Զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների արդի վիճակը և զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում

Agriculture

Աշխատանքը նվիրված է Իրանում ընկուզազգիների ընտանիքին պատկանող մշակաբույսերի համեմատական առավելությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, արտադրական նշանակությունը, մշակության պայմանները և տնտեսական արժեքը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր ընկուզավոր մշակաբույսերի համադրական գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե Իրանի տարբեր բնական և կլիմայական գոտիներում որ տեսակներն են առավել հարմար մշակության, բարձր բերքատվության, արտադրանքի որակի և տնտեսական արդյունավետության տեսանկյունից։ Իրանը ընկուզավոր մշակաբույսերի մշակության համար հետաքրքիր տարածաշրջան է իր բազմազան կլիմայական պայմանների, լեռնային և հարթավայրային գոտիների, հողի տարբեր տեսակների և գյուղատնտեսական ավանդույթների շնորհիվ։ Ընկուզազգիների ընտանիքի մշակաբույսերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում ինչպես սննդային, այնպես էլ գյուղատնտեսական տնտեսության մեջ, քանի որ դրանց պտուղները հարուստ են ճարպերով, սպիտակուցներով, հանքային նյութերով և այլ արժեքավոր բաղադրիչներով։ Համեմատական ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել մշակաբույսերի բերքատվությունը, պտղի չափն ու որակը, յուղայնությունը, ծառերի դիմադրողականությունը շրջակա միջավայրի պայմաններին, երաշտի նկատմամբ կայունությունը, ցրտադիմացկունությունը, հիվանդությունների և վնասատուների նկատմամբ դիմադրությունը, ինչպես նաև մշակության և բերքահավաքի հետ կապված ծախսերը։ Իրանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների սահմանափակության խնդիրը, ուստի մշակաբույսերի համեմատական առավելությունների գնահատման կարևոր չափանիշներից մեկը կարող է լինել ջրի օգտագործման արդյունավետությունը։ Այն տեսակները և սորտերը, որոնք կարողանում են հարաբերականորեն քիչ ջրային ռեսուրսների պայմաններում պահպանել բավարար բերքատվություն և արտադրանքի բարձր որակ, առավել հեռանկարային են չոր և կիսաչոր գյուղատնտեսական տարածքների համար։ Միաժամանակ լեռնային շրջանների համար կարևոր են ձմեռային ցածր ջերմաստիճաններին դիմադրությունը, ծաղկման ժամանակահատվածի առանձնահատկությունները և ուշ գարնանային ցրտահարությունների նկատմամբ զգայունությունը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև արտադրանքի շուկայական արժեքի համեմատությունը։ Ընկուզավոր մշակաբույսերի տնտեսական առավելությունը պայմանավորված է ոչ միայն մեկ միավոր տարածքից ստացվող բերքի քանակով, այլև պտղի որակով, շուկայական պահանջարկով, պահպանման հնարավորություններով, վերամշակման պոտենցիալով և արտահանման հնարավորություններով։ Այդ պատճառով բարձրարժեք և որակյալ պտուղ տվող մշակաբույսերը կարող են ունենալ առավելություն նույնիսկ այն դեպքում, երբ դրանց ֆիզիկական բերքատվությունը համեմատաբար ցածր է։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ընկուզազգիների մշակության ագրոտեխնիկական առանձնահատկություններին՝ տնկման խտությանը, ոռոգմանը, էտին, սնուցմանը, հողի մշակությանը և բերքահավաքի կազմակերպմանը։ Այս գործոնների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոչ միայն առանձին տեսակների կենսաբանական առավելությունները, այլև դրանց իրական արտադրական արդյունավետությունը Իրանի տարբեր տարածաշրջաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ այն գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար, որոնք զբաղվում են ընկուզավոր մշակաբույսերի արտադրությամբ և ձգտում են ընտրել տվյալ տարածքի բնական պայմաններին առավել համապատասխան տեսակներ ու սորտեր։ Միաժամանակ թեման կարևոր է գյուղատնտեսական քաղաքականության և տարածաշրջանային զարգացման տեսանկյունից, քանի որ բարձրարժեք բազմամյա մշակաբույսերի արդյունավետ արտադրությունը կարող է նպաստել գյուղական բնակավայրերի տնտեսական ակտիվությանը, գյուղատնտեսական եկամուտների ավելացմանը և արտահանման ներուժի ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել Իրանում ընկուզազգիների տարբեր մշակաբույսերի առավելություններն ու սահմանափակումները և դրանց համեմատական գնահատման միջոցով հիմնավորել այն տեսակների ընտրությունը, որոնք առավել նպատակահարմար են երկրի տարբեր ագրոկլիմայական պայմաններում կայուն, արդյունավետ և տնտեսապես շահավետ արտադրության համար։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միջազգային լիզինգի ներդրման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է միջազգային լիզինգը որպես արտաքին ֆինանսավորման և ներդրումային գործունեության ժամանակակից գործիք, որի միջոցով կազմակերպությունները հնարավորություն են ստանում ձեռք բերել անհրաժեշտ մեքենաներ, սարքավորումներ, տրանսպորտային միջոցներ և արտադրական այլ ակտիվներ՝ առանց դրանց ամբողջ արժեքը միանգամից վճարելու։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են միջազգային լիզինգի տնտեսական էությունը, տեսակները, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և ֆինանսավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրա առավելություններն ու հնարավոր ռիսկերը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են խոչընդոտել միջազգային լիզինգի տարածմանը, այդ թվում՝ օրենսդրական և հարկային կարգավորման առանձնահատկություններին, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակին, արժութային և տոկոսադրույքային ռիսկերին, լիզինգային գործարքների ապահովման խնդիրներին և միջազգային ֆինանսական կառույցների հետ համագործակցության հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև լիզինգի և ավանդական վարկավորման համեմատությանը՝ բացահայտելով դրանց ֆինանսական, հարկային և կազմակերպական տարբերությունները և որոշելով այն իրավիճակները, որոնցում միջազգային լիզինգը կարող է առավել արդյունավետ ֆինանսավորման աղբյուր հանդիսանալ։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա համադրումը Հայաստանի տնտեսական ու իրավական միջավայրի հետ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել լիզինգային շուկայի ընդլայնմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային լիզինգի հնարավոր ազդեցության գնահատումը ներդրումների ակտիվացման, արտադրության տեխնիկական վերազինման, փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի զարգացման հիմնական սահմանափակումները և մշակելու առաջարկություններ՝ ուղղված իրավական կարգավորման կատարելագործմանը, լիզինգային ծառայությունների հասանելիության բարձրացմանը, ռիսկերի արդյունավետ կառավարմանը և միջազգային ֆինանսավորման նոր հնարավորությունների ներգրավմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական կառավարման մարմինների, ֆինանսական կազմակերպությունների, լիզինգային ընկերությունների և ձեռնարկությունների համար՝ միջազգային լիզինգի կիրառման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորման և Հայաստանի ներդրումային միջավայրի զարգացման տեսանկյունից։

History

Աշխատությունը նվիրված է Ատրպատականի հայության պատմական, սոցիալական, մշակութային և ազգային կյանքի ուսումնասիրությանը XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբ ընկած ժամանակահատվածում։ Ներկայացվում են տարածաշրջանի հայկական համայնքների ձևավորումը, բնակչության տեղաբաշխումը, տնտեսական գործունեությունը, կրթական և եկեղեցական կառույցների դերը, ինչպես նաև հասարակական ու քաղաքական կյանքում տեղի ունեցած զարգացումները։ Վերլուծվում են ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը հայ համայնքի վրա, ազգային ինքնության պահպանման գործընթացները, մշակութային ժառանգության պահպանման ջանքերը և համայնքային կազմակերպությունների գործունեությունը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է Ատրպատականի հայության ունեցած նշանակությունը տարածաշրջանի պատմության մեջ՝ ներկայացնելով համայնքի դիմակայության, զարգացման և ազգային արժեքների պահպանման առանձնահատկությունները բարդ պատմական պայմաններում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կարճաժամկետ ժամանակահատվածում տնտեսական աճի խթանման և մակրոտնտեսական կայունության պահպանման խնդիրների համատեղ ուսումնասիրմանը՝ օպտիմալ կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական քաղաքականության այնպիսի տարբերակների ընտրությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս սահմանափակ ժամանակահատվածում ապահովել արտադրության և եկամուտների աճ՝ միաժամանակ վերահսկելով գնաճը, զբաղվածության փոփոխությունները, պետական ֆինանսների հավասարակշռությունը և տնտեսության այլ կարևոր ցուցանիշները։ Տնտեսությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերից կազմված դինամիկական համակարգ, որտեղ մեկ ցուցանիշի փոփոխությունը կարող է անմիջական կամ անուղղակի ազդեցություն ունենալ մյուսների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական քաղաքականության նպատակների միջև հնարավոր հակասություններին, քանի որ արտադրության արագ ընդլայնմանը նպաստող միջոցառումները որոշ պայմաններում կարող են ուղեկցվել գների աճով, բյուջետային անհավասարակշռությամբ կամ այլ կարճաժամկետ խնդիրներով։ Օպտիմալ կառավարման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սահմանել նպատակային չափանիշներ, սահմանափակումներ և կառավարվող փոփոխականներ՝ դրանց հիման վրա ընտրելով տնտեսական համակարգի առավել նպատակահարմար զարգացման ուղին։ Քննվում են հարկաբյուջետային և դրամավարկային գործիքների հնարավոր փոխազդեցությունները, ներդրումների, սպառման, պետական ծախսերի, տոկոսադրույքների և համախառն պահանջարկի փոփոխությունների ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր կառավարչական որոշումների հավանական հետևանքները և համեմատել այլընտրանքային սցենարները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դինամիկական օպտիմալացման, կանխատեսման, սցենարային վերլուծության և քանակական գնահատման մեթոդներ՝ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Միաժամանակ կարևորվում է անորոշության և արտաքին ցնցումների հաշվառումը, քանի որ կարճաժամկետ տնտեսական զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել ֆինանսական շուկաների, արտաքին առևտրի, պահանջարկի և այլ գործոնների փոփոխություններից։ Տնտեսական կայունությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես աճի բացակայություն, այլ որպես այնպիսի վիճակ, որի պայմաններում աճի գործընթացը չի առաջացնում մակրոտնտեսական հիմնական հավասարակշռությունների կտրուկ խախտումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, օպտիմալ կառավարման տեսության և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ կարճաժամկետ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետ որոշումների ձևավորման և աճի ու կայունության միջև հավասարակշռության ապահովման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է միջնադարյան հայ պատմագրության կարևոր երկու աղբյուրների՝ History of the House of Artsruni և Անանունի պատմական երկերի գեղարվեստական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով պատմության և գրականության սահմանային բնույթը այդ ստեղծագործություններում։ Հետազոտության մեջ պատմագրական տեքստերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես փաստական տեղեկատվության կրողներ, այլև որպես գեղարվեստական ձևավորման տարրեր պարունակող կառուցվածքներ, որտեղ պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են պատկերավոր լեզվով, խորհրդանշական մտածողությամբ և գաղափարական մեկնաբանությամբ։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ Թովմա Արծրունու պատմագրության մեջ նկատելի է բարձր ոճական մշակվածություն, էպիկական ընդգծվածություն և հերոսականության շեշտադրում, որտեղ պատմական անձինք հաճախ ներկայացվում են որպես բարոյական և քաղաքական իդեալների կրողներ։ Անանունի երկերում, հակառակը, ավելի ընդգծված է պարզ շարադրանքը, սակայն նույնիսկ այստեղ առկա են գեղարվեստականացման տարրեր՝ դիպաշարային կառուցվածք, դրամատիկ իրավիճակների ընդգծում և լեզվական արտահայտչական միջոցների կիրառություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական ժամանակի ընկալման առանձնահատկություններին, որտեղ իրադարձությունները հաճախ ներկայացվում են ոչ թե խիստ ժամանակագրական հաջորդականությամբ, այլ գաղափարական և իմաստային կապերով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ միջնադարյան հայ պատմագրությունը միաժամանակ կատարում է և՛ փաստագրական, և՛ գեղարվեստական գործառույթ, իսկ նշված հեղինակների երկերը հանդիսանում են այդ երկակիության վառ օրինակներ՝ ձևավորելով պատմության ընկալման յուրահատուկ գրական մոդել։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է ընդհանուր անզգայացման սկզբնական փուլում գլխուղեղի կենսաէլեկտրական ակտիվության և սրտի ռիթմի փոփոխականության դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ երկու անզգայացնող դեղամիջոցների համակցված կիրառման պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում կենտրոնական և վեգետատիվ նյարդային համակարգերի ֆունկցիոնալ արձագանքների փոխկապակցված գնահատումն է, ինչը հնարավորություն է տալիս բնութագրել օրգանիզմում անզգայացման ձևավորման ընթացքում տեղի ունեցող նեյրոֆիզիոլոգիական և սրտանոթային փոփոխությունները։ Գլխուղեղի կենսաէլեկտրական ակտիվությունը դիտարկվում է որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի կարևոր ցուցանիշ, որի փոփոխությունների վերլուծությունը կարող է արտացոլել գիտակցության մակարդակի, նյարդային ցանցերի ակտիվության և անզգայացման խորության հետ կապված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիկ ռիթմերի հարաբերակցության և դրանց ժամանակային փոփոխությունների գնահատմանը։ Սրտի ռիթմի փոփոխականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բնութագրել վեգետատիվ կարգավորման առանձնահատկությունները և սիմպաթիկ ու պարասիմպաթիկ ազդեցությունների հարաբերակցության փոփոխությունները։ Երկու ցուցանիշների համատեղ դիտարկումը կարևոր է, քանի որ անզգայացման ընթացքում կենտրոնական նյարդային համակարգի փոփոխությունները կարող են ուղեկցվել սրտանոթային կարգավորման վերակազմավորմամբ։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում է ցուցանիշների դինամիկան մինչև անզգայացման մեկնարկը և դրա ձևավորման տարբեր փուլերում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բնորոշ ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և դրանց ժամանակային փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում անհատական արձագանքների տարբերություններին, քանի որ անզգայացնող միջոցների նկատմամբ նյարդային և սրտանոթային համակարգերի արձագանքը կարող է պայմանավորված լինել մի շարք ֆիզիոլոգիական ու կլինիկական գործոններով։ Կարևորվում է նաև ոչ ինվազիվ ֆունկցիոնալ մոնիթորինգի նշանակությունը՝ որպես անզգայացման ընթացքում օրգանիզմի վիճակի համալիր գնահատման միջոց։ Աշխատանքը կենտրոնացած է դեղամիջոցների համակցված ազդեցության ֆիզիոլոգիական բնութագրման վրա և չի սահմանափակվում միայն առանձին հեմոդինամիկական ցուցանիշների գնահատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է անեսթեզիոլոգիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, էլեկտրաէնցեֆալոգրաֆիայի և սրտի ռիթմի վերլուծության մոտեցումները՝ նպաստելով ընդհանուր անզգայացման ինդուկցիայի ընթացքում կենտրոնական ու վեգետատիվ կարգավորման փոփոխությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։