ մոտեցումներում, և այդպիսով բարձրացնել հաշվարկային արդյունքների համապատասխանությունը ռեակտորի իրական ֆիզիկական կառուցվածքին։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի հաշվարկային մոդելի կառուցումը, դրա մաթեմատիկական նկարագրությունը և համապատասխան նեյտրոնաֆիզիկական խնդիրների թվային լուծումը։ Կարող են կիրառվել ռեակտորային ֆիզիկայի մաթեմատիկական մոդելներ և համակարգչային հաշվարկային մեթոդներ՝ ակտիվ գոտու տարբեր հատվածներում նեյտրոնային բնութագրերի ստացման և համեմատական վերլուծության համար։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա հնարավոր է գնահատել հաշվարկային մոտեցումների ճշգրտությունը, հայտնաբերել ակտիվ գոտու առավել նշանակալի տարածական առանձնահատկությունները և ուսումնասիրել տարբեր գործոնների ազդեցությունը ռեակտորի նեյտրոնային վիճակի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է նաև ռեակտորի շահագործման և անվտանգության վերլուծության տեսանկյունից, քանի որ նեյտրոնային դաշտի և էներգիայի անջատման բաշխման ճիշտ գնահատումը միջուկային ռեակտորի ֆիզիկական վիճակի բնութագրման կարևոր բաղադրիչ է։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել միջուկային ֆիզիկոսներին, ռեակտորային ֆիզիկայի և միջուկային էներգետիկայի մասնագետներին, մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ՋՋԷՌ-440 ռեակտորի նեյտրոնաֆիզիկական վարքը դիտարկում է եռաչափ հաշվարկային միջավայրում՝ նպատակ ունենալով ավելի ճշգրիտ ուսումնասիրել ակտիվ գոտու նեյտրոնային դաշտը, էներգիայի անջատման տարածական բաշխումը և հիմնական նեյտրոնաֆիզիկական պարամետրերը՝ նպաստելով ռեակտորի ֆիզիկական բնութագրերի առավել ամբողջական վերլուծությանը։

    Updated: 2026-09-16
    ՋՋԷՌ-440 ռեակտորների նեյտրոնաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությունը եռաչափ տիրույթում
    Online

    Economics

    Շուկայական տնտեսության զարգացման տեսական հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

    Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շուկայական տնտեսության ձևավորման և զարգացման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են շուկայական հարաբերությունների էությունը, տնտեսական համակարգի վերափոխման գործընթացները, շուկայի հիմնական մեխանիզմները, մրցակցության դերը, սեփականության ձևերի փոփոխությունը և տնտեսական կառավարման նոր մոտեցումները։ Քննարկվում են անցումային տնտեսության առանձնահատկությունները, պետական կարգավորման և ազատ շուկայական մեխանիզմների փոխհարաբերությունները, ձեռնարկատիրության զարգացման պայմանները, ներդրումային միջավայրի ձևավորումը և տնտեսական կայունության ապահովման ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական բարեփոխումների ընթացքին, շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացմանը, արդյունավետ տնտեսական քաղաքականության մշակման և կիրառման խնդիրներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների և շուկայական տնտեսության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-02
    Շուկայական տնտեսության զարգացման տեսական հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
    Online

    Geography

    Особенности геологических условий вулканических регионов в связи с охраной подземных вод (на примере исследований в РА)

    Աշխատությունը նվիրված է հրաբխային տարածքների երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ ստորերկրյա ջրային պաշարների ձևավորման, շարժման, խոցելիության և պահպանության խնդիրների տեսանկյունից՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կատարված հետազոտությունների օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում հրաբխային ապարների կառուցվածքային և ֆիլտրացիոն առանձնահատկություններն են, որոնք էական նշանակություն ունեն մթնոլորտային տեղումների ներթափանցման, ստորերկրյա ջրերի կուտակման և ջրատար հորիզոնների ձևավորման համար։ Քննվում են լավային հոսքերի, ճեղքավորված հրաբխային ապարների, հրաբխածին-նստվածքային գոյացությունների և դրանց միջև ձևավորված երկրաբանական սահմանների դերը ջրի տեղաշարժի ու բնական ելքերի առաջացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկրաբանական կառուցվածքի անհամասեռությանը, ճեղքավորվածության աստիճանին և տարբեր ապարաշերտերի ջրաթափանցելիությանը, քանի որ այդ գործոնները կարող են պայմանավորել ինչպես ստորերկրյա ջրերի պաշարների ձևավորումը, այնպես էլ դրանց զգայունությունը մակերևույթից ներթափանցող աղտոտիչների նկատմամբ։ Ուսումնասիրվում են ստորերկրյա ջրերի սնման և բեռնաթափման տարածքները, հոսքի հիմնական ուղղությունները, աղբյուրների ձևավորման պայմանները և ջրատար համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստորերկրյա ջրերի բնական պաշտպանվածության գնահատումը՝ հաշվի առնելով վերադիր շերտերի կառուցվածքը, ապարների ֆիլտրացիոն հատկությունները, ռելիեֆը և մարդածին ծանրաբեռնվածությունը։ Դիտարկվում է նաև հողօգտագործման, բնակավայրերի, արդյունաբերական և գյուղատնտեսական գործունեության հնարավոր ազդեցությունը ջրային ռեսուրսների որակի վրա։ Հետազոտության շրջանակում երկրաբանական, հիդրոերկրաբանական և ջրաքիմիական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու առավել խոցելի տարածքները և հիմնավորելու ստորերկրյա ջրերի պահպանության համար անհրաժեշտ տարածքային մոտեցումները։ Հայաստանի հրաբխային շրջանների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև խմելու և տնտեսական նշանակություն ունեցող ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ կառավարման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրաբանության, հիդրոերկրաբանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և շրջակա միջավայրի պահպանության մոտեցումները՝ հրաբխային միջավայրերում ստորերկրյա ջրերի ձևավորման ու պաշտպանության առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-22
    Особенности геологических условий вулканических регионов в связи с охраной подземных вод (на примере исследований в РА)
    Online

    Political Science

    ՀՀ հարաբերությունները Ուկրաինայի հետ 1991-2008 թթ.

    Armenia-ի և Ukraine-ի հարաբերությունները 1991-2008 թվականների ընթացքում ձևավորվել են հետխորհրդային քաղաքական համակարգի վերակառուցման, դիվանագիտական կապերի հաստատման և տարածաշրջանային նոր աշխարհակարգի պայմաններում։ Այս ժամանակահատվածում երկու պետությունները կառուցել են իրենց պաշտոնական հարաբերությունները՝ հիմնվելով անկախ պետականության հաստատման սկզբնական փուլում փոխադարձ ճանաչման և դեսպանական ներկայացուցչությունների ստեղծման վրա։ Համագործակցությունը հիմնականում ընդգրկել է քաղաքական երկխոսություն, տնտեսական կապերի ձևավորման փորձեր, առևտրային փոխանակումներ և հումանիտար ոլորտում շփումներ։ Միևնույն ժամանակ հարաբերությունների զարգացման վրա ազդեցություն են ունեցել թե՛ տարածաշրջանային հակամարտությունները, թե՛ Ռուսաստանի հետ երկու երկրների տարբեր մակարդակի ռազմավարական կապերը, ինչպես նաև էներգետիկ և տնտեսական կախվածությունները։ Ուկրաինայում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների տատանումները նույնպես իրենց ազդեցությունն են ունեցել երկկողմ հարաբերությունների դինամիկայի վրա։ Հայաստանի համար Ուկրաինան դիտարկվել է որպես կարևոր գործընկեր Արևելյան Եվրոպայում, իսկ Ուկրաինայի համար Հայաստանը՝ Հարավային Կովկասում համագործակցության հնարավոր հարթակներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ այս փուլը բնութագրվում է հարաբերությունների ձևավորման, ինստիտուցիոնալացման և փոխադարձ հետաքրքրությունների աստիճանական ընդլայնման գործընթացով՝ առանց խորը ռազմավարական դաշնակցային մակարդակի հասնելու։

    Updated: 2026-08-25
    ՀՀ հարաբերությունները Ուկրաինայի հետ 1991-2008 թթ.