Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է Բեյրութում հրատարակվող հայկական օրաթերթի դերի ուսումնասիրությանը սփյուռքահայ համայնքի ազգային ինքնության, լեզվի, մշակույթի և պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Դիտարկվում է պարբերական մամուլը ոչ միայն որպես տեղեկատվության տարածման միջոց, այլև որպես համայնքային կյանքի կազմակերպման, ազգային արժեքների փոխանցման և տարբեր սերունդների միջև մշակութային շարունակականության ապահովման կարևոր հարթակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայերենի պահպանմանն ու գործածությանը, հայկական գրականության, պատմության, կրթության, մշակույթի և հասարակական կյանքի վերաբերյալ նյութերի հրապարակմանը։ Վերլուծվում է մամուլի մասնակցությունը սփյուռքահայության առջև ծառացած ինքնության պահպանման խնդիրների լուսաբանմանը, համայնքային կառույցների գործունեության ներկայացմանը և Հայաստան-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը։ Քննարկվում են խմբագրական աշխատանքի առանձնահատկությունները, հրապարակումների թեմատիկ ուղղությունները և ընթերցողական տարբեր խմբերի հետ հաղորդակցության ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Լիբանանի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքում պարբերականի ունեցած նշանակությանը, ինչպես նաև հայկական համայնքների միջև տեղեկատվական կապերի ձևավորմանը։ Կարևորվում է հայ մամուլի կրթական և մշակութային առաքելությունը՝ հատկապես այն միջավայրում, որտեղ ազգային լեզվի և մշակութային ինքնության պահպանումը սերտորեն կապված է համայնքային հաստատությունների շարունակական գործունեության հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու սփյուռքահայ մամուլի տեղը հայապահպանության համակարգում և դրա նշանակությունը ազգային մշակութային ժառանգության փոխանցման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրողների, պատմաբանների, սփյուռքագետների, հայագետների, մշակութաբանների, մամուլի պատմության հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է միհրականության ծագման, տարածման և զարգացման ուսումնասիրությանը Առաջավոր Ասիայի ու Միջերկրածովյան ավազանի հին հասարակությունների քաղաքական, կրոնական և հոգևոր համակարգերի համատեքստում։ Դիտարկվում են Միհր աստվածության պաշտամունքի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և տարբեր ժողովուրդների կրոնական պատկերացումների հետ փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միհրական ավանդույթների տարածման ուղիներին, տարբեր տարածաշրջաններում դրանց դրսևորումներին և տեղական հավատալիքների ազդեցությամբ տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Վերլուծվում են պաշտամունքի խորհրդանշական համակարգը, ծիսական առանձնահատկությունները, աստվածաբանական պատկերացումները և դրանց տեղը հին հասարակությունների հոգևոր կյանքում։ Քննարկվում են նաև կրոնի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունները, Միհրի կերպարի հնարավոր առնչությունները թագավորական իշխանության, ռազմական միջավայրի, պայմանագրային հարաբերությունների և հասարակական կարգի գաղափարների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում իրանական աշխարհում, Փոքր Ասիայում, Հայաստանում և Միջերկրածովյան տարածաշրջանում ձևավորված կրոնամշակութային կապերին՝ ընդգծելով տարբեր ավանդույթների փոխազդեցության նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են գրավոր, հնագիտական, պատկերագրական և վիմագրական աղբյուրների ընձեռած հնարավորությունները միհրականության պատմական զարգացման վերակազմության համար։ Կարևորվում է նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարածաշրջաններում Միհրի պաշտամունքի դրսևորումների տարբերակումը՝ դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, կրոնագետների, հնագետների, արևելագետների, մշակութաբանների, հայագետների և հին աշխարհի քաղաքական ու կրոնական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի հայ հոգևորական, տեղագիր և հայագիտական ժառանգության ուսումնասիրող Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Սմբատյանցի վիմագրագիտական գործունեության համակողմանի քննությանը։ Ներկայացվում է նրա ներդրումը հայկական վիմագրության ձևավորման և զարգացման գործում, հատկապես պատմական հուշարձանների, եկեղեցիների, վանքերի, խաչքարերի և այլ կառույցների արձանագրությունների հայտնաբերման, ընդօրինակման, վերծանման ու գիտական շրջանառության մեջ դնելու ուղղությամբ։ Նրա տեղագրական ուսումնասիրություններում արձանագրվել և պահպանվել են բազմաթիվ վիմագրեր, որոնք հետագայում կարևոր սկզբնաղբյուր են դարձել Հայաստանի տարբեր բնակավայրերի, հուշարձանների և պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշտային ուսումնասիրությունների կազմակերպմանը, վիմական արձանագրությունների գրանցման եղանակներին, դրանց բովանդակության մեկնաբանությանը և պատմական տեղեկությունների հետ համադրմանը։ Քննարկվում է վիմագրերի նշանակությունը բնակավայրերի պատմության, եկեղեցական կառույցների հիմնադրման ու վերանորոգման ժամանակագրության, անձնանունների, տեղանունների, նվիրատվությունների և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունների բացահայտման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Գեղարքունիքի և այլ շրջանների վերաբերյալ նրա տեղագրական աշխատություններին, որոնցում վիմական նյութը կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Վերլուծվում է հավաքված նյութերի աղբյուրագիտական արժեքը, դրանց հետագա օգտագործումը հայագետների կողմից և նշանակությունը հայկական պատմամշակութային ժառանգության պահպանման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրա աշխատանքը ոչ միայն որպես առանձին հուշարձանների նկարագրություն, այլև որպես հայկական վիմագրական նյութի համակարգված հավաքագրման և ուսումնասիրման կարևոր փուլ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, վիմագրագետների, հնագետների, հայագետների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսության սուբսիդավորման քաղաքականության, պետական աջակցության գործող մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ բարձր լեռնային գյուղական համայնքների առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Վերլուծվում է պետական աջակցության դերը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսական կայունության ապահովման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և գյուղատնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր լեռնային բնակավայրերում գյուղատնտեսական գործունեությունը սահմանափակող բնական, կլիմայական, տնտեսական և ենթակառուցվածքային գործոններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը արտադրության ծավալների, ինքնարժեքի, եկամտաբերության և գյուղական բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակի վրա։ Քննարկվում են սուբսիդավորման տարբեր ձևերի, արտոնյալ ֆինանսավորման, գյուղատնտեսական ռեսուրսների ձեռքբերմանն ուղղված աջակցության և այլ պետական ծրագրերի արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական միջոցների նպատակային բաշխման, աջակցության հասանելիության, շահառուների ընտրության և իրականացվող ծրագրերի արդյունքների վերահսկման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական արտադրողների կարիքներին պետական քաղաքականության առավել արդյունավետ համապատասխանեցման, աջակցության մեխանիզմների կատարելագործման և տարածքային առանձնահատկությունների հաշվառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է բարձր լեռնային համայնքների համար տարբերակված մոտեցումների կիրառումը՝ գյուղատնտեսական արտադրության շարունակականությունը, զբաղվածությունը և գյուղական տարածքների սոցիալ-տնտեսական զարգացումը խթանելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել ագրարային քաղաքականության և պետական աջակցության ծրագրերի կատարելագործման, դրանց արդյունավետության բարձրացման և գյուղատնտեսական տնտեսությունների զարգացման համար առավել նպաստավոր պայմանների ձևավորման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է մանկական գրադարաններում երեխաների հետ իրականացվող աշխատանքի կազմակերպման գործնական փորձին, կիրառվող մեթոդներին և ընթերցանության խթանման ձևերին։ Ներկայացվում են տարբեր տարիքային խմբերի երեխաների գրադարանային սպասարկման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով նրանց հետաքրքրությունները, ընթերցողական կարողությունները, կրթական պահանջները և տարիքային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխաների մեջ գրքի և ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրություն ձևավորելուն, ինքնուրույն ընթերցանության հմտությունների զարգացմանը և գրականության նպատակային ընտրությանը։ Քննարկվում են անհատական ու խմբային աշխատանքի տարբեր ձևեր՝ գրքերի ներկայացումներ, բարձրաձայն ընթերցումներ, գրական քննարկումներ, թեմատիկ ցուցադրություններ, հանդիպումներ, խաղային և ճանաչողական միջոցառումներ։ Ներկայացվում է գրադարանավարի դերը երեխայի ընթերցողական հետաքրքրությունների բացահայտման, համապատասխան գրականության առաջարկման և գրադարանի հետ շարունակական կապի ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դպրոցների, ուսուցիչների և ծնողների հետ համագործակցությանը՝ երեխաների ընթերցանության կազմակերպումն առավել արդյունավետ դարձնելու նպատակով։ Գործնական փորձի ներկայացման միջոցով առանձնացվում են այն մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել երեխաների ակտիվ մասնակցությանը գրադարանային կյանքին, նրանց ստեղծագործական մտածողության, երևակայության և ճանաչողական հետաքրքրությունների զարգացմանը։ Կարևորվում է մանկական գրադարանի ոչ միայն տեղեկատվական և կրթական, այլև մշակութային ու դաստիարակչական նշանակությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկական գրադարանների աշխատակիցների, գրադարանավարների, մանկավարժների, մշակութային հաստատությունների մասնագետների և երեխաների ընթերցանության կազմակերպմամբ զբաղվող անձանց համար։

Աշխատությունը նվիրված է բանվորների գրադարանային սպասարկման կազմակերպման և կատարելագործման մեթոդական սկզբունքներին՝ ներկայացնելով ընթերցողների տվյալ խմբի տեղեկատվական, կրթական և մշակութային պահանջների առավել արդյունավետ բավարարման ուղիները։ Քննարկվում են գրադարանային սպասարկման ձևերն ու մեթոդները, ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, համապատասխան գրականության ընտրությունը և գրադարանային ֆոնդերի նպատակային օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական ձեռնարկություններում և աշխատանքային կոլեկտիվներում գրքի ու ընթերցանության տարածմանը, մասնագիտական գիտելիքների համալրմանը, ինքնակրթության խթանմանը և աշխատողների մշակութային զարգացմանը։ Ներկայացվում են անհատական և խմբային սպասարկման կազմակերպման, գրականության ցուցադրությունների, թեմատիկ միջոցառումների, գրքի քննարկումների, մատենագիտական տեղեկացման և ընթերցանության ուղղորդման մեթոդական մոտեցումներ։ Կարևորվում է գրադարանավարի կողմից ընթերցողների պահանջմունքների ուսումնասիրությունը և տարբեր մասնագիտությունների ու հետաքրքրությունների համապատասխան գրականության առաջարկումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գրադարանների և արտադրական կազմակերպությունների համագործակցության հնարավորություններին, շարժական կամ արտադրական գրադարանային ծառայությունների կազմակերպմանը և ընթերցողների համար գրականության հասանելիության ընդլայնմանը։ Մեթոդական առաջարկությունները նպատակ ունեն բարձրացնել սպասարկման որակը, մեծացնել գրադարանի դերը աշխատողների մասնագիտական և ընդհանուր կրթության գործում ու նպաստել ընթերցողական ակտիվության զարգացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցների, գրադարանային գործի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է սփյուռքահայ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ Անդրանիկ Ծառուկեանի գրական և հրապարակախոսական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա ստեղծագործական գործունեությունը դիտարկելով արձակի, պոեզիայի և հրապարակախոսության փոխկապակցվածության մեջ։ Քննության են առնվում հեղինակի ստեղծագործական աշխարհի ձևավորման նախադրյալները, կենսագրական փորձառությունների արտացոլումը գրականության մեջ, ինչպես նաև հետեղեռնյան հայության, սփյուռքահայ կյանքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հայրենիքի հետ հոգևոր կապի թեմաները։ Ծառուկեանի ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում որբացած սերնդի ապրումները և սփյուռքահայ հասարակության կյանքի պատկերումը։ Վերլուծվում են նրա արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, ինքնակենսագրական տարրերի կիրառումը, պատմողական ոճը և իրական իրադարձությունների գեղարվեստական վերաիմաստավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանաստեղծական ժառանգությանը՝ բացահայտելով հայրենիքի, կորստի, հիշողության, ազգային ճակատագրի և մարդկային ապրումների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հրապարակախոսական գործունեությանը, քանի որ Ծառուկեանը զբաղվել է նաև խմբագրական և լրագրողական աշխատանքով ու հիմնադրել է «Նայիրի» պարբերականը։ Քննարկվում են նրա լեզվաոճական առանձնահատկությունները, հասարակական և մշակութային խնդիրների նկատմամբ վերաբերմունքը, ինչպես նաև ստեղծագործությունների տեղը XX դարի սփյուռքահայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագիտության և սփյուռքագիտության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ թռչնի մսի շուկայի օրինակով։ Դիտարկվում են շուկայի ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները, արտադրողների, մատակարարների, առևտրային կազմակերպությունների և սպառողների միջև տնտեսական փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջարկի և պահանջարկի կառուցվածքին, սպառողական նախասիրություններին, գնագոյացման գործընթացներին, մրցակցային միջավայրին և արտադրանքի իրացման կազմակերպմանը։ Վերլուծվում են տեղական արտադրության և ներմուծվող արտադրանքի դիրքերը շուկայում, արտադրանքի մրցունակության վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև արտադրողների կողմից կիրառվող մարքեթինգային ռազմավարությունների արդյունավետությունը։ Քննարկվում են շուկայի ուսումնասիրության, սպառողների պահանջների բացահայտման, ապրանքային քաղաքականության մշակման, վաճառքի խթանման, գովազդի և բաշխման ուղիների կատարելագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտադրանքի որակի, գնի, տեսականու, փաթեթավորման և սպառողների վստահության ազդեցությանը գնման որոշումների ձևավորման վրա։ Ներկայացվում են մարքեթինգային գործունեությանը խոչընդոտող հիմնական խնդիրների բացահայտման և դրանց հաղթահարման մոտեցումներ՝ ուղղված շուկայի մասնակիցների գործունեության արդյունավետության և մրցունակության բարձրացմանը։ Կարևորվում է շուկայական տեղեկատվության հավաքագրման ու վերլուծության համակարգերի զարգացումը և փոփոխվող պահանջարկին արտադրողների արագ արձագանքելու կարողությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել մարքեթինգային քաղաքականության կատարելագործման, արտադրանքի իրացման ծավալների ընդլայնման և ոլորտում գործող կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, մարքեթինգի մասնագետների, գյուղատնտեսական և սննդարդյունաբերական կազմակերպությունների ղեկավարների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի պայմաններում արտաոսկրածուծային էրիթրոպոեզի և դրա հետ կապված ախտաբանական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են վարակիչ հիվանդության ընթացքում արյունաստեղծ համակարգում առաջացող փոփոխությունները և օրգանիզմի փոխհատուցողական պատասխանները, երբ էրիթրոցիտների առաջացման գործընթացները կարող են ակտիվանալ ոսկրածուծից դուրս գտնվող հյուսվածքներում ու օրգաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փայծաղում, լյարդում և արյունաստեղծ գործառույթին մասնակցող այլ հյուսվածքներում դիտվող ձևաբանական ու բջջային փոփոխություններին։ Վերլուծվում են էրիթրոիդ շարքի բջիջների զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց քանակական և կառուցվածքային փոփոխությունները, ինչպես նաև հիվանդության ընթացքի և հյուսվածքային վնասումների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում է վարակային գործընթացի ազդեցությունը արյան բջջային կազմի, արյունաստեղծ օրգանների գործունեության և օրգանիզմի ընդհանուր ախտաբանական վիճակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հյուսվածաբանական, բջջաբանական և այլ հետազոտական մեթոդների կիրառմանը՝ ախտաբանական փոփոխությունների բնույթն ու արտահայտվածության աստիճանը գնահատելու նպատակով։ Ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության զարգացման ընթացքում օրգանիզմի արյունաստեղծ համակարգում ընթացող փոխհատուցողական և ախտաբանական գործընթացների մասին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հիվանդության ախտածագման մեխանիզմների առավել խորքային ընկալմանը և ախտաբանական փոփոխությունների գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուժական ախտաբանների, վիրուսաբանների, հյուսվածաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և անասնաբուժական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Փաստաթուղթը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային գրադարանի 2014 թվականի գործունեության հիմնական ուղղությունները, նախատեսվող աշխատանքները և զարգացման առաջնահերթությունները։ Այն ընդգրկում է գրադարանային հավաքածուների համալրման, հաշվառման, պահպանության և սպասարկման կազմակերպման, ինչպես նաև ազգային տպագիր ժառանգության պահպանման հետ կապված միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային գործընթացների արդիականացմանը, էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացմանը, գրականության թվայնացմանը և մատենագիտական տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնմանը։ Այդ ժամանակահատվածում շարունակվել են «Հայաստանի գրադարանների միասնական ավտոմատացված ցանցի» շրջանակում իրականացվող աշխատանքները, իսկ «Հայ գիրք» էլեկտրոնային շտեմարանում տեղադրվել են հարյուրավոր թվայնացված հրատարակություններ։ Քննարկվում են նաև ընթերցողների սպասարկման բարելավման, գրադարանային ֆոնդերի ուսումնասիրության ու վերահաշվառման, մասնագիտական աշխատանքի կազմակերպման և գրադարանի տեղեկատվական հնարավորությունների ընդլայնման ուղղությունները։ Կարևորվում է հայկական գրավոր ժառանգության թվային պահպանությունը և տարբեր գրադարաններում առկա մատենագիտական տվյալների մեկ միասնական համակարգում հավաքագրումը, ինչը 2014 թվականի մշակութային քաղաքականության առաջնահերթ ուղղություններից էր։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում ազգային գրադարանի առջև դրված խնդիրների, իրականացվող ծրագրերի և գրադարանային ոլորտի զարգացման ուղղությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութային ժառանգության մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի գրադարանային գործի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խորհրդայնացման հիմնահարցի ուսումնասիրությանը հայ պատմագրության մեջ՝ կենտրոնանալով 1920 թվականի քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական մոտեցումների և մեկնաբանությունների վրա։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են խորհրդային, հետխորհրդային և այլ պատմագիտական շրջանակներում ներկայացվել Հայաստանի առաջին հանրապետության վերջին շրջանը, բոլշևիկյան շարժման ակտիվացումը, տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական զարգացումները և Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմագիտական աշխատություններում կիրառված սկզբնաղբյուրներին, հետազոտական մեթոդներին և գաղափարական ու քաղաքական միջավայրի ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների գնահատման վրա։ Համեմատվում են խորհրդայնացման պատճառների, ընթացքի և հետևանքների վերաբերյալ տարբեր հեղինակների տեսակետները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Քննարկվում են նաև Ռուսաստանի խորհրդային իշխանության, Հայաստանի քաղաքական ուժերի և տարածաշրջանի այլ դերակատարների գործունեության վերաբերյալ պատմագրական մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում խորհրդային ժամանակաշրջանում ձևավորված պաշտոնական պատմագիտական մոտեցումներին և Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո պատմական իրադարձությունների վերաիմաստավորմանն ու նոր աղբյուրների շրջանառության մեջ մտնելուն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել, թե ինչպես են ժամանակի ընթացքում փոփոխվել Հայաստանի խորհրդայնացման վերաբերյալ գիտական պատկերացումները և ինչ ազդեցություն են ունեցել պատմագրական ավանդույթները, աղբյուրագիտական բազան ու հետազոտական նոր մոտեցումները խնդրի լուսաբանման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, պատմագրության և հայագիտության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի XX դարի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Արշիլ Գորկու ստեղծագործական ժառանգության ընկալման և գնահատման պատմությանը ամերիկյան արվեստի քննադատության շրջանակում։ Ուսումնասիրվում է, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ամերիկացի արվեստաբաններն ու քննադատները ինչպես են մեկնաբանել նկարչի ստեղծագործությունները, գեղարվեստական լեզուն և նրա տեղը XX դարի ամերիկյան արվեստի զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Գորկու ստեղծագործական ուղու վերաբերյալ քննադատական մոտեցումների փոփոխությանը, նրա վաղ և հասուն շրջանների աշխատանքների գնահատմանը, ինչպես նաև եվրոպական մոդեռնիզմի և ձևավորվող ամերիկյան նոր գեղարվեստական ուղղությունների հետ նրա արվեստի կապերի մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում են նկարչի ոճի, գեղարվեստական մտածողության, պատկերային համակարգի, ձևի և գույնի կիրառման վերաբերյալ արվեստաբանական տեսակետները։ Քննարկվում է նաև նրա հայկական ծագման, կենսագրական փորձառության և մշակութային հիշողության նշանակությունը ստեղծագործությունների մեկնաբանության մեջ՝ առանձնացնելով տարբեր քննադատական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ցուցահանդեսների, արվեստաբանական հրապարակումների, մենագրությունների և թանգարանային ուսումնասիրությունների դերին նկարչի ստեղծագործական ժառանգության գնահատման ու հանրայնացման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում ձևավորվել և փոփոխվել Գորկու արվեստի վերաբերյալ քննադատական ընկալումը և ինչպես է նրա ստեղծագործությունը ներառվել ամերիկյան արդի արվեստի պատմության ընդհանուր համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, հայ արվեստի և ամերիկյան մոդեռնիզմի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և XX դարի կերպարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անձի քաղաքական մասնակցության ձևերի, առանձնահատկությունների և դրանց վրա ազդող հասարակական ու քաղաքական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քաղաքական մասնակցությունը դիտարկվում է որպես քաղաքացիների ներգրավվածություն հասարակական և պետական նշանակություն ունեցող քաղաքական գործընթացներում՝ ներառելով ընտրություններին մասնակցությունը, քաղաքական կազմակերպությունների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների գործունեության մեջ ներգրավվածությունը, հանրային քննարկումներին մասնակցությունը և սեփական քաղաքական դիրքորոշումների արտահայտումը։ Վերլուծվում են անձի քաղաքական վարքագծի ձևավորման նախադրյալները, քաղաքական հետաքրքրվածության և իրազեկվածության նշանակությունը, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի, կրթության, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և քաղաքական հաստատությունների հնարավոր ազդեցությունը մասնակցության տարբեր ձևերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրական մասնակցությանը, քանի որ ընտրությունները քաղաքացիների քաղաքական ներգրավվածության հիմնական ինստիտուցիոնալ ձևերից են, իսկ Հայաստանի ընտրական համակարգում գործում են ընտրողների գրանցման և ընտրական գործընթացների կազմակերպման պաշտոնական մեխանիզմներ։ Քննարկվում են նաև քաղաքական մասնակցության ակտիվ և պասիվ դրսևորումները, մասնակցության մակարդակի փոփոխության պատճառները, քաղաքական վստահության և քաղաքացիական պատասխանատվության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական մշակույթի զարգացման, քաղաքացիների իրազեկվածության և քաղաքական գործընթացներում տարբեր հասարակական խմբերի ներգրավվածության խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական մասնակցությունը դիտարկել անձի և քաղաքական համակարգի փոխհարաբերությունների համատեքստում և բացահայտել Հայաստանում դրա ձևավորման ու դրսևորման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, սոցիոլոգների, հասարակական գործընթացների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Կուր-Արաքսյան մշակույթի հնագիտական հուշարձաններից հայտնաբերված օբսիդիանի հումքի ծագման աղբյուրների որոշմանը՝ շարժական ռենտգենային ֆլուորեսցենտային վերլուծության մեթոդի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրվում է օբսիդիանե գտածոների քիմիական տարրային կազմը և ստացված տվյալների համադրումը Հայաստանի ու հարակից տարածքների հայտնի բնական օբսիդիանի աղբյուրների բնութագրերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի ծագման վայրերի նույնականացմանը, տարբեր հուշարձաններում օգտագործված օբսիդիանի աղբյուրների համեմատությանը և դրանց տարածական բաշխման օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Վերլուծության արդյունքները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել Կուր-Արաքսյան համայնքների կողմից հումքի ձեռքբերման ռազմավարությունները, բնական պաշարների օգտագործման առանձնահատկությունները և տարբեր բնակավայրերի միջև հնարավոր փոխանակման ու հաղորդակցության կապերը։ Քննարկվում է նաև օբսիդիանի տարածման աշխարհագրության նշանակությունը նախապատմական բնակչության շարժունակության, տնտեսական հարաբերությունների և տարածաշրջանային փոխգործակցության վերակազմության համար։ Անդրադարձ է կատարվում շարժական ռենտգենային ֆլուորեսցենտային մեթոդի հնարավորություններին՝ որպես հնագիտական նյութերի համեմատաբար արագ և առանց էական վնասման տարրային վերլուծության միջոց։ Տարբեր հուշարձաններից ստացված տվյալների համադրումը նպաստում է վաղ բրոնզի դարի համայնքների տնտեսական և սոցիալական կապերի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հնագետների, հնաչափության և նյութագիտական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների, երկրաբանների, Կուր-Արաքսյան մշակույթի հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։