The hundred-year walk

Literature

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ գրականության մեջ գրական դիմանկարի ժանրի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայ գրականության պատմության և գրականագիտական մտքի զարգացման համատեքստում։ Քննարկվում են գրական դիմանկարի ժանրային բնույթը, դրա պատմական նախադրյալները, կենսագրական, հուշագրական և քննադատական գրականության հետ ունեցած փոխառնչությունները, ինչպես նաև անհատի կերպարի գեղարվեստական ներկայացման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայ գրողների, մտավորականների և մշակութային գործիչների կերպարների ստեղծման եղանակներին, նրանց անհատականության, աշխարհայացքի, ստեղծագործական գործունեության և հասարակական դերակատարության բացահայտման գեղարվեստական միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են հեղինակային գնահատականի, հոգեբանական վերլուծության, նկարագրական մանրամասների, հուշերի և փաստագրական նյութերի կիրառման առանձնահատկությունները գրական դիմանկարի կառուցվածքում։ Դիտարկվում են XIX դարի և XX դարի սկզբի արևմտահայ գրական միջավայրի պատմամշակութային պայմանները, գրական մամուլի նշանակությունը, ազգային ինքնագիտակցության զարգացման գործընթացները և դրանց ազդեցությունը գրական դիմանկարների բովանդակության ու գաղափարական ուղղվածության վրա։ Կարևորվում են գրական դիմանկարի միջոցով ստեղծագործողի անհատականության ներկայացումը, նրա գրական ժառանգության գնահատումը և տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու հասարակական միջավայրի վերարտադրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում դիմանկարի գեղարվեստական լեզվին, ոճական առանձնահատկություններին, պատկերավորության միջոցներին, հեղինակային վերաբերմունքի արտահայտման ձևերին և փաստի ու գեղարվեստական ընդհանրացման փոխհարաբերությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել արևմտահայ տարբեր հեղինակների գրական դիմանկարները՝ բացահայտելու ժանրի զարգացման օրինաչափությունները, անհատական ստեղծագործական մոտեցումները և գրական ավանդույթների շարունակականությունը։ Առանձնացվում են գրական դիմանկարի դերը ազգային մշակութային հիշողության պահպանման, գրական հեղինակությունների արժևորման և արևմտահայ մտավորական կյանքի պատմության փաստագրման գործում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի արևմտահայ գրականության պատմության, գրական ժանրերի տեսության, գրական քննադատության և հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, բանասերների, մշակութաբանների, պատմաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է բարձրադիր գոտու բնական և ֆիզիոլոգիական պայմաններում օրգանիզմի վեգետատիվ գործառույթների կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վերահսկվող շնչառության և հակաօքսիդանտային միջոցների կիրառման համատեքստում։ Քննարկվում են բարձրության ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, մթնոլորտային ճնշման և թթվածնի մասնակի ճնշման նվազման հետևանքները, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական մեխանիզմների ձևավորման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեգետատիվ նյարդային համակարգի գործունեությանը, սրտանոթային և շնչառական համակարգերի փոխկապակցվածությանը, սրտի հաճախության, զարկերակային ճնշման և շնչառության ռիթմի կարգավորման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են վերահսկվող շնչառության տարբեր եղանակների հնարավոր ազդեցությունները օրգանիզմի թթվածնային ապահովման, վեգետատիվ հավասարակշռության, սրտանոթային ցուցանիշների և ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բարձրադիր պայմաններում օքսիդատիվ սթրեսի առաջացման մեխանիզմներին, ազատ ռադիկալային գործընթացների ակտիվացմանը և հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի նշանակությանը։ Կարևորվում են հակաօքսիդանտների հնարավոր ազդեցությունները բջջային նյութափոխանակության, օքսիդավերականգնման հավասարակշռության և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման գործընթացներում։ Դիտարկվում են նաև վերահսկվող շնչառության և հակաօքսիդանտների համակցված կիրառման հնարավորությունները, դրանց ազդեցության գնահատման ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները և տարբեր բարձրությունների պայմաններում օրգանիզմի արձագանքման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել շնչառական, սրտանոթային և կենսաքիմիական ցուցանիշների գրանցման ու համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ վեգետատիվ կարգավորման փոփոխությունների օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բարձրադիր ֆիզիոլոգիայի, օրգանիզմի հարմարվողականության մեխանիզմների, շնչառության կարգավորման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգների, կենսաբանների, բժշկագիտության մասնագետների, սպորտային ֆիզիոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում գտնվող Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ տեկտոնական խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային կառուցվածքի, երկրաբանական զարգացման և պալեոսեյսմաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են խզվածքային գոտու երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքը, դրա ձևավորման ու զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների ազդեցությունը տարածաշրջանի ռելիեֆի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ խզվածքների երկրաձևաբանական արտահայտություններին, տեղանքի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, մակերևութային տեղաշարժերի հետքերին և տեկտոնական շարժումների հետևանքով առաջացած ռելիեֆային ձևերին։ Ուսումնասիրվում են խզվածքի տարբեր հատվածների կառուցվածքային տարբերությունները, դրանց ակտիվության հնարավոր ցուցանիշները, երկրաբանական շերտերի տեղաշարժերը և սեյսմատեկտոնական գործընթացների տարածական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հնագույն երկրաշարժերի հետքերի հայտնաբերման, դրանց ժամանակագրության որոշման, ուժգնության գնահատման և կրկնելիության օրինաչափությունների բացահայտման պալեոսեյսմաբանական մեթոդները։ Կարևորվում են դաշտային երկրաբանական դիտարկումները, երկրաձևաբանական վերլուծությունը, խրամատային հետազոտությունները, երկրաբանական կտրվածքների ուսումնասիրությունը և տարածական տվյալների մշակման ժամանակակից տեխնոլոգիաները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային բնութագրերը՝ դրանց սեյսմիկ ակտիվության, տեղաշարժերի բնույթի և զարգացման պատմության ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ակտիվ տեկտոնական գործընթացների և երկրաշարժերի առաջացման փոխկապակցվածությանը, երկրակեղևի դեֆորմացիաների գնահատմանը և սեյսմիկ վտանգի տարածական բաշխման խնդիրներին։ Առանձնացվում են խզվածքային գոտու սեյսմիկ ներուժի գնահատման, հնարավոր ուժեղ երկրաշարժերի վտանգի ուսումնասիրության, երկրաբանական տվյալների հավաստիության բարձրացման և սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցման համար անհրաժեշտ գիտական տեղեկատվության ձևավորման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի ակտիվ տեկտոնիկայի, երկրաշարժագիտության, պալեոսեյսմաբանության և տարածաշրջանային երկրադինամիկայի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, սեյսմաբանների, երկրաձևաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմիկ վտանգի գնահատման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է տերահերցային ճառագայթման իմպուլսների ժամանակային բնութագրերի որոշման և դրանց հետազոտման ոչ գծային օպտիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տերահերցային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների ֆիզիկական հատկությունները, կարճատև իմպուլսների ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց ժամանակային կառուցվածքի ճշգրիտ չափման նշանակությունը ժամանակակից օպտիկայում ու ֆոտոնիկայում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային օպտիկական խաչաձև կորելյացիայի մեթոդին, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տերահերցային իմպուլսի և հղումային օպտիկական իմպուլսի փոխազդեցության ժամանակային կախվածությունը։ Դիտարկվում են ոչ գծային օպտիկական միջավայրերում հաճախությունների փոխակերպման գործընթացները, իմպուլսների ժամանակային համընկնման պայմանները և գրանցվող ազդանշանի ձևավորման ֆիզիկական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում են չափման համակարգի զգայունության, ժամանակային լուծաչափի, օպտիկական իմպուլսների տևողության և ոչ գծային միջավայրի հատկությունների ազդեցությունները փորձարարական արդյունքների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում խաչաձև կորելյացիոն ազդանշանի մշակմանը, ժամանակային պրոֆիլի վերականգնման սկզբունքներին և չափումների հնարավոր անորոշությունների գնահատմանը։ Կարևորվում են փորձարարական սարքավորումների օպտիմալացման, ազդանշանի և աղմուկի հարաբերակցության բարելավման ու կարճատև ճառագայթային գործընթացների ճշգրիտ բնութագրման հարցերը։ Դիտարկվում են մեթոդի կիրառման հնարավորությունները տերահերցային սպեկտրոսկոպիայում, գերարագ օպտիկական չափումներում, նյութերի հետազոտություններում և ֆոտոնային սարքերի մշակման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, ոչ գծային օպտիկայի մասնագետների, ֆոտոնիկայի հետազոտողների, լազերային տեխնոլոգիաների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Political Science

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է քաղաքական երկխոսության հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը արդի հասարակական-քաղաքական փոխակերպումների պայմաններում՝ դիտարկելով երկխոսությունը որպես քաղաքական գործընթացների, հասարակության տարբեր խմբերի փոխգործակցության և հակասությունների կարգավորման կարևոր մեխանիզմ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել քաղաքական երկխոսության էությունը, դրա ձևավորման և զարգացման պայմանները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք ժամանակակից հասարակությունների արագ փոփոխությունների պայմաններում նպաստում կամ խոչընդոտում են արդյունավետ քաղաքական հաղորդակցությանը։ Աշխատության շրջանակում քաղաքական երկխոսությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես իշխանության և ընդդիմության կամ տարբեր քաղաքական ուժերի միջև հաղորդակցության ձև, այլև որպես հասարակության, պետական ինստիտուտների, քաղաքացիական հասարակության, փորձագիտական շրջանակների և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև փոխըմբռնման հասնելու գործընթաց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից հասարակական-քաղաքական վերափոխումների ազդեցությանը քաղաքական հաղորդակցության բնույթի վրա։ Տեխնոլոգիական զարգացումը, տեղեկատվական միջավայրի արագ փոփոխությունը, սոցիալական ցանցերի տարածումը, հասարակական մասնակցության նոր ձևերը և քաղաքական գործընթացների թվայնացումը փոխում են ինչպես քաղաքական դերակատարների հաղորդակցության եղանակները, այնպես էլ հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմները։ Այս պայմաններում երկխոսությունը կարող է նպաստել հասարակական վստահության ամրապնդմանը, տարբեր շահերի համադրմանը և քաղաքական հակասությունների խաղաղ կարգավորմանը, սակայն միաժամանակ կարող է բախվել բևեռացման, ապատեղեկատվության, փոխադարձ անվստահության և քաղաքական մանիպուլյացիաների խնդիրներին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական երկխոսության և ժողովրդավարական կառավարման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Արդյունավետ երկխոսությունը ենթադրում է ոչ միայն տարբեր տեսակետների արտահայտման հնարավորություն, այլև դրանց լսելու, քննարկելու և քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացում հաշվի առնելու պատրաստակամություն։ Այդ տեսանկյունից ուսումնասիրվում են քաղաքական մասնակցության, ներկայացուցչականության, հանրային քննարկումների, փոխզիջումների և կոնսենսուսի ձևավորման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև քաղաքական երկխոսության տարբեր մակարդակները՝ պետական ինստիտուտների ներսում իրականացվող քննարկումներից մինչև հասարակական և միջազգային հարթակներում տեղի ունեցող բանակցություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ճգնաժամային իրավիճակներում երկխոսության դերը, երբ հասարակական լարվածության, քաղաքական հակասությունների կամ ինստիտուցիոնալ անվստահության պայմաններում հաղորդակցության արդյունավետ մեխանիզմների առկայությունը կարող է էապես ազդել կայունության պահպանման և հակամարտությունների խորացման կանխարգելման վրա։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ քաղաքական երկխոսության երևույթը դիտարկվում է ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների ավելի լայն համատեքստում՝ կապելով այն իշխանության, քաղաքական մշակույթի, հանրային մասնակցության, հաղորդակցության և ժողովրդավարական կառավարման հիմնախնդիրների հետ։ Գործնական առումով ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքական գործընթացների մասնակիցների, պետական կառավարման մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների, վերլուծաբանների և քաղաքական հաղորդակցության ոլորտում աշխատող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը քաղաքական երկխոսությունը ներկայացնում է որպես ժամանակակից հասարակության մեջ փոխըմբռնման, քաղաքական մասնակցության, հակասությունների կարգավորման և կայուն հասարակական հարաբերությունների ձևավորման կարևոր գործիք՝ ուսումնասիրելով դրա հնարավորություններն ու սահմանափակումները արագ փոփոխվող հասարակական-քաղաքական միջավայրում։

Law

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ մտածողների իրավաքաղաքական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ պետության, իրավունքի, հասարակական կարգի և քաղաքական իշխանության վերաբերյալ նրանց տեսական պատկերացումների համատեքստում։ Քննարկվում են հայկական հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման պատմական նախադրյալները, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացները և ժամանակաշրջանի սոցիալական ու քաղաքական իրողությունների ազդեցությունը իրավական գաղափարների զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետականության, ազգային ինքնորոշման, ազատության, հավասարության, արդարության, օրինականության և մարդու իրավունքների վերաբերյալ հայ մտածողների մոտեցումներին։ Ուսումնասիրվում են պետության ծագման ու նշանակության, իշխանության կազմակերպման, հասարակության և պետության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև իրավունքի դերի վերաբերյալ տարբեր գաղափարական ուղղությունների առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական լուսավորական, ազատական և ազգային-ազատագրական մտածողության ազդեցությանը իրավաքաղաքական հայեցակարգերի ձևավորման վրա, ինչպես նաև եվրոպական քաղաքական փիլիսոփայության և իրավական տեսությունների հետ դրանց առնչություններին։ Կարևորվում են հայ հասարակական մտքի ներկայացուցիչների գաղափարների պատմական նշանակությունը, դրանց փոխկապակցվածությունը ազգային պետականության վերականգնման ձգտումների հետ և ներդրումը հայկական իրավական ու քաղաքական մտածողության զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, պատմաբանների, քաղաքագետների, փիլիսոփաների, հայագիտության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։