Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Technology

    Прочность и деформативность стен из монолитного бетона на природных пористых заполнителях с применением несъемной опалубки в виде стеклофибробетонных тонкостенных листов

    Այս աշխատանքը նվիրված է բնական ծակոտկեն լցանյութերի կիրառմամբ մոնոլիտ բետոնից պատրաստված պատերի ամրության և դեֆորմատիվության ուսումնասիրությանը, երբ կառուցման ընթացքում որպես չհանվող կաղապար օգտագործվում են ապակեթելաբետոնից պատրաստված բարակապատ թերթեր։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել նման պատերի աշխատանքի առանձնահատկությունները տարբեր բեռնվածությունների պայմաններում և պարզել, թե ինչպես են պատի կառուցվածքը, բետոնի բաղադրությունը, բնական ծակոտկեն լցանյութի հատկությունները և չհանվող կաղապարի նյութը ազդում կոնստրուկցիայի կրողունակության ու դեֆորմացիաների վրա։ Բնական ծակոտկեն լցանյութերով բետոնը կարող է հնարավորություն տալ նվազեցնել կոնստրուկցիայի սեփական զանգվածը՝ պահպանելով անհրաժեշտ շինարարական և մեխանիկական բնութագրերը, ինչն այն դարձնում է հետաքրքիր լուծում պատերի և այլ կրող կամ ինքնակրող տարրերի համար։ Միաժամանակ նման նյութերի օգտագործումը պահանջում է դրանց ամրության, դեֆորմատիվության և աշխատանքի առանձնահատկությունների մանրամասն ուսումնասիրություն։ Աշխատանքի առանձնահատկությունը ապակեթելաբետոնե բարակապատ թերթերի կիրառումն է որպես չհանվող կաղապար։ Այսպիսի համակարգում կաղապարը շինարարական աշխատանքների ավարտից հետո չի հեռացվում և կարող է դառնալ պատի կառուցվածքային համակարգի մշտական բաղադրիչ՝ միաժամանակ կատարելով ձևավորման, պաշտպանիչ և հնարավոր է նաև ամրապնդող գործառույթներ։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր է պարզել, թե ինչպես են մոնոլիտ բետոնի և ապակեթելաբետոնե թերթերի համատեղ աշխատանքը, դրանց միջև փոխազդեցությունը և բեռների փոխանցման մեխանիզմները ազդում ամբողջ կոնստրուկցիայի աշխատանքի վրա։ Ուսումնասիրվում են պատերի դեֆորմացիաները, ճաքերի առաջացման և զարգացման բնույթը, բեռնվածության աճի պայմաններում կոնստրուկցիայի վարքը, սահմանային վիճակների ձևավորումը և վերջնական քայքայման բնույթը։ Փորձարարական տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել պատերի իրական կրողունակությունը և համեմատել այն տեսական կամ հաշվարկային արժեքների հետ։ Կարևոր խնդիր է նաև այնպիսի հաշվարկային մեթոդների կատարելագործումը, որոնք թույլ կտան նախագծման փուլում ավելի ճշգրիտ կանխատեսել նման պատերի ամրությունն ու դեֆորմացիաները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ թեթևացված բետոնե կոնստրուկցիաների նախագծման, էներգաարդյունավետ շինարարության և նոր կառուցվածքային համակարգերի մշակման համար։ Ապակեթելաբետոնե չհանվող կաղապարի կիրառումը կարող է նաև նպաստել շինարարական գործընթացի տեխնոլոգիական պարզեցմանը՝ նվազեցնելով ավանդական կաղապարների տեղադրման և ապամոնտաժման հետ կապված աշխատանքները։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել կոնստրուկցիայի երկարաժամկետ աշխատանքի, խոնավության, ջերմաստիճանի փոփոխությունների և նյութերի համատեղ դեֆորմացիայի հետ կապված հարցերը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներներին, կոնստրուկտորներին, բետոնի տեխնոլոգներին, շինարարական նյութերի հետազոտողներին, նախագծող կազմակերպությունների մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է բնական ծակոտկեն լցանյութերով մոնոլիտ բետոնե պատերի և ապակեթելաբետոնե չհանվող բարակապատ կաղապարի համակցված համակարգի մեխանիկական վարքը՝ կենտրոնանալով ամրության, դեֆորմատիվության, ճաքակայունության և նախագծման համար անհրաժեշտ հաշվարկային գնահատականների վրա։

    Updated: 2026-09-14
    Прочность и деформативность стен из монолитного бетона на природных пористых заполнителях с применением несъемной опалубки в виде стеклофибробетонных тонкостенных листов
    Online

    Other Subjects

    Армяне в антропологическом и географическом отношении

    Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի մարդաբանական և աշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ֆիզիկական մարդաբանության, ազգագրության և պատմական աշխարհագրության պատկերացումների շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել հայ բնակչության տարածքային տեղաբաշխումը, տարբեր պատմաաշխարհագրական շրջաններում բնակության առանձնահատկությունները, բնակավայրերի ձևավորումը, ժողովրդագրական պատկերը և բնական միջավայրի հետ փոխհարաբերությունները։ Աշխարհագրական տեսանկյունից ուշադրություն կարող է հատկացվել Հայկական լեռնաշխարհի բնական պայմաններին, բնակչության տեղաբաշխման վրա լեռնային ռելիեֆի, կլիմայական առանձնահատկությունների, ջրային պաշարների և հաղորդակցության ուղիների ունեցած նշանակությանը, ինչպես նաև պատմական Հայաստանի տարբեր շրջաններում հայ բնակչության տարածմանը։ Մարդաբանական բաժնում կարող են ներկայացված լինել ժամանակի գիտական գրականությանը բնորոշ ֆիզիկական հատկանիշների նկարագրություններ, չափումներ և բնակչության խմբերի համեմատություններ։ Այդ նյութերը ժամանակակից տեսանկյունից անհրաժեշտ է մեկնաբանել պատմագիտական զգուշությամբ, քանի որ XIX և XX դարերի սկզբի ֆիզիկական մարդաբանության բազմաթիվ դասակարգումներ հիմնված էին այնպիսի տիպաբանական և ռասայական պատկերացումների վրա, որոնք ներկայիս մարդաբանության ու գենետիկայի շրջանակում համարվում են հնացած կամ գիտականորեն սահմանափակ։ Այդ պատճառով աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն հայերի վերաբերյալ հավաքված պատմական տվյալների, այլև մարդաբանական գիտելիքի զարգացման պատմության ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հնարավորություն տալ պարզելու, թե տվյալ ժամանակաշրջանի հետազոտողները ինչ չափանիշներով էին նկարագրում բնակչությանը, ինչպես էին կապում ֆիզիկական առանձնահատկությունները աշխարհագրական տարածքի հետ և ինչպիսի պատկերացումներ ունեին ժողովրդի ծագման ու պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև ազգագրական դիտարկումները՝ բնակչության կենցաղի, տնտեսական զբաղմունքների, բնակավայրերի տեսակների, տեղաշարժերի և տարածաշրջանային խմբերի վերաբերյալ։ Աշխարհագրական ու մարդաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս աշխատությունը դիտարկել որպես բազմաշերտ պատմական աղբյուր, սակայն դրա առանձին եզրահանգումները պահանջում են համեմատություն ժամանակակից մարդաբանական, հնագիտական, պատմական և բնակչության գենետիկայի ուսումնասիրությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, պատմական աշխարհագրության, ազգագրության և մարդաբանության պատմության համար՝ արտացոլելով ինչպես հայ բնակչության վերաբերյալ ժամանակաշրջանի գիտական տեղեկությունները, այնպես էլ այն մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնց միջոցով դրանք ուսումնասիրվել և դասակարգվել են։

    Updated: 2026-09-27
    Армяне в антропологическом и географическом отношении
    Online

    Agriculture

    Առևտրի ազատականացման ազդեցությունը Իրանի գյուղատնտեսության հատվածի աճի վրա

    Աշխատությունը նվիրված է արտաքին առևտրային սահմանափակումների մեղմացման և միջազգային շուկաների նկատմամբ տնտեսության բացության փոփոխության ազդեցության ուսումնասիրությանը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, ոլորտային աճի և մրցունակության տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում առևտրային քաղաքականության գործիքների՝ մաքսատուրքերի, ներմուծման սահմանափակումների, արտահանման պայմանների և այլ կարգավորումների փոփոխության ու գյուղատնտեսության հիմնական տնտեսական ցուցանիշների միջև կապերի բացահայտումն է։ Քննվում է, թե արտաքին առևտրի ավելի ազատ պայմանները ինչպես կարող են անդրադառնալ գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրության ծավալների, ներքին գների, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքի, արտադրողների եկամուտների, ներդրումային ակտիվության և ռեսուրսների բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ առևտրային բացության ազդեցությունը տարբեր ենթաճյուղերի և արտադրողների համար կարող է միատեսակ չլինել․ արտահանման ներուժ ունեցող արտադրությունները կարող են ստանալ արտաքին շուկաների ընդլայնման հնարավորություններ, մինչդեռ ներմուծման հետ անմիջական մրցակցության մեջ գտնվող արտադրողները կարող են բախվել նոր տնտեսական ճնշումների։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է գյուղատնտեսության առանձնահատուկ բնույթը՝ պայմանավորված բնական և կլիմայական գործոններով, ջրային ու հողային ռեսուրսների սահմանափակությամբ, արտադրության սեզոնայնությամբ և պարենային ապահովության նշանակությամբ։ Տնտեսական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել առևտրի բացության ցուցանիշների և ոլորտային աճի միջև վիճակագրական կապերը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով ներդրումները, զբաղվածությունը, արտադրողականությունը, կապիտալի կուտակումը և այլ մակրոտնտեսական գործոններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև միջազգային մրցակցության ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ արտաքին շուկաների հետ ինտեգրումը կարող է խթանել տեխնոլոգիական արդիականացումը և արտադրողականության բարձրացումը, սակայն դրա արդյունքները կախված են տնտեսության կառուցվածքից և տեղական արտադրողների հարմարվողական հնարավորություններից։ Աշխատությունը կարող է դիտարկել նաև պետական աջակցության և առևտրային քաղաքականության փոխհարաբերությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարելի է ոլորտի զարգացման նպատակները համադրել միջազգային տնտեսական կապերի ընդլայնման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է միջազգային առևտրի տեսության, ագրարային տնտեսագիտության և տնտեսաչափական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելու առևտրային քաղաքականության փոփոխությունների և գյուղատնտեսական ոլորտի երկարաժամկետ զարգացման միջև առկա տնտեսական փոխկապակցվածությունները։

    Updated: 2026-09-24
    Առևտրի ազատականացման ազդեցությունը Իրանի գյուղատնտեսության հատվածի աճի վրա
    Online

    Law

    Ինքնորոշման իրավունքի արդի հիմնահարցերը միջազգային իրավունքում

    Այս աշխատությունը նվիրված է միջազգային իրավունքում ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի ժամանակակից հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է ինքնորոշման իրավունքի ձևավորումն ու զարգացումը միջազգային իրավունքի համակարգում, դրա իրավական բնույթը, բովանդակությունը և միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների շարքում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ովքեր կարող են համարվել ինքնորոշման իրավունքի կրողներ, ինչ պայմաններում է այդ իրավունքը իրագործելի և ինչպիսի իրավական ձևերով կարող է դրսևորվել։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ինքնորոշման ներքին և արտաքին դրսևորումները, ժողովուրդների քաղաքական կարգավիճակի ազատ որոշման, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացման հնարավորությունները, ինչպես նաև պետության տարածքային ամբողջականության և ինքնիշխանության սկզբունքների հետ դրանց հարաբերակցությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև ինքնորոշման իրավունքի և անջատման հարցերի փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով այն իրավական ու քաղաքական մոտեցումները, որոնք ձևավորվել են միջազգային պրակտիկայում։ Քննության են առնվում միջազգային պայմանագրերը, ՄԱԿ-ի շրջանակներում ընդունված փաստաթղթերը, միջազգային դատարանների և այլ իրավասու մարմինների դիրքորոշումները, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի զարգացման ընթացքում առաջացած հակասական մոտեցումները։ Առանձին կարևորություն է տրվում այն խնդրին, թե ինչպես պետք է հավասարակշռվեն ինքնորոշման իրավունքը, տարածքային ամբողջականությունը, ուժի չկիրառման և պետությունների ներքին գործերին չմիջամտելու սկզբունքները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ինքնորոշման իրավունքի կիրառման ժամանակակից մարտահրավերները՝ կապված ազգային, էթնիկ և այլ խմբերի իրավունքների պաշտպանության, հակամարտությունների կարգավորման և միջազգային խաղաղության ու անվտանգության պահպանման հետ։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ինքնորոշման իրավունքի բարդ և բազմաշերտ բնույթը, դրա զարգացման միտումները և ժամանակակից միջազգային իրավունքում դրա իրացման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի մասնագետների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների, դիվանագետների, միջազգային հարաբերությունների ոլորտի մասնագետների և ժողովուրդների ինքնորոշման ու մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-08
    Ինքնորոշման իրավունքի արդի հիմնահարցերը միջազգային իրավունքում
    Online

    Pedagogy

    Դեռահաս դպրոցականներին ստեղծագործական գործունեության մղող դրդապատճառները դաստիարակության պայմաններում

    Գիրքը նվիրված է դեռահաս դպրոցականների ստեղծագործական գործունեության խթանմանն ուղղված դրդապատճառների ուսումնասիրությանը և դաստիարակության գործընթացում դրանց ձևավորման առանձնահատկություններին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են այն հոգեբանամանկավարժական գործոնները, որոնք ազդում են դեռահասների ստեղծագործական ներուժի բացահայտման, ինքնարտահայտման ձգտման և նոր գաղափարներ ստեղծելու կարողությունների զարգացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ստեղծագործական գործունեության դերը անձի ձևավորման գործընթացում, դեռահասների տարիքային առանձնահատկությունները, հետաքրքրությունների ձևավորման մեխանիզմները և ուսումնական ու դաստիարակչական միջավայրի ազդեցությունը նրանց ստեղծագործական ակտիվության վրա։ Գրքում ներկայացվում են ներքին և արտաքին դրդապատճառների տեսակները, ստեղծագործական նախաձեռնության խթանման պայմանները, ուսուցչի և ընտանիքի դերը, ինչպես նաև կրթական միջավայրի կազմակերպման արդյունավետ եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեթոդներին ու մանկավարժական մոտեցումներին, որոնք նպաստում են սովորողների ինքնուրույնության, երևակայության, քննադատական մտածողության և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը։ Աշխատությունը բացահայտում է դաստիարակության գործընթացում ստեղծագործական կարողությունների ձևավորման կարևորությունը՝ որպես անհատի սոցիալականացման և ինքնազարգացման կարևոր պայման։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ուսանողների, ինչպես նաև դեռահասների զարգացման և ստեղծագործական ներուժի բացահայտման խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-06
    Դեռահաս դպրոցականներին ստեղծագործական գործունեության մղող դրդապատճառները դաստիարակության պայմաններում
    Online

    History

    Հայաստանը ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրի համակարգում (1922-1991 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի տեղին և դերակատարությանը ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրում 1922–1991 թվականներին՝ ուսումնասիրելով հանրապետության արդյունաբերական, գիտատեխնիկական և տնտեսական ներուժի ներգրավումը համամիութենական պաշտպանական արտադրության համակարգում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանում արդյունաբերական ենթակառուցվածքների ձևավորման ու զարգացման գործընթացները, արտադրական ձեռնարկությունների մասնագիտացումը, գիտահետազոտական և նախագծային կազմակերպությունների գործունեությունը, ինչպես նաև հանրապետության կապերը ԽՍՀՄ այլ տնտեսական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեքենաշինության, էլեկտրոնիկայի, սարքաշինության, ճշգրիտ տեխնոլոգիաների և ռազմավարական նշանակություն ունեցող արտադրությունների զարգացմանը՝ դրանք դիտարկելով խորհրդային կենտրոնացված տնտեսության և արտադրական կոոպերացիայի համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են ռազմաարդյունաբերական համալիրի ձևավորման փուլերը, պետական տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը արտադրական հզորությունների տեղաբաշխման վրա և Հայաստանի գիտական ու մասնագիտական ներուժի օգտագործումը տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գիտության, բարձրագույն կրթության և արդյունաբերության փոխկապակցվածությանը, մասնագիտական կադրերի պատրաստմանը և գիտահետազոտական հաստատությունների մասնակցությանը տեխնիկական նորարարությունների զարգացման գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև ռազմաարդյունաբերական ոլորտի ազդեցությունները հանրապետության քաղաքաշինական, ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա, քանի որ խոշոր արտադրական կենտրոնների ստեղծումը նպաստում էր աշխատուժի կենտրոնացմանը և նոր մասնագիտական խմբերի ձևավորմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի արդյունաբերական համակարգի կախվածությունը համամիութենական մատակարարման ու արտադրական կապերից և հասկանալու, թե ինչպես էր հանրապետության տնտեսությունը ներառված ԽՍՀՄ միասնական արդյունաբերական կառուցվածքում։ Առանձին ուշադրության կարող են արժանանալ խորհրդային համակարգի վերջին տասնամյակների տեխնոլոգիական զարգացումները, տնտեսական դժվարությունները և այն փոփոխությունները, որոնք առաջացան ԽՍՀՄ կազմալուծման նախաշեմին ու դրանից հետո։ Աշխատությունն ունի կարևոր պատմագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի արդյունաբերական արդիականացման, գիտատեխնիկական զարգացման և ռազմաարդյունաբերական համակարգում ունեցած գործառույթների մասին։

    Updated: 2026-09-29
    Հայաստանը ԽՍՀՄ ռազմաարդյունաբերական համալիրի համակարգում (1922-1991 թթ.)