Технологическая и биохимическая оценка крепких напитков из абрикоса и туты

Law

Այս աշխատանքը նվիրված է տեղեկատվության քաղաքացիական-իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տեղեկատվական հասարակության և թվայնացման պայմաններում, որտեղ տեղեկատվությունը դիտարկվում է որպես ինչպես ոչ նյութական բարիք, այնպես էլ քաղաքացիական շրջանառության հատուկ օբյեկտ։ Հեղինակը վերլուծում է տեղեկատվության իրավական ռեժիմի ձևավորման տեսական հիմքերը՝ ներառյալ դրա դասակարգումը ըստ հասանելիության աստիճանի, գաղտնիության պաշտպանության մակարդակների և շրջանառության սահմանափակումների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձնական տվյալների պաշտպանությանը, հեղինակային իրավունքների կիրառությանը տեղեկատվական միջավայրում և տեղեկատվության ապօրինի տարածման հետևանքով ծագող քաղաքացիաիրավական պատասխանատվությանը։ Ներկայացվում են տեղեկատվության նկատմամբ սեփականության, օգտագործման և տնօրինման իրավունքի առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով, որ տեղեկատվությունը չի համընկնում ավանդական նյութական օբյեկտների իրավական ռեժիմի հետ և պահանջում է հատուկ կարգավորումներ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է պայմանագրային հարաբերություններում տեղեկատվության շրջանառության կարգավորումը, ներառյալ տեղեկատվական ծառայությունների մատուցումը, թվային հարթակների գործունեությունը և տվյալների փոխանակման իրավական հիմքերը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ համակարգի զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ էներգետիկ անվտանգության, տնտեսական արդյունավետության, ենթակառուցվածքների արդիականացման և երկարաժամկետ կայուն զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում երկրի էներգետիկ համակարգի կառուցվածքը, դրա զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, էներգիայի արտադրության և սպառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններն են։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ էներգետիկ համակարգի կայունությունն անմիջականորեն կապված է տնտեսության բնականոն գործունեության, արդյունաբերության և ենթակառուցվածքների զարգացման, բնակչության էներգամատակարարման հուսալիության և ազգային անվտանգության հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել էլեկտրաէներգիայի արտադրության և բաշխման համակարգի զարգացման միտումները, էներգետիկ ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակը, արտադրական հզորությունների արդյունավետ օգտագործումը և համակարգի արդիականացման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ ռեսուրսների բազմազանեցման և էներգետիկ կախվածության նվազեցման խնդիրներին, քանի որ սահմանափակ ներքին ռեսուրսներով երկրի համար արտաքին մատակարարումների կայունությունն ու էներգակիրների հասանելիությունը ռազմավարական նշանակություն ունեն։ Կարևոր ուղղություն է նաև վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը, մասնավորապես արևային, հիդրոէներգետիկ և այլ այլընտրանքային աղբյուրների օգտագործման ընդլայնումը, որը կարող է նպաստել ինչպես էներգետիկ անվտանգության ամրապնդմանը, այնպես էլ շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ էներգախնայողության և էներգաարդյունավետության բարձրացման խնդիրներին՝ ընդգծելով բնակելի, արդյունաբերական և հասարակական ոլորտներում էներգիայի ռացիոնալ օգտագործման նշանակությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են էներգետիկ համակարգի զարգացման տնտեսական, ներդրումային, տեխնոլոգիական և կառավարչական խոչընդոտները, ինչպես նաև ոլորտի պետական կարգավորման և ռազմավարական պլանավորման հարցերը։ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում էներգետիկ համակարգի զարգացման հեռանկարները կարող են կապված լինել նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, արտադրական հզորությունների վերազինման, ցանցերի արդիականացման, էներգիայի կուտակման և համակարգի ճկունության բարձրացման հետ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ էներգետիկ ոլորտի խնդիրների համակարգային ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու զարգացման սահմանափակումները և ձևավորելու դրանց հաղթահարման ռազմավարական ուղղություններ։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, էներգետիկայի մասնագետներին, ինժեներներին, պետական կառավարման և քաղաքականության մշակման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև ոլորտի հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի էներգետիկ համակարգի զարգացման մարտահրավերները՝ համադրելով էներգետիկ անվտանգության, տնտեսական արդյունավետության, տեխնոլոգիական արդիականացման և կայուն զարգացման խնդիրները և ընդգծելով ոլորտի երկարաժամկետ ու հավասարակշռված զարգացման անհրաժեշտությունը։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական ընտրարշավների կազմակերպման և իրականացման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Գրքում ներկայացվում են ընտրարշավի կազմակերպման տեսական հիմքերը, հիմնական փուլերը, ռազմավարական պլանավորման սկզբունքները և քաղաքական հաղորդակցության գործիքները՝ ընտրական գործընթացը դիտարկելով որպես բազմաբաղադրիչ կառավարչական և հաղորդակցական համակարգ։ Հեղինակը վերլուծում է ընտրարշավի նախապատրաստման փուլը՝ ներառելով քաղաքական միջավայրի, ընտրողների նախասիրությունների, հասարակական տրամադրությունների և մրցակիցների դիրքավորումների ուսումնասիրությունը, որի հիման վրա ձևավորվում են քարոզարշավի նպատակները և հիմնական ուղերձները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական թեկնածուի կամ ուժի հանրային կերպարի ձևավորմանը, ընտրողների տարբեր խմբերի հետ հաղորդակցության կազմակերպմանը, քարոզչական նյութերի մշակմանը և զանգվածային ու թվային լրատվամիջոցների արդյունավետ օգտագործմանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև սոցիոլոգիական հետազոտությունների, հանրային կարծիքի ուսումնասիրման, քաղաքական գովազդի և ընտրողների հետ անմիջական շփման կիրառման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընտրարշավի կազմակերպչական կառուցվածքին, մարդկային և ֆինանսական ռեսուրսների բաշխմանը, քարոզարշավի ժամանակացույցի մշակմանը և տարբեր միջոցառումների փոխկապակցված կառավարմանը։ Հայաստանի Հանրապետության փորձի ուսումնասիրության միջոցով ներկայացվում են տեղական քաղաքական և ընտրական միջավայրի առանձնահատկությունները, ընտրարշավների զարգացման միտումները և կիրառվող հաղորդակցական մեխանիզմների փոփոխությունները։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են քաղաքական գաղափարները վերածվում ընտրական հաղորդագրությունների, ինչպես են կազմակերպվում թեկնածուի և ընտրողների միջև փոխհարաբերությունները, և ինչ դեր ունեն տեղեկատվական ու հաղորդակցական գործիքները ընտրական մրցակցության պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, քաղաքական տեխնոլոգների, ընտրական գործընթացների մասնագետների, լրագրողների, հանրային կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի ընտրական գործընթացներով և քաղաքական հաղորդակցության մեխանիզմներով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնակիչների առողջական վիճակի, ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների և պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների գնահատմանը, որոնք մասնակցել են Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ճառագայթային ազդեցության պայմաններում մարդու օրգանիզմում առաջացող հնարավոր փոփոխությունների բացահայտումն ու դրանց բժշկական գնահատումն է։ Չեռնոբիլի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած անձինք ենթարկվել են տարբեր բնույթի մասնագիտական և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցության, ինչի պատճառով նրանց առողջության երկարաժամկետ դիտարկումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես կլինիկական, այնպես էլ կանխարգելիչ բժշկության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է ներառել օրգանիզմի տարբեր ֆունկցիոնալ համակարգերի վիճակի ուսումնասիրություն՝ ուշադրություն դարձնելով արյան շրջանառությանը, նյարդային համակարգին, իմունային և արյունաստեղծ համակարգերին, նյութափոխանակության գործընթացներին և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշներին։ Միաժամանակ պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն շեղումները, որոնք կարող են կապված լինել նախկին ճառագայթային և այլ վնասակար ազդեցությունների հետ, ինչպես նաև գնահատելու դրանց արտահայտվածությունն ու հնարավոր երկարատև հետևանքները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տարբեր բժշկական ցուցանիշների համադրումը և դրանց դինամիկայի գնահատումը՝ առողջական վիճակի փոփոխությունների առավել ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ ճառագայթային ազդեցության հետևանքները միշտ չէ, որ սահմանափակվում են անմիջական ժամանակահատվածով և կարող են պահանջել երկարաժամկետ բժշկական հսկողություն։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է ռիսկային խմբերի առողջական վիճակի գնահատման, հետագա բժշկական դիտարկման կազմակերպման, հնարավոր բարդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ճառագայթային բժշկության, ֆիզիոլոգիայի, պաթոֆիզիոլոգիայի, հիգիենայի և աղետների բժշկության մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Չեռնոբիլի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած Հայաստանի բնակիչների առողջության երկարաժամկետ գնահատման և ճառագայթային ազդեցության հնարավոր կենսաբանական հետևանքների գիտական ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Linguistics

Այս աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենի բառակազմական համակարգում արտահայտչականության դրսևորման եղանակների ուսումնասիրությանը՝ լեզվական միավորների միջոցով հուզական, գնահատողական և ոճական նշանակությունների փոխանցման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում արտահայտչականությունը դիտարկվում է որպես լեզվական երևույթ, որի միջոցով խոսողը կամ գրողը կարող է ոչ միայն անվանել առարկա, երևույթ կամ գործողություն, այլև արտահայտել իր վերաբերմունքը, հուզական գնահատականը կամ հաղորդակցական նպատակը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններից է անգլերենի բառակազմական միջոցների վերլուծությունը և դրանց մասնակցությունը արտահայտչական իմաստի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածանցմանը, բառաբարդմանը, կրճատումներին, փոխառություններին, նորաբանությունների ստեղծմանը և այլ բառակազմական գործընթացներին, որոնց արդյունքում կարող են առաջանալ արտահայտչական կամ ոճականորեն նշված բառային միավորներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են բառի կառուցվածքային բաղադրիչները, դրանց համադրությունը և բառակազմական մոդելը ազդում բառի իմաստային և գնահատողական ներուժի վրա։ Կարևորվում է արտահայտչականության կապը լեզվի տարբեր գործառական ոճերի հետ, քանի որ նույն բառակազմական միջոցը կարող է տարբեր ազդեցություն ունենալ խոսակցական, գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական կամ այլ տիպի խոսքում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել արտահայտչական բառակազմության օրինակների դասակարգում՝ ըստ դրանց հուզական, գնահատողական, հեգնական, նվաստացուցիչ, դրական կամ այլ իմաստային երանգների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորաբանությունների և ժամանակակից հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների ազդեցությանը, քանի որ նոր երևույթների և հասկացությունների անվանումը հաճախ ուղեկցվում է արտահայտչական նոր ձևերի առաջացմամբ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համադրվել բառի ուղղակի բառային իմաստը և դրա բառակազմական կառուցվածքից կամ համատեքստից բխող լրացուցիչ արտահայտչական բաղադրիչները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բառակազմության և իմաստաբանության փոխկապակցվածությունը և ցույց տալու, որ բառի կառուցվածքը կարող է կարևոր դեր ունենալ ոչ միայն նոր անվանում ստեղծելու, այլև խոսքի հուզական ու ոճական ազդեցությունն ուժեղացնելու գործում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ժամանակակից անգլերենի բառապաշարի զարգացման, լեզվական նորարարությունների ուսումնասիրման, թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անգլերենագիտությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բառակազմության և իմաստաբանության մասնագետների, թարգմանիչների, լեզվի դասավանդողների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Literature

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Շահան Շահնուրի և Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական ու գրական առնչությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սփյուռքահայ գրականության ձևավորման, գաղափարական որոնումների և 1920–1930-ական թվականների գրական միջավայրի համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու հեղինակների ստեղծագործությունների, գրական հայացքների, թեմատիկ ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև նրանց միջև առկա ստեղծագործական երկխոսության ու բանավեճերի բացահայտումն է։ Երկուսն էլ պատկանում են արևմտահայ գրական ավանդույթից հետո ձևավորված սփյուռքահայ նոր սերնդին, որի համար առանցքային խնդիրներ էին ազգային ինքնության պահպանումը, օտար միջավայրում հայի գոյությունը, ձուլման վտանգը, հայրենիքի հիշողությունը և ցեղասպանության հետևանքների հոգեբանական ու մշակութային վերապրումը։ Սփյուռքահայ նոր գրական սերնդի ձևավորման գործում կարևոր դեր է ունեցել հատկապես Փարիզի գրական միջավայրը, որտեղ Շահնուրի, Շուշանյանի, Նիկողոս Սարաֆյանի, Զարեհ Որբունու, Նշան Պեշիկթաշլյանի և այլ երիտասարդ հեղինակների գործունեությունը նպաստեց նոր գրական մտածողության ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ «Մենք» գրական շարժման և դրա շուրջ ձևավորված գաղափարական մթնոլորտի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ շրջանակը միավորում էր տարբեր գրական ու քաղաքական հայացքներ ունեցող երիտասարդ հեղինակների, որոնց ընդհանուր մտահոգություններից էր սփյուռքում հայ ինքնության և մշակութային դիմագծի պահպանումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ երկու հեղինակների կապը միայն գաղափարական ընդհանրություններով չի սահմանափակվել․ նրանց միջև առկա են եղել նաև էական ստեղծագործական տարաձայնություններ և քննադատական բախումներ։ Մասնավորապես, գրականագիտական աղբյուրները հիշատակում են Շահնուրի և Շուշանյանի միջև 1939 թվականին սրված հակադրությունը, որը կապված էր Շուշանյանի՝ Շահնուրի հասցեին ուղղված քննադատական գրության հրապարակման հետ։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման դարձնում է հատկապես հետաքրքիր, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկու գրողներին դիտարկել ոչ միայն որպես նույն գրական սերնդի ներկայացուցիչներ, այլև որպես միմյանց գաղափարներին և գեղագիտական դիրքորոշումներին արձագանքող հեղինակներ։ Նրանց ստեղծագործություններում առկա են ընդհանուր պատմական փորձառությունից բխող թեմաներ, սակայն այդ թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Շահնուրի ստեղծագործության մեջ մեծ տեղ է զբաղեցնում օտար միջավայրում հայի ինքնության պահպանման և ազգային ուծացման վտանգը, մինչդեռ Շուշանյանի գրական ժառանգության մեջ կարևոր են նաև հայրենիքի հիշողությունը, կարոտը, անցյալի վերակերտումը և անձնական ապրումների միջոցով պատմական հիշողության փոխանցումը։ Սփյուռքահայ գրականության ուսումնասիրություններում Շահնուրին հաճախ կապում են «նահանջի» գրականության, իսկ Շուշանյանին՝ նաև «կարոտի» և գյուղագրության ուղղությունների հետ, թեև նրանց ստեղծագործական աշխարհները զգալիորեն ավելի լայն են։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն երկու հեղինակների գրական ժառանգությունը դիտարկում է փոխհարաբերության մեջ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ոչ միայն նրանց անհատական ստեղծագործական առանձնահատկությունները, այլև այն գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է սփյուռքահայ նոր գրականությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին ցեղասպանությունից հետո ձևավորված նոր սերնդի գրողները փորձում վերաիմաստավորել ազգային ինքնությունը, հայրենիքի կորստի փորձառությունը և օտար հասարակության մեջ ապրելու հակասությունները։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Լիլիթ Վարդանի Տոնոյանի 2014 թվականի գրականագիտական ատենախոսական ուսումնասիրությունն է, որը ներկայացվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում, ունի 24 էջ և ներառում է ինչպես մատենագիտական աղբյուրներ, այնպես էլ ծանոթագրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է Շահան Շահնուրի ու Վազգեն Շուշանյանի ստեղծագործական փոխառնչությունների, սփյուռքահայ գրականության ձևավորման ընթացքի, գրական բանավեճերի և երկու հեղինակների գաղափարագեղագիտական դիրքորոշումների ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, արևմտահայ և սփյուռքահայ գրականությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։