Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Краткие сведения о положении беженцев на Кавказе и оказанной им Союзом городов помощи за время с 20-го сентября по 1-е ноября 1915 г.
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1915 թվականի սեպտեմբերի 20-ից նոյեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում Կովկասում փախստականների վիճակի և նրանց ցուցաբերված օգնության վերաբերյալ համառոտ տեղեկություններ։ Նյութում ուշադրության կենտրոնում է հայտնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմաններում Կովկասում ապաստանած և տեղահանված բնակչության սոցիալական ու կենցաղային դրությունը, նրանց առջև ծառացած դժվարությունները և կենսական կարիքները։ Առանձին անդրադարձ է կատարվում Քաղաքների միության կողմից իրականացված մարդասիրական գործունեությանը, օգնության կազմակերպման ձևերին, տրամադրված միջոցներին և փախստականների կարիքների բավարարմանն ուղղված աշխատանքներին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես իր ժամանակաշրջանին մոտ լինելու հանգամանքով, քանի որ ներկայացնում է փախստականների դրության վերաբերյալ տվյալներ և տեղեկություններ անմիջական պատմական համատեքստում։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել պատերազմի հետևանքով առաջացած զանգվածային տեղահանության սոցիալական հետևանքները, բնակչության տեղավորման, սննդի, բժշկական օգնության և այլ անհրաժեշտ ծառայությունների կազմակերպման խնդիրները։ Նյութը կարող է դիտարկվել նաև որպես աղբյուր՝ 1915 թվականի Կովկասի սոցիալական և հումանիտար իրավիճակի, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության և փախստականներին աջակցելու մեխանիզմների ուսումնասիրման համար։ Հրատարակությունը հատկապես հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ, Կովկասի տարածաշրջանի պատմությամբ, փախստականների շարժերի և մարդասիրական օգնության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-04Economics
Տնտեսական գործունեության բնապահպանական վերահսկողության համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում
Այս գիտատնտեսագիտական և բնապահպանական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեության բնապահպանական վերահսկողության համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բնապահպանական վերահսկողության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, պետական կարգավորման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը տնտեսական գործունեության էկոլոգիական անվտանգության ապահովման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արտադրական և տնտեսական գործընթացների բնապահպանական ռիսկերը՝ ներառյալ օդի, ջրի և հողի աղտոտումը, բնական ռեսուրսների ոչ կայուն օգտագործումը և էկոհամակարգերի դեգրադացիան։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման գործիքներին՝ մոնիթորինգային համակարգերի զարգացում, բնապահպանական ստանդարտների ներդրում, վարչական պատասխանատվության մեխանիզմներ և տնտեսական խթաններ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև միջազգային փորձը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառումը ՀՀ բնապահպանական քաղաքականության մեջ։ Հեղինակը առաջարկում է վերահսկողության համակարգի կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդմանը, վերահսկողական գործընթացների թափանցիկության բարձրացմանը և տնտեսական զարգացման ու բնապահպանական անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է բնապահպանների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-08-22Linguistics
Հայ ոճագիտական մտքի զարգացման հիմնախնդիրները (1950-2020-ական թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է 1950-ականներից մինչև 2020-ական թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանում հայ ոճագիտական մտքի ձևավորման, զարգացման և տեսական վերափոխումների հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հայ լեզվաբանության և գրականագիտության շրջանակներում ոճի, ոճական համակարգի, լեզվական արտահայտչականության և խոսքի կազմակերպման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված տեսական մոտեցումները, գիտական հայեցակարգերը և մեթոդաբանական սկզբունքները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրությունները, տարբերությունները և փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ոճագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտակարգի կայացման ընթացքին, դրա ուսումնասիրության առարկայի և հիմնական հասկացությունների սահմանման խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվաբանության, գրականագիտության, տեքստաբանության և հաղորդակցական ուսումնասիրությունների հետ ունեցած կապերին։ Դիտարկվում են գործառական ոճերի դասակարգման, անհատական հեղինակային ոճի, գեղարվեստական խոսքի, լեզվական միջոցների ընտրության և արտահայտչական հնարավորությունների վերաբերյալ հայ գիտական մտքում առաջադրված տեսակետները։ Ուսումնասիրվում է նաև հասարակական, մշակութային և լեզվական փոփոխությունների ազդեցությունը ոճագիտական ուսումնասիրությունների ուղղությունների վրա՝ խորհրդային շրջանի գիտական ավանդույթներից մինչև անկախության ժամանակաշրջանում ձևավորված նոր տեսական ու մեթոդաբանական մոտեցումներ։ Կարևորվում է ժամանակակից լեզվաբանության նոր ուղղությունների ազդեցությունը, որոնց շնորհիվ ոճը կարող է դիտարկվել ոչ միայն լեզվական միավորների ընտրության, այլև տեքստի կառուցվածքի, հաղորդակցական նպատակի, խոսքային իրավիճակի և լեզվակիրների փոխազդեցության համատեքստում։ Տարբեր հեղինակների աշխատությունների և գիտական դպրոցների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևել տերմինաբանական համակարգի փոփոխություններին, տեսական դրույթների շարունակականությանը և գիտական բանավեճերի զարգացմանը։ Աշխատությունը միաժամանակ համակարգում է մի քանի տասնամյակների ընթացքում կուտակված գիտական ժառանգությունը և հնարավորություն տալիս բացահայտել այն հիմնահարցերը, որոնք շարունակել են պահպանել իրենց արդիականությունը նորագույն ուսումնասիրություններում։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի հայ լեզվաբանական մտքի պատմության, ոճագիտական տեսությունների զարգացման և ժամանակակից հայերենի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքերի գնահատման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, ոճագիտության և հայոց լեզվի պատմության մասնագետների, բանասիրական ուղղությունների դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-17Finance
Ֆինանսական գործիքներ և մեխանիզմներ, Սահակյան Ռ. Ա.
Գիրքը ներկայացնում է ֆինանսական գործիքների և մեխանիզմների համակարգված ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով ժամանակակից ֆինանսական շուկաների կառուցվածքը, գործունեության սկզբունքները և կապիտալի շարժի հիմնական ուղիները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ֆինանսական գործիքների հիմնական տեսակները՝ արժեթղթեր, պարտատոմսեր, բաժնետոմսեր, ածանցյալ գործիքներ և այլ ֆինանսական ակտիվներ, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները ներդրումային գործընթացներում։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ֆինանսական միջնորդների դերին, բանկային համակարգի գործառույթներին, վարկային և ներդրումային մեխանիզմներին, ինչպես նաև ֆինանսական ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին։ Գրքում քննարկվում են նաև տոկոսադրույքների ձևավորման, փոխարժեքային տատանումների, շուկայի իրացվելիության և ֆինանսական կայունության ապահովման հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական գործիքների օգտագործմանը ներդրումային պորտֆելների ձևավորման, կապիտալի ներգրավման և տնտեսական զարգացման խթանման գործընթացներում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում ֆինանսական գործիքների և մեխանիզմների դերի վերաբերյալ ժամանակակից տնտեսությունում՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-19Economics
Պետական բյուջեի գանձապետական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրները (ՀՀ օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական բյուջեի գանձապետական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական ֆինանսների կառավարման այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով ապահովվում են բյուջետային միջոցների հաշվառումը, կենտրոնացումը, բաշխումը, վճարումների իրականացումը, բյուջեի կատարման վերահսկողությունը և համապատասխան հաշվետվողականությունը։ Գանձապետական համակարգի հիմնական գործառույթների շարքում ներառվում են բյուջեների կատարման ապահովումն ու ընթացիկ վերահսկողությունը, եկամուտների հաշվառումը, վճարումների կազմակերպումը, ինչպես նաև պետական դրամական միջոցների և միասնական գանձապետական հաշվի կառավարումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական բյուջեի կատարման գործընթացի կազմակերպական և ֆինանսատնտեսական առանձնահատկությունները, գանձապետական գործառնությունների ընթացակարգերը, ֆինանսական հոսքերի կառավարման արդյունավետությունը և բյուջետային միջոցների օգտագործման նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ բյուջետային պարտավորությունների պլանավորման և փաստացի վճարումների կազմակերպման, ֆինանսական տեղեկատվության ժամանակին ստացման, հաշվառման ճշգրտության, միջոցների իրացվելիության կառավարման և տարբեր պետական մարմինների միջև տեղեկատվական փոխգործակցության ընթացքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միասնական գանձապետական հաշվի արդյունավետ կառավարումը, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր է կենտրոնացված կերպով կառավարել պետական ֆինանսական միջոցները և ապահովել նախատեսված վճարումների անխափան իրականացումը։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել նաև գանձապետական սպասարկման գործընթացների թվայնացման և ավտոմատացման հնարավորությունները, էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը, ֆինանսական վերահսկողության ինքնաշխատ մեխանիզմների ներդրումը և պետական ֆինանսների կառավարման տարբեր համակարգերի ինտեգրումը։ ՀՀ-ում վերջին բարեփոխումների շրջանակում կարևորվել է պետական ֆինանսների կառավարման միասնական հարթակի ներդրումը, որը նպատակ ունի բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը, արագացնել գործընթացները և ընդլայնել ավտոմատացված վերահսկողության հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գանձապետական սպասարկման և բյուջետային պլանավորման փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով, թե որքանով են ծրագրային բյուջետավորման, միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրավորման, բյուջեի կատարման վերահսկողության և գանձապետական համակարգի կատարելագործման գործընթացները նպաստում պետական միջոցների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ ՀՀ պետական ֆինանսների կառավարման բարեփոխումների շրջանակում գանձապետական համակարգը դիտարկվել է որպես առանձին կարևոր ուղղություն՝ հարկաբյուջետային կարգապահության, ֆինանսական վերահսկողության և հանրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման բարելավման համատեքստում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել գանձապետական սպասարկման ընթացակարգերի պարզեցման, վճարումների արագացման, ֆինանսական վերահսկողության ուժեղացման, տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործման և պետական միջոցների կառավարման արդյունավետության բարձրացման առաջարկությունների մշակման համար։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, պետական կառավարման և հանրային ֆինանսների մասնագետներին, գանձապետական համակարգի աշխատակիցներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Updated: 2026-09-20Culture
Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1991, Մարտ, թիվ 9)
Հրատարակությունը հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը համապատասխան ոլորտներում հրապարակված նոր նյութերի մասին համակարգված և արագ կողմնորոշիչ տեղեկատվության տրամադրումն է։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային շտեմարանում այն ներկայացված է որպես տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակություն, իսկ 1992 թվականի թողարկման նկարագրության մեջ նշվում է, որ այն կազմվել է Ա. Աբգարյանի, Մ. Մարտիրոսյանի և Ն. Մոսինյանի կողմից և ընդգրկում է հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ցանկ։ Հրատարակության բովանդակային նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկտեղում և համակարգում է տարբեր ժամանակներում ու տարբեր հրատարակչական աղբյուրներում լույս տեսած նյութերի մասին մատենագիտական տվյալները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հետևելու հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության նորություններին։ Նման տեղեկատուներում կարող են ընդգրկվել գրքեր, ժողովածուներ, հոդվածներ, կատալոգներ, գիտական և մշակութային հրատարակություններ, ինչպես նաև արվեստի ու մշակույթի տարբեր բնագավառներին վերաբերող այլ նյութեր։ Թեմատիկ ընդգրկումը կարող է ներառել հայ գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, ճարտարապետությունը, ժողովրդական արվեստը, մշակութային ժառանգությունը և հարակից գիտական ուղղությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը նյութերի մատենագիտական համակարգումն է․ աղբյուրները ներկայացվում են այնպիսի տվյալներով, որոնք հեշտացնում են անհրաժեշտ հրատարակության նույնականացումը, որոնումը և հետագա օգտագործումը գիտահետազոտական կամ կրթական աշխատանքում։ Այս առումով տեղեկատուն ոչ թե առանձին մշակութային թեմայի վերլուծական ուսումնասիրություն է, այլ տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի արժեքը հատկապես մեծ է մեծածավալ գրական հոսքում արագ կողմնորոշվելու համար։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործընթացի ժամանակագրական պատկերը վերականգնելու աղբյուր՝ հնարավորություն տալով հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում որ թեմաների, հեղինակների, մշակութային երևույթների և արվեստի ճյուղերի վերաբերյալ ինչպիսի գրականություն է շրջանառվել։ Նման ընթացիկ մատենագիտական աշխատանքը կարևոր է նաև գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և հետազոտողների տեղեկատվական պահանջների ապահովման համար։ Հայաստանի ազգային գրադարանի համապատասխան հավաքածուներում նման հրապարակումները դասվում են տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակությունների շարքին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվական դաշտը համակարգող աղբյուր, որն օգտակար է ինչպես մասնագիտական հետազոտությունների սկզբնական փուլում գրականության որոնման, այնպես էլ արդեն առկա մատենագիտական տվյալների ճշգրտման և լրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-08-26