Трансглюкозирование сладких гликозидов Stevia rebaudiana bertoni циклодекстринг люканотрансферазами различных групп микроорганизмов

History

Հրատարակությունը նվիրված է ՌՍԴԲԿ երկրորդ համագումարի 80-ամյակին և այդ պատմական տարեթվի առիթով գրադարանների կողմից իրականացվելիք տեղեկատվական, կրթական և մշակութային աշխատանքների կազմակերպմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների համար՝ որպես մեթոդական հանձնարարականների ժողովածու, որի նպատակն է օգնել պատմական թեմայով գրականության ցուցահանդեսների, ընթերցողների համար թեմատիկ միջոցառումների, գրական-մատենագիտական ակնարկների, զրույցների, քննարկումների և այլ միջոցառումների կազմակերպմանը։ Նյութում կարող են ներկայացվել ՌՍԴԲԿ երկրորդ համագումարի նախապատմությունը, անցկացման ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրավիճակը, համագումարի նշանակությունը ռուսական հեղափոխական շարժման պատմության մեջ, ինչպես նաև դրա հետագա պատմական գնահատականները խորհրդային պատմագրության շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանի՝ որպես տեղեկատվության տարածման և ընթերցողների գաղափարական ու պատմական իրազեկման կենտրոնի դերին։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են ներառել համապատասխան գրականության ընտրության և դասակարգման, գրքի ցուցահանդեսների ձևավորման, թեմատիկ քարտարանների ու մատենագիտական ցանկերի կազմման, ինչպես նաև տարբեր տարիքային խմբերի ընթերցողների հետ աշխատանքի վերաբերյալ առաջարկություններ։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել գրադարանային միջոցառումների բովանդակության և ձևաչափի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արժեքավոր է որպես խորհրդային շրջանի գրադարանային մեթոդաբանության և մշակութային-կրթական աշխատանքի ուսումնասիրության աղբյուր, քանի որ այն արտացոլում է այդ ժամանակաշրջանում գրադարաններին վերապահված հասարակական և գաղափարական գործառույթները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էին գրադարաններն օգտագործում պատմական տարելիցները ընթերցողների հետ կազմակերպվող աշխատանքների պլանավորման և թեմատիկ գրականության հանրայնացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, պատմաբաններին, մշակութային աշխատանքի մասնագետներին, ուսանողներին և խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային ու կրթական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Mathematics

Նյութում ներկայացվում են բազմաչափ կոմպլեքս տարածություններում սահմանված ֆունկցիաների հիմնական հատկությունները, անալիտիկության ընդհանրացված գաղափարները, ինչպես նաև բազմաչափ Կոշի-Ռիմանի տիպի պայմանները։ Քննարկվում են նաև ինտեգրալ ներկայացումները, սինգուլյարությունների դասակարգումը և ֆունկցիաների տեղական ու գլոբալ վարքագծի ուսումնասիրությունը։ Դասագիրքը հատուկ ուշադրություն է դարձնում բազմաչափ կոմպլեքս անալիզի կապին ժամանակակից մաթեմատիկական ֆիզիկայի, դիֆերենցիալ հավասարումների և օպերատորային տեսության հետ։ Նյութը նպատակ ունի զարգացնել վերացական մտածողություն և պատրաստել ուսանողներին ավելի առաջադեմ հետազոտական խնդիրների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթների գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց գաղափարական բովանդակությունը, կերպարների կառուցման եղանակները, լեզվական ինքնատիպությունը և ժողովրդական բանահյուսության ազդեցությունը։ Հետազոտության մեջ հեքիաթները դիտարկվում են ոչ միայն որպես մանկական ընթերցանության համար նախատեսված ստեղծագործություններ, այլև որպես բարձրարժեք գրական երկեր, որոնցում միահյուսվում են ժողովրդական իմաստությունը, բարոյական գաղափարները, հումորը, կյանքի իրական դիտարկումները և հեղինակի գեղարվեստական աշխարհընկալումը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում այն բանին, թե ինչպես է հեղինակը ժողովրդական հեքիաթային նյութը վերամշակում և վերածում ինքնուրույն գրական ստեղծագործության՝ պահպանելով բանահյուսական պարզությունն ու անմիջականությունը, միաժամանակ հաղորդելով դրանց նոր գեղարվեստական խորություն։ Առանձին ուսումնասիրվում են հեքիաթների սյուժետային կառուցվածքը, պատմողական ընթացքը, հակադրությունների կիրառումը, կրկնությունները, երկխոսությունները և գործողությունների դինամիկան։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կերպարների համակարգին՝ մարդկանց, կենդանիների և այլ հեքիաթային կերպարների միջոցով մարդկային տարբեր բնավորությունների, թերությունների և արժանիքների ներկայացմանը։ Հեղինակի հումորը և երգիծական մոտեցումը հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ագահությունը, խաբեությունը, տգիտությունը, անարդարությունը և այլ բացասական երևույթներ, մինչդեռ ազնվությունը, աշխատասիրությունը, խելքը, բարությունը և արդարությունը ներկայացվում են որպես դրական արժեքներ։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների վերլուծությունը։ Հեքիաթների ժողովրդական խոսքի երանգավորումը, պարզ ու կենդանի լեզուն, դարձվածքները, առածանման արտահայտությունները, բառախաղերը և հնչերանգային բազմազանությունը ստեղծում են անմիջական ու պատկերավոր պատմողական միջավայր։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող է դիտարկվել նաև բնության և կենդանական աշխարհի անձնավորումը, որը թույլ է տալիս երեխաներին մատչելի ձևով ներկայացնել մարդկային հարաբերություններն ու հասարակական երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեքիաթների երկակի ընկալմանը․ դրանք միաժամանակ հասանելի են երեխային՝ իրենց հետաքրքիր սյուժեով և հումորով, և մեծահասակ ընթերցողին՝ սոցիալական, բարոյական ու փիլիսոփայական ենթատեքստերով։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ այս ստեղծագործությունների գեղարվեստական արժեքը պայմանավորված է ժողովրդական ավանդույթի և անհատական հեղինակային արվեստի ներդաշնակ համադրությամբ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, մանկական գրականությամբ, բանահյուսությամբ և գրական կերպարի ու ոճի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային շահերի պաշտպանության խնդիրների և ռազմավարական մոտեցումների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման երկարատև գործընթացի համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն քաղաքական, դիվանագիտական, իրավական, անվտանգային և տարածաշրջանային գործոնների վրա, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում պայմանավորել են հայկական կողմի դիրքորոշումների ձևավորումը և բանակցային առաջնահերթությունները։ Ազգային շահ հասկացությունը դիտարկվում է որպես պետության անվտանգության, ինքնիշխանության, արտաքին քաղաքական դիրքերի, բնակչության անվտանգության, տարածաշրջանային կայունության և երկարաժամկետ զարգացման հետ կապված նպատակների ամբողջություն։ Այս տեսանկյունից հակամարտության կարգավորումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես տարածքային կամ քաղաքական վեճի լուծման խնդիր, այլև որպես Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և անվտանգության համակարգի վրա երկարատև ազդեցություն ունեցած գործընթաց։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է ազգային շահերի բովանդակության սահմանման խնդիրը, քանի որ դրանց պաշտպանությունը պահանջում է ռազմավարական նպատակների հստակ ձևակերպում և առաջնահերթությունների սահմանում։ Քննության են առնվում պետական անվտանգության, սահմանների կայունության, տարածաշրջանային հաղորդակցությունների, միջազգային հարաբերությունների, տնտեսական զարգացման և հակամարտությունից անմիջականորեն տուժած բնակչության իրավունքների ու անվտանգության հետ կապված հարցերը։ Ազգային շահերի համակարգում տարբեր նպատակներ կարող են փոխկապակցված լինել, իսկ որոշ իրավիճակներում դրանց միջև կարող են առաջանալ բարդ ընտրության խնդիրներ։ Այդ պատճառով ռազմավարության մշակումը ենթադրում է ոչ միայն ցանկալի նպատակների սահմանում, այլև միջազգային միջավայրի, ուժային հարաբերակցության, բանակցային հնարավորությունների և առկա սահմանափակումների իրատեսական գնահատում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հակամարտության պատմական և քաղաքական նախադրյալներին, քանի որ բանակցային գործընթացի տարբեր փուլերում առաջադրված լուծումների տրամաբանությունը հնարավոր չէ հասկանալ առանց հակամարտության ձևավորման և զարգացման ընդհանուր համատեքստի։ Դիտարկվում են զինված դիմակայությունից բանակցային գործընթացի անցման պայմանները, հրադադարի նշանակությունը և միջազգային միջնորդական մեխանիզմների ձևավորումը։ Մինչև 2020 թվականը բանակցային գործընթացում կենտրոնական դեր ուներ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափը, իսկ Հայաստանի պաշտոնական դիրքորոշումներում խաղաղ կարգավորումը ներկայացվում էր որպես հիմնական ուղի։ Այդ ժամանակաշրջանի պաշտոնական փաստաթղթերում և հայտարարություններում առանձնացվում էին կարգավիճակի, ինքնորոշման, անվտանգության, ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառման և բանակցային գործընթացում համապատասխան կողմերի մասնակցության հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է միջազգային իրավունքի սկզբունքների և քաղաքական բանակցությունների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Հակամարտության շուրջ քննարկումներում տարբեր կողմերը տարբեր շեշտադրումներով հղում են կատարել տարածքային ամբողջականության, ժողովուրդների իրավահավասարության և ինքնորոշման, ուժի չկիրառման և վեճերի խաղաղ կարգավորման սկզբունքներին։ Աշխատության շրջանակում այդ սկզբունքները կարող են դիտարկվել ոչ թե մեկուսացված, այլ բանակցային գործընթացում դրանց մեկնաբանությունների և քաղաքական կիրառությունների համատեքստում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե իրավական փաստարկները ինչպես են վերածվում դիվանագիտական դիրքորոշումների և ինչ սահմանափակումներ կարող են ունենալ միջազգային բանակցություններում։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում անվտանգության խնդիրը։ Հայաստանի 2020 թվականի ազգային անվտանգության ռազմավարությունը Ղարաբաղյան հակամարտության համատեքստում անվտանգության հարցերը կապում էր խաղաղ կարգավորման, կարգավիճակի, բնակչության անվտանգության, ինքնորոշման և վստահության ամրապնդման միջոցների հետ։ Հետևաբար ազգային շահերի պաշտպանության ռազմավարության ուսումնասիրությունը ներառում է այն հարցը, թե քաղաքական կարգավորումը ինչպիսի անվտանգության երաշխիքներով պետք է ուղեկցվի և ինչպես կարող են դիվանագիտական ու միջազգային մեխանիզմները նպաստել նոր ռազմական սրման վտանգի նվազեցմանը։ Անվտանգությունը այս համատեքստում դիտարկվում է ավելի լայն իմաստով՝ ընդգրկելով ռազմականից բացի քաղաքական, տնտեսական, հասարակական և հումանիտար բաղադրիչները։ Կարևորվում է բանակցային ռազմավարության ուսումնասիրությունը։ Բանակցությունները ենթադրում են նպատակների, նվազագույն ընդունելի պայմանների, հնարավոր փոխզիջումների և անընդունելի ռիսկերի գնահատում։ Պետության համար կարևոր է հասկանալ ոչ միայն սեփական դիրքորոշումը, այլև մյուս մասնակիցների նպատակները, միջազգային միջնորդների հնարավորությունները և արտաքին միջավայրի փոփոխությունները։ Բանակցային ռազմավարության արդյունավետության գնահատումը կարող է ներառել տարբեր ժամանակաշրջաններում ներկայացված առաջարկների, պաշտոնական հայտարարությունների և բանակցային փաստաթղթերի համեմատություն։ Հայաստանի կառավարությունը հրապարակել է մինչև 2020 թվականը բանակցային գործընթացին առնչվող մի շարք փաստաթղթեր, այդ թվում՝ Մադրիդյան սկզբունքների, Կազանյան փաստաթղթի և այլ առաջարկների վերաբերյալ նյութեր, ինչը հնարավորություն է տալիս հետազոտել բանակցային օրակարգի փոփոխությունները և տարբեր փուլերում քննարկված լուծումների կառուցվածքը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում փոխզիջման գաղափարին և դրա սահմաններին։ Խաղաղ կարգավորման բանակցությունները սովորաբար ենթադրում են տարբեր շահերի համաձայնեցում, սակայն պետության համար կարևոր է որոշել, թե որ հարցերը կարող են բանակցային ճկունության առարկա լինել և որոնք են դիտարկվում որպես հիմնարար անվտանգային կամ քաղաքական առաջնահերթություններ։ Այս խնդիրը պահանջում է տարբերակել ռազմավարական նպատակը և դրան հասնելու մարտավարական միջոցները։ Մարտավարական մոտեցումները կարող են փոփոխվել միջազգային և տարածաշրջանային պայմանների ազդեցությամբ, մինչդեռ ռազմավարական նպատակներն ունեն ավելի երկարաժամկետ բնույթ։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է նաև բանակցային դիրքորոշումների շարունակականության և փոփոխության ուսումնասիրությունը՝ տարբեր կառավարությունների և տարբեր փուլերի համեմատությամբ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է միջազգային միջնորդության դերի գնահատումը։ Միջնորդական ձևաչափերը կարող են ապահովել բանակցությունների կազմակերպումը, առաջարկությունների մշակումը, կողմերի միջև հաղորդակցությունը և որոշ դեպքերում լարվածության նվազեցմանն ուղղված մեխանիզմների առաջադրումը։ Միաժամանակ միջնորդների արդյունավետությունը կախված է միջազգային քաղաքական միջավայրից, նրանց միջև համագործակցությունից և հակամարտող կողմերի պատրաստակամությունից։ Այդ պատճառով միջնորդական համակարգի ուսումնասիրությունը ներառում է ոչ միայն պաշտոնական մանդատների, այլև մեծ տերությունների տարածաշրջանային շահերի և դրանց փոխհարաբերությունների վերլուծությունը։ Առանձին ուղղություն է Ռուսաստանի, Միացյալ Նահանգների, Ֆրանսիայի և տարածաշրջանային այլ դերակատարների ազդեցության ուսումնասիրությունը տարբեր պատմական փուլերում՝ առանց նրանց քաղաքականության միանշանակ գնահատման։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածաշրջանային անվտանգության միջավայրի ուսումնասիրությունը։ Հարավային Կովկասը գտնվում է տարբեր աշխարհաքաղաքական շահերի հատման տարածքում, և հակամարտության զարգացումները փոխկապակցված են տարածաշրջանային պետությունների քաղաքականության, հաղորդակցությունների, տնտեսական ծրագրերի և անվտանգության համակարգերի հետ։ Հայաստանի ազգային շահերի պաշտպանության ռազմավարության գնահատումը, հետևաբար, պահանջում է ուսումնասիրել ոչ միայն անմիջական բանակցությունները, այլև ավելի լայն տարածաշրջանային միջավայրը։ Տրանսպորտային ուղիները, տնտեսական կապերը, սահմանային կայունությունը և հարևան երկրների հետ հարաբերությունները կարող են անմիջական կամ անուղղակի ազդեցություն ունենալ պետության բանակցային հնարավորությունների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դիվանագիտական ռեսուրսների նշանակությանը։ Փոքր պետությունների համար միջազգային կազմակերպություններում ակտիվ գործունեությունը, երկկողմ հարաբերությունների զարգացումը, գործընկերների հետ հաղորդակցությունը և սեփական դիրքորոշումների հստակ ներկայացումը արտաքին քաղաքականության կարևոր գործիքներ են։ Հետազոտության մեջ կարող է գնահատվել, թե միջազգային հարթակների օգտագործումը որքանով է հնարավորություն տվել հայկական կողմին ներկայացնել իր անվտանգային և քաղաքական մտահոգությունները և դրանք ներառել միջազգային քննարկումների օրակարգում։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում է նաև բազմակողմ և երկկողմ դիվանագիտության փոխլրացնող դերը։ Կարևոր ուղղություն է տեղեկատվական և հանրային դիվանագիտության ուսումնասիրությունը։ Երկարատև հակամարտությունների դեպքում միջազգային հանրության պատկերացումների ձևավորման վրա ազդում են պետական հաղորդակցությունը, լրատվամիջոցները, հետազոտական կենտրոնները, սփյուռքյան կազմակերպությունները և քաղաքացիական հասարակությունը։ Պետության դիրքորոշումների արդյունավետ ներկայացումը պահանջում է փաստարկների հետևողականություն, հավաստի տեղեկատվություն և տարբեր լսարանների առանձնահատկությունների հաշվառում։ Միաժամանակ տեղեկատվական քաղաքականությունը պետք է տարբերակել քարոզչությունից, քանի որ երկարաժամկետ դիվանագիտական վստահելիությունը կապված է փաստերի ճշգրիտ ներկայացման և իրավական ու քաղաքական փաստարկների հիմնավորվածության հետ։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում հայկական սփյուռքի հնարավոր դերակատարության ուսումնասիրությունը։ Սփյուռքյան համայնքները կարող են մասնակցել Հայաստանի վերաբերյալ տեղեկատվության տարածմանը, մշակութային կապերի զարգացմանը և տարբեր հասարակություններում հայկական խնդիրների ներկայացմանը։ Սակայն պետական արտաքին քաղաքականության և հասարակական նախաձեռնությունների միջև արդյունավետ համագործակցությունը պահանջում է նպատակների և գործառույթների հստակ տարբերակում։ Հետազոտության մեջ այս հարցը կարող է դիտարկվել որպես ազգային շահերի պաշտպանության ոչ պետական ռեսուրսների կազմակերպման խնդիր։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է տնտեսական անվտանգության և հակամարտության փոխազդեցությունը։ Երկարատև անկայունությունը կարող է ազդել ներդրումային միջավայրի, առևտրային ուղիների, ենթակառուցվածքային նախագծերի և պետական ծախսերի կառուցվածքի վրա։ Միաժամանակ տնտեսական կայունությունը և զարգացման ներուժը կարող են ընդլայնել պետության արտաքին քաղաքական հնարավորությունները։ Այդ պատճառով ազգային շահերի պաշտպանության ռազմավարությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն ռազմական և դիվանագիտական, այլև տնտեսական կարողությունների ամրապնդման տեսանկյունից։ Տնտեսական բազմազանեցումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը և արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնումը կարող են դիտարկվել երկարաժամկետ դիմակայունության բաղադրիչներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ռազմական ուժի և դիվանագիտության հարաբերակցության քաղաքական վերլուծությանը՝ առանց ռազմական գործողությունների իրականացման մեթոդների քննարկման։ Հակամարտության պատմությունը ցույց է տալիս, որ ուժի կիրառումը կարող է կտրուկ փոխել բանակցային միջավայրը և ստեղծել նոր քաղաքական ու հումանիտար իրողություններ։ 2020 թվականի պատերազմը էականորեն փոխեց մինչ այդ գոյություն ունեցած բանակցային և անվտանգային պայմանները, իսկ դրանից հետո նախկին բանակցային համակարգի մի շարք հիմնարար նախադրյալներ վերափոխվեցին։ Այդ պատճառով տարբեր ժամանակաշրջանների ռազմավարությունները գնահատելիս անհրաժեշտ է հստակ տարբերակել մինչև 2020 թվականը ձևավորված քաղաքական մոտեցումները և հետագա իրավիճակը։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է նաև հակամարտությունների կանխարգելման և վստահության ձևավորման միջոցների նշանակությունը։ Երկարաժամկետ խաղաղության համար միայն քաղաքական համաձայնությունը բավարար չէ, եթե պահպանվում են նոր սրման բարձր ռիսկեր։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում հայկական պաշտոնական դիրքորոշումներում շեշտադրվել են հրադադարի պահպանումը, միջադեպերի կանխարգելման մեխանիզմները և խաղաղության համար համապատասխան միջավայրի ձևավորումը։ Նման միջոցները կարող են դիտարկվել որպես բանակցային գործընթացի կայունության և հնարավոր պայմանավորվածությունների իրականացման համար անհրաժեշտ գործոններ։ Առանձին ուղղություն է հակամարտության հումանիտար բաղադրիչի ուսումնասիրությունը։ Տեղահանված բնակչության, քաղաքացիական անձանց անվտանգության, գերիների, անհետ կորածների, մշակութային ժառանգության և այլ հումանիտար խնդիրները կարող են ունենալ ոչ միայն մարդասիրական, այլև քաղաքական և իրավական նշանակություն։ Դրանց ներառումը կարգավորման գործընթացում հնարավորություն է տալիս հակամարտությունը դիտարկել մարդկանց իրավունքների և անվտանգության տեսանկյունից՝ քաղաքական ու տարածքային խնդիրների կողքին։ Հետազոտության մեջ կարող է գնահատվել միջազգային կազմակերպությունների և մարդասիրական մեխանիզմների հնարավոր դերակատարությունը նման հարցերում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հասարակության և պետական ռազմավարության փոխհարաբերությունը։ Երկարատև հակամարտությունների պայմաններում արտաքին քաղաքական որոշումները հաճախ ունենում են բարձր հասարակական զգայունություն։ Բանակցային գործընթացի վերաբերյալ տեղեկատվության սահմանափակ լինելը կարող է առաջացնել տարբեր սպասումներ և մեկնաբանություններ, մինչդեռ ամբողջական հրապարակայնությունը որոշ փուլերում կարող է դժվարացնել բանակցությունները։ Հետևաբար ռազմավարական հաղորդակցության խնդիրը կապված է թափանցիկության, պետական գաղտնիության և հանրային հաշվետվողականության միջև հավասարակշռության որոնման հետ։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել միջազգային հարաբերությունների տեսության, անվտանգության ուսումնասիրությունների, հակամարտությունների կարգավորման, միջազգային իրավունքի, փաստաթղթային և համեմատական վերլուծության մեթոդները։ Պաշտոնական ռազմավարությունների, բանակցային փաստաթղթերի, պետական հայտարարությունների և միջազգային կազմակերպությունների նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված քաղաքական մոտեցումները և ուսումնասիրել դրանց փոփոխության պատճառները։ Հատուկ նշանակություն ունի ժամանակագրական տարբերակումը, քանի որ հակամարտության շուրջ քաղաքական և անվտանգային միջավայրը մի քանի անգամ էականորեն փոխվել է, և մեկ ժամանակաշրջանի քաղաքական դրույթները չեն կարող մեխանիկորեն ներկայացվել որպես մյուս ժամանակաշրջանի դիրքորոշում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ազգային շահերի պաշտպանության և հակամարտությունների կարգավորման փոխհարաբերության համակարգային ուսումնասիրությամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե պետությունը ինչպես է ձևակերպում իր երկարաժամկետ նպատակները բարդ բանակցային միջավայրում, ինչպես են արտաքին քաղաքական, անվտանգային, իրավական և տնտեսական գործոնները փոխազդում միմյանց հետ և ինչպիսի ազդեցություն են ունենում միջազգային միջավայրի փոփոխությունները ռազմավարական ընտրությունների վրա։ Գործնական առումով նման ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել արտաքին քաղաքականության և ազգային անվտանգության ռազմավարությունների պատմական գնահատման, բանակցային գործընթացների ուսումնասիրության և Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային քաղաքականության վերլուծության համար։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային շահերի պաշտպանության քաղաքական և դիվանագիտական խնդիրների բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ դրանք դիտարկելով հակամարտության կարգավորման պատմական փուլերի, միջազգային միջնորդության, անվտանգության, միջազգային իրավունքի, տարածաշրջանային քաղաքականության, տնտեսական դիմակայունության և հանրային դիվանագիտության համատեքստում։ Այն կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, ազգային անվտանգության, հակամարտությունների ուսումնասիրության և Հարավային Կովկասի ժամանակակից պատմության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի նշանավոր հայ աշուղ և բանաստեղծ Սայաթ-Նովայի ստեղծագործական ժառանգությանը, նրա գրական ու երաժշտական արվեստի առանձնահատկություններին և Հարավային Կովկասի մշակութային միջավայրում ունեցած նշանակությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանաստեղծի քնարերգության թեմատիկ, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության վրա։ Նրա ստեղծագործություններում առանցքային տեղ են զբաղեցնում սերը, մարդկային զգացմունքները, գեղեցկության ընկալումը, հոգևոր ապրումները, բարոյական արժեքները և անհատի ներաշխարհը։ Քննության են առնվում բանաստեղծական պատկերների կառուցման եղանակները, փոխաբերությունների ու խորհրդանշական արտահայտությունների կիրառումը, ստեղծագործությունների երաժշտականությունը և աշուղական բանաստեղծությանը բնորոշ արտահայտչամիջոցները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բազմալեզու ստեղծագործական ժառանգությանը, քանի որ բանաստեղծը ստեղծագործել է հայերեն, վրացերեն և ադրբեջաներեն՝ արտացոլելով իր ժամանակաշրջանի բազմամշակութային միջավայրն ու տարբեր ժողովուրդների գրական և երաժշտական ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Դիտարկվում է նաև Թիֆլիսի մշակութային կյանքի ազդեցությունը նրա աշխարհայացքի և արվեստի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է բանաստեղծական խոսքի և երաժշտության միասնությունը, քանի որ աշուղական ավանդույթում ստեղծագործությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գրական տեքստ, այլև որպես երաժշտական կատարման մաս։ Ուսումնասիրվում են հեղինակի լեզվի ժողովրդական հիմքերը, պատկերավոր արտահայտությունները, հուզական ինտենսիվությունը և անհատական ոճը, որոնց շնորհիվ նրա ստեղծագործությունները առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայ քնարերգության պատմության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նրա կենսագրության հիմնական հանգամանքներին, արքունական միջավայրի հետ ունեցած կապերին, ստեղծագործական կյանքի տարբեր փուլերին և դրանց վերաբերյալ պահպանված պատմական ու գրական տեղեկություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի հետագա սերունդների կողմից նրա ժառանգության ընկալման և գնահատման ուսումնասիրությունը։ Նրա կերպարը և ստեղծագործությունները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հայ գրականության, երաժշտության, թատրոնի, կերպարվեստի և մշակութային հիշողության վրա՝ դառնալով բազմաթիվ գիտական ու գեղարվեստական մեկնաբանությունների առարկա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բանաստեղծի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն հայ գրականության պատմության, այլև աշուղական արվեստի, երաժշտագիտության, լեզվաբանության և հայ-վրացական ու տարածաշրջանային մշակութային կապերի համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, աշուղական պոեզիայի, երաժշտության պատմության և Հարավային Կովկասի մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Culture

Հրատարակությունը ներկայացնում է 2013 թվականի ընթացքում նշվող կարևոր և հիշարժան տարեթվերի, հոբելյանների ու նշանակալի իրադարձությունների հավաքածու՝ նախատեսված որպես տեղեկատվական և մշակութալուսավորչական նյութ։ Այն ներառում է պատմական իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարելիցների, գրականության, արվեստի, գիտության, հասարակական կյանքի և ազգային մշակույթի ոլորտում կարևոր ամսաթվերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նյութը կարող է ծառայել գրադարանավարներին, մանկավարժներին, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցներին և ընթերցողներին՝ թեմատիկ միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ, հիշատակի երեկոներ և կրթական ծրագրեր կազմակերպելու համար։ Հրատարակությունը նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը, մշակութային արժեքների տարածմանը և տարբեր ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձությունների ու անհատների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։