Վավերագրեր, գիրք 2․ Ավետիս քահանա․ ժամանակագրություն

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրության կրոնագիտական ուղղություններին և պատմական իրադարձությունների մեջ կրոնական գործոնի դերի վերլուծության տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում կրոնական ինքնության, ազգային պատկանելության, հասարակական հարաբերությունների և քաղաքական գործընթացների փոխազդեցությունն է՝ ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքին, որ կրոնական գործոնը պատմական վերլուծության մեջ չի կարող դիտարկվել մեկուսացված սոցիալական, էթնիկական, քաղաքական և գաղափարական պայմաններից։ Քննվում են կրոնական համայնքների կարգավիճակի, քրիստոնեական ինքնության, եկեղեցական հաստատությունների և հոգևոր մշակույթի նշանակությունը հայ բնակչության հասարակական կյանքի ու ինքնության պահպանման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն մեթոդաբանական հարցին, թե ինչպես կարելի է տարբերակել կրոնական շարժառիթները քաղաքական, ազգային և սոցիալական գործոններից՝ խուսափելով պատմական բարդ գործընթացները մեկ պատճառի վերագրելուց։ Ուսումնասիրվում են կրոնական հռետորաբանության, ինքնության սահմանազատման, կրոնափոխության, եկեղեցական կառույցների նկատմամբ քաղաքականության և հոգևոր-մշակութային ժառանգության ճակատագրի հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սկզբնաղբյուրների քննադատական օգտագործումը՝ եկեղեցական փաստաթղթերի, վկայությունների, հուշագրությունների, դիվանագիտական նյութերի և ժամանակաշրջանի այլ գրավոր աղբյուրների համադրման միջոցով։ Կրոնագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև ողբերգական պատմական փորձի հետագա ընկալումը կրոնական հիշողության, համայնքային ինքնության, հիշատակի ծեսերի և հոգևոր մշակույթի շրջանակներում։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր քրիստոնեական եկեղեցիների և կրոնական կազմակերպությունների արձագանքների ուսումնասիրման նշանակությանը՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական միջավայրի և աղբյուրագիտական սահմանափակումների համատեքստում։ Հետազոտությունը կարևորում է պատմագիտության, կրոնագիտության, աստվածաբանության, սոցիոլոգիայի և մշակութային հիշողության ուսումնասիրությունների միջև միջգիտակարգային կապը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակ ունի համակարգելու կրոնական բաղադրիչի ուսումնասիրման հիմնական խնդիրները և ցույց տալու, թե կրոնագիտական վերլուծությունը ինչպես կարող է լրացնել պատմական հետազոտությունը՝ նպաստելով ցեղասպանության պատճառների, հետևանքների, հիշողության և հայ հասարակության հոգևոր-մշակութային փորձառության առավել բազմակողմանի ըմբռնմանը։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների խոսքի լեզվաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց վերլուծության հիման վրա նախադպրոցական կրթական ծրագրերի մշակման գիտամեթոդական սկզբունքների հիմնավորմանը։ Դիտարկվում են երեխայի խոսքի ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունները, լեզվական կարողությունների տարիքային առանձնահատկությունները, բառապաշարի հարստացման, քերականական կառուցվածքների յուրացման և կապակցված խոսքի զարգացման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադպրոցականի խոսքի հնչյունաբանական, բառագիտական, ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական վերլուծությանը՝ որպես լեզվական զարգացման մակարդակի գնահատման կարևոր միջոցի։ Քննարկվում են երեխաների բանավոր խոսքի ուսումնասիրության մեթոդները, հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման պայմանները, խոսքային սխալների բնույթը և դրանց հաղթահարման մանկավարժական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում խոսքի զարգացման վրա ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասակակիցների հետ հաղորդակցության և դաստիարակի գործունեության ազդեցությանը։ Կարևորվում են լեզվաբանական հետազոտությունների արդյունքների կիրառումը կրթական ծրագրերի բովանդակության ընտրության, ուսուցման նպատակների սահմանման, տարիքին համապատասխան առաջադրանքների մշակման և խոսքի զարգացման արդյունավետ մեթոդների ներդրման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նախադպրոցական կրթության ծրագրերի գիտական հիմնավորվածության բարձրացմանը, երեխաների լեզվական և հաղորդակցական կարողությունների համակողմանի զարգացմանը, ինչպես նաև անհատական առանձնահատկությունները հաշվի առնող մանկավարժական մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական կրթության մասնագետների, մանկավարժների, լեզվաբանների, խոսքի զարգացման հետազոտողների, կրթական ծրագրեր մշակողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Law

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է մարդու իրավունքների զարգացման պատմատեսական և գործնական-կիրառական հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով ինչպես դրանց ձևավորման պատմական ընթացքը, այնպես էլ ժամանակակից իրավական համակարգերում դրանց իրականացման մեխանիզմները։ Դիտարկվում է մարդու իրավունքների գաղափարի էվոլյուցիան՝ սկսած բնական իրավունքի տեսություններից և լուսավորականության շրջանի փիլիսոփայական մոտեցումներից մինչև միջազգային իրավունքի ժամանակակից նորմատիվ համակարգերը, որոնք ամրագրվել են տարբեր կոնվենցիաներով և հռչակագրերով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հակասություններին, որոնք առաջանում են իրավունքների համընդհանուրության սկզբունքի և ազգային իրավական համակարգերի առանձնահատկությունների միջև, ինչպես նաև քննարկվում են մարդու իրավունքների պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների արդյունավետության խնդիրները՝ թե՛ ազգային դատարանների, թե՛ միջազգային կազմակերպությունների մակարդակում։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև գործնական կիրառման հիմնախնդիրները՝ կապված իրավունքների իրացման իրական հնարավորությունների, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների, քաղաքական գործոնների ազդեցության և իրավական մշակույթի զարգացման մակարդակի հետ։ Նշվում է, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության արդյունավետությունը մեծապես կախված է ոչ միայն իրավական նորմերի առկայությունից, այլ նաև դրանց իրականացման քաղաքական կամքից, հասարակական վերահսկողությունից և իրավագիտակցության մակարդակից, ինչի արդյունքում ձևավորվում է իրավունքների պաշտպանության համալիր և բազմաշերտ համակարգ։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է Կովկասում գործող հայկական հրատարակչական ընկերության կազմակերպական կառուցվածքը, նպատակները և գործունեության հիմնական սկզբունքները սահմանող կանոնադրական փաստաթուղթ, որը կարևոր աղբյուր է հայ գրահրատարակչության, հասարակական կազմակերպությունների և մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթի առանցքում ընկերության ստեղծման նպատակի, անդամակցության կարգի, կառավարման մարմինների, ֆինանսական միջոցների ձևավորման և հրատարակչական գործունեության կազմակերպման վերաբերյալ դրույթներն են։ Կանոնադրական կարգավորումները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչ սկզբունքներով էր նախատեսվում կազմակերպել հայերեն գրականության հրատարակությունը և տարածումը, ինչպես նաև ինչ դեր էր վերապահվում հասարակական նախաձեռնությանը կրթության և մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընկերության անդամների իրավունքներին ու պարտականություններին, ընդհանուր ժողովների կազմակերպմանը, ղեկավար մարմինների ընտրությանը և նրանց իրավասությունների սահմանմանը։ Քննվում են նաև կազմակերպության նյութական հիմքերի ձևավորման հնարավոր աղբյուրները, անդամավճարների, նվիրատվությունների և հրատարակչական գործունեությունից ստացվող միջոցների տնօրինման ընդհանուր սկզբունքները։ Փաստաթուղթը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում այն մասին, թե ինչպես էր հրատարակչական գործունեությունը կազմակերպական առումով կապվում հասարակական և մշակութային նպատակների հետ։ Գրքերի և այլ տպագիր նյութերի հրատարակությունն ու տարածումը դիտարկվում էին որպես ընթերցանության խթանման, կրթության տարածման, գրական կյանքի ակտիվացման և հայալեզու մշակութային միջավայրի պահպանման միջոցներ։ Կանոնադրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև հրատարակչական ընկերության ներքին կառավարման մշակույթը, որոշումների ընդունման ընթացակարգերը և ֆինանսական հաշվետվողականության սկզբունքները։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում իրավական պատմության տեսանկյունից ևս, քանի որ արտացոլում է հասարակական կազմակերպությունների գործունեության կարգավորման տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ ձևերը։ Միաժամանակ փաստաթուղթը կարող է օգտագործվել հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչպիսի ինստիտուցիոնալ կառույցների միջոցով էր կազմակերպվում հրատարակչական աշխատանքը Կովկասի հայկական միջավայրում։ Ընդհանուր առմամբ այն արժեքավոր պատմական սկզբնաղբյուր է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական հրատարակչական նախաձեռնությունների կազմակերպական, հասարակական և մշակութային հիմքերը։

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1974 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով պատմական, մշակութային, գիտական, գրական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններ ու տարեդարձեր։ Նյութը նախատեսված է որպես տեղեկատու աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր ամսաթվերի, պատմական իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցների և տարբեր բնագավառներում նշանակալի դեպքերի վերաբերյալ։ Յուրաքանչյուր ամսվա համար տեղեկությունները դասավորված են ժամանակագրական սկզբունքով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ ամսաթվի որոնումն ու համապատասխան տեղեկատվության օգտագործումը։ Հրատարակությունը կարող է ներառել ինչպես Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմությանն ու մշակույթին առնչվող տարեթվեր, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, գիտության, գրականության, արվեստի և հասարակական կյանքի կարևոր իրադարձություններ։ Նման օրացույցը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ գրադարանների, դպրոցների, մշակութային հաստատությունների, դասախոսների, ուսուցիչների և միջոցառումների կազմակերպիչների համար՝ օգնելով նախապատրաստել տարեդարձերին, հիշատակի օրերին և պատմական իրադարձություններին նվիրված միջոցառումներ։ Միաժամանակ այն արժեքավոր տեղեկատու նյութ է ընթերցողների և հետազոտողների համար, ովքեր անհրաժեշտություն ունեն որոշակի ժամանակաշրջանի նշանակալի ամսաթվերի վերաբերյալ արագ և համակարգված տեղեկություններ ստանալու։ Հրատարակության կառուցվածքն ու ժամանակագրական դասավորությունը այն դարձնում են հարմար օգտագործման համար ինչպես ամենօրյա տեղեկատու աշխատանքում, այնպես էլ կրթական, մշակութային և գրադարանային գործունեության ընթացքում։

Other Subjects

Սուրճ և Կակաո հանդիսանում են աշխարհում լայն տարածում ունեցող երկու խմիչք, որոնք ունեն ինչպես սննդային, այնպես էլ մշակութային մեծ նշանակություն։ Սուրճը պատրաստվում է բոված և աղացած սուրճի հատիկներից և հայտնի է իր խթանող ազդեցությամբ՝ շնորհիվ կոֆեինի, որը բարձրացնում է զգոնությունը և նվազեցնում հոգնածության զգացումը, իսկ դրա օգտագործումը տարբեր երկրներում ձևավորել է յուրահատուկ սուրճի մշակույթ՝ սկսած առավոտյան արագ ըմպումից մինչև բարդ արարողակարգային սրճարանային ավանդույթներ։ Կակաոն, իր հերթին, ստացվում է կակաոյի ծառի հատիկներից և հանդիսանում է շոկոլադի հիմնական հիմքը, այն ունի ավելի մեղմ խթանող ազդեցություն և հարուստ է հակաօքսիդանտներով, իսկ պատմականորեն կակաոն օգտագործվել է թե՛ որպես խմիչք, թե՛ որպես արժեքավոր փոխանակման միջոց հին քաղաքակրթություններում։ Այս երկու մթերքները հաճախ համադրվում են նաև սննդային արտադրանքներում՝ ստեղծելով շոկոլադային ըմպելիքներ և դեսերտներ, և այսօր երկուսն էլ կարևոր դեր ունեն համաշխարհային սննդային արդյունաբերության և առօրյա մշակույթի մեջ։