The behavior of the near-surface electric field during fair weather and thunderstorms

Geography

Աշխատությունը նվիրված է տարածաշրջանի էկոլոգիական իրավիճակի գնահատման համար տեղեկատվական համակարգի մշակման տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են շրջակա միջավայրի վիճակի գնահատման մեթոդները, էկոլոգիական տվյալների հավաքագրման, մշակման, պահպանման և վերլուծության ժամանակակից տեխնոլոգիաները։ Քննարկվում են տեղեկատվական համակարգերի նախագծման սկզբունքները, տվյալների բազաների կիրառումը, մոնիթորինգի գործընթացների ավտոմատացումը և բնապահպանական որոշումների կայացմանն աջակցող գործիքները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև էկոլոգիական ցուցանիշների գնահատման, տարածքային վերլուծության, շրջակա միջավայրի փոփոխությունների վերահսկման և կանխատեսման հնարավորություններին։ Մշակված մոտեցումները կարող են նպաստել բնապահպանական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը և էկոլոգիական խնդիրների վերաբերյալ հիմնավորված որոշումների ընդունմանը։ Գիրքը նախատեսված է բնապահպանների, էկոլոգների, տեղեկատվական համակարգերի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը նախատեսված է սրբազան վայրերի մասին տեղեկություններ ներկայացնելու և ընթերցողին դրանց հետ ծանոթացնելու համար։ Վերնագիրը մատնանշում է ուղեցույցային բնույթ ունեցող հրատարակություն, որի հիմնական թեման քրիստոնեական կրոնի համար նշանակալի սրբավայրերն ու դրանց հետ կապված հոգևոր ավանդություններն են։ Նմանատիպ գրքերը կարևոր նշանակություն են ունեցել ուխտագնացության մշակույթի տարածման, սրբավայրերի ճանաչման և կրոնական հիշողության պահպանման գործում։ Դրանք ընթերցողին օգնում են պատկերացում կազմել սրբավայրերի աշխարհագրական դիրքի, կրոնական նշանակության և հավատացյալների հոգևոր կյանքում ունեցած դերի մասին։ Սրբազան վայրերի ուսումնասիրությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու քրիստոնեական պատմության կարևոր հանգրվաններին, եկեղեցական ավանդություններին, ուխտագնացության սովորույթներին և տարբեր համայնքների կրոնական ժառանգությանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քրիստոնեական սրբավայրերով, կրոնական աշխարհագրությամբ, եկեղեցական պատմությամբ և ուխտագնացության ավանդույթներով զբաղվող ընթերցողներին։ Այն նաև արժեքավոր է 19-րդ դարի հայերեն կրոնական ու ճանաչողական գրականության ուսումնասիրության համար՝ որպես սրբավայրերի մասին գիտելիքի տարածմանն ու հավատացյալների հոգևոր կողմնորոշմանը ծառայող հրատարակություն։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է շների օրգանիզմում օքսիդավերականգնման գործընթացների խախտումների և լիպիդների պերօքսիդացման ակտիվացման կանխարգելման մեթոդներին սթրեսային վիճակների պայմաններում՝ ընդգծելով բջջային նյութափոխանակության կայունության պահպանման և օքսիդատիվ վնասվածքների նվազեցման կենսաքիմիական հիմքերը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով սթրեսը խաթարում է ազատ ռադիկալների և հակաօքսիդանտային համակարգերի հավասարակշռությունը՝ առաջացնելով բջջային թաղանթների վնասում, էնզիմատիկ ակտիվության փոփոխություններ և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական հոմեոստազի խախտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լիպիդների պերօքսիդացման գործընթացին, որը հանդիսանում է օքսիդատիվ սթրեսի հիմնական ցուցիչներից մեկը, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի՝ կատալազի, սուպերօքսիդդիսմուտազի և գլուտաթիոն-պերօքսիդազի դերին։ Ներկայացվում են նաև կանխարգելիչ մոտեցումներ՝ ներառյալ սննդային հավելումների կիրառումը, վիտամինային և միկրոէլեմենտային հավասարակշռության ապահովումը, ինչպես նաև պահման և խնամքի պայմանների օպտիմալացումը, որոնք նպաստում են կենդանիների սթրեսի մակարդակի նվազեցմանը։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության մեխանիզմները և դրանց դերը օրգանիզմի դիմադրողականության բարձրացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ օքսիդավերականգնման գործընթացների և լիպիդների պերօքսիդացման վերահսկումը կարևոր նշանակություն ունի շների առողջության պահպանման և սթրեսի բացասական ազդեցությունների կանխարգելման համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հանքային աղբյուրներից առանձնացված Rhodobacter sphaeroides տեսակի ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսաէներգետիկական առանձնահատկությունների, նյութափոխանակային գործընթացների և կենսաբանական ջրածնի արտադրության հնարավորությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ֆոտոտրոֆ միկրոօրգանիզմների էներգետիկական փոխանակության մեխանիզմները, լուսային էներգիայի յուրացման առանձնահատկությունները, բակտերիաների ֆիզիոլոգիական ակտիվության վրա միջավայրի տարբեր գործոնների ազդեցությունը և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ստացման նպատակով դրանց կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հանքային աղբյուրների մանրէաբանական բազմազանությանը, դրանց ֆիզիկաքիմիական պայմաններին և յուրահատուկ բնական միջավայրերում բնակվող ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսաբանական հարմարվողականությանը։ Ուսումնասիրվում են բակտերիաների աճի և զարգացման պայմանները, լուսավորության ինտենսիվության, ջերմաստիճանի, միջավայրի թթվայնության, հանքային աղերի պարունակության և սննդանյութերի հասանելիության ազդեցությունները դրանց նյութափոխանակության ու կենսաէներգետիկական ցուցանիշների վրա։ Կարևորվում է ֆոտոսինթետիկ բակտերիաների առանձնահատկությունը՝ լուսային էներգիան օգտագործելու օրգանական միացությունների փոխակերպման և բջջային կենսագործունեության համար անհրաժեշտ էներգիայի ստացման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում ֆոտոսինթետիկ էլեկտրոնափոխադրական շղթայի, թաղանթային էներգետիկական համակարգերի, պրոտոնային էլեկտրաքիմիական գրադիենտի ձևավորման և ադենոզինեռֆոսֆատի սինթեզի հետ կապված կենսաքիմիական մեխանիզմներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում բակտերիաների ֆոտոսինթետիկ ապարատի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, լուսակլանող գունանյութերի դերը, ինչպես նաև տարբեր միջավայրային պայմաններում էներգետիկական փոխանակության փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մանրէաբանական ջրածնի առաջացման կենսաքիմիական նախադրյալները, հատկապես ազոտֆիքսման գործընթացների հետ կապված նիտրոգենազային համակարգերի մասնակցությունը և դրանց ակտիվության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են ֆոտոֆերմենտացիայի ընթացքում օրգանական նյութերի օգտագործման հնարավորությունները, ածխածնային և ազոտային սննդանյութերի հարաբերակցության նշանակությունը, ինչպես նաև նյութափոխանակային ուղիների ազդեցությունը ջրածնի առաջացման արդյունավետության վրա։ Կարևորվում է բակտերիաների կենսազանգվածի աճի, էներգետիկական ակտիվության և ջրածնի արտադրության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կենսաբանական գործընթացների արդյունավետությունը տարբեր մշակման պայմաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թթվածնի առկայության, լուսավորության ռեժիմների և սննդային միջավայրի բաղադրության ազդեցությանը ջրածին արտադրող ֆերմենտային համակարգերի գործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի բնական հանքային աղբյուրներից առանձնացված մանրէային շտամների ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների համեմատական գնահատումը՝ պարզելու դրանց հնարավոր առավելությունները կենսաջրածնի արտադրության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում միկրոօրգանիզմների նույնականացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, աճի դինամիկայի ուսումնասիրության, կենսաքիմիական ակտիվության չափման և արտադրված գազերի բաղադրության գնահատման հետազոտական մոտեցումներին։ Կարևորվում է փորձարարական տվյալների վերլուծությունը, որը կարող է նպաստել ջրածնի արտադրության վրա ազդող հիմնական գործոնների բացահայտմանը և ֆոտոտրոֆ բակտերիաների կենսատեխնոլոգիական կիրառության հեռանկարների որոշմանը։ Աշխատության շրջանակներում դիտարկվում է նաև մանրէաբանական ջրածնի արտադրության նշանակությունը վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման, հանածո վառելիքներից կախվածության նվազեցման և էկոլոգիապես առավել կայուն էներգետիկական համակարգերի ձևավորման տեսանկյունից։ Քննարկվում են կենսաջրածնի ստացման առավելությունները և տեխնոլոգիական սահմանափակումները, մասնավորապես՝ լուսային էներգիայի օգտագործման արդյունավետությունը, կենսաբանական համակարգերի արտադրողականությունը, միջավայրային պայմանների վերահսկման անհրաժեշտությունը և լաբորատոր հետազոտություններից դեպի կիրառական կենսատեխնոլոգիական համակարգեր անցնելու դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի ֆոտոտրոֆ բակտերիաների օգտագործման հնարավորությունը օրգանական մնացորդների կենսաբանական վերամշակման և էներգակիրների ստացման համակցված գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարևորում է Հայաստանի բնական մանրէային ռեսուրսների գիտական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով տեղական էկոհամակարգերում հանդիպող միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ներուժը և դրանց հնարավոր կիրառությունը ժամանակակից կենսաէներգետիկայում։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով մանրէների ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, ֆոտոկենսաբանության, մանրէաբանական էկոլոգիայի և կենսաջրածնի արտադրության տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, կենսաֆիզիկոսների, բնապահպանների, վերականգնվող էներգետիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ֆոտոտրոֆ միկրոօրգանիզմների կենսաէներգետիկական հատկություններով ու կենսաբանական ջրածնի արտադրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Linguistics

Լեզվաբանական և գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Շիրազի քնարերգության լեզվում գոյականական բառակապակցությունների կառուցվածքային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գոյական գերադաս անդամով բառակապակցությունների կազմության եղանակները, դրանց բաղադրիչների միջև ձևավորվող շարահյուսական հարաբերությունները և խոսքի մեջ ունեցած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կառուցվածքային տիպերի, կապակցման միջոցների, բառերի դասավորության և քերականական ձևերի կիրառությանը բանաստեղծական խոսքում։ Վերլուծվում է գոյականական բառակապակցությունների դերը պատկերավորության, արտահայտչականության, հուզական երանգավորման և հեղինակային լեզվաոճի ձևավորման մեջ։ Քննարկվում են նաև բառային ընտրության, փոխաբերական կիրառությունների և շարահյուսական կառուցվածքների փոխհարաբերությունները՝ քնարական ստեղծագործությունների լեզվական նյութի հիման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանաստեղծի լեզվի շարահյուսական առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը գեղարվեստական խոսքի կառուցման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի շարահյուսության, ոճագիտության, գրական լեզվի և Հովհաննես Շիրազի ստեղծագործության լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական համակարգում կոռուպցիայի դրսևորումների ուսումնասիրությանը և դրա մակարդակի գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումների մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են կոռուպցիայի տնտեսական բնույթը, առաջացման հիմնական պատճառները, ինստիտուցիոնալ նախադրյալները և ազդեցությունը տնտեսական գործընթացների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոռուպցիոն երևույթների քանակական ու որակական գնահատման հնարավորություններին, դրանց չափելիության սահմանափակումներին, ինչպես նաև տնտեսական և վիճակագրական ցուցանիշների միջոցով կոռուպցիայի տարածվածության ու հետևանքների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրվում են պետական կառավարման, գործարար միջավայրի, հանրային ֆինանսների բաշխման և տնտեսական հարաբերությունների թափանցիկության հետ կապված գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում կոռուպցիայի ազդեցությանը ներդրումային ակտիվության, մրցակցային պայմանների, պետական բյուջեի եկամուտների, ռեսուրսների բաշխման և տնտեսական աճի վրա։ Կարևորվում են գնահատման մեթոդի տեսական հիմնավորումը, համապատասխան ցուցանիշների ընտրությունը, տվյալների հավաքագրման և մշակման սկզբունքները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների մեկնաբանման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են տնտեսամաթեմատիկական և վիճակագրական վերլուծության գործիքների կիրառման հեռանկարները՝ կոռուպցիոն ռիսկերի գնահատման և տնտեսական համակարգի գործունեության օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։