Սևանա լճի ջրհավաք ավազանի գետերի ֆիտոպլանկտոնի արդի բնութագիրը

Law

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու արժանապատվության սահմանադրաիրավական պաշտպանության հիմնախնդիրների, իրավական երաշխիքների և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարդու արժանապատվության հասկացության փիլիսոփայական և իրավական հիմքերը, դրա բովանդակությունը, սահմանադրական արժեքների համակարգում զբաղեցրած տեղը և մարդու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված արժանապատվության անձեռնմխելիության սկզբունքին, դրա իրավական նշանակությանը և պետական իշխանության մարմինների՝ մարդու արժանապատվությունը հարգելու ու պաշտպանելու պարտավորություններին։ Վերլուծվում են մարդու արժանապատվության պաշտպանության ներպետական իրավական կառուցակարգերը, սահմանադրական արդարադատության դերը և դատական պաշտպանության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև միջազգային իրավական փաստաթղթերում մարդու արժանապատվության պաշտպանության սկզբունքները, մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի սահմանադրաիրավական համակարգի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են անձի արժանապատվության պաշտպանության և այլ սահմանադրական իրավունքների փոխհարաբերությունները, իրավաչափ սահմանափակումների հիմնախնդիրները, ինչպես նաև իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական օրենսդրության և իրավական պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին՝ մարդու արժանապատվության արդյունավետ պաշտպանության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, միջազգային իրավունքի, իրավունքի տեսության և Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Psychology

Աշխատանքը նվիրված է Հովսեփ Թութունջյանի հոգեբանական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նրա պատկերացումները մարդու հոգեկան աշխարհի, հոգեբանական գործընթացների և անձի ձևավորման վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են նրա մոտեցումները մարդու ներաշխարհի, գիտակցության, մտածողության, զգացմունքների, կամքի և վարքի փոխկապակցվածության նկատմամբ, ինչպես նաև այն գաղափարները, որոնց միջոցով նա մեկնաբանում է մարդու հոգեկան գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի զարգացման և սոցիալական միջավայրի փոխազդեցությանը՝ դիտարկելով, թե ինչպես են դաստիարակությունը, կրթությունը, հասարակական հարաբերությունները և անհատի կենսափորձը մասնակցում հոգեբանական առանձնահատկությունների ձևավորմանը։ Աշխատանքում հնարավոր է անդրադարձ կատարել նաև մարդու անհատականության, ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների և ներքին շարժառիթների վերաբերյալ հեղինակի պատկերացումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի հոգեբանական և փիլիսոփայական մտքի ընդհանուր համատեքստում։ Հեղինակի հայացքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նրա ներդրումը հայկական հոգեբանական մտքի զարգացման մեջ և բացահայտելու այն գաղափարական կապերը, որոնք առկա են հոգեբանական գիտելիքի, փիլիսոփայական մտածողության և մարդաբանական հարցադրումների միջև։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս գնահատելու հոգեբանական երևույթների վերաբերյալ նրա մոտեցումների գիտական և պատմամշակութային նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հոգեբանության, փիլիսոփայության, մանկավարժության և հայ մտքի պատմության ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Economics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրների բացահայտմանը և դրանց հաղթահարման հայեցակարգային մոտեցումների մշակմանը՝ համադրելով տնտեսական աճի, սոցիալական բարեկեցության և ինստիտուցիոնալ զարգացման հարցերը։ Նյութում վերլուծվում են երկրի զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ արտադրողականության մակարդակը, զբաղվածությունը, աղքատության և անհավասարության խնդիրները, ներդրումային միջավայրը, տարածաշրջանային զարգացման անհամաչափությունները և մարդկային կապիտալի ձևավորման գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական տնտեսական քաղաքականության արդյունավետությանը, կառավարման համակարգի կատարելագործմանը, մրցունակ տնտեսության ձևավորմանը և նորարարությունների խթանմանը՝ որպես երկարաժամկետ զարգացման կարևոր նախադրյալներ։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է սոցիալական պաշտպանության, կրթության, առողջապահության և ենթակառուցվածքների զարգացման հարցերին՝ դիտարկելով դրանք որպես տնտեսական առաջընթացի և հասարակական կայունության փոխկապակցված բաղադրիչներ։ Միաժամանակ ներկայացվում են ռազմավարական և հայեցակարգային լուծումներ, որոնք ուղղված են տնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը, սոցիալական համերաշխության ամրապնդմանը և կայուն զարգացման ապահովմանը՝ փոփոխվող ներքին և արտաքին պայմանների համատեքստում։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է հեպատիտ C վիրուսային վարակի կենսաքիմիական, մոլեկուլային և իմունաբանական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վարակի զարգացման, օրգանիզմի պաշտպանական արձագանքի և լյարդային հյուսվածքում առաջացող փոփոխությունների մասին։ Հետազոտության կենտրոնում վիրուսի և հյուրընկալող օրգանիզմի փոխազդեցությունն է՝ սկսած վիրուսային գենետիկական նյութի և սպիտակուցների առանձնահատկություններից մինչև վարակված բջիջների նյութափոխանակային ու իմունային պատասխանները։ Քննվում են լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակն արտացոլող կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունները և դրանց հնարավոր կապը հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Մոլեկուլային մակարդակում ուշադրություն է հատկացվում վիրուսի գենետիկական բազմազանությանը, վիրուսային նյութի հայտնաբերմանն ու բնութագրմանը և այն բջջային մեխանիզմներին, որոնց միջոցով վարակը կարող է պահպանվել օրգանիզմում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իմունային պատասխանի ուսումնասիրությունը՝ ներառելով բնածին և ձեռքբերովի իմունիտետի բաղադրիչների, հակամարմինների, իմունային բջիջների և ցիտոկինային կարգավորման նշանակությունը։ Վերլուծվում է, թե արդյունավետ կամ ոչ բավարար իմունային պատասխանը ինչպես կարող է կապված լինել վարակի ընթացքի տարբեր ձևերի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կենսաքիմիական, մոլեկուլային և իմունաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հիվանդության տարբեր կենսաբանական կողմերի փոխկապակցվածությունը և առանձնացնելու այն ցուցանիշները, որոնք կարող են օգտակար լինել վարակի ընթացքի գիտական բնութագրման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վիրուսի երկարատև պահպանման պայմաններում առաջացող բջջային սթրեսին, բորբոքային գործընթացներին և լյարդի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների կենսաբանական հիմքերին։ Նման բազմակողմանի ուսումնասիրությունները կարևոր են վիրուսային հեպատիտների ախտածագման մեխանիզմները հասկանալու և լաբորատոր գնահատման գիտական հիմքերը զարգացնելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաքիմիայի, մոլեկուլային վիրուսաբանության, իմունաբանության և լյարդաբանության մոտեցումները՝ հեպատիտ C-ի ժամանակ օրգանիզմում ընթացող մոլեկուլային և իմունաբանական գործընթացների փոխկապակցված պատկերը ներկայացնելու նպատակով։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է գործարար բանակցությունների լեզվական և գործաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ բանակցային հաղորդակցությունը դիտարկելով որպես նպատակաուղղված խոսքային փոխազդեցություն, որի ընթացքում կողմերը ներկայացնում են իրենց շահերը, մեկնաբանում դիմացինի դիրքորոշումը և փորձում ձևավորել փոխընդունելի լուծումներ։ Հետազոտության տեսական հիմքում Հարվարդի բանակցային նախագծի սկզբունքային բանակցությունների մոտեցումն է, որի շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն անձի և խնդրի տարանջատումը, հայտարարված դիրքորոշումների փոխարեն կողմերի իրական շահերի բացահայտումը, փոխադարձ օգուտ ապահովող տարբերակների որոնումը և որոշումների հիմնավորումը հնարավորինս օբյեկտիվ չափանիշներով։ Լեզվագործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են այս սկզբունքներն արտահայտվում կոնկրետ խոսքային ռազմավարությունների, խոսքային ակտերի և լեզվական միջոցների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առաջարկների, պահանջների, հարցերի, համաձայնության և անհամաձայնության, փաստարկման, պարզաբանման, զիջումների ու հակաառաջարկների ձևակերպմանը։ Քննվում է նաև խոսողի հաղորդակցական նպատակի և ընտրված լեզվական ձևի հարաբերակցությունը՝ հաշվի առնելով, որ նույն բովանդակությունը տարբեր ձևակերպումների դեպքում կարող է ունենալ տարբեր գործաբանական ազդեցություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքավարության ռազմավարությունների, անուղղակի արտահայտությունների, մեղմացուցիչ լեզվական միջոցների և համագործակցային բառապաշարի ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են նպաստել հաղորդակցական լարվածության նվազեցմանը և աշխատանքային հարաբերությունների պահպանմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև հարցերի դերը բանակցություններում, քանի որ նպատակային հարցադրումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու կողմերի առաջնահերթությունները, ճշտելու անորոշ տեղեկությունները և տարբերակելու դիրքորոշումները դրանց հիմքում ընկած շահերից։ Առանձին նշանակություն ունի ոչ միայն ասվածի բառային բովանդակությունը, այլև համատեքստը, ենթատեքստը, խոսքային հերթափոխը և մասնակիցների փոխադարձ արձագանքները։ Գործարար հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես կառուցվածքային գործընթաց, որի տարբեր փուլերում կիրառվող լեզվական ռազմավարությունները կարող են փոխվել՝ նախնական դիրքորոշումների ներկայացումից մինչև տարբերակների քննարկում և համաձայնության ձևակերպում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, գործարար հաղորդակցության և բանակցությունների տեսության մոտեցումները՝ բացահայտելով արդյունավետ բանակցային հաղորդակցության լեզվական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։

Mathematics

Նյութը ներկայացնում է բարակ մագնիսական թաղանթների և օրգանական կիսահաղորդչային թաղանթների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցում՝ հիմնված մոտակա դաշտի միկրոալիքային մանրադիտակի կիրառման վրա։ Այն կենտրոնանում է այնպիսի նյութերի և կառուցվածքների հետազոտության վրա, որոնց հատկությունները մեծապես կախված են թաղանթի հաստությունից, մակերևույթի վիճակից, միկրոկառուցվածքից և էլեկտրամագնիսական արձագանքից։ Մոտակա դաշտի միկրոալիքային մանրադիտակը հնարավորություն է տալիս նյութը ուսումնասիրել ոչ միայն մակրոսկոպիկ մակարդակում, այլև շատ փոքր տարածական մասշտաբներում՝ բացահայտելով տեղային էլեկտրական, դիէլեկտրական, հաղորդական և մագնիսական հատկությունները։ Բարակ մագնիսական թաղանթների դեպքում հետազոտությունը կարող է կարևոր լինել մագնիսական փոխազդեցությունների, մագնիսական դոմենների, անիզոտրոպիայի, մագնիսական կորուստների և արտաքին դաշտի ազդեցության ուսումնասիրության համար։ Նման նյութերը լայն կիրառություն ունեն տվյալների պահպանման, սպինտրոնիկայի, մագնիսական սենսորների և միկրոէլեկտրոնիկայի ոլորտներում։ Օրգանական կիսահաղորդչային թաղանթների ուսումնասիրությունն իր հերթին կապված է օրգանական էլեկտրոնիկայի, ճկուն էլեկտրոնային սարքերի, օրգանական տրանզիստորների, լուսազգայուն համակարգերի և նոր սերնդի սենսորների զարգացման հետ։ Այս նյութերում էլեկտրական հատկությունները կարող են զգալիորեն փոխվել՝ կախված մոլեկուլների դասավորվածությունից, թաղանթի կառուցվածքային միատարրությունից, արատների առկայությունից և մակերևութային կամ միջշերտային երևույթներից։ Մոտակա դաշտի մեթոդի կարևոր առավելությունն այն է, որ այն թույլ է տալիս ստանալ տեղային տեղեկատվություն՝ առանց բացառապես ամբողջ նմուշի միջինացված բնութագրերի վրա հիմնվելու։ Այդպիսի մոտեցումը հատկապես արժեքավոր է բարակ թաղանթների դեպքում, քանի որ նույնիսկ շատ փոքր կառուցվածքային տարբերությունները կարող են հանգեցնել նյութի ֆիզիկական հատկությունների էական փոփոխության։ Ուսումնասիրությունը, հետևաբար, գտնվում է կիրառական ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի, նյութագիտության, միկրոէլեկտրոնիկայի և սկանավորող մանրադիտակային մեթոդների հատման կետում և կարող է հետաքրքրել ինչպես հիմնարար հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, այնպես էլ նոր էլեկտրոնային ու մագնիսական սարքերի մշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ներկայացվող մոտեցումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել նյութի միկրոսկոպիկ կառուցվածքի և դրա իրական գործառնական հատկությունների միջև՝ ավելի լավ հասկանալու բարակ թաղանթներում ընթացող տեղային ֆիզիկական գործընթացները։