Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Функционально-грамматические средства выражения категории определенности/неопределенности (на материале неопределенных и определительных местоимений
Աշխատությունը նվիրված է որոշակիության և անորոշության քերականական-գործառական կատեգորիայի արտահայտման միջոցների ուսումնասիրությանը՝ անորոշ և որոշյալ իմաստ ունեցող դերանունների լեզվական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են լեզվում ձևավորվում և փոխանցվում առարկայի, անձի կամ երևույթի որոշակիության և անորոշության իմաստները, ինչ քերականական ու գործառական միջոցներ են մասնակցում այդ իմաստների արտահայտմանը և ինչ պայմաններում է ընտրվում տվյալ լեզվական ձևը։ Աշխատության կենտրոնում դերանունների այն խմբերն են, որոնք կարող են մատնանշել ոչ հստակ, չորոշված կամ ընդհանուր կերպով ներկայացվող առարկաներ և անձինք, ինչպես նաև որոշակիորեն առանձնացված ու նույնականացված referent-ներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դերանունների ձևաբանական կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները, շարահյուսական գործառույթները և խոսքային միջավայրում դրանց կիրառության օրինաչափությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ որոշակիության կամ անորոշության իմաստը միշտ չէ, որ պայմանավորված է միայն առանձին բառի բառարանային նշանակությամբ․ այն կարող է ձևավորվել նաև նախադասության կառուցվածքի, համատեքստի, խոսողի և ունկնդրի միջև ընդհանուր գիտելիքի, ինչպես նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ դերանունների գործածությանը տարբեր խոսքային իրավիճակներում՝ դրանց միջոցով նոր տեղեկատվության ներմուծմանը, արդեն հայտնի տեղեկատվության մատնանշմանը, առարկայի առանձնացմանը կամ դրա անորոշ թողնելուն։ Կարևոր է նաև դերանունների կապը տեքստային համատեքստի հետ, քանի որ դրանց իմաստը հաճախ բացահայտվում է նախադասությունների միջև հարաբերությունների և խոսքային ամբողջության շրջանակում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել որոշակիության և անորոշության իմաստային նրբերանգները, դրանց փոխակերպումները և սահմանային դեպքերը, երբ նույն լեզվական ձևը տարբեր համատեքստերում կարող է ունենալ տարբեր գործառական մեկնաբանություն։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրել ձևաբանական, շարահյուսական, իմաստաբանական և պրագմատիկ վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ որոշակիություն/անորոշություն հակադրությունը կարևոր դեր ունի տեղեկատվության կազմակերպման և հաղորդակցական իմաստի ձևավորման գործում։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու, թե ինչպես է լեզուն տարբերակում արդեն հայտնի և նոր, նույնականացված և չնույնականացված, կոնկրետ և ոչ կոնկրետ տեղեկատվությունը։ Արդյունքները կարող են օգտակար լինել ընդհանուր և տեսական քերականության, ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության, պրագմատիկայի և տեքստի լեզվաբանության ուսումնասիրությունների համար։ Դրանք կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նաև լեզվի դասավանդման, թարգմանության և լեզվաբանական բառարանների ու ուսումնական նյութերի կազմման ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է որոշակիության և անորոշության իմաստների ձևավորման ու արտահայտման գործառական-քերականական մեխանիզմները՝ կենտրոնանալով դերանունների համակարգի վրա և ցույց տալով, թե ինչպես են դրանց ձևաբանական, շարահյուսական և հաղորդակցական հատկությունները մասնակցում խոսքում տվյալ կատեգորիայի իմաստային դրսևորմանը։
Updated: 2026-09-15
Linguistics
Արևելահայերենի և արևմտահայերենի բառապաշարային առանձնահատկությունները (զուգադրական քննություն)
Ուսումնասիրությունը նվիրված է արևելահայերենի և արևմտահայերենի բառապաշարային առանձնահատկությունների համակողմանի զուգադրական քննությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկու գրական տարբերակների բառային կազմի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դրանց ձևավորման պատմական հիմքերը և ժամանակակից գործածության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են բառերի իմաստային, ձևաբանական, ծագումնաբանական և գործածական տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ նույն բառը երկու տարբերակներում կարող է ունենալ տարբեր նշանակություն, ոճական երանգ կամ կիրառության շրջանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի շերտերին, փոխառություններին, բարբառային և հնացած բառերին, նորաբանություններին ու տարբեր պատմամշակութային միջավայրերի ազդեցությամբ ձևավորված բառային առանձնահատկություններին։ Զուգադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու, թե ինչպես են արևելահայերենն ու արևմտահայերենը, պահպանելով հայերենի ընդհանուր բառապաշարային հիմքը, զարգացել տարբեր պատմական և սոցիալ-մշակութային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայերենի երկու գրական տարբերակների փոխհարաբերությունների, դրանց փոխազդեցության և բառապաշարային հարստության գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բառագետների, հայոց լեզվի և գրականության մասնագետների, թարգմանիչների, խմբագիրների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է հայերենի երկու գրական տարբերակների առանձնահատկությունները համեմատական եղանակով ուսումնասիրելու, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները համակարգելու և հայոց լեզվի բառապաշարային զարգացման օրինաչափություններն ավելի խորությամբ հասկանալու համար։
Updated: 2026-09-11
Other Subjects
Վարելահողերի հողաշինարարական կազմակերպման մեթոդների կատարելագործումը ՀՀ Արմավիրի մարզի օրինակով
Գյուղատնտեսական գիտությունների, հողաշինարարության և հողային ռեսուրսների կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի օրինակով վարելահողերի հողաշինարարական կազմակերպման մեթոդների կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական նշանակության հողերի տարածքային կազմակերպման սկզբունքները, հողօգտագործման կառուցվածքը և վարելահողերի արդյունավետ շահագործման վրա ազդող բնական, տնտեսական ու կազմակերպական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արմավիրի մարզի հողային ֆոնդի առանձնահատկություններին, վարելահողերի տեղաբաշխմանը, հողակտորների չափերին, սահմաններին և դրանց տարածական կազմակերպման խնդիրներին։ Վերլուծվում են հողերի մասնատվածության, հողակտորների անհարմար երկրաչափական ձևերի, ոռոգման ենթակառուցվածքների և գյուղատնտեսական ճանապարհների ազդեցությունները հողօգտագործման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են հողամասերի համախմբման, հողային տարածքների վերակազմակերպման, ցանքաշրջանառությունների տեղաբաշխման և արտադրական տարածքների օպտիմալացման հնարավոր մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել հողաշինարարական նախագծման, կադաստրային տվյալների վերլուծության, քարտեզագրության և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հողերի բերրիության պահպանման, ոռոգման ջրի արդյունավետ օգտագործման, հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման և գյուղատնտեսական արտադրության տարածքային կազմակերպման փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում է հողաշինարարական լուծումների տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով մշակության ծախսերը, տեխնիկայի օգտագործման պայմանները և հողային ռեսուրսների արտադրողականությունը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Արմավիրի մարզում վարելահողերի օգտագործման տարածքային կառուցվածքի կատարելագործմանը, հողաշինարարական նախագծերի գիտական հիմնավորմանը և գյուղատնտեսական հողերի կայուն կառավարման մեխանիզմների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հողաշինարարության, հողային կադաստրի, ագրոնոմիայի, գյուղատնտեսական հողօգտագործման և տարածքային պլանավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-10
Biology
Հողերի ֆերմենտների ակտիվությունը որպես հողերի կուլտուրականացման աստիճանի ցուցանիշ
Աշխատությունը նվիրված է հողային միջավայրում ընթացող կենսաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և ֆերմենտային ակտիվության՝ որպես հողի մշակվածության, կենսաբանական վիճակի ու բերրիության գնահատման ցուցանիշի կիրառման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողում առկա ֆերմենտների գործունեությունն է, որոնք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը, հումուսի ձևավորման գործընթացներին և բույսերի սննդառության համար կարևոր տարրերի կենսաերկրաքիմիական շրջանառությանը։ Քննվում է տարբեր ֆերմենտային համակարգերի ակտիվության կապը հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով գնահատել, թե գյուղատնտեսական օգտագործման և հողի մշակման տարբեր պայմաններն ինչպես են անդրադառնում հողային կենսաբանական գործընթացների ինտենսիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հողի օրգանական նյութի պարունակության, խոնավության, թթվայնության, սննդատարրերի առկայության և մանրէաբանական ակտիվության ու ֆերմենտների գործունեության փոխկապակցվածությանը։ Հողերի կուլտուրականացումը դիտարկվում է որպես երկարատև ագրոտեխնիկական ազդեցությունների արդյունքում հողի հատկությունների նպատակային փոփոխության գործընթաց, որի ընթացքում կարող են փոխվել ինչպես բերրիության ցուցանիշները, այնպես էլ կենսաբանական ակտիվության մակարդակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աստիճանի մշակվածություն ունեցող հողերի ֆերմենտային ցուցանիշները՝ պարզելու դրանց տեղեկատվական արժեքը հողի ընդհանուր վիճակի գնահատման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում այն գաղափարը, որ կենսաքիմիական ցուցանիշները կարող են լրացնել հողի գնահատման ավանդական ֆիզիկաքիմիական չափորոշիչները՝ ավելի ամբողջական պատկերացում տալով հողային համակարգում ընթացող կենդանի գործընթացների մասին։ Ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հողերի երկարատև գյուղատնտեսական օգտագործման հետևանքների, բերրիության փոփոխությունների և մշակման արդյունավետության գնահատման համար։ Միաժամանակ դիտարկվում է նման կենսաբանական ցուցանիշների կիրառելիությունը հողերի համեմատական բնութագրման և դրանց վիճակի մոնիթորինգի ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոքիմիայի, հողի կենսաքիմիայի և հողային մանրէաբանության մոտեցումները՝ ֆերմենտային ակտիվությունը դիտարկելով որպես հողի մշակվածության ու կենսաբանական բերրիության գնահատման կարևոր ցուցանիշ։
Updated: 2026-09-23
Linguistics
Ռուսերենի սոմատիկ դարձվածքների լեզվամշակութային և իմաստակառուցվածքային ոլորտների ուսումնասիրությունը հայերենի զուգադրությամբ
Աշխատությունը նվիրված է ռուսերենի սոմատիկ դարձվածքների լեզվամշակութային և իմաստակառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք համադրելով հայերենի համապատասխան դարձվածքային միավորների հետ։ Հեղինակը վերլուծում է մարդու մարմնի մասերի անվանումների հիման վրա կազմված դարձվածքների իմաստային կառուցվածքը, փոխաբերական կիրառությունները, լեզվական գործառույթները և մշակութային բովանդակությունը՝ բացահայտելով երկու լեզուներում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Քննարկվում են դարձվածքների ձևավորման սկզբունքները, դրանց իմաստային դասակարգումը, ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները, խորհրդանշական նշանակությունները և լեզվական աշխարհընկալման արտահայտման միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դարձվածաբանական միավորների թարգմանության, համարժեքության, միջմշակութային հաղորդակցության և լեզվամշակութային համեմատության խնդիրներին՝ ներկայացնելով դրանց կիրառական նշանակությունը լեզվի ուսուցման, թարգմանագիտության և լեզվաբանական հետազոտությունների համար։ Հետազոտությունը համադրում է տեսական և գործնական մոտեցումները՝ նպաստելով ռուսերենի և հայերենի դարձվածաբանական համակարգերի, ազգային մտածողության և մշակութային ինքնատիպության առավել խորքային ընկալմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, թարգմանիչների, ռուսաց լեզվի և հայոց լեզվի դասախոսների, ուսանողների, հետազոտողների և համեմատական լեզվաբանությամբ ու լեզվամշակութաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-14
Medicine
Воздействие ортодонтического лечениия сагиттальных аномалий окклюзии на эстетические параметры на эстетические параметры нижней трети мягкотканного профиля лица в подростковом периоде
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սագիտալ օկլյուզիոն անոմալիաների օրթոդոնտիկ բուժման ազդեցությանը դեմքի փափուկ հյուսվածքների ստորին երրորդի էսթետիկ պարամետրերի վրա դեռահասության շրջանում՝ ընդգծելով ինչպես ֆունկցիոնալ, այնպես էլ էսթետիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը աճող օրգանիզմում։ Նյութում վերլուծվում են սագիտալ անոմալիաների տարբեր ձևերը՝ դաս II և դաս III հարաբերակցություններ, և դրանց ազդեցությունը ծնոտների դիրքի, կծվածքի հավասարակշռության և դեմքի պրոֆիլի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրթոդոնտիկ միջամտությունների՝ բրեկետային համակարգերի, ֆունկցիոնալ ապարատների և աճի մոդիֆիկացիայի մեթոդների ազդեցությանը փափուկ հյուսվածքների փոփոխությունների վրա՝ ներառյալ շրթունքների դիրքը, կզակի պրոյեկցիան և նասոլաբիալ անկյան փոփոխությունները։ Քննարկվում են նաև կլինիկական գնահատման մեթոդները՝ ֆոտոցեֆալոմետրիկ անալիզ, 3D պատկերագրություն և դինամիկ մոդելավորում, որոնք թույլ են տալիս օբյեկտիվորեն գնահատել բուժման էսթետիկ արդյունքները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ դեռահասության շրջանում իրականացվող օրթոդոնտիկ բուժումը կարող է զգալիորեն բարելավել ոչ միայն կծվածքային ֆունկցիան, այլև դեմքի էսթետիկ հավասարակշռությունը՝ ապահովելով կայուն և կանխատեսելի արդյունքներ աճի փուլում։
Updated: 2026-09-10