Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Հեղինակային աղյուսակներ: Երկանիշ և եռանիշ

    Հրատարակությունը գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքի համար նախատեսված գործնական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է գրականության համակարգման ընթացքում հեղինակային նշանների միասնական և հետևողական ձևավորումը։ Այն ներկայացնում է հատուկ կառուցվածքով դասավորված պայմանական թվային նշանակումներ, որոնք համապատասխանեցվում են հեղինակների ազգանունների, կազմակերպությունների անվանումների կամ առանց անհատական հեղինակի հրատարակությունների վերնագրերի սկզբնական տառերին ու տառակապակցություններին։ Երկանիշ և եռանիշ համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր ծավալի գրքային հավաքածուներում ապահովելու անհրաժեշտ մանրամասնության աստիճան և գրքերի առավել ճշգրիտ դասավորություն։ Երկանիշ տարբերակը սովորաբար հարմար է համեմատաբար փոքր հավաքածուների համար, մինչդեռ եռանիշ կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ավելի մանրամասն տարբերակելու նույն կամ մոտ սկզբնատառերով սկսվող հեղինակային տվյալները և կիրառելի է ավելի մեծ գրադարանային ֆոնդերում։ Նման աղյուսակների գործնական նշանակությունը հատկապես կարևոր է գրադարակային դասավորության ժամանակ, քանի որ դասակարգման ցուցիչի հետ համակցված հեղինակային նշանը ձևավորում է գրքի տեղը որոշող պայմանանիշի կարևոր բաղադրիչը։ Տեղեկատուն օգնում է գրադարանավարին արագ ընտրել անհրաժեշտ թվային նշանակումը և նույն սկզբունքով մշակել տարբեր փաստաթղթեր՝ նվազեցնելով անհամապատասխանությունների հավանականությունը։ Այն կարող է կիրառվել գրքերի, պարբերականների, ժողովածուների և գրադարանային հավաքածուի այլ նյութերի տեխնիկական մշակման ընթացքում։ Միասնական համակարգի օգտագործումը հեշտացնում է ոչ միայն նյութերի տեղադրումը, այլև դրանց հետագա որոնումը, վերադարձը համապատասխան տեղ և ֆոնդի ընդհանուր կազմակերպումը։ Հրատարակությունն ունի նաև ուսումնական նշանակություն՝ կիրառվելով գրադարանային գործի մասնագետների պատրաստման և վերապատրաստման ընթացքում՝ որպես փաստաթղթերի դասակարգման ու պայմանանիշավորման գործնական գործիք։ Ընդհանուր առմամբ այն գրադարանային տեխնոլոգիական գործընթացների ստանդարտացմանն ուղղված մասնագիտական օժանդակ միջոց է, որը նպաստում է գրքային ֆոնդերի տրամաբանական դասավորությանը, սպասարկման արդյունավետ կազմակերպմանը և փաստաթղթերի արագ հայտնաբերմանը։

    Updated: 2026-09-25
    Հեղինակային աղյուսակներ: Երկանիշ և եռանիշ
    Online

    Political Science

    Պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման քաղաքական գործոնները (Հայաստանի Հանրապետության նյութերով)

    Աշխատությունը նվիրված է պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության վրա քաղաքական միջավայրի, ինստիտուտների և կառավարչական հարաբերությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում պետական իշխանության մարմինների գործունեության կազմակերպման, քաղաքական որոշումների մշակման և իրականացման, ինստիտուցիոնալ փոխգործակցության ու հանրային կառավարման արդյունքների միջև ձևավորվող կապերն են։ Արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը կարող է ներառել պետական մարմինների գործունակությունը, որոշումների իրականացման հետևողականությունը, ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը, հանրային ծառայությունների որակը, հաշվետվողականությունը և հասարակության հետ հաղորդակցության արդյունավետությունը։ Քննվում է քաղաքական ինստիտուտների կայունության, լիազորությունների հստակ բաշխման, կառավարման տարբեր մակարդակների համագործակցության և որոշումների ընդունման ընթացակարգերի նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական և վարչական կառավարման փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով մասնագիտական պետական ծառայության, քաղաքական ղեկավարության և ինստիտուցիոնալ շարունակականության միջև հավասարակշռության խնդիրները։ Կարևորվում են նաև թափանցիկության, հաշվետվողականության, հանրային մասնակցության և պետական մարմինների նկատմամբ վստահության գործոնները՝ որպես կառավարման համակարգի գործունեության սոցիալ-քաղաքական միջավայր ձևավորող բաղադրիչներ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել իրավական և քաղաքական փաստաթղթերի, կառավարման կառուցվածքների, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և հանրային կառավարման վերաբերյալ սոցիոլոգիական տվյալների համադրական վերլուծություն։ Ուսումնասիրվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքական մրցակցությունը, շահերի ներկայացումը, քաղաքացիական հասարակության մասնակցությունը և պետական մարմինների միջև փոխհարաբերությունները կարող են անդրադառնալ որոշումների որակի ու դրանց իրականացման գործընթացի վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշների ընտրությանը, քանի որ պետական կառավարման արդյունքները պայմանավորված են ոչ միայն վարչական ցուցանիշներով, այլև քաղաքական ինստիտուտների գործունեությամբ և հասարակության հետ դրանց փոխադարձ կապերով։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պետական կառավարման համակարգի ձևավորման ու վերափոխման ընթացքում ի հայտ եկող քաղաքական և ինստիտուցիոնալ խնդիրները՝ առանց դրանք մեկ գործոնով պայմանավորելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքագիտության, հանրային կառավարման և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մոտեցումները՝ պետական կառավարման արդյունավետության վրա ազդող քաղաքական գործոնների փոխկապակցված համակարգը բացահայտելու և կառավարման կատարելագործման տեսական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-24
    Պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման քաղաքական գործոնները (Հայաստանի Հանրապետության նյութերով)
    Online

    Geography

    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն

    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

    Updated: 2026-09-15
    Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն
    Online

    Other Subjects

    Հուշատետր պարբերական հրատարակությունների տեղեկատու-մատենագիտական ապարատի մասին

    Գրադարանագիտական և մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է պարբերական հրատարակությունների տեղեկատու-մատենագիտական ապարատի կազմակերպման, կառուցվածքի և գործնական կիրառության հիմնական սկզբունքներին։ Քննության են առնվում թերթերի, ամսագրերի և շարունակական այլ հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքման, համակարգման, նկարագրման և որոնման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային գրացուցակների, քարտարանների, մատենագիտական ցանկերի, տեղեկատուների և որոնողական այլ միջոցների ձևավորման ու օգտագործման առանձնահատկություններին։ Ներկայացվում են պարբերական մամուլի նյութերի մատենագիտական մշակման, թեմատիկ դասակարգման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջներին համապատասխան տեղեկությունների տրամադրման կազմակերպական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման, գրառումների միասնականացման և անհրաժեշտ նյութերի արագ հայտնաբերման հետ կապված գործնական հարցեր։ Հրատարակությունը նպաստում է պարբերականների հետ աշխատելու մասնագիտական հմտությունների ձևավորմանը և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, տեղեկատվական ծառայությունների աշխատակիցների, գրադարանային գործ ուսումնասիրող ուսանողների և պարբերական հրատարակությունների մատենագիտական մշակմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-06
    Հուշատետր պարբերական հրատարակությունների տեղեկատու-մատենագիտական ապարատի մասին
    Online

    Medicine

    Ձախ փորոքի ստորին տեղակայման սրտամկանի սուր ինֆարկտի ժամանակ աջ փորոքի վնասման նշանակությունը հիվանդության կլինիկական ընթացքի, մոտակա և հեռակա ելքի տեսանկյունից. էխոսրտագրային կանխագուշակիչ ցուցանիշների մշակում

    Աշխատությունը նվիրված է ձախ փորոքի ստորին տեղակայման սրտամկանի սուր ինֆարկտի ժամանակ աջ փորոքի վնասման կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ հիվանդության ընթացքի, մոտակա և հեռակա ելքերի գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե աջ փորոքի ներգրավվածությունն ինչպես է ազդում սրտամկանի սուր ինֆարկտով հիվանդների հեմոդինամիկ վիճակի, կլինիկական դրսևորումների, բարդությունների զարգացման և հետագա կանխատեսման վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են աջ փորոքի վնասման հետ կապված ֆունկցիոնալ և կառուցվածքային փոփոխությունները, դրանց ազդեցությունը սրտի ընդհանուր պոմպային աշխատանքի և հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էխոսրտագրությանը՝ որպես ոչ ինվազիվ, հասանելի և կարևոր ախտորոշիչ մեթոդի, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել սրտի խոռոչների կառուցվածքն ու ֆունկցիան և հայտնաբերել աջ փորոքի գործունեության խանգարման տարբեր աստիճաններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է էխոսրտագրային այն ցուցանիշների բացահայտումն ու գնահատումը, որոնք կարող են ունենալ կանխագուշակիչ նշանակություն և օգնել վաղ փուլում առանձնացնել բարդությունների կամ անբարենպաստ ելքի բարձր ռիսկ ունեցող հիվանդներին։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել կլինիկական, գործիքային և էխոսրտագրային տվյալները՝ աջ փորոքի վնասման առկայության և հիվանդության ծանրության միջև հնարավոր կապերը բացահայտելու նպատակով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ոչ միայն հիվանդության անմիջական ընթացքի, այլև հիվանդների մոտակա և հեռակա ելքերի գնահատումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել աջ փորոքի ներգրավվածության երկարաժամկետ կանխատեսական արժեքի վերաբերյալ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել սրտամկանի սուր ինֆարկտով հիվանդների ռիսկի ավելի ճշգրիտ շերտավորմանը, բուժական մարտավարության ընտրության կատարելագործմանը և հնարավոր բարդությունների ժամանակին կանխարգելմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, էխոսրտագրությամբ զբաղվող մասնագետների, շտապ և ինտենսիվ թերապիայի բժիշկների, ինչպես նաև սրտանոթային հիվանդությունների ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է սրտամկանի սուր ինֆարկտի կլինիկական առանձնահատկությունների և էխոսրտագրային գնահատման մեթոդների վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով մշակել առավել տեղեկատվական կանխագուշակիչ ցուցանիշներ և բարելավել հիվանդների կանխատեսման ու բժշկական կառավարման հնարավորությունները։

    Updated: 2026-09-16
    Ձախ փորոքի ստորին տեղակայման սրտամկանի սուր ինֆարկտի ժամանակ աջ փորոքի վնասման նշանակությունը հիվանդության կլինիկական ընթացքի, մոտակա և հեռակա ելքի տեսանկյունից. էխոսրտագրային կանխագուշակիչ ցուցանիշների մշակում
    Online

    History

    Կարինի (Էրզրումի) նահանգը XIX դարի երկրորդ կեսին

    Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին Կարինի նահանգի սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական, վարչաքաղաքական և մշակութային կյանքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են նահանգի աշխարհագրական դիրքը, վարչատարածքային կառուցվածքը, բնակչության ազգային և կրոնական կազմը, բնակավայրերի զարգացումը, ինչպես նաև տնտեսական գործունեության հիմնական ճյուղերը՝ գյուղատնտեսությունը, արհեստագործությունը և առևտուրը։ Հեղինակը վերլուծում է Օսմանյան կայսրությունում իրականացված վարչական և քաղաքական բարեփոխումների ազդեցությունը նահանգի կառավարման համակարգի և բնակչության կյանքի վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ բնակչության իրավական, տնտեսական և հասարակական վիճակին։ Աշխատության մեջ լուսաբանվում են կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությունը, համայնքային կառույցների զարգացումը, ինչպես նաև ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական ու հասարակական գործընթացները։ Հիմնվելով արխիվային նյութերի, վիճակագրական տվյալների, պաշտոնական փաստաթղթերի և ժամանակակից աղբյուրների վրա՝ գիրքը ներկայացնում է Կարինի նահանգի պատմության կարևոր մի շրջան և արժեքավոր տեղեկություններ է տրամադրում Արևմտյան Հայաստանի ու Օսմանյան կայսրության տարածաշրջանային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-08-30
    Կարինի (Էրզրումի) նահանգը XIX դարի երկրորդ կեսին