Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Պահանջարկի անորոշության պայմաններում առաջարկի տնտեսամաթեմատիկական գնահատումը (ՀՀ նյութերով)
Աշխատությունը նվիրված է պահանջարկի անորոշության պայմաններում առաջարկի ծավալների, կառուցվածքի և տնտեսական արդյունավետության գնահատման տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Քննարկվում են շուկայական պահանջարկի փոփոխականության, տեղեկատվության անբավարարության և տնտեսական ռիսկերի ազդեցությունները արտադրողների ու մատակարարների որոշումների կայացման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջարկի ձևավորման տնտեսական օրինաչափություններին, պահանջարկի կանխատեսման դժվարություններին, արտադրության և իրացման ծավալների համաձայնեցման խնդիրներին, ինչպես նաև շուկայական հավասարակշռության ապահովման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են պահանջարկի և առաջարկի փոխկապակցվածության մաթեմատիկական նկարագրման մոտեցումները, հավանականային և վիճակագրական մոդելների կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև անորոշության պայմաններում տնտեսական ցուցանիշների գնահատման մեթոդները։ Դիտարկվում են արտադրական ծախսերի, գների, պաշարների, իրացման հնարավորությունների և շուկայական տատանումների ազդեցությունները առաջարկի օպտիմալ ծավալների որոշման վրա։ Կարևորվում են տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման, ռիսկերի քանակական գնահատման և տարբեր սցենարների համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և վիճակագրական տվյալները՝ պահանջարկի փոփոխությունների և առաջարկի արձագանքման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական որոշումների հիմնավորման, սահմանափակ ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման, արտադրական ծրագրերի մշակման և շուկայական անորոշության հետևանքով առաջացող հնարավոր կորուստների նվազեցման խնդիրներին։ Առանձնացվում են առաջարկի կառավարման ճկունության բարձրացման, պահանջարկի կանխատեսումների ճշգրտության բարելավման, տնտեսական գործունեության արդյունավետության գնահատման և որոշումների կայացման մաթեմատիկական գործիքների կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական գործընթացների քանակական վերլուծության, շուկայական ռիսկերի գնահատման և անորոշության պայմաններում տնտեսական կառավարման մեթոդների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, շուկայի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-15
History
Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներն ու ժողովուրդները․ XI հատոր․ Իրան
Գիտական ժողովածուի այս հատորը նվիրված է Իրանին՝ որպես Մերձավոր և Միջին Արևելքի պատմականորեն կարևոր, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային առանձնահատկություններով հարուստ երկրներից մեկին։ Այն ներկայացնում է Իրանի պատմության, աշխարհագրության, բնակչության, ազգային կազմի, հասարակական կյանքի, պետական համակարգի, տնտեսության և մշակույթի տարբեր կողմերը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով համակողմանի պատկերացում կազմելու երկրի զարգացման պատմական ընթացքի և տարածաշրջանային նշանակության մասին։ Հատորի ուսումնասիրության հիմնական շրջանակը ներառում է Իրանի պատմական անցյալն ու ժամանակակից զարգացումները, երկրի աշխարհագրական միջավայրի առանձնահատկությունները, բնական պայմանները, բնակչության տեղաբաշխումը և տարբեր էթնիկ ու լեզվական խմբերի ձևավորման պատմությունը։ Իրանի պատմությունը ներկայացնում է հին քաղաքակրթությունների, հզոր պետական կազմավորումների, քաղաքական վերափոխումների և մշակութային փոխազդեցությունների երկարատև ընթացք, որի ընթացքում ձևավորվել են ինքնատիպ պետական, կրոնական և հասարակական ավանդույթներ։ Երկրի պատմական զարգացման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն իրանական պետականության ձևավորման, այլև Մերձավոր ու Միջին Արևելքի ժողովուրդների միջև քաղաքական, տնտեսական և մշակութային հարաբերությունների ընդհանուր պատկերը հասկանալու համար։ Աշխատության կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է Իրանի բնակչության ազգային և էթնիկական բազմազանությունը։ Իրանը բազմազգ երկիր է, որտեղ պատմականորեն ձևավորվել են տարբեր լեզվական, մշակութային և տարածաշրջանային ինքնություններ ունեցող համայնքներ։ Պարսիկներից բացի՝ երկրի բնակչության կազմում կարևոր տեղ ունեն ադրբեջանցիները, քրդերը, լուրերը, բելուջները, արաբները, թուրքմենները և այլ ժողովուրդներ, որոնց պատմական զարգացումը, բնակության տարածքները, լեզուները, սովորույթներն ու մշակութային առանձնահատկությունները կազմում են իրանական հասարակության բազմաշերտ նկարագիրը։ Այս բազմազանության ուսումնասիրությունը կարևոր է երկրի հասարակական կառուցվածքը, ազգային հարաբերությունները և մշակութային ժառանգության ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում Իրանի կրոնական կյանքը, հատկապես իսլամի շիա ուղղության պատմական դերը, որը նշանակալի ազդեցություն է ունեցել երկրի պետականության, հասարակական հարաբերությունների, մշակույթի և ազգային ինքնության ձևավորման վրա։ Իրանի կրոնական ավանդույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև նախաիսլամական մշակութային ժառանգության շարունակականությունը և տարբեր կրոնական համայնքների պատմական ներկայությունը։ Հատորի թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ ունի նաև Իրանի տնտեսական և հասարակական զարգացումը։ Երկրի բնական պաշարները, գյուղատնտեսությունը, արդյունաբերությունը, նավթային տնտեսությունը, առևտուրը և տրանսպորտային կապերը կարևոր դեր են ունեցել նրա տնտեսական կառուցվածքի և միջազգային հարաբերությունների ձևավորման գործում։ Տնտեսական կյանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Իրանի դիրքը տարածաշրջանային և համաշխարհային տնտեսական համակարգում, ինչպես նաև նրա բնական ու աշխարհագրական պայմանների ազդեցությունը բնակչության զբաղվածության և կենսակերպի վրա։ Մշակութային առումով Իրանը Մերձավոր և Միջին Արևելքի կարևորագույն քաղաքակրթական կենտրոններից է։ Պարսկական գրականությունը, պոեզիան, փիլիսոփայությունը, ճարտարապետությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը և ձեռարվեստը մեծ ազդեցություն են թողել ոչ միայն տարածաշրջանի, այլև համաշխարհային մշակույթի զարգացման վրա։ Իրանական մշակույթի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ ժողովրդի պատմության տեսանկյունից, քանի որ հայերն ու իրանցիները դարեր շարունակ գտնվել են քաղաքական, տնտեսական, կրոնական և մշակութային փոխհարաբերությունների մեջ։ Այդ կապերը դրսևորվել են ինչպես պետական հարաբերությունների և առևտրի, այնպես էլ բնակչության տեղաշարժերի, մշակութային փոխազդեցությունների և տարբեր հայկական համայնքների պատմական ներկայության միջոցով։ Ժողովածուի գիտական արժեքը պայմանավորված է արևելագիտական ուսումնասիրության համալիր բնույթով, որը հնարավորություն է տալիս Իրանը դիտարկել ոչ թե մեկ առանձին տեսանկյունից, այլ պատմական, աշխարհագրական, ազգագրական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների ամբողջության մեջ։ Այն արտացոլում է խորհրդային շրջանի արևելագիտության այն գիտական ուղղվածությունը, որի շրջանակում մեծ ուշադրություն էր դարձվում Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրների ու ժողովուրդների համակողմանի հետազոտությանը, տարածաշրջանային պատմական գործընթացների բացահայտմանը և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հատորը կարևոր սկզբնաղբյուրային և տեղեկատվական նշանակություն ունի իրանագիտության, արևելագիտության, տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների, պատմական աշխարհագրության և ազգագրության բնագավառներում։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին, ազգագրագետներին, լեզվաբաններին, տնտեսագետներին, ինչպես նաև Իրանի պատմությամբ, հասարակական կառուցվածքով, մշակույթով և հայ-իրանական պատմական առնչություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Իրանի՝ որպես պատմական հարուստ ժառանգություն, բազմազան բնակչություն և տարածաշրջանային կարևոր նշանակություն ունեցող պետության մասին։
Updated: 2026-11-17
Mathematics
Задачи колебания и устойчивости пластин с несимметричной по толщине неоднородностью
Աշխատությունը նվիրված է հաստության ուղղությամբ ոչ համաչափ անհամասեռություն ունեցող թիթեղների տատանումների և կայունության խնդիրների տեսական ու մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են այն մեխանիկական գործընթացները, որոնք առաջանում են, երբ թիթեղի նյութական հատկությունները կամ կառուցվածքային բնութագրերը հաստության երկայնքով բաշխված են ոչ համասեռ և ոչ սիմետրիկ ձևով։ Նման առանձնահատկությունը կարող է էապես ազդել թիթեղի սեփական տատանումների հաճախականությունների, դեֆորմացիաների, լարվածային վիճակի և արտաքին բեռնվածքների նկատմամբ կայունության վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են թիթեղների տատանողական վարքը նկարագրող մաթեմատիկական մոդելները, սեփական արժեքների և սեփական ձևերի որոշման խնդիրները, ինչպես նաև տարբեր տեսակի մեխանիկական ազդեցությունների պայմաններում կայունության կորուստի հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաստության ուղղությամբ նյութի հատկությունների անհամաչափ փոփոխության ազդեցությանը՝ հնարավորություն տալով գնահատել դրա դերը թիթեղի դինամիկական և ստատիկ բնութագրերի ձևավորման գործում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել առաձգականության տեսության, շինարարական մեխանիկայի, դիֆերենցիալ հավասարումների և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ բարդ կառուցվածքային համակարգերի վարքը նկարագրելու և վերլուծելու համար։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բազմաշերտ և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված թիթեղների նախագծման, դրանց հուսալիության գնահատման և շահագործման անվտանգ պայմանների ապահովման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, շինարարական և կառուցվածքային մեխանիկայի, նյութագիտության ոլորտների մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-07
Psychology
Ուսանողների վրա ապատեղեկատվության սոցիալ-հոգեբանական դեստրուկտիվ ազդեցության կանխարգելման հիմնախնդիրը Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ուսանողների վրա ապատեղեկատվության սոցիալ-հոգեբանական բացասական ազդեցության ուսումնասիրությանը և դրա կանխարգելման արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում այն խնդիրն է, որ թվային հաղորդակցության և սոցիալական ցանցերի լայն տարածման պայմաններում երիտասարդները մեծ ծավալի տեղեկատվություն են ստանում տարբեր և հաճախ ոչ վերահսկվող աղբյուրներից, ինչի հետևանքով կեղծ, մոլորեցնող կամ դիտավորյալ խեղաթյուրված տեղեկատվությունը կարող է ներգործել նրանց ընկալումների, համոզմունքների, հուզական վիճակի, վարքագծային դիրքորոշումների և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Ապատեղեկատվության ազդեցությունը հատկապես կարևոր է ուսումնասիրել ուսանողների շրջանում, քանի որ նրանք ակտիվորեն օգտվում են թվային հարթակներից, միաժամանակ գտնվում են աշխարհայացքի, մասնագիտական ինքնության և սոցիալական դիրքորոշումների ձևավորման փուլում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ապատեղեկատվության նկատմամբ ուսանողների ընկալունակության վրա ազդող սոցիալ-հոգեբանական գործոնները, այդ թվում՝ տեղեկատվության աղբյուրի նկատմամբ վստահությունը, նախնական համոզմունքները, քննադատական մտածողության մակարդակը, խմբային պատկանելությունը, սոցիալական ազդեցությունը և հուզական արձագանքները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով կեղծ կամ խեղաթյուրված տեղեկատվությունը տարածվում է և ձեռք բերում հավաստիության տեսք՝ կրկնվող հաղորդագրությունների, հեղինակավոր անձանց անունների օգտագործման, վախի կամ զայրույթի առաջացման, սենսացիոն վերնագրերի և խմբային կարծիքի ազդեցության միջոցով։ Ապատեղեկատվության սոցիալ-հոգեբանական դեստրուկտիվ ազդեցությունը կարող է դրսևորվել իրականության սխալ ընկալմամբ, անհիմն վախերի և տագնապի առաջացմամբ, հասարակական բևեռացման խորացմամբ, անվստահության տարածմամբ, ագրեսիվ կամ հակասոցիալական վարքագծի խթանմամբ և սոցիալական կապերի թուլացմամբ։ Հայաստանի պայմաններում խնդիրը կարող է ունենալ նաև առանձնահատուկ նշանակություն՝ կապված հասարակական և քաղաքական զգայուն թեմաների շուրջ տեղեկատվական հոսքերի ինտենսիվության, ճգնաժամային իրավիճակների և սոցիալական ցանցերում արագ տարածվող բովանդակության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ուսանողների տեղեկատվական վարքագծի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու, թե ինչ աղբյուրներից են նրանք ստանում տեղեկությունները, որքան հաճախ են ստուգում դրանց հավաստիությունը, ինչ չափանիշներով են տարբերակում վստահելի և անվստահելի հաղորդագրությունները և ինչ դեր են տալիս իրենց սոցիալական շրջապատի կարծիքին։ Կարող են կիրառվել հարցաթերթային, սոցիալ-հոգեբանական, համեմատական և վիճակագրական մեթոդներ՝ տարբեր խմբերի տեղեկատվական վարքագիծը և ապատեղեկատվության նկատմամբ դիմադրողականությունը գնահատելու համար։ Կանխարգելման տեսանկյունից աշխատանքը կարևորում է մեդիագրագիտության և տեղեկատվական գրագիտության զարգացումը, քանի որ ուսանողների՝ աղբյուրները քննադատաբար գնահատելու, փաստերը ստուգելու և մանիպուլյատիվ բովանդակությունը ճանաչելու կարողությունները կարող են նվազեցնել ապատեղեկատվության ազդեցությունը։ Կրթական միջավայրում արդյունավետ կանխարգելումը կարող է ներառել փաստերի ստուգման հմտությունների ուսուցում, աղբյուրների համեմատական վերլուծություն, թվային անվտանգության վերաբերյալ իրազեկում, տրամաբանական սխալների և մանիպուլյացիոն տեխնիկաների ճանաչում, ինչպես նաև պատասխանատու տեղեկատվական վարքագծի ձևավորում։ Կարևոր է նաև հոգեբանական բաղադրիչը․ անհրաժեշտ է զարգացնել ոչ միայն տեղեկատվությունը ստուգելու տեխնիկական կարողությունները, այլև սեփական հուզական արձագանքները վերահսկելու և ուժեղ հույզեր առաջացնող տեղեկատվությանը քննադատաբար մոտենալու հմտությունները։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել բուհերում մեդիագրագիտության և կանխարգելիչ կրթական ծրագրերի մշակման, ուսանողների տեղեկատվական դիմակայունության բարձրացման և ապատեղեկատվության տարածման սոցիալական հետևանքների նվազեցման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը խնդիրը դիտարկում է ոչ միայն որպես տեղեկատվական կամ տեխնոլոգիական, այլև որպես սոցիալ-հոգեբանական և կրթական հիմնախնդիր՝ կարևորելով ուսանողների քննադատական մտածողության, մեդիագրագիտության, տեղեկատվական ինքնապաշտպանության և հոգեբանական դիմակայունության զարգացումը՝ ապատեղեկատվության վնասակար ազդեցությունը կանխելու նպատակով։
Updated: 2026-09-08
Law
Վարչական արդարադատության ինստիտուտը վարչական իրավունքի համակարգում
Այս գիրքը ներկայացնում է վարչական արդարադատության ինստիտուտի տեղն ու դերը վարչական իրավունքի համակարգում՝ ուսումնասիրելով դրա տեսական հիմքերը, իրավական բնույթը, սկզբունքները և գործառույթները։ Աշխատությունում վերլուծվում են վարչական դատարանների ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, վարչական վեճերի քննության ընթացակարգերը, պետական կառավարման մարմինների գործողությունների և վարչական ակտերի դատական վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանության արդյունավետ միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարչական արդարադատության զարգացման միջազգային փորձին, համեմատաիրավական մոտեցումներին, օրենսդրական կարգավորումներին և դատական պրակտիկայի նշանակությանը՝ բացահայտելով այս ինստիտուտի դերը իրավական պետության, օրինականության և արդյունավետ պետական կառավարման ապահովման գործում։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական ծառայողների, իրավագիտության դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև վարչական իրավունքի և արդարադատության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-10
Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги: Техника: Информационный указатель (1976, №1)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ուսանողների, դասախոսների, գիտաշխատողների և մասնագետների համար։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրատեխնիկային, էլեկտրոնիկային, էներգետիկային, շինարարությանը, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-11-02