Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Հայ միջնադարյան տաղերգության ժանրերն ու տաղաչափությունը (X-XVIII դդ.)
Գիրքը ներկայացնում է միջնադարյան հայ գրականության հիմնական տաղերգական ժանրերը, դրանց կառուցվածքային և ձայնային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տաղաչափության զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հեղինակը վերլուծում է տաղերգության ձևերը, շարահյուսական սկզբունքները և ժանրային յուրահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց դերակատարությունը հայ գրական ավանդույթի պահպանման ու զարգացման մեջ։ Հիմնական թեմաները․ Հայ միջնադարյան տաղերգության պատմական ու մշակութային զարգացումը Տաղերգական ժանրերի տեսակներն ու առանձնահատկությունները Տաղաչափության համակարգը և կառուցվածքային մոտեցումները Ժանրերի դերակատարությունը հայ գրական ավանդույթում X-XVIII դարերի համեմատական ուսումնասիրություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Իրական ժամանակաշրջանի վերլուծություն՝ մանրամասն օրինակներով Գործնական և տեսական մոտեցումների համադրություն Հարմար է գրականագիտության, հայագիտության և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողների համար Օգնում է ուսումնասիրել տաղերգության ձևային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները
Updated: 2026-09-17
Linguistics
Դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական առանձնահատկությունները Պ. Բ. Շելլիի «Ազատագրված պրոմեթեոս» դրամայում և հայերեն թարգմանվածքում / The linguistic means of recreation of mythological characters in "prometheus unbound", by р. в. shelley and its arm
Գրքում ուսումնասիրվում են դիցաբանական կերպարների վերակերտման լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները Պերսի Բիշի Շելլիի «Ազատագրված Պրոմեթեոս» դրամայում և դրա հայերեն թարգմանության մեջ, վերլուծվում են բնագրի և թարգմանված տեքստի լեզվական համակարգերի փոխհարաբերությունները, դիտարկվում է Պրոմեթեոսի կերպարի սիմվոլիկ և գաղափարական բեռնվածության փոխանցումը տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում, ներկայացվում են փոխաբերական կառուցվածքների, պատկերավորման միջոցների և բանաստեղծական լեզվի առանձնահատկությունները, քննարկվում են թարգմանության ընթացքում իմաստային նրբերանգների պահպանման և կորուստների խնդիրները, ինչպես նաև ռիթմիկ-հնչյունական համակարգի վերարտադրման մեթոդները, ուսումնասիրությունը ներառում է համեմատական ոճաբանության և թարգմանության տեսության մոտեցումներ՝ բացահայտելով, թե ինչպես է դիցաբանական նյութը վերափոխվում լեզվական տարբեր համակարգերում և ինչպես է պահպանվում դրա գեղարվեստական և գաղափարական ամբողջականությունը հայերեն տարբերակում։
Updated: 2026-09-21
Mathematics
Контактные задачи для упругих цилиндрических тел с учетом факторов трения, тепловыделения и износа
Աշխատությունը նվիրված է առաձգական գլանաձև մարմինների կոնտակտային փոխազդեցության տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով շփման, ջերմության առաջացման և մակերևույթների մաշվածության ազդեցությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիկական գործընթացների վրա, որոնք զարգանում են երկու առաձգական մարմինների շփման գոտում արտաքին բեռնվածքների և հարաբերական շարժման պայմաններում։ Քննության են առնվում կոնտակտային ճնշումների, շոշափող լարումների, տեղաշարժերի և դեֆորմացիաների բաշխման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը մարմինների երկրաչափական պարամետրերից, նյութերի առաձգական հատկություններից և բեռնավորման պայմաններից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում շփման գործոնին, քանի որ կոնտակտային մակերևույթների հարաբերական շարժման ժամանակ առաջացող շփման ուժերը փոփոխում են համակարգի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը և կարող են էական ազդեցություն ունենալ մակերևութային շերտերի աշխատանքի վրա։ Ուսումնասիրվում է նորմալ և շոշափող ուժերի փոխկապակցված ազդեցությունը՝ տարբեր շփման պայմաններում կոնտակտային գոտու մեխանիկական վիճակը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև շփման հետևանքով առաջացող ջերմության ուսումնասիրությունը։ Մեխանիկական էներգիայի մի մասի ջերմային էներգիայի վերածման արդյունքում կոնտակտային մակերևույթների շրջանում ձևավորվում են ջերմաստիճանային դաշտեր, որոնք կարող են առաջացնել լրացուցիչ ջերմային դեֆորմացիաներ և փոխել մարմինների սկզբնական կոնտակտային պայմանները։ Այդ պատճառով մեխանիկական և ջերմային երևույթները դիտարկվում են որպես փոխադարձաբար կապված գործընթացներ։ Քննության են առնվում ջերմության առաջացման ինտենսիվությունը, մարմիններում դրա տարածումը և ջերմաստիճանային փոփոխությունների ազդեցությունը կոնտակտային ճնշումների ու դեֆորմացիաների վրա։ Առանձին ուղղություն է մակերևույթների մաշվածության ուսումնասիրությունը, որը երկարատև աշխատանքի ընթացքում հանգեցնում է մարմինների սկզբնական երկրաչափության աստիճանական փոփոխության։ Մաշվածության հետևանքով կարող են փոփոխվել կոնտակտային գոտու չափերը, ճնշումների բաշխումը և ամբողջ համակարգի աշխատանքի պայմանները, ուստի այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես մակերևութային երևույթ, այլև որպես կոնտակտային խնդրի ժամանակային զարգացումը պայմանավորող գործոն։ Ուսումնասիրվում են մաշվածության արագության և ինտենսիվության կախվածությունները կոնտակտային ճնշումից, հարաբերական շարժումից, շփման պայմաններից և այլ մեխանիկական պարամետրերից։ Շփման, ջերմային ազդեցությունների և մաշվածության համատեղ հաշվառումը հնարավորություն է տալիս կառուցել իրական տեխնիկական համակարգերի աշխատանքային պայմաններին առավել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ։ Խնդիրների ձևակերպման ժամանակ կիրառվում են առաձգականության տեսության հիմնական հավասարումները, կոնտակտային և սահմանային պայմանները, ջերմահաղորդականության հարաբերությունները և մաշվածությունը նկարագրող մոդելները։ Դիտարկվում են համապատասխան խնդիրների լուծման անալիտիկ և թվային եղանակները՝ հնարավորություն տալով որոշել համակարգի հիմնական մեխանիկական ու ջերմային բնութագրերը։ Թվային մեթոդների կիրառումը հատկապես կարևոր է փոխկապակցված ոչ գծային գործընթացների ուսումնասիրության համար, երբ պարզեցված անալիտիկ մոտեցումները չեն կարող ամբողջությամբ նկարագրել մարմինների վարքը։ Հաշվարկային փորձերի միջոցով հնարավոր է գնահատել շփման գործակցի, արտաքին բեռնվածքի, նյութերի հատկությունների, մարմինների չափերի և ջերմային պայմանների փոփոխության ազդեցությունը կոնտակտային համակարգի վրա։ Կարևորվում է նաև տարբեր աշխատանքային ռեժիմների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ առավել վտանգավոր կամ ինտենսիվ մաշվածություն առաջացնող պայմանները բացահայտելու նպատակով։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ կոնտակտային հանգույցների կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման, նյութերի ընտրության և շահագործական հուսալիության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրության կիրառական նշանակությունը կապված է մեքենաշինական այն համակարգերի հետ, որոնց աշխատանքում առկա է գլանաձև տարրերի երկարատև կամ պարբերական կոնտակտային փոխազդեցություն։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել հանգույցների աշխատունակությունը, կանխատեսել մակերևույթների աստիճանական փոփոխությունները և նախագծման փուլում հաշվի առնել շփման ու ջերմային ազդեցությունների հետևանքները։ Միաժամանակ մաշվածության մոդելավորումը կարևոր է մեքենաների և մեխանիզմների ծառայության ժամկետի գնահատման ու դրանց կառուցվածքային կատարելագործման տեսանկյունից։ Աշխատությունը տեսական մեխանիկայի և ինժեներական կիրառությունների միջև կապող հետազոտական ուղղություն է՝ համատեղելով առաձգականության տեսությունը, ջերմամեխանիկան և տրիբոլոգիան։ Այն կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, մեքենաշինության, կոնտակտային մեխանիկայի, տրիբոլոգիայի, նյութագիտության և հաշվողական մեխանիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, նախագծողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-23
History
Հայկական ազգային զինուժի կազմավորումը և մասնակցությունը մարտական գործողություններին 1914-1920 թթ. (պատմառազմական ուսումնասիրություն)
Պատմագիտական և ռազմապատմական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1914–1920 թվականներին հայկական ազգային զինուժի կազմավորման, կազմակերպական զարգացման և մարտական գործողություններին մասնակցության ուսումնասիրությանը՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Հայոց ցեղասպանության, Ռուսաստանի կայսրության փլուզման և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծման պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում հայկական կամավորական ջոկատների ձևավորման նախադրյալները, ազգային զինված ուժերի ստեղծման քաղաքական ու ռազմական պայմանները և հայկական զորամիավորումների կազմակերպման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական կամավորական շարժման, Հայկական կորպուսի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության կանոնավոր բանակի ձևավորման ու գործունեության պատմությանը։ Վերլուծվում են հայկական զորամասերի մասնակցությունը Կովկասյան ռազմաճակատի ռազմական գործողություններին, 1918 թվականի մայիսյան հերոսամարտերին և հետագա տարիների ռազմական դիմակայություններին։ Քննարկվում են զինուժի հրամանատարական կառուցվածքի, անձնակազմի համալրման, նյութատեխնիկական ապահովման, ռազմական պատրաստության և կազմակերպական կառավարման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ռազմական գործողությունների ընթացքի վրա ազդող ռազմաքաղաքական պայմանները, տարածաշրջանային հակամարտությունները և հայկական պետականության պաշտպանության մարտահրավերները։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական փաստաթղթերի, ռազմական հաղորդագրությունների, հուշագրությունների և արխիվային նյութերի նշանակությանը հայկական ազգային զինուժի գործունեության պատմագիտական գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, ռազմական պատմության, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմության և XX դարի սկզբի ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-09
Mathematics
Регулярные гипоэллиптические уравнения в мультианизотропных пространствах Соболева
Աշխատությունը նվիրված է մասնակի ածանցյալներով հիպոէլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների տեսական ուսումնասիրությանը բազմաանիզոտրոպ Սոբոլևի տարածությունների շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում այնպիսի դիֆերենցիալ օպերատորների և հավասարումների հատկություններն են, որոնց համար լուծումների հարթությունը և կանոնավորությունը պայմանավորված են հավասարման աջ մասի համապատասխան հատկություններով, սակայն տարբեր փոփոխականների ուղղություններով ածանցյալների դերն ու կարգը կարող են էապես տարբերվել։ Բազմաանիզոտրոպ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր փոփոխականի կամ փոփոխականների խմբի նկատմամբ սահմանել կանոնավորության տարբեր պահանջներ՝ դրանով ավելի ճշգրիտ նկարագրելով ուսումնասիրվող հավասարումների կառուցվածքը։ Քննության են առնվում համապատասխան Սոբոլևի տարածությունների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հատկությունները, տարբեր կարգի ընդհանրացված ածանցյալների գոյությունը և դրանց նորմերի միջոցով ֆունկցիաների կանոնավորության գնահատման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիպոէլիպտիկության պայմաններին, լուծումների գոյության և միակության խնդիրներին, ինչպես նաև այն ապրիորի գնահատականներին, որոնք հնարավորություն են տալիս հավասարման տվյալների միջոցով վերահսկել լուծման հատկությունները։ Վերլուծվում են դիֆերենցիալ օպերատորի սիմվոլի առանձնահատկությունները և դրանց կապը հավասարման կանոնավորության հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր ուղղություններով ածանցյալների անհավասար կարգերի ազդեցությանը, քանի որ նման անիզոտրոպ կառուցվածքը բնորոշ է բազմաթիվ բարդ մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների։ Ուսումնասիրվում են նաև ֆունկցիոնալ տարածությունների միջև ներդրման և շարունակականության հատկությունները, ընդհանրացված լուծումների վարքը և դրանց լրացուցիչ հարթության ստացման պայմանները։ Տեսական վերլուծության ընթացքում կիրառվում են ֆունկցիոնալ անալիզի, Ֆուրիեի անալիզի, բաշխումների տեսության և մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների ժամանակակից մեթոդներ։ Հետազոտությունը նպաստում է հիպոէլիպտիկ օպերատորների վերաբերյալ տեսության ընդլայնմանը այն դեպքերի համար, երբ խնդրի տարբեր ուղղություններ ունեն տարբեր աստիճանի կանոնավորություն։ Աշխատության արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների որակական տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի և ընդհանրացված ֆունկցիաների ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կարող են տեսական հիմք հանդիսանալ անիզոտրոպ հատկություններով տարբեր մաթեմատիկական ու ֆիզիկական մոդելների հետազոտման համար։
Updated: 2026-09-29
Technology
Կոպիտ կերերի էներգախնայող փոքրաչափ մանրիչի մշակում և պարամետրերի հիմնավորում
Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող կոպիտ կերերի մանրացման համար նախատեսված փոքրաչափ և էներգախնայող սարքավորման մշակմանը, դրա կառուցվածքային ու աշխատանքային առանձնահատկությունների հետազոտմանը և հիմնական պարամետրերի հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են կերային հումքի մանրացման գործընթացի օրինաչափությունները, նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ազդեցությունը սարքի աշխատանքի վրա, ինչպես նաև մանրացման արդյունավետությունն ու էներգիայի ծախսը պայմանավորող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային օրգանների կառուցվածքի, շարժման ռեժիմների, մանրացման աստիճանի, արտադրողականության և էներգատարության միջև եղած փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում են սարքավորման չափերի և տեխնիկական պարամետրերի օպտիմալացման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով ապահովել պահանջվող որակի մանրացված կեր՝ հնարավորինս փոքր էներգածախսով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սարքի աշխատանքի հուսալիությանը, շահագործման հարմարավետությանը և գյուղացիական ու փոքր տնտեսություններում դրա կիրառման հնարավորություններին։ Կատարված տեսական և փորձարարական ուսումնասիրությունների հիման վրա հիմնավորվում են սարքավորման արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ կառուցվածքային և տեխնոլոգիական պարամետրերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, ուսանողների և անասնապահական տնտեսությունների տեխնիկական հագեցվածության կատարելագործմամբ զբաղվողների համար։
Updated: 2026-10-02