Զբոսաշրջության ինդուստրիա և աշխարհագրություն

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում էկոլոգիական կրթության կազմակերպման և կառավարման համակարգային խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կրթական քաղաքականության, բնապահպանական գիտակցության ձևավորման և կայուն զարգացման սկզբունքների համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կրթության տարբեր մակարդակներում բնապահպանական գիտելիքների տարածման, ուսումնական գործընթացում դրանց ներառման, կառավարման մեխանիզմների արդյունավետության և համապատասխան հաստատությունների միջև համագործակցության առանձնահատկությունների վրա։ Էկոլոգիական կրթությունը դիտարկվում է որպես շարունակական գործընթաց, որի նպատակն է ոչ միայն բնության և շրջակա միջավայրի վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցումը, այլև պատասխանատու վերաբերմունքի, էկոլոգիական մտածողության և բնապահպանական վարքագծի ձևավորումը։ Քննության են առնվում նախադպրոցական, հանրակրթական, մասնագիտական և բարձրագույն կրթության համակարգերում բնապահպանական բաղադրիչի զարգացման հնարավորությունները, ինչպես նաև տարբեր կրթական աստիճանների միջև բովանդակային շարունակականության ապահովման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պետական կառավարման մարմինների, կրթական հաստատությունների, տեղական ինքնակառավարման կառույցների, հասարակական կազմակերպությունների և բնապահպանական ոլորտի մասնագետների համագործակցությանը։ Կարևորվում է կառավարման միասնական և համակարգված մոտեցման ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս հստակեցնել տարբեր կառույցների գործառույթները, սահմանել առաջնահերթությունները և արդյունավետորեն օգտագործել կրթական ու տեղեկատվական ռեսուրսները։ Ուսումնասիրվում են ուսումնական ծրագրերի և դասընթացների բովանդակությունը, բնապահպանական թեմաների ընդգրկման մակարդակը և միջառարկայական կապերի կիրառման հնարավորությունները։ Էկոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրությունը նպատակահարմար է դիտարկվում ոչ միայն բնական գիտությունների շրջանակում, այլև աշխարհագրության, տնտեսագիտության, հասարակագիտության և այլ առարկաների հետ փոխկապակցված՝ շրջակա միջավայրի խնդիրների բազմակողմանի ընկալման համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում մանկավարժների մասնագիտական պատրաստվածությանը և վերապատրաստմանը, քանի որ էկոլոգիական կրթության արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է ժամանակակից բնապահպանական գիտելիքների, համապատասխան ուսուցման մեթոդների և գործնական աշխատանքի ձևերի տիրապետմամբ։ Դիտարկվում են նաև արտադասարանական և ոչ ֆորմալ կրթության հնարավորությունները՝ բնապահպանական ծրագրերի, ուսումնական նախագծերի, հետազոտական աշխատանքների, բնության դիտարկումների և համայնքային նախաձեռնությունների միջոցով։ Կարևորվում է սովորողների ակտիվ մասնակցությունը, քանի որ գործնական գործունեությունը նպաստում է տեսական գիտելիքների և իրական բնապահպանական խնդիրների միջև կապի ձևավորմանը։ Կառավարման տեսանկյունից քննության են առնվում ծրագրերի պլանավորման, իրականացման, մշտադիտարկման և արդյունքների գնահատման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում չափելի ցուցանիշների ձևավորմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ոչ միայն սովորողների գիտելիքները, այլև նրանց վերաբերմունքի, արժեքային կողմնորոշումների և վարքագծային հմտությունների զարգացումը։ Հայաստանի պայմաններում էկոլոգիական կրթության զարգացումը դիտարկվում է երկրի բնապահպանական մարտահրավերների, բնական ռեսուրսների պահպանության և արդյունավետ օգտագործման, բնակավայրերի շրջակա միջավայրի որակի և հասարակության բնապահպանական պատասխանատվության բարձրացման հետ փոխկապակցված։ Այս առումով կրթական համակարգը ներկայացվում է որպես երկարաժամկետ բնապահպանական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ժամանակակից կրթական միջոցների կիրառման հնարավորություններին, որոնք կարող են նպաստել բնապահպանական տեղեկատվության հասանելիությանը, ուսումնական նյութերի բազմազանեցմանը և սովորողների հետազոտական գործունեության զարգացմանը։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և արդյունավետ մոտեցումների հարմարեցումը Հայաստանի կրթական ու սոցիալ-տնտեսական պայմաններին՝ ազգային առանձնահատկությունների և բնապահպանական առաջնահերթությունների հաշվառմամբ։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է էկոլոգիական կրթության կառավարման արդյունավետության բարձրացման, կրթական ծրագրերի կատարելագործման, կառույցների միջև համագործակցության ամրապնդման և հասարակության բնապահպանական գիտակցության զարգացման համար համապատասխան մոտեցումների ձևավորման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կրթության և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների, կրթության կառավարիչների, մանկավարժների, բնապահպանների, պետական ու հասարակական կառույցների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է պրոցեսորային ինտեգրալ սխեմաների էներգասպառման նվազեցման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը՝ ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի և ցածր էներգասպառմամբ հաշվողական համակարգերի նախագծման համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել պրոցեսորային սխեմաներում էներգիայի սպառման ձևավորման մեխանիզմները, բացահայտել դրա վրա ազդող հիմնական գործոնները և մշակել այնպիսի նախագծային լուծումներ, որոնք հնարավորություն կտան նվազեցնել էներգիայի ծախսը՝ պահպանելով համակարգի պահանջվող արտադրողականությունն ու հուսալիությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինտեգրալ սխեմաների դինամիկ և ստատիկ էներգասպառման բաղադրիչները, դրանց կախվածությունը աշխատանքի հաճախականությունից, մատակարարման լարումից, տրանզիստորների քանակից, բեռնվածությունից և տեխնոլոգիական պարամետրերից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգաարդյունավետ նախագծման այն մեթոդներին, որոնք կիրառելի են պրոցեսորային հանգույցների և դրանց առանձին ֆունկցիոնալ բլոկների մակարդակներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ժամացույցային ազդանշանի անջատման, չօգտագործվող բլոկների ժամանակավոր անջատման, լարման և հաճախականության կառավարման, տվյալների փոխանցումների օպտիմալացման և տրամաբանական կառուցվածքի կատարելագործման մեթոդները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է էներգասպառման նվազեցման և հաշվարկային արագագործության միջև փոխզիջման ուսումնասիրությունը, քանի որ չափազանց մեծ էներգախնայողությունը կարող է անդրադառնալ պրոցեսորի արտադրողականության և արձագանքման ժամանակի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մոդելավորման և սիմուլյացիայի մեթոդներ՝ տարբեր ճարտարապետական և տեխնոլոգիական լուծումների էներգետիկ բնութագրերը համեմատելու համար։ Ուսումնասիրվում են նաև պրոցեսորային սխեմաների առանձին բաղադրիչների՝ թվաբանական-տրամաբանական միավորների, գրանցիչների, հիշողության հանգույցների, կառավարման բլոկների և տվյալների հաղորդակցման ուղիների էներգասպառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նախագծման վաղ փուլերում էներգետիկ ցուցանիշների գնահատումը, քանի որ այդ փուլում հնարավոր է ավելի արդյունավետ կերպով հայտնաբերել էներգիայի ավելորդ ծախսի աղբյուրները և կատարել համապատասխան կառուցվածքային փոփոխություններ։ Աշխատությունը կարող է ներառել մշակված լուծումների փորձարարական կամ մոդելային հետազոտություն, դրանց արդյունավետության քանակական գնահատում և ստացված արդյունքների համեմատություն այլ մոտեցումների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մեթոդների մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել էներգասպառումը ոչ միայն առանձին տրամաբանական տարրերի, այլև ամբողջ պրոցեսորային համակարգի մակարդակում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ցածր էներգասպառմամբ պրոցեսորների և ներկառուցված հաշվողական համակարգերի նախագծման կատարելագործմանը, հատկապես շարժական, ինքնավար և սահմանափակ էներգետիկ ռեսուրսներով սարքերի համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնիկայի մասնագետների, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողների, համակարգչային ճարտարապետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է արևային ֆոտովոլտային փոխակերպիչների մակերեսային անդրադարձման նվազեցման և արտաքին կործանարար ազդեցություններից պաշտպանության ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հակաանդրադարձող ծածկույթների ձևավորման սկզբունքները, դրանց օպտիկական և ֆիզիկական հատկությունները, ինչպես նաև արևային փոխակերպիչների արդյունավետության բարձրացման գործում դրանց նշանակությունը։ Քննարկվում են շրջակա միջավայրի գործոնների՝ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման, խոնավության, ջերմաստիճանային տատանումների, փոշու և մեխանիկական ազդեցությունների հետևանքով առաջացող վնասումները և դրանց կանխարգելման տեխնոլոգիական լուծումները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև պաշտպանիչ նյութերի ընտրությանը, ծածկույթների կայունության գնահատմանը, արևային համակարգերի շահագործման հուսալիության բարձրացմանը և դրանց ծառայության ժամկետի երկարաձգման հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է էներգետիկայի, նյութագիտության և էլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Literature

Գրականագիտական, փիլիսոփայական և գեղագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ բանաստեղծ Համո Սահյանի բնապաշտական ստեղծագործություններում արտահայտված իմաստասիրական գաղափարների, աշխարհընկալման առանձնահատկությունների և բնության գեղարվեստական մեկնաբանության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բանաստեղծի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման նախադրյալները, մարդու և բնության փոխհարաբերությունների ընկալումը և բնության դերը նրա քնարերգության գաղափարական ու պատկերային համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սահյանի բանաստեղծություններում կյանքի և մահվան, ժամանակի և հավերժության, մարդու գոյության իմաստի, հիշողության և հոգևոր արժեքների վերաբերյալ փիլիսոփայական խորհրդածություններին։ Վերլուծվում են բնապատկերների խորհրդանշական նշանակությունը, բնական երևույթների միջոցով մարդկային ապրումների արտահայտման եղանակները և բնության ու մարդու ներաշխարհի ներդաշնակության գեղարվեստական դրսևորումները։ Քննարկվում են բանաստեղծի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, փոխաբերական մտածողությունը, պատկերավորման միջոցները և դրանց դերը իմաստասիրական բովանդակության բացահայտման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել հայկական ժողովրդական աշխարհընկալման, ազգային մշակութային ավանդույթների և բնության նկատմամբ փիլիսոփայական վերաբերմունքի ազդեցությունները Սահյանի ստեղծագործական մտածողության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բնության և հայրենիքի գաղափարական փոխկապակցվածությանը, մարդու բարոյական պատասխանատվության, հոգևոր ինքնաճանաչման և գոյաբանական հարցադրումների արտահայտությանը բանաստեղծի քնարերգության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, գեղագիտության, փիլիսոփայության և Համո Սահյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։