Տարբեր մակարդակների տրանսպորտային հանգույցների ազդեցության հետազոտումը ուղղված Երևան քաղաքում խճողումային իրավիճակների նվազեցմանը

Economics

Գիրքը նվիրված է խնայողությունների, ներդրումների և տնտեսական աճի միջև առկա ֆունկցիոնալ փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական տվյալների և փորձի վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են մակրոտնտեսական ցուցանիշների փոխազդեցությունը, կապիտալի կուտակման գործընթացները, ներդրումային ակտիվության վրա ազդող հիմնական գործոնները և խնայողությունների դերը տնտեսության կայուն զարգացման ապահովման գործում։ Քննարկվում են տնտեսական աճի տեսական մոդելները, ֆինանսական համակարգի ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի ձևավորման վրա, պետական տնտեսական քաղաքականության գործիքները, ինչպես նաև արտաքին և ներքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը երկրի զարգացման միտումների վրա։ Ներկայացվում են վերլուծություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են ներդրումային արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործմանը և երկարաժամկետ տնտեսական աճի խթանմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների և տնտեսագիտությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պետական գեոդեզիական բարձունքային հիմքի արդիականացման և վերակառուցման խնդիրներին՝ ժամանակակից թվային չափագրական, հաշվարկային և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում երկրի տարածքում բարձրությունների միասնական և հուսալի համակարգի ձևավորումն է, որը կարևոր նշանակություն ունի քարտեզագրության, շինարարության, հողաշինության, կադաստրի, ինժեներական հետազոտությունների, տարածական պլանավորման և երկրադինամիկական գործընթացների դիտարկման համար։ Քննվում են գործող բարձունքային ցանցի վիճակի գնահատման, գեոդեզիական կետերի պահպանվածության և չափումների ճշգրտության ստուգման, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացված տվյալների միասնական համակարգում համադրման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ավանդական երկրաչափական նիվելիրացման և ժամանակակից արբանյակային գեոդեզիական տեխնոլոգիաների տվյալների համատեղ օգտագործման հնարավորություններին։ Թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավտոմատացնել չափումների մշակումը, կատարել մեծածավալ տարածական տվյալների համակարգում, հայտնաբերել անհամապատասխանություններ և բարձրացնել վերջնական արդյունքների վերահսկելիությունը։ Կարևորվում է GNSS դիտարկումների միջոցով ստացվող երկրաչափական բարձրությունների և ֆիզիկական բարձրությունների միջև կապի ապահովման խնդիրը, որի համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել Երկրի ծանրության դաշտի և համապատասխան գեոդեզիական մոդելների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է թվային բարձունքային և գեոիդային մոդելների կիրառելիության գնահատումը՝ տարբեր աղբյուրներից ստացված տվյալների ճշգրտության և համատեղելիության ուսումնասիրությամբ։ Քննվում են նաև ցանցի հավասարակշռման մաթեմատիկական մեթոդները, չափումների սխալների գնահատումը, հենակետերի օպտիմալ տեղաբաշխումը և միասնական տվյալների բազայի ստեղծման սկզբունքները։ Հայաստանի լեռնային ռելիեֆը և բարդ երկրաբանական պայմանները լրացուցիչ նշանակություն են հաղորդում բարձունքային ցանցի կայունության վերահսկմանը, քանի որ առանձին կետերի դիրքը կարող է ժամանակի ընթացքում ենթարկվել բնական կամ տեխնածին ազդեցությունների։ Թվային աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գեոդեզիական կետերի, չափումների և հաշվարկված բարձրությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը պահպանել, թարմացնել, վերլուծել և տարածականորեն պատկերել միասնական միջավայրում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ազգային գեոդեզիական ենթակառուցվածքի արդիականացման համար՝ նպաստելով տարածական տվյալների ճշգրտության, համադրելիության և գործնական կիրառելիության բարձրացմանը, ինչպես նաև ժամանակակից թվային գեոդեզիայի սկզբունքներին համապատասխան բարձունքային համակարգի զարգացման գիտամեթոդական հիմքերի ձևավորմանը։

Linguistics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայերենի Փասիխանի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա հնչյունաբանական, ձևաբանական, շարահյուսական և բառապաշարային առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են բարբառի ձևավորման պատմական պայմանները, տարածման աշխարհագրությունը և կապերը արևմտահայ ու արևելահայ բարբառային համակարգերի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է Փասիխանի բարբառի հնչյունափոխական օրենքները, շեշտադրության առանձնահատկությունները, բայաձևերի և գոյականական համակարգի կառուցվածքային տարբերությունները գրական հայերենի համեմատությամբ։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառի բառապաշարին՝ ներառյալ հնագույն շերտերը, փոխառությունները և տեղական նորաբանությունները, որոնք արտացոլում են տվյալ տարածաշրջանի պատմամշակութային առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև բարբառի շարահյուսական կառուցվածքները, խոսակցական լեզվի առանձնահատկությունները և դրանց գործառույթը կենդանի հաղորդակցության մեջ։ Գիրքը կարևոր ներդրում է հայ բարբառագիտության մեջ՝ նպաստելով լեզվական բազմազանության պահպանմանն ու ուսումնասիրությանը և նախատեսված է լեզվաբանների, բարբառագետների, հայագետների, ուսանողների և լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հարավային շրջաններում տարածված չորային սաղարթավոր նոսրանտառների բուսական աշխարհի, բուսածածկույթի կառուցվածքի և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են չորային կլիմայական պայմաններում ձևավորված նոսրանտառային էկոհամակարգերի ծագումը, տարածման օրինաչափությունները, տեսակային կազմը և դրանց նշանակությունը տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառային, թփային և խոտաբույսային բուսականության փոխհարաբերություններին, բուսական համակեցությունների կառուցվածքին և տարբեր էկոլոգիական պայմաններում դրանց զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են տարածաշրջանին բնորոշ բուսատեսակների տարածվածությունը, կենսաբանական հատկությունները, էկոլոգիական հարմարվողականությունները և չորադիմացկունության մեխանիզմները։ Դիտարկվում են տեղանքի բարձրության, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների, տեղումների քանակի և ջերմաստիճանային ռեժիմի ազդեցությունները բուսածածկույթի ձևավորման ու տարածական բաշխման վրա։ Կարևորվում են նոսրանտառների ֆլորիստիկական բազմազանության, բուսական համակեցությունների տեսակային հարստության, էնդեմիկ և հազվագյուտ բույսերի պահպանության հետ կապված հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դաշտային բուսաբանական ուսումնասիրությունների, ֆլորիստիկական գույքագրման, երկրաբուսաբանական նկարագրությունների և բուսականության դասակարգման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում չորային նոսրանտառների հիմնական բուսական համակեցությունների առանձնացմանը, դրանց տարածման սահմաններին և էկոլոգիական պայմանների հետ ունեցած փոխկապակցվածությանը։ Առանձնացվում են բնական և մարդածին գործոնների՝ անտառահատումների, գերարածեցման, հրդեհների, հողերի էրոզիայի և կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները բուսականության վիճակի ու վերականգնման գործընթացների վրա։ Կարևորվում են նաև բուսական համակեցությունների բնական վերականգնման, էկոհամակարգերի կայունության, հողապաշտպան նշանակության և կենսաբազմազանության պահպանման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի հարավային շրջանների բուսական աշխարհի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը, չորային անտառային էկոհամակարգերի գիտական գնահատմանը և դրանց պահպանության ու արդյունավետ կառավարման միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման, բուսական ռեսուրսների ուսումնասիրության, էկոլոգիական մշտադիտարկման և բնապահպանական ծրագրերի իրականացման համար։ Այն օգտակար է բուսաբանների, երկրաբուսաբանների, էկոլոգների, անտառագետների, բնապահպանության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Հրատարակությունը նվիրված է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ե-ի և իշխան Միխայիլ Սեմյոնովիչ ու իշխանուհի Ելիզավետա Քսավերիևնա Վորոնցովների միջև պահպանված անձնական նամակագրության ներկայացմանն ու ուսումնասիրությանը։ Նամակները արժեքավոր սկզբնաղբյուր են 19-րդ դարի Կովկասի քաղաքական, հասարակական և հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ անձնական հաղորդակցության միջոցով հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ժամանակաշրջանի ազդեցիկ պետական, եկեղեցական և հասարակական գործիչների հարաբերությունները։ Հրատարակությունը կարող է ներառել նամակների ամբողջական տեքստեր, դրանց ժամանակագրական դասավորություն, ծանոթագրություններ և մեկնաբանություններ, որոնք օգնում են հասկանալ նամակներում հիշատակվող անձանց, իրադարձությունների և քաղաքական հանգամանքների նշանակությունը։ Նյութի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել Ներսես Ե-ի գործունեությունը, նրա հարաբերությունները ռուսական վարչական և քաղաքական շրջանակների հետ, ինչպես նաև Հայ Առաքելական եկեղեցու և Կովկասի պետական կառավարման համակարգի փոխհարաբերությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում Վորոնցովների ընտանիքի հետ կապերը, որոնք հնարավորություն են տալիս դիտարկել անձնական հարաբերությունների և պաշտոնական քաղաքական գործընթացների փոխազդեցությունը։ Նամակագրության բովանդակությունը կարող է անդրադառնալ եկեղեցական, վարչական, հասարակական և ազգային նշանակության տարբեր հարցերի՝ միաժամանակ պահպանելով անձնական հաղորդակցության բնորոշ անմիջականությունն ու մանրամասները։ Այդ պատճառով հրատարակությունը կարևոր է ոչ միայն որպես կենսագրական նյութ, այլև որպես պատմական փաստաթղթերի ժողովածու, որը լրացնում է պաշտոնական փաստաթղթերից և պատմագիտական աշխատություններից ստացվող տեղեկությունները։ Նամակների լեզուն, ոճը և ձևակերպումները կարող են նաև հետաքրքրություն ներկայացնել 19-րդ դարի ռուսալեզու պաշտոնական ու մասնավոր գրագրության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել հայոց պատմության, Հայ Առաքելական եկեղեցու պատմության, Կովկասի քաղաքական կյանքի, հայ-ռուսական հարաբերությունների և նամակագրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, եկեղեցագետների և հետազոտողների համար։

Medicine

Սա գիտական աշխատություն է, որը նվիրված է կապրոֆեր դեղամիջոցի կիրառման կլինիկական և կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը՝ ծնոտադիմածնոտային շրջանի ոչ սպեցիֆիկ բորբոքային հիվանդությունների բուժման ընթացքում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները, որոնց միջոցով գնահատվում են դեղամիջոցի բուժական արդյունավետությունը, ազդեցության մեխանիզմները, անվտանգությունը և դրա ազդեցությունը բորբոքային գործընթացների ընթացքի վրա։ Վերլուծվում են հիվանդների կլինիկական ցուցանիշների փոփոխությունները, հյուսվածքների վերականգնման գործընթացները, իմունաբանական և կենսաքիմիական արձագանքները, ինչպես նաև կապրոֆերի կիրառման ազդեցությունը հետվիրահատական բարդությունների և հիվանդության կրկնության կանխարգելման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղամիջոցի կիրառման ցուցումներին, բուժման արդյունավետության գնահատման չափանիշներին և դրա համակցմանը այլ բուժական մեթոդների հետ՝ նպատակ ունենալով բարելավել բուժման արդյունքները և արագացնել հիվանդների ապաքինումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ստոմատոլոգիայի, դիմածնոտային վիրաբուժության, կլինիկական բժշկության և դեղագիտության ոլորտներում՝ առաջարկելով գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ բորբոքային հիվանդությունների համալիր բուժման համար։