Տեղական և խառնացեղ այծերի մատղաշի մսային մթերատվությունը Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձորի տարածաշրջանի պայմաններում

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության, GC բազմությունների կառուցվածքային հատկությունների և Գասքա–Մաեզթուի վարկածի հետ կապված մաթեմատիկական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բազմաչափ միջարկման տեսական հիմունքները, տրված հանգույցներում բազմանդամների արժեքների միջոցով միջարկող բազմանդամի կառուցման սկզբունքները, ինչպես նաև միջարկման խնդրի լուծման գոյության և միակության պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաչափ միջարկման հանգույցների երկրաչափական դասավորությանը, դրանց հանրահաշվական հատկություններին և միջարկման բանաձևերի կառուցման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են GC բազմությունների սահմանման պայմանները, դրանցում հիմնարար բազմանդամների գծային արտադրիչների դերը և հանգույցների փոխադարձ դասավորության հետ կապված օրինաչափությունները։ Դիտարկվում են Գասքա–Մաեզթուի վարկածի մաթեմատիկական բովանդակությունը, դրա կապը երկչափ բազմանդամային միջարկման հետ և համապատասխան հանգույցային բազմությունների կառուցվածքի վերաբերյալ առաջացող տեսական հարցերը։ Կարևորվում են առավելագույն թվով հանգույցներ պարունակող ուղիղների գոյության, միջարկման հանգույցների դասակարգման և տարբեր աստիճանի բազմանդամների համար կառուցվածքային հատկությունների բացահայտման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հանրահաշվական երկրաչափության, գծային հանրահաշվի, կոմբինատորիկայի և բազմանդամների տեսության մեթոդներ՝ միջարկման բազմությունների հատկությունները նկարագրելու և դրանց միջև առկա կապերը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում միջարկման խնդրի կոռեկտության, հանգույցային համակարգերի ընտրության, բազմանդամների բաժանելիության և երկրաչափական պայմանների փոխազդեցությանը։ Առանձնացվում են հայտնի մասնավոր դեպքերի ընդհանրացման, GC բազմությունների նոր հատկությունների բացահայտման և Գասքա–Մաեզթուի վարկածի ուսումնասիրության համար կիրառվող ապացուցման մեթոդների կատարելագործման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բազմաչափ բազմանդամային միջարկման տեսության զարգացման, հանրահաշվական և երկրաչափական մեթոդների փոխկապակցված ուսումնասիրության, ինչպես նաև հաշվողական մաթեմատիկայի տեսական հիմքերի խորացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, թվային վերլուծության մասնագետների, հանրահաշվական երկրաչափության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է երեք լեզուներում գույն նշանակող բաղադրիչներ պարունակող դարձվածային միավորների համեմատական-զուգադրական քննությանը՝ դրանց իմաստային, կառուցվածքային, գործառական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն դարձվածքներն են, որոնց կազմում գունանունը հանդես է գալիս ոչ միայն իր ուղղակի նշանակությամբ, այլև ձեռք է բերում փոխաբերական, խորհրդանշական, գնահատողական կամ հուզարտահայտչական բովանդակություն։ Ուսումնասիրվում է, թե տարբեր լեզուներում միևնույն գույնը ինչպիսի իմաստային կապեր կարող է ձևավորել մարդու բնավորության, հույզերի, հասարակական հարաբերությունների, հաջողության, վտանգի, մաքրության, տխրության և մշակութային այլ պատկերացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դարձվածային համարժեքության խնդրին՝ տարբերակելով այն դեպքերը, երբ երեք լեզուներում գոյություն ունեն կառուցվածքով և իմաստով մոտ միավորներ, երբ նույն գաղափարն արտահայտվում է տարբեր գունային բաղադրիչներով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ որևէ դարձվածք տվյալ լեզվամշակութային համակարգին հատուկ երևույթ է և մյուս լեզուներում չունի անմիջական համարժեք։ Քննվում են հիմնական գունանունների մասնակցությամբ կազմված դարձվածքների իմաստային խմբերը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական զարգացումը և խոսքում կիրառության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է դարձվածքների ազգային-մշակութային պայմանավորվածությունը, քանի որ գույների խորհրդանշական ընկալումը ձևավորվում է պատմական փորձի, ավանդույթների, գրականության, կրոնական պատկերացումների և առօրյա մշակույթի ազդեցությամբ։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես համընդհանուր լեզվամտածողական օրինաչափություններ, այնպես էլ հայերենին, ռուսերենին և անգլերենին բնորոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև դարձվածքների կառուցվածքային քննությունը՝ ըստ բաղադրիչների հարաբերության, քերականական կառուցվածքի և խոսքիմասային պատկանելության։ Առանձին նշանակություն ունի թարգմանական համարժեքության ուսումնասիրությունը, քանի որ բառացիորեն փոխանցված գունային բաղադրիչը միշտ չէ, որ պահպանում է սկզբնաղբյուր դարձվածքի իրական իմաստն ու մշակութային ենթատեքստը։ Այդ պատճառով համեմատական քննությունը կարող է նպաստել համարժեք թարգմանական տարբերակների ընտրության և լեզվամշակութային տարբերությունների ճիշտ մեկնաբանման սկզբունքների մշակմանը։ Աշխատությունը կարևոր է դարձվածաբանության, իմաստաբանության և լեզվամշակութաբանության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գույների մասին պատկերացումները լեզվի մեջ վերածվում կայուն արտահայտությունների և արտացոլում տարբեր լեզվակիր հանրությունների մշակութային փորձը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է վարկային կազմակերպությունների գործունեության մեջ մարքեթինգային ռազմավարությունների մշակման, ներդրման և արդյունավետության գնահատման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ֆինանսական ծառայությունների շուկայում կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման, հաճախորդների ներգրավման և պահպանման, ծառայությունների առաջխաղացման ու շուկայական դիրքավորման մեխանիզմներն են։ Քննվում են ֆինանսական ծառայությունների մարքեթինգի առանձնահատկությունները, սպառողների վարքագծի ուսումնասիրության նշանակությունը, շուկայի հատվածավորման, նպատակային հաճախորդների խմբերի ընտրության և համապատասխան առաջարկների ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վարկային ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկի վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և մրցակցային գործոններին, ինչպես նաև հաճախորդների վստահության, սպասարկման որակի, կազմակերպության հեղինակության և ծառայությունների պայմանների թափանցիկության դերին։ Դիտարկվում են ավանդական և թվային մարքեթինգային հաղորդակցության միջոցների կիրառման հնարավորությունները, հաճախորդների հետ երկարաժամկետ հարաբերությունների ձևավորումը, ապրանքային և ծառայությունների պորտֆելի կառավարումը և նոր ֆինանսական ծառայությունների շուկա ներմուծման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարքեթինգային ռազմավարության արդյունավետության գնահատումը, որը կարող է ներառել հաճախորդների թվի և պահպանման մակարդակի փոփոխությունների, ծառայությունների պահանջարկի, շուկայական մասնաբաժնի, մարքեթինգային ծախսերի և կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների միջև կապերի ուսումնասիրություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև մրցակցային միջավայրի առանձնահատկությունները, բանկերի և այլ ֆինանսական կազմակերպությունների հետ մրցակցությունը, թվային ֆինանսական ծառայությունների զարգացումը և հաճախորդների սպասումների փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի մարքեթինգային որոշումների համապատասխանեցումը պատասխանատու վարկավորման, սպառողների շահերի պաշտպանության և ֆինանսական ծառայությունների վերաբերյալ հստակ տեղեկատվության տրամադրման սկզբունքներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մարքեթինգի կառավարման, ֆինանսական ծառայությունների մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման և վարկային կազմակերպությունների գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մարքեթինգային ռազմավարությունների արդյունավետ ներդրման խոչընդոտներն ու կազմակերպությունների շուկայական գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Other Subjects

Մակրոէկոնոմիկան տնտեսագիտության այն կարևոր ճյուղն է, որն ուսումնասիրում է ազգային տնտեսության ընդհանուր գործունեությունը, տնտեսական համակարգի զարգացման օրինաչափությունները, համախառն արտադրության, զբաղվածության, գնաճի, գործազրկության, պետական բյուջեի, դրամավարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի փոխազդեցությունները։ Այն ձևավորվել է որպես առանձին գիտական ուղղություն՝ պայմանավորված տնտեսական կյանքի բարդացմամբ, արդյունաբերության զարգացման արագ տեմպերով և պետության դերի մեծացմամբ տնտեսության կառավարման գործընթացում։ Մակրոէկոնոմիկայի ծագման հիմնական նախադրյալներից էր այն հանգամանքը, որ միկրոէկոնոմիկական ուսումնասիրությունները չէին կարող ամբողջությամբ բացատրել ազգային տնտեսության մակարդակում տեղի ունեցող լայնածավալ փոփոխությունները, ինչպիսիք էին տնտեսական ճգնաժամերը, զանգվածային գործազրկությունը կամ երկարատև գնաճը։ Հատկապես 1929-1933 թվականների համաշխարհային տնտեսական մեծ ճգնաժամը ցույց տվեց, որ անհրաժեշտ է տնտեսությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին ձեռնարկությունների և սպառողների, այլ ամբողջ տնտեսական համակարգի մակարդակում։ Այդ շրջանում մեծ նշանակություն ունեցան անգլիացի տնտեսագետ Ջոն Մեյնարդ Քեյնս-ի գաղափարները, ով հիմնավորեց, որ պետությունը պետք է ակտիվորեն միջամտի տնտեսությանը՝ ապահովելու տնտեսական կայունություն և բարձր զբաղվածություն։ Նրա տեսությունները դարձան ժամանակակից մակրոէկոնոմիկայի հիմքը և նպաստեցին այս գիտության զարգացմանը։ Մակրոէկոնոմիկայի առաջացման անհրաժեշտ նախադրյալներից էին նաև աշխատանքի բաժանման խորացումը, միջազգային տնտեսական կապերի ընդլայնումը, շուկաների փոխկախվածության աճը և ֆինանսական համակարգի զարգացումը։ Տնտեսական հարաբերությունների բարդացումը հանգեցրեց այն բանին, որ պետությունները սկսեցին մշակել ընդհանուր տնտեսական քաղաքականություններ՝ ուղղված ազգային եկամտի աճին, սոցիալական կայունության պահպանմանը և տնտեսական ճգնաժամերի կանխմանը։ Մակրոէկոնոմիկայի հիմնական սկզբունքները հիմնված են տնտեսական համակարգի ամբողջական ուսումնասիրության վրա։ Այդ սկզբունքներից են ազգային տնտեսության միասնական դիտարկումը, տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածության ճանաչումը, պետական կարգավորման անհրաժեշտության ընդունումը և տնտեսական գործընթացների կանխատեսման հնարավորությունը։ Մակրոէկոնոմիկան լայնորեն օգտագործում է այնպիսի կարևոր ցուցանիշներ, ինչպիսիք են համախառն ներքին արդյունքը, ազգային եկամուտը, գնաճի մակարդակը, գործազրկության ցուցանիշը և վճարային հաշվեկշիռը։ Այս ցուցանիշների միջոցով գնահատվում է երկրի տնտեսական վիճակը և մշակվում տնտեսական քաղաքականությունը։ Մակրոէկոնոմիկայի կարևոր սկզբունքներից է նաև հավասարակշռության գաղափարը, որի համաձայն տնտեսության արդյունավետ զարգացումը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ պահանջարկն ու առաջարկը հարաբերականորեն հավասարակշռված են։ Բացի դրանից, մակրոէկոնոմիկան ուսումնասիրում է տնտեսական ցիկլերը, որոնք բնութագրվում են վերելքների և անկումների պարբերական փոփոխություններով։ Ժամանակակից պայմաններում մակրոէկոնոմիկան մեծ դեր ունի ոչ միայն տնտեսագիտական տեսությունների զարգացման, այլև գործնական քաղաքականության մշակման մեջ, քանի որ դրա միջոցով կառավարությունները կարողանում են վերահսկել տնտեսական գործընթացները, պայքարել ճգնաժամերի դեմ և խթանել տնտեսական աճը։ Այսպիսով, մակրոէկոնոմիկայի ծագումը պայմանավորված էր տնտեսական հարաբերությունների զարգացման անհրաժեշտությամբ, իսկ դրա սկզբունքները դարձան ազգային տնտեսության արդյունավետ կառավարման և տնտեսական կայունության ապահովման կարևոր հիմք։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երիտասարդների սթրեսակայունության ձևավորման և դրսևորման հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սահմանամերձ գոտում ապրող երիտասարդների փորձառությանը։ Աշխատության կենտրոնական թեման այն է, թե ինչպես են երկարատև լարվածությունը, անորոշությունը, անվտանգային սպառնալիքները և կյանքի անբարենպաստ պայմանները անդրադառնում երիտասարդի հոգեբանական վիճակի, հուզական հավասարակշռության, վարքի և առօրյա գործունեության վրա։ Սահմանամերձ միջավայրը դիտարկվում է որպես առանձնահատուկ սոցիալ-հոգեբանական պայման, որտեղ մարդը կարող է պարբերաբար բախվել սթրեսածին իրավիճակների, ինչի պատճառով սթրեսին դիմակայելու կարողությունը ձեռք է բերում ոչ միայն անհատական, այլև սոցիալական նշանակություն։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակում կարևոր են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են հուզական լարվածությունը, տագնապայնությունը, հարմարվողականությունը, ինքնակարգավորումը, հոգեբանական կայունությունը, ֆրուստրացիային դիմակայելու կարողությունը և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը։ Սթրեսակայունությունը կարելի է հասկանալ որպես մարդու կարողություն՝ պահպանելու հարաբերական հոգեբանական հավասարակշռությունը, արդյունավետ գործելու և իրավիճակին հարմարվելու նույնիսկ դժվարություններն ու ուժեղ սթրեսային ազդեցությունները հաղթահարելիս։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է երիտասարդության շրջանում, քանի որ այս փուլում շարունակվում են անձի ինքնության, ինքնագնահատականի, ապագայի պատկերացումների և սոցիալական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացները։ Աշխատանքի վերաբերյալ հասանելի ակադեմիական աղբյուրը հաստատում է, որ թեման ուսումնասիրում է սահմանամերձ գոտու երիտասարդների սթրեսակայունության և գործառական վիճակների դրսևորման հոգեբանական կողմերը, իսկ հրապարակումը ներկայացվել է 2010 թվականին «Կանթեղ» գիտական հոդվածների ժողովածուում։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ սթրեսի ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն կարճաժամկետ հուզական արձագանքով․ երկարատև և կուտակվող սթրեսային գործոնները կարող են միաժամանակ ներգործել մարդու հոգեբանական, սոցիալական և ֆիզիկական վիճակների վրա։ Ժամանակակից հետազոտություններում ևս ընդգծվում է կուտակային սթրեսի բազմագործոն բնույթը և դրա գնահատման անհրաժեշտությունը կենսահոգեբանական ու սոցիալական փոխկապակցվածության շրջանակում։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից մեկն այն է, որ սահմանամերձ բնակավայրերի երիտասարդներին դիտարկում է ոչ միայն որպես սթրեսային պայմանների ազդեցությունը կրող խումբ, այլև որպես այդ պայմաններին ակտիվորեն հարմարվող անհատներ, որոնց հոգեբանական ռեսուրսները կարող են նպաստել դժվար իրավիճակների հաղթահարմանը։ Այս համատեքստում նշանակություն են ստանում սոցիալական աջակցությունը, ընտանիքի և համայնքի դերը, ապագայի նկատմամբ վերաբերմունքը, լավատեսությունը, սեփական ուժերի նկատմամբ վստահությունը և արդյունավետ հաղթահարման ռազմավարությունները։ Հետազոտության թեման գործնական նշանակություն ունի նաև հոգեբանական աջակցության կազմակերպման տեսանկյունից, քանի որ սթրեսակայունության բարձրացմանն ուղղված աշխատանքները կարող են ներառել հոգեբանական խորհրդատվություն, ինքնակարգավորման հմտությունների զարգացում, սթրեսի կառավարման մեթոդների ուսուցում, սոցիալական կապերի ամրապնդում և վերականգնողական ծրագրեր։ Այս ուղղությամբ ժամանակակից Հայաստանում նույնպես իրականացվում են երիտասարդների հոգեկան բարեկեցության, սթրեսի կառավարման և ինքնօգնության հմտությունների զարգացման ծրագրեր, այդ թվում՝ համայնքային երիտասարդական կենտրոնների միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչ հոգեբանական գործընթացներ են տեղի ունենում երիտասարդների մոտ երկարատև լարված և անորոշ պայմաններում, ինչ գործոններ կարող են նպաստել նրանց դիմակայունության պահպանմանը և ինչպիսի աջակցություն կարող է անհրաժեշտ լինել հոգեբանական կայունության ամրապնդման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, երիտասարդության հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և սահմանամերձ համայնքների սոցիալ-հոգեբանական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական բնակչության շրջանում զարկերակային գերճնշման առաջացմանն ու զարգացմանը նպաստող կառավարելի ռիսկի գործոնների բացահայտմանը, գնահատմանը և վերահսկմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն կենսակերպային, վարքագծային և սոցիալական գործոններին, որոնք կարող են ազդել արյան ճնշման մակարդակի և սրտանոթային հիվանդությունների զարգացման հավանականության վրա։ Քննարկվում են սննդակարգի առանձնահատկությունները, աղի և այլ սննդային գործոնների օգտագործումը, ֆիզիկական ակտիվությունը, ավելորդ քաշը, ծխախոտի օգտագործումը, ալկոհոլի գործածությունը, սթրեսը և առողջապահական ծառայություններից օգտվելու հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գյուղական բնակավայրերի բնակչության համար կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպմանը, պարբերական զննություններին, վաղ հայտնաբերմանը, բժշկական հսկողությանը և բուժման նկատմամբ հետևողականության բարձրացմանը։ Աշխատանքը դիտարկում է ռիսկի գործոնների վերահսկումը ոչ միայն որպես անհատական առողջապահական խնդիր, այլև որպես առաջնային առողջապահության և հանրային առողջապահական քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել բարձր ռիսկի խմբերի վաղ հայտնաբերմանը, հիվանդության բարդությունների կանխարգելմանը և բնակչության առողջապահական վարքագծի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկներին, ընտանեկան բժշկության մասնագետներին, բուժքույրերին, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատակիցներին, առողջապահության կազմակերպիչներին, հետազոտողներին և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողներին։