Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է ճառագայթման դաշտերի բնութագրերի ուսումնասիրման համար օպտիկական և էլեկտրոնային սկզբունքների համատեղ կիրառման մեթոդների տեսական ու փորձարարական հիմքերի քննությանը։ Հետազոտության առանցքում տարբեր բնույթի ճառագայթային դաշտերի հայտնաբերումը, գրանցումը, չափումը և տարածական ու էներգետիկ բնութագրերի գնահատումն է օպտոէլեկտրոնային համակարգերի միջոցով։ Նման համակարգերում լուսային կամ այլ էլեկտրամագնիսական ազդանշանը համապատասխան ընդունիչ տարրերի օգնությամբ փոխակերպվում է էլեկտրական ազդանշանի, որն այնուհետև կարող է մշակվել և վերլուծվել՝ հետազոտվող դաշտի վերաբերյալ քանակական տեղեկատվություն ստանալու համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ճառագայթման ինտենսիվության տարածական բաշխումը, ժամանակային փոփոխությունները, սպեկտրային առանձնահատկությունները, ուղղվածությունը և այլ ֆիզիկական պարամետրեր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի օպտոէլեկտրոնային ընդունիչների զգայունության, սպեկտրային արձագանքի, լուծունակության և չափումների ճշգրտության գնահատումը, քանի որ այդ բնութագրերը պայմանավորում են ամբողջ չափիչ համակարգի հնարավորությունները։ Կարող են դիտարկվել նաև տարբեր տեսակի ֆոտոընդունիչների, օպտիկական տարրերի, ազդանշանների մշակման էլեկտրոնային հանգույցների և գրանցման համակարգերի փոխազդեցության ընդհանուր սկզբունքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է չափման արդյունքների վրա ազդող աղմուկների և արտաքին գործոնների գնահատումը, ինչպես նաև ստացված ազդանշաններից օգտակար տեղեկատվության առանձնացման մեթոդաբանական խնդիրները։ Օպտոէլեկտրոնային մոտեցումների առավելություններից է հեռահար և ոչ կոնտակտային չափումների իրականացման հնարավորությունը, ինչը կարևոր է այն դեպքերում, երբ հետազոտվող ճառագայթային դաշտին անմիջական միջամտությունը ցանկալի չէ կամ կարող է փոխել չափման պայմանները։ Տեսական մոդելների և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու օգտագործվող մեթոդների ճշգրտությունը և կիրառելիության սահմանները։ Նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն օպտիկական չափագիտության, ֆոտոնիկայի, հեռազննման, լաբորատոր ֆիզիկական փորձերի և ճառագայթային համակարգերի ախտորոշման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի, չափիչ տեխնիկայի և ճառագայթման ֆիզիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ճառագայթային դաշտերի վերաբերյալ տեղեկատվության ստացման, գրանցման և վերլուծության արդյունավետ մեթոդները։

Աշխատանքը նվիրված է օպտիկա-էլեկտրոնային սարքերի և հետազոտական մեթոդների ուսումնասիրությանը, որոնք կիրառվում են մերձգետնյա մթնոլորտի պարամետրերի և ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների բնութագրերի չափման ու վերլուծության համար։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օպտիկական ճառագայթման տարածման և մթնոլորտային միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ մթնոլորտի ջերմաստիճանը, խոնավությունը, թափանցիկությունը, աերոզոլային մասնիկների առկայությունը և այլ գործոններ կարող են էապես ազդել ճառագայթման տարածման, կլանման և ցրման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարևորում է օպտիկական և էլեկտրոնային համակարգերի համատեղ կիրառումը՝ թույլ և հաճախ դժվար անմիջականորեն չափելի ազդանշանները գրանցելու, մշակելու և դրանց հիման վրա ուսումնասիրվող միջավայրի կամ ճառագայթման աղբյուրի պարամետրերը որոշելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆրակարմիր տիրույթի ճառագայթմանը, որը կարևոր տեղեկատվություն է պարունակում ինչպես տարբեր նյութերի և օբյեկտների ջերմային վիճակի, այնպես էլ դրանց ֆիզիկական հատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների սպեկտրային, էներգետիկ և տարածական բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց չափման համար օգտագործվող օպտիկական համակարգերի, դետեկտորների և ազդանշանի մշակման հանգույցների աշխատանքի սկզբունքները։ Մերձգետնյա մթնոլորտի ուսումնասիրության մեթոդները հնարավորություն են տալիս հեռահար եղանակով ստանալ տվյալներ այնպիսի պարամետրերի վերաբերյալ, որոնք կարևոր են օդերևութաբանության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, կլիմայական ուսումնասիրությունների և օպտիկական կապի համակարգերի համար։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել չափիչ սարքերի տեխնիկական բնութագրերի, զգայունության, չափման ճշտության, սպեկտրային տիրույթի և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ կայունության գնահատումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են չափումների ընթացքում առաջացող սխալների աղբյուրները և դրանց նվազեցման հնարավոր եղանակները, քանի որ մթնոլորտային միջավայրում օպտիկական չափումները կարող են զգայուն լինել ինչպես եղանակային պայմանների, այնպես էլ ճառագայթման աղբյուրի և դետեկտորի բնութագրերի փոփոխությունների նկատմամբ։ Օպտիկա-էլեկտրոնային մեթոդների կիրառումը հատկապես արժեքավոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է իրականացնել հեռահար, արագ և բազմակի չափումներ՝ առանց ուսումնասիրվող օբյեկտի կամ մթնոլորտային միջավայրի վրա անմիջական ազդեցության։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել մթնոլորտային օպտիկայի, ինֆրակարմիր տեխնիկայի, հեռահար զոնդավորման, ջերմային չափումների և օպտիկական սարքաշինության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է օպտիկայի, էլեկտրոնիկայի, մթնոլորտային ֆիզիկայի և չափագիտության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել մերձգետնյա մթնոլորտի և ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների ուսումնասիրման գործիքներն ու մեթոդները և բարձրացնել ստացվող չափումների տեղեկատվականությունն ու ճշգրտությունը։