Տարեգիրք: (Մամուլի արձագանքներ) 2003

Լեզվաբանություն

Գիրքը նվիրված է հայոց լեզվի կառուցվածքի, քերականական կանոնների և լեզվական օրինաչափությունների համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու հայերենի ճիշտ գործածության սկզբունքներին, բառերի կազմությանը, խոսքի մասերին, դրանց ձևափոխություններին և նախադասության կառուցման առանձնահատկություններին։ Քերականական գիտելիքների ուսուցումը կարևոր նշանակություն ունի գրավոր ու բանավոր խոսքի զարգացման, լեզվական ճշգրտության և գրագիտության ամրապնդման համար։ Նման աշխատությունները նպաստել են հայերենի ուսուցման կազմակերպմանը և լեզվական գիտելիքների փոխանցմանը՝ դրանք ներկայացնելով որպես սովորելու և կիրառելու համար անհրաժեշտ կանոնների ամբողջություն։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայերենի քերականական նկարագրության պատմության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին 19-րդ դարում ներկայացվում լեզվի կառուցվածքն ու գործածության կանոնները։ Այն արժեքավոր նյութ է լեզվաբանությամբ, հայագիտությամբ և հայոց լեզվի ուսուցման պատմությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև արտացոլում է հայերեն ուսումնական գրականության զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ծառայությունների ոլորտի կազմակերպման գիտական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը, դրա գործունեության արդյունավետության գնահատմանը և հետագա զարգացման հիմնական ուղղությունների հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ծառայությունների համակարգը դիտարկվում է որպես տնտեսության կարևոր բաղադրիչ, որն անմիջականորեն կապված է բնակչության պահանջմունքների բավարարման, ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնման, զբաղվածության և ընդհանուր տնտեսական զարգացման հետ։ Քննության են առնվում ծառայությունների կազմակերպման տեսական սկզբունքները, կառավարման մեխանիզմները, կազմակերպական կառուցվածքները և ոլորտի տարբեր հատվածների գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուշադրություն է հատկացվում ծառայությունների որակի, մատչելիության և արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, ինչպես նաև առաջարկի և սպառողական պահանջարկի միջև համապատասխանության ապահովման խնդիրներին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել հանրապետությունում ծառայությունների ոլորտի ձևավորման ու զարգացման միտումների վերլուծություն՝ բացահայտելով դրա գործունեության վրա ազդող տնտեսական, կազմակերպական, սոցիալական և տեխնոլոգիական գործոնները։ Կարևորվում են շուկայական հարաբերությունների պայմաններում մրցակցության զարգացումը, կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ներդրումը, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը և սպասարկման մշակույթի կատարելագործումը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տարածքային անհամաչափությունների գնահատմանը՝ ուսումնասիրելով տարբեր բնակավայրերում ծառայությունների հասանելիության և զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում է նաև նոր տեխնոլոգիաների և տեղեկատվական համակարգերի նշանակությունը սպասարկման գործընթացների պարզեցման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման և սպառողների հետ հաղորդակցության բարելավման տեսանկյունից։ Գիտական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու ոլորտի զարգացման կազմակերպական և տնտեսական ուղղություններ՝ հաշվի առնելով տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունները և հասարակության պահանջմունքների զարգացումը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգված պատկերացում ձևավորել ծառայությունների ոլորտի կազմակերպման օրինաչափությունների վերաբերյալ և հիմնավորել այնպիսի զարգացման ուղղություններ, որոնք կարող են նպաստել ոլորտի արդյունավետության, մրցունակության և սոցիալ-տնտեսական նշանակության բարձրացմանը Հայաստանի Հանրապետությունում։

Հոգեբանություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Հայաստանում դպրոցականների հոգեկան առողջության և հոգեբանական բարեկեցության հիմնախնդիրները՝ ընդգծելով ժամանակակից կրթական միջավայրի ազդեցությունը երեխաների և դեռահասների զարգացման վրա։ Գրքում վերլուծվում են սթրեսի, անհանգստության, սոցիալական ճնշումների, ընտանեկան և դպրոցական հարաբերությունների ազդեցությունները հոգեկան առողջության վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բուլինգի, ուսումնական ծանրաբեռնվածության, թվային միջավայրի ազդեցության և հոգեբանական աջակցության համակարգերի խնդիրներին։ Նյութում ներկայացվում են կանխարգելման և միջամտության հնարավոր ուղիներ՝ դպրոցական հոգեբանների դերի ուժեղացում, հոգեբանական կրթության զարգացում, ծնող-դպրոց համագործակցության բարելավում և առողջ կրթական միջավայրի ձևավորում։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական առաջարկությունները՝ նպատակ ունենալով նպաստել դպրոցականների հոգեբանական բարեկեցության բարելավմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման, շուկայական գերիշխանության սահմանափակման և մենաշնորհային երևույթների պետական կարգավորման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում մրցակցությունն է՝ որպես շուկայական տնտեսության գործունեության կարևոր մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը, ապրանքների և ծառայությունների տեսականու ընդլայնմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների արդյունավետության աճին։ Քննվում են շուկայի կենտրոնացվածության, գերիշխող դիրքի, տնտեսական մրցակցության սահմանափակման և շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն իրավիճակներին, երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտների շուկայական ուժը կարող է ազդել մրցակցային հարաբերությունների բնականոն զարգացման վրա։ Դիտարկվում են պետական կարգավորման տնտեսական և կազմակերպական մեխանիզմները, որոնց նպատակը մրցակցության համար հավասար պայմանների ձևավորումն ու հակամրցակցային վարքագծի սահմանափակումն է։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնական մենաշնորհների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ որոշ ոլորտներում տեխնոլոգիական կամ ենթակառուցվածքային պայմանները կարող են սահմանափակել բազմաթիվ մրցակիցների արդյունավետ գործունեության հնարավորությունը։ Այդ համատեքստում քննարկվում են պետության կարգավորիչ դերի, հանրային շահի, սպառողների պաշտպանության և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության համար կանխատեսելի պայմանների ապահովման փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է նաև շուկաների կառուցվածքի գնահատումը, տնտեսական կենտրոնացման պատճառների բացահայտումը և մրցակցային քաղաքականության արդյունավետության վերլուծությունը։ Անդրադարձ է կատարվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության պայմաններին, շուկա մուտք գործելու հնարավորություններին և վարչական կամ տնտեսական խոչընդոտների ազդեցությանը մրցակցության զարգացման վրա։ Պետական միջամտությունը դիտարկվում է որպես հավասարակշռման խնդիր, որի դեպքում անհրաժեշտ է մի կողմից կանխել մրցակցությունը սահմանափակող երևույթները, իսկ մյուս կողմից՝ չստեղծել շուկայի բնական զարգացմանը խոչընդոտող ավելորդ սահմանափակումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մրցակցության տեսության, շուկաների կառուցվածքի, պետական տնտեսական կարգավորման և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով մրցակցային քաղաքականության ձևավորման ու մենաշնորհային երևույթների կարգավորման հիմնական տեսական և կիրառական խնդիրները։

Բժշկություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է քիմքի նշիկներում քրոնիկ տոնզիլիտի ժամանակ զարգացող իմունաբանական գործընթացներին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Mycoplasma hominis-ի, Escherichia coli-ի և նեյտրոֆիլային լեյկոցիտների դերին՝ օրգանիզմի սպեցիֆիկ և ոչ սպեցիֆիկ ռեզիստենտության մեխանիզմներում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նշիկների որպես իմունաբանական օրգանի գործառույթը, որտեղ մշտական միկրոբային ներգրավվածության պայմաններում ձևավորվում են ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ պաթոլոգիկ արձագանքներ։ Վերլուծվում է, թե ինչպես նշված միկրոօրգանիզմները կարող են մասնակցել քրոնիկ բորբոքային գործընթացի պահպանմանը՝ խաթարելով տեղային իմունային հավասարակշռությունը և նպաստելով ախտաբանական ֆլորայի կայունությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյտրոֆիլների ակտիվացման և դեգրանուլյացիայի գործընթացներին, ֆագոցիտոզի արդյունավետությանը, ինչպես նաև բորբոքային միջնորդների արտազատմանը, որոնք ձևավորում են ոչ սպեցիֆիկ պաշտպանական արձագանքը։ Միաժամանակ քննարկվում է սպեցիֆիկ իմունիտետի խանգարումը՝ կապված հակածին-հակամարմին փոխազդեցությունների անարդյունավետության հետ, ինչը նպաստում է հիվանդության քրոնիզացմանը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ քրոնիկ տոնզիլիտի պաթոգենեզը պայմանավորված է միկրոֆլորայի և իմունային համակարգի բարդ փոխազդեցությամբ, որտեղ որոշ պայմանական ախտածիններ կարող են պահպանել երկարատև բորբոքային ֆոն և փոխել տեղային պաշտպանական մեխանիզմների հավասարակշռությունը։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ռուսերենի տրամաբանական-մոդալ մասնիկների իմաստային, շարահյուսական և գործաբանական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական լեզվական նյութ դիտարկելով «только» և «даже» միավորների գործածությունը։ Հետազոտության շրջանակում մասնիկները քննվում են ոչ միայն որպես առանձին բառային միավորներ, այլև որպես արտահայտության իմաստային կառուցվածքի, խոսողի վերաբերմունքի և հաղորդակցական նպատակադրության ձևավորման կարևոր միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դրանց իմաստային գործառույթներին՝ սահմանափակման, առանձնացման, շեշտադրման, սպասելիության կամ անսպասելիության և հաղորդվող տեղեկատվության գնահատման տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է տվյալ մասնիկի գործածությունը փոխում նույն նախադասության մեկնաբանությունը և ինչպես է այն առանձնացնում որոշակի բաղադրիչ՝ ընդհանուր հաղորդագրության մեջ նրան տալով հատուկ տեղեկատվական կարգավիճակ։ Շարահյուսական մակարդակում քննվում են մասնիկների դիրքային հնարավորությունները, դրանց կապը նախադասության տարբեր անդամների և շարահյուսական կառուցվածքների հետ, ինչպես նաև բառերի դասավորության ազդեցությունը արտահայտության իմաստի վրա։ Կարևորվում է մասնիկի գործողության շրջանակի որոշումը, քանի որ դրա դիրքը կարող է պայմանավորել, թե նախադասության որ բաղադրիչն է սահմանափակվում, առանձնացվում կամ շեշտադրվում։ Գործաբանական վերլուծության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական իրավիճակին, խոսողի և հասցեատիրոջ ընդհանուր գիտելիքներին, նախորդող համատեքստին, ենթադրություններին և ակնկալիքներին։ «Только»-ի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սահմանափակող և բացառող նշանակությունների տարբեր դրսևորումները, մինչդեռ «даже»-ի գործածության քննությունը կապված է հատկապես շեշտադրման, սպասելիության սանդղակի և տվյալ համատեքստում առավել անսովոր կամ նշանակալի տարրի առանձնացման հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բացահայտ և ենթադրվող իմաստների հարաբերակցությունը, քանի որ նման մասնիկները հաճախ հաղորդում են տեղեկատվություն, որը բառացիորեն արտահայտված չէ նախադասության հիմնական կառուցվածքում, սակայն հասկանալի է հաղորդակցական համատեքստից։ Քննվում են նաև տարբեր կառուցվածքներում դրանց գործածության հնարավոր համընկնումներն ու տարբերությունները, ինչպես նաև խոսքային նշանակության կախվածությունը ինտոնացիայից և տեղեկատվական կառուցվածքից։ Նման բազմամակարդակ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ իմաստաբանության, շարահյուսության և գործաբանության փոխազդեցությունը մեկ լեզվական երևույթի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ռուսերենի ծառայողական բառերի գործառույթների առավել ճշգրիտ նկարագրմանը և հետաքրքրություն ներկայացնել ռուսաց լեզվի քերականության, իմաստաբանության, գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության և ընդհանուր լեզվաբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։