More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Mathematics

    Изменение термодинамических и структурных параметров в полиэтилене при γ-облучении

    Պոլիմերային նյութագիտության և ճառագայթային ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գամմա ճառագայթման ազդեցությամբ պոլիէթիլենի ջերմադինամիկական և կառուցվածքային պարամետրերի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պոլիէթիլենի մոլեկուլային կառուցվածքը, բյուրեղային և ամորֆ փուլերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պոլիմերային նյութերի ֆիզիկական հատկությունների ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ պոլիմերային շղթաներում առաջացող փոփոխություններին, միջմոլեկուլային կապերի ձևավորման, շղթաների խզման և օքսիդացման հնարավոր գործընթացներին։ Վերլուծվում են գամմա ճառագայթման կլանված դոզայի և ճառագայթման պայմանների ազդեցությունները պոլիէթիլենի բյուրեղայնության աստիճանի, հալման ջերմաստիճանի, ջերմային կայունության և այլ ջերմադինամիկական բնութագրերի վրա։ Քննարկվում են նաև նյութի կառուցվածքային վերակազմավորման, մոլեկուլային շարժունակության փոփոխության և մեխանիկական հատկությունների հետ դրանց փոխկապակցվածության հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են դիֆերենցիալ սկանավորող կալորիմետրիայի, ռենտգենակառուցվածքային վերլուծության, սպեկտրոսկոպիական և այլ ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ճառագայթային մշակման միջոցով պոլիմերների հատկությունների նպատակային փոփոխման, նյութերի ճառագայթակայունության գնահատման և արդյունաբերական կիրառության պայմաններում դրանց հուսալիության ապահովման հարցերին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պոլիմերների ֆիզիկայի, նյութագիտության, ճառագայթային քիմիայի և պոլիմերային տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Изменение термодинамических и структурных параметров в полиэтилене при γ-облучении
    Online

    Other Subjects

    Биологическая и хозяйственная характеристика сортов сои в весеннем и летнем посевах в условиях араратской равнины

    Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի բնակլիմայական պայմաններում սոյայի տարբեր սորտերի կենսաբանական և տնտեսական հատկանիշների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ գարնանային և ամառային ցանքի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում բույսերի աճի ու զարգացման առանձնահատկությունների, վեգետացիոն շրջանի տևողության, բերքատվության ձևավորման և շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության գնահատումն է։ Քննվում է ցանքի ժամկետի ազդեցությունը սերմերի ծլման, բույսերի զարգացման փուլերի ընթացքի, հասունացման ժամկետների և արտադրական նշանակություն ունեցող հատկանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր սորտերի արձագանքին Արարատյան դաշտին բնորոշ ջերմային ռեժիմի, խոնավության պայմանների և վեգետացիոն շրջանի առանձնահատկությունների նկատմամբ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դրանց կենսաբանական պահանջների և տեղական ագրոէկոլոգիական պայմանների համապատասխանությունը։ Ուսումնասիրվում են բույսերի ձևաբանական հատկանիշները, աճի ինտենսիվությունը, զարգացման հիմնական փուլերի տևողությունը, հատիկի ձևավորումը և հասունացումը։ Տնտեսական գնահատման շրջանակում ուշադրություն է դարձվում բերքատվությանը, բերքի կառուցվածքային բաղադրիչներին, սերմերի որակական ցուցանիշներին և տարբեր սորտերի արտադրական արդյունավետությանը։ Գարնանային և ամառային ցանքերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու միևնույն սորտերի վարքագիծը տարբեր ջերմային և լուսային պայմաններում, ինչպես նաև պարզելու երկրորդ ցանքի կամ հողատարածքի առավել ինտենսիվ օգտագործման հնարավորությունների հետ կապված ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարևորվում է նաև վաղահաս և ավելի երկար վեգետացիոն շրջան ունեցող սորտերի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ընտրությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես բնական միջավայրով, այնպես էլ մշակաբույսերի հերթագայության կազմակերպմամբ։ Հետազոտության արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս գիտականորեն բնութագրելու ուսումնասիրվող սորտերի կենսաբանական ներուժը, կայունությունը և տնտեսական արժեքը տվյալ տարածաշրջանի պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է բուսաբուծության, սորտագիտության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով տեղական պայմաններին համապատասխան սոյայի սորտերի գնահատման և մշակության համակարգերի գիտական հիմնավորմանը։

    Updated: 2026-09-19
    Биологическая и хозяйственная характеристика сортов сои в весеннем и летнем посевах в условиях араратской равнины
    Online

    Culture

    Կոլաժներ

    Այս գիրքը ներկայացնում է կոլաժի արվեստը՝ որպես ժամանակակից և բազմաշերտ ստեղծագործական արտահայտման ձև, որտեղ տարբեր նյութերի, պատկերների և տեքստերի համադրությամբ ստեղծվում են նոր իմաստային և գեղարվեստական ամբողջություններ։ Այն բացատրում է կոլաժի պատմական զարգացումը՝ սկսած ավանգարդ շարժումներից մինչև ժամանակակից արվեստի տարբեր ուղղություններ՝ ընդգծելով դրա դերը որպես փորձարարական և ազատ ստեղծագործական մեթոդ։ Գրքում քննարկվում են կոլաժի տեխնիկաները, նյութերի ընտրության սկզբունքները, կոմպոզիցիայի կառուցումը և գունային ու ձևային համադրությունների առանձնահատկությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կոլաժի կիրառությանը ոչ միայն կերպարվեստում, այլև դիզայնում, գովազդում և վիզուալ հաղորդակցության ոլորտում՝ ցույց տալով դրա բազմաֆունկցիոնալ բնույթը։ Նյութը համադրում է տեսական բացատրություններ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են զարգացնել ստեղծագործական մտածողությունը և վիզուալ ընկալումը։ Գիրքը օգտակար է արվեստագետների, ուսանողների, դիզայներների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից վիզուալ արվեստի փորձարարական ձևերով։

    Updated: 2026-09-19
    Կոլաժներ
    Online

    History

    Մատենադարանի գիտական նյութերի ժողովածու

    Գիտական այս ժողովածուն նվիրված է հայ ժողովրդի պատմական, մշակութային, գրական, հոգևոր և գիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ տեղ հատկացնելով Մատենադարանում պահպանվող ձեռագրական հարստությանը և դրա գիտական հետազոտությանը։ Այն ներկայացնում է հայագիտության տարբեր ուղղությունների ուսումնասիրություններ՝ ընդգրկելով պատմության, մատենագրության, բանասիրության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության, միջնադարյան մշակույթի և գիտական մտքի զարգացմանն առնչվող հարցեր։ Ժողովածուի բովանդակային առանցքը հայերեն ձեռագիր ժառանգության ուսումնասիրությունն է, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված գրավոր աղբյուրների նշանակությունը, դրանց դերը հայ ժողովրդի ինքնության, կրթության, գիտության և մշակութային հիշողության պահպանման գործում։ Հատուկ կարևորություն է ներկայացնում միջնադարյան մատենագրության ուսումնասիրությունը, քանի որ հայ ձեռագրերը ոչ միայն գրական ու պատմական ստեղծագործությունների պահպանման միջոցներ են, այլև արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ՝ Հայաստանի քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների վերականգնման համար։ Ժողովածուի գիտական ուղղվածությունը ներառում է նաև պատմական իրադարձությունների և սկզբնաղբյուրների քննություն, հին հեղինակների երկերի ուսումնասիրություն, պատմագրական ավանդույթի վերլուծություն, լեզվաբանական ու գրականագիտական դիտարկումներ, ինչպես նաև ձեռագրերի ստեղծման, ընդօրինակման, պահպանման և տարածման հետ կապված խնդիրներ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ միջնադարյան գրավոր մշակույթի զարգացման ընթացքը հասկանալու, տարբեր դարաշրջանների գիտական ու մտավոր ձեռքբերումները գնահատելու և հայ մատենագրական ժառանգության միջազգային գիտական նշանակությունը բացահայտելու համար։ Աշխատության արժեքավոր առանձնահատկություններից է գիտական հետազոտությունների և սկզբնաղբյուրային նյութերի համադրությունը, որի շնորհիվ ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ծանոթանալու ոչ միայն արդեն ուսումնասիրված պատմական ու մատենագիտական հարցերին, այլև այն գիտական մոտեցումներին, որոնց միջոցով հնարավոր է դառնում նորովի մեկնաբանել ձեռագրերում պահպանված տեղեկությունները։ Ժողովածուն կարևոր տեղ ունի նաև հայագիտության պատմության մեջ, քանի որ արտացոլում է Մատենադարանի գիտական գործունեության վաղ շրջանի ուղղությունները և հայ ձեռագրական ժառանգությունը համակարգված ուսումնասիրության առարկա դարձնելու ձգտումը։ Այն վկայում է գիտական այն ավանդույթի ձևավորման մասին, որի նպատակն էր ձեռագրատան հարուստ հավաքածուները դարձնել ոչ միայն պահպանության ենթակա մշակութային արժեքներ, այլև պատմաբանների, բանասերների, գրականագետների և այլ մասնագետների ուսումնասիրության մատչելի նյութ։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմագիտական ու մատենագիտական նշանակություն՝ որպես իր ժամանակի հայագիտական մտքի, գիտական հետաքրքրությունների և հետազոտական մեթոդների արտահայտություն։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ ժողովրդի պատմությամբ, միջնադարյան գրականությամբ, ձեռագրական արվեստով, մշակութային ժառանգությամբ և պատմական հիշողության պահպանման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և հայագիտական ուսումնասիրություններով զբաղվող անձանց համար, քանի որ նպաստում է հայոց գրավոր մշակույթի խորքային ճանաչմանը, պատմական աղբյուրների նկատմամբ գիտական վերաբերմունքի ձևավորմանը և ազգային մատենագրական ժառանգության արժեքի գիտակցմանը։ Իր գիտական, պատմական և մշակութային նշանակությամբ ժողովածուն հայագիտության կարևոր մատենագիտական միավորներից է, որն արտացոլում է Մատենադարանի՝ որպես հայ ձեռագրական ժառանգության պահպանման և ուսումնասիրության կենտրոնի գիտական առաքելության վաղ շրջանի արդյունքներն ու հետազոտական ավանդույթների ձևավորումը։

    Updated: 2026-11-17
    Մատենադարանի գիտական նյութերի ժողովածու
    Online

    Chemistry

    Multiple functionalization of tetrachlorinated pyridines and pyrazine by palladium-catalyzed cross-coupling reactions

    Աշխատությունը նվիրված է տետրաքլորացված պիրիդինների և պիրազինի բազմակի ֆունկցիոնալացման մեթոդների ուսումնասիրմանը՝ պալադիումով կատալիզվող խաչաձև զուգակցման ռեակցիաների կիրառմամբ։ Գրքում ներկայացվում են ժամանակակից օրգանական սինթեզի կարևորագույն մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս նպատակային ձևով փոխարինել քլորի ատոմները տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերով և ստանալ բարդ կառուցվածք ունեցող հետերոցիկլիկ միացություններ։ Հեղինակը մանրամասն քննարկում է պալադիումային կատալիզի մեխանիզմները, ռեակցիոն պայմանների ընտրության առանձնահատկությունները և տարբեր զուգակցման գործընթացների արդյունավետությունը՝ ներառյալ ածխածին–ածխածին և ածխածին–հետերոատոմ կապերի ձևավորման եղանակները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են փոխարինման ընտրողականության հարցերը, ռեակցիաների փուլային ընթացքը և այն գործոնները, որոնք ազդում են վերջնական արտադրանքների կառուցվածքի ու ելքի վրա։ Ներկայացվում են սինթեզված միացությունների կառուցվածքային բնութագրումները, դրանց ստացման օպտիմալացված մեթոդները և հնարավոր կիրառությունները դեղագործական քիմիայի, նյութագիտության և բարձրարժեք օրգանական միացությունների մշակման ոլորտներում։ Գիրքը համատեղում է տեսական հիմնավորումները և փորձարարական արդյունքները՝ ընթերցողին տրամադրելով խորքային պատկերացում ժամանակակից կատալիտիկ սինթեզի հնարավորությունների մասին։ Աշխատությունը նախատեսված է օրգանական քիմիայի, օրգանամետաղական քիմիայի և հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և առաջադեմ սինթետիկ մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Multiple functionalization of tetrachlorinated pyridines and pyrazine by palladium-catalyzed cross-coupling reactions
    Online

    Mathematics

    Особенности распространения поверхностных волн в конических структурах диэлектрик-металл-диэлектрик

    Աշխատությունը նվիրված է դիէլեկտրիկ–մետաղ–դիէլեկտրիկ կառուցվածք ունեցող կոնաձև համակարգերում մակերևութային էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման առանձնահատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տարբեր էլեկտրամագնիսական հատկություններով միջավայրերի բաժանման սահմաններում ալիքների առաջացման, տարածման և տեղայնացման ֆիզիկական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնաձև երկրաչափության ազդեցությանը ալիքային գործընթացների վրա, մետաղական շերտի և շրջապատող դիէլեկտրիկ միջավայրերի պարամետրերի փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածական բաշխման առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են Մաքսվելի հավասարումների հիման վրա ալիքային երևույթների մաթեմատիկական նկարագրման, սահմանային պայմանների կիրառման և դիսպերսիոն բնութագրերի որոշման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում մակերևութային ալիքների տարածման հաստատունների, հաճախականային կախվածությունների, դաշտի տեղայնացման և էներգիայի փոխանցման առանձնահատկությունների վերլուծությանը։ Կարևորվում է կառուցվածքի երկրաչափական չափերի և նյութերի էլեկտրամագնիսական հատկությունների ազդեցության գնահատումը ալիքների վարքագծի վրա։ Ուսումնասիրության թեման առնչվում է ժամանակակից էլեկտրադինամիկայի, նանոֆոտոնիկայի, պլազմոնիկայի և ալիքատար համակարգերի նախագծման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, ռադիոֆիզիկոսների, օպտիկայի և էլեկտրամագնիսական ալիքների մասնագետների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-11
    Особенности распространения поверхностных волн в конических структурах диэлектрик-металл-диэлектрик