Ready-made Materials

Ժողովածուն նվիրված է մանկական զվարճախոսություններին՝ կարճ, սրամիտ և զվարճալի խոսքային ստեղծագործություններին, որոնք կարևոր տեղ ունեն ժողովրդական բանահյուսության և մանկական մշակույթի մեջ։ Զվարճախոսությունները հիմնվում են անսպասելի պատասխանների, բառախաղերի, զավեշտալի իրավիճակների, սրամիտ դիտարկումների և առօրյա կյանքի հումորային մեկնաբանությունների վրա։ Դրանք ոչ միայն զվարճացնում են երեխաներին, այլև նպաստում են խոսքի ճկունության, լեզվական զգացողության, երևակայության և ստեղծագործ մտածողության զարգացմանը։ Նման բանավոր ստեղծագործությունները հաճախ փոխանցվում են սերնդեսերունդ՝ պահպանելով տվյալ լեզվական համայնքի խոսքային սովորույթները, հումորի առանձնահատկությունները և աշխարհընկալման որոշ դրսևորումներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են երեխաները յուրացնում լեզվի արտահայտչական հնարավորությունները, սովորում հասկանալ երկիմաստությունները և օգտագործել բառերը նոր ու անսպասելի իմաստային կապերով։ Մանկական զվարճախոսությունները կարող են կիրառվել նաև կրթական միջավայրում՝ խոսքի զարգացման, ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության խթանման և խմբային հաղորդակցության համար։ Դրանք նպաստում են երեխաների միջև շփմանը, համատեղ ուրախության ձևավորմանը և բանավոր պատմելու հմտությունների զարգացմանը։ Ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բանահյուսությամբ, մանկական խոսքային ժանրերով և ժողովրդական հումորի առանձնահատկություններով զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև կարևոր նյութ է մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ կարճ ու դյուրահիշվող խոսքային ստեղծագործությունները ներկայացնում են ժողովրդական լեզվի կենսունակությունը և բանավոր ավանդույթի շարունակականությունը։

Աշխատությունը նվիրված է Հանդաբերդի վանական համալիրին, նրա պատմական նշանակությանը, ճարտարապետական առանձնահատկություններին և հնագիտական ուսումնասիրություններին։ Հանդաբերդը միջնադարյան հայկական պատմամշակութային ժառանգության կարևոր հուշարձաններից է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի պատմական զարգացման, հոգևոր կյանքի և բնակավայրերի մշակութային միջավայրի մասին։ Հնագիտական պեղումները կարևոր նշանակություն ունեն հուշարձանի կառուցման ու գործածության փուլերի, շինարարական տեխնիկայի, տարածքի կազմակերպման և տարբեր ժամանակաշրջաններին պատկանող նյութական մնացորդների բացահայտման համար։ Պեղումների ընթացքում ուսումնասիրվող ճարտարապետական կառույցները, հնագիտական շերտերը և հայտնաբերված առարկաները կարող են տեղեկություններ հաղորդել վանական համալիրի գործունեության, նրա տնտեսական ու հասարակական կապերի և շրջակա տարածքի պատմական միջավայրի մասին։ Վանքի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան հայկական ճարտարապետության զարգացման առանձնահատկությունները, շինարարական ավանդույթներն ու կրոնական կառույցների տեղը համայնքային կյանքում հասկանալու տեսանկյունից։ Հուշարձանի փաստագրումն ու հնագիտական նյութերի գիտական մեկնաբանությունը նպաստում են մշակութային ժառանգության պահպանությանը և պատմական տեղեկությունների համակարգմանը։ Հրատարակությունը միավորում է հայագիտության, հնագիտության և ճարտարապետության ուսումնասիրության համար կարևոր ուղղություններ՝ ընթերցողին ներկայացնելով պատմական հուշարձանի հետազոտության գիտական մոտեցումները։ Այն օգտակար է միջնադարյան Հայաստանի պատմությամբ, վանական համալիրներով, հնագիտական մեթոդներով և հայկական մշակութային ժառանգության պահպանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

«Աւետարան ատենի» վերնագիրը հուշում է ժամանակի կամ որոշակի առիթի հետ կապված ավետարանական ընթերցումների կամ հոգևոր նյութերի մասին։ Քրիստոնեական եկեղեցական ավանդության մեջ Ավետարանի ընթերցումը կարևոր տեղ ունի պաշտամունքի, աղոթքի և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության մեջ։ Ավետարանական հատվածները ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, քարոզչությունը, առակները, հրաշքները և ուսմունքը՝ փոխանցելով քրիստոնեական հավատքի ու բարոյականության հիմնարար գաղափարները։ Դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է սիրո, ներողամտության, ապաշխարության, խոնարհության, արդարության և Աստծուն վստահելու սկզբունքներին։ Եկեղեցական ընթերցումների կազմակերպումը հաճախ կապված է տոնացույցի, պատարագի կարգի և տարվա ընթացքում հիշատակվող կրոնական իրադարձությունների հետ։ Այդպիսի նյութերը կարող են օգնել հոգևորականներին և հավատացյալներին կողմնորոշվելու համապատասխան ընթերցումների ընտրության ու կիրառության հարցում, ինչպես նաև խորացնելու աստվածաշնչյան տեքստերի ընկալումը։ Վերնագրի ձևակերպումը, սակայն, ինքնին բավարար չէ հրատարակության ճշգրիտ գործառույթը որոշելու համար, ուստի այն կարող է առնչվել թե՛ որոշակի ժամանակի համար նախատեսված ավետարանական ընթերցումներին, թե՛ եկեղեցական կիրառության այլ նյութերի։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, աստվածաշնչյան ընթերցանության ավանդույթների և կրոնական գրքերի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև առիթ է դիտարկելու, թե ինչպես են Ավետարանի տեքստերը պահպանվել, կազմակերպվել և փոխանցվել հայերեն տպագիր գրականության միջոցով՝ նպաստելով քրիստոնեական հավատքի ու հոգևոր մշակույթի շարունակականությանը։

Գիրքը ներառում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի Նոր Կտակարանի երկու կարևոր բաղադրիչ՝ Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանը և Առաքյալների գործերը։ Ավետարանական պատմությունները ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, քարոզչությունը, ուսմունքը, հրաշքները, խաչելությունն ու հարությունը՝ բացահայտելով քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գաղափարները։ Դրանցում առանձնահատուկ տեղ ունեն Աստծո արքայության մասին քարոզը, սիրո և ներողամտության պատվիրանները, ապաշխարության կոչը, հավատքի նշանակությունը և մարդու հոգևոր վերափոխման գաղափարը։ Հիսուսի խոսքերն ու գործերը քրիստոնեական բարոյականության և հոգևոր կյանքի հիմնական աղբյուրներից են, իսկ ավետարանական պատումները կարևոր նշանակություն ունեն եկեղեցական ծիսակարգի, քարոզչության և անհատական աղոթական կյանքի համար։ Առաքյալների գործերը շարունակում են Նոր Կտակարանի պատմողական ավանդույթը՝ անդրադառնալով Քրիստոսի համբարձումից հետո առաքյալների գործունեությանը, Սուրբ Հոգու հայտնությանը, առաջին քրիստոնեական համայնքների ձևավորմանը և քրիստոնեության տարածմանը։ Գրքում ներկայացվող նյութը հնարավորություն է տալիս հետևելու վաղ եկեղեցու զարգացմանը, առաքելական քարոզչության տարածմանը և նոր հավատքի համայնքային կյանքի կազմակերպմանը։ Ավետարանների և Առաքյալների գործերի համատեղ ընդգրկումը ընթերցողին ներկայացնում է քրիստոնեական ուսմունքի ու դրա պատմական տարածման փոխկապակցված պատկերը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ քրիստոնեական գրավոր մշակույթի, աստվածաշնչյան ընթերցանության և եկեղեցական ավանդույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել ինչպես հավատացյալ ընթերցողների հոգևոր ընթերցանությանը, այնպես էլ Նոր Կտակարանի բովանդակությամբ և վաղ քրիստոնեության պատմությամբ հետաքրքրվող ուսումնասիրողներին։

«Բախտ» վերնագիրը կենտրոնացնում է ուշադրությունը մարդկային կյանքի կարևորագույն հարցերից մեկի՝ ճակատագրի, կյանքի ընթացքի և մարդու հնարավորությունների ու սահմանափակումների փոխհարաբերության վրա։ Բախտի գաղափարը գրականության և փիլիսոփայական մտածողության մեջ հաճախ կապված է այն հարցերի հետ, թե որքանով են մարդու կյանքը և ընտրությունները պայմանավորված արտաքին հանգամանքներով, հասարակական միջավայրով, պատահական իրադարձություններով կամ սեփական որոշումներով։ Այս թեման հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հաջողության և անհաջողության, հույսի ու հիասթափության, անձնական պատասխանատվության և կյանքի անորոշությունների խնդիրներին։ Հայ գրականության մեջ մարդկային ճակատագրի թեման կարող է առնչվել նաև անհատի և հասարակության փոխհարաբերություններին, սոցիալական պայմանների ազդեցությանը, ընտանեկան ու անձնական ապրումներին և բարոյական ընտրությունների հետևանքներին։ Վերնագիրը, սակայն, ինքնին չի հստակեցնում՝ հրատարակությունը գեղարվեստական պատմությո՞ւն է, վե՞պ, դրամատիկական երկ, թե՞ այլ բնույթի աշխատություն, ուստի դրա կոնկրետ սյուժեն կամ գաղափարական ուղղվածությունը որոշել հնարավոր չէ միայն այս տվյալով։ Այնուամենայնիվ, բախտի և ճակատագրի շուրջ ձևավորված գրական մոտիվները կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդու ինքնաճանաչման, կյանքի իմաստի որոնման և բարոյական դատողությունների արտահայտման մեջ։ Գիրքը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել XIX դարի հայալեզու տպագիր ժառանգությամբ, գրական վերնագրերի պատմությամբ և մարդկային ճակատագրի թեմայի գեղարվեստական մշակմամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև առիթ է ուսումնասիրելու, թե ինչպես է բախտի գաղափարը մեկնաբանվել հայ գրական և հասարակական մտածողության մեջ։

Աշխատությունը նվիրված է Մովսես Խորենացու պատմագիտական երկի բնագրի համեմատական քննությանը՝ տպագիր հրատարակությունը համադրելով երկու ձեռագիր վկայությունների հետ։ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության ավանդույթի կարևորագույն հեղինակներից է, որի աշխատությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայ ժողովրդի անցյալի, ծագումնաբանության, ավանդությունների, արքայական տոհմերի և պատմական ինքնագիտակցության ձևավորման ու պահպանման գործում։ Պատմական երկերի ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն դրանց բովանդակությունը, այլև բնագրի փոխանցման պատմությունը՝ ձեռագրային տարբերակները, տարընթերցումները, գրագրական փոփոխությունները և տպագրության ընթացքում կատարված խմբագրական միջամտությունները։ Տպագիր բնագիրը ձեռագրերի հետ համեմատելը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ընթերցումներ, գնահատելու տեքստի ճշգրտությունը և հասկանալու, թե ինչպես է պատմագիտական երկը պահպանվել ու տարածվել տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Նման համեմատական աշխատանքը կարևոր է բնագրագիտության և ձեռագրագիտության համար, քանի որ նպաստում է պատմական աղբյուրի ավելի վստահելի ընթերցմանը և հետագա գիտական հրատարակությունների նախապատրաստմանը։ Այն նաև առնչվում է հայ հին գրականության ուսումնասիրության մեթոդներին, մատենագիտական նկարագրությանը և պատմական երկերի տեքստային ավանդույթի քննությանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր նյութ է Մովսես Խորենացու պատմության գիտական ուսումնասիրությամբ, հայ ձեռագրական ժառանգությամբ և հայ պատմագրության բնագրային ավանդույթով հետաքրքրվող մասնագետների ու ընթերցողների համար։ Այն արտացոլում է հայագիտական հետազոտությունների այն ուղղությունը, որի նպատակն է համադրել պահպանված աղբյուրները, պարզաբանել բնագրային տարբերությունները և հնարավորինս ամբողջական պատկերացում կազմել պատմական աշխատությունների փոխանցման ու հրատարակման ընթացքի մասին։

Աշխատությունը նախատեսված է ռուսաց լեզուն սովորել ցանկացող ընթերցողների համար՝ առաջարկելով լեզվական գիտելիքներին ծանոթանալու մատչելի և համակարգված մոտեցում։ Վերնագրում ընդգծված «բանալի» հասկացությունը մատնանշում է ուսուցման այնպիսի միջոցի գաղափարը, որը պետք է օգնի սովորողին հասկանալու լեզվի հիմնական սկզբունքները և աստիճանաբար ձեռք բերելու ինքնուրույն գործածության համար անհրաժեշտ հմտություններ։ Նման ձեռնարկները սովորաբար կարևորում են լեզվի քերականական կառուցվածքի, բառապաշարի, նախադասության կազմության և ճիշտ արտահայտվելու հիմնական կանոնների յուրացումը։ Ռուսաց լեզվի ուսուցումը հայալեզու ընթերցողների համար պատմականորեն կարևոր նշանակություն է ունեցել կրթության, վարչական ու հասարակական հաղորդակցության և տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերի միջև կապերի հաստատման տեսանկյունից։ Հատկապես XIX դարում լեզուների ուսուցման գործնական ձեռնարկները նպաստում էին գրագիտության տարածմանը և սովորողների՝ այլալեզու գրավոր ու բանավոր հաղորդակցության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այսպիսի գրքի հիմնական արժեքը լեզվական նյութը հասկանալի ձևով ներկայացնելու և սովորողի համար ուսուցման գործընթացը հեշտացնելու ձգտումն է։ Այն կարող էր ծառայել ինչպես ինքնուրույն սովորելու, այնպես էլ ուսուցչի օգնությամբ դասավանդման ընթացքում օգտագործելու նպատակին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ռուսաց լեզվի ուսուցման պատմությամբ, հայալեզու կրթական գրականությամբ և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդների զարգացմամբ զբաղվողների համար։ Այն նաև արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի կրթական պահանջները, երբ լեզվական գիտելիքները դիտվում էին որպես անձնական առաջընթացի, կրթական հնարավորությունների և հասարակական հաղորդակցության կարևոր միջոց։

Ժողովածուն հայ բանաստեղծական գրականության նմուշների ամբողջություն է, որն ընդգրկում է հեղինակի ստեղծագործությունների երկրորդ հատորը։ Բանաստեղծությունը գրական այն ձևն է, որի միջոցով արտահայտվում են մարդու զգացմունքները, մտքերը, ապրումները և աշխարհի նկատմամբ անհատական վերաբերմունքը՝ պատկերավոր լեզվի, ռիթմի, հնչյունային կազմակերպման ու գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների օգնությամբ։ XIX դարի հայ պոեզիան զարգանում էր ազգային մշակութային զարթոնքի, հասարակական փոփոխությունների և գրական լեզվի հարստացման պայմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանի բանաստեղծական ստեղծագործություններում հաճախ կարևոր տեղ էին զբաղեցնում անձնական ապրումները, սերը, բնության գեղեցկությունը, հայրենիքի գաղափարը, մարդկային հարաբերությունները, կյանքի անցողիկությունը և հասարակական իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Սակայն յուրաքանչյուր ժողովածուի թեմատիկ ուղղվածությունը պայմանավորված է կոնկրետ հեղինակի ստեղծագործական աշխարհով, ուստի այս հատորի առանձին բանաստեղծությունների բովանդակությունը վերնագրից միայն հստակեցնել հնարավոր չէ։ Որպես բազմահատոր հրատարակության մաս՝ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ստեղծագործությունների ամբողջական շարքը և հետևելու հեղինակի բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկություններին։ Հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, պոեզիայի ժանրային զարգացմամբ, գեղարվեստական լեզվի ձևավորմամբ և XIX դարի հայ մտավոր կյանքի մշակութային դրսևորումներով զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայ տպագիր գրական ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով բանաստեղծական ստեղծագործությունների հրատարակման և ընթերցողների շրջանում տարածման պատմական ավանդույթը։

Հրատարակությունը վերաբերում է Առաքել Նուպարյան և Շահնազարյան ժառանգավորաց գիշերօթիկ վարժարանի աշակերտներին մրցանակների բաշխման իրադարձությանը՝ ներկայացնելով XIX դարի հայ կրթական կյանքի և դպրոցական ավանդույթների մի կարևոր դրվագ։ Մրցանակների շնորհումը կրթական հաստատություններում սովորաբար ծառայում էր աշակերտների առաջադիմությունը, գիտելիքների ձեռքբերումը, աշխատասիրությունը և կարգապահությունը խրախուսելուն։ Այն նաև հնարավորություն էր տալիս ընդգծելու կրթության հասարակական նշանակությունը և սովորողների հաջողությունների հանդեպ դպրոցի, ուսուցիչների ու կրթական գործին աջակցող անձանց ուշադրությունը։ Ժառանգավորաց վարժարանների գործունեությունը կապված էր երիտասարդ սերնդի կրթության, մտավոր պատրաստության և ապագա հասարակական ու հոգևոր ծառայության համար անհրաժեշտ գիտելիքների ու կարողությունների ձևավորման հետ։ Գիշերօթիկ կրթության պայմաններում ուսումնական գործընթացը ներառում էր ոչ միայն դասավանդումը, այլև առօրյա կարգապահության, համատեղ կյանքի և անձնական պատասխանատվության զարգացումը։ Մրցանակաբաշխության վերաբերյալ նման հրատարակությունը կարող էր արձանագրել դպրոցական միջոցառման ընթացքը, դրա մասնակիցներին կամ կրթական հաստատության գործունեությանն առնչվող տեղեկություններ։ Այդպիսի նյութերը կարևոր են դպրոցների պատմության, կրթական նախաձեռնությունների, հայ համայնքային կյանքի և կրթությանն ուղղված բարեգործական աջակցության ուսումնասիրության համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու այն միջոցների մասին, որոնցով խրախուսվում էին աշակերտների ջանքերն ու ձեռքբերումները, ինչպես նաև այն արժեքների մասին, որոնք կրթական հաստատությունները ձգտում էին փոխանցել իրենց սաներին։ Հրատարակությունը պատմական աղբյուրի նշանակություն ունի XIX դարի հայ կրթական միջավայրի և դպրոցական միջոցառումների կազմակերպման ավանդույթների ուսումնասիրման համար։

Աշխատությունը վերաբերում է պատանու բարեկիրթ վարքի, բնավորության և հասարակական հարաբերություններում պատշաճ պահվածքի ձևավորմանը։ Բարեկրթությունը դիտարկվում է որպես անձի դաստիարակության կարևոր բաղադրիչ, որն արտահայտվում է խոսքի, վարվելակերպի, շրջապատի մարդկանց նկատմամբ վերաբերմունքի և առօրյա պարտականությունների կատարման մեջ։ Նման բնույթի դաստիարակչական գրականությունը նպատակ ունի պատանիներին ծանոթացնելու քաղաքավարության կանոններին, մեծերի նկատմամբ հարգանքին, համեստությանը, ազնվությանը, ինքնատիրապետմանը և ուրիշների արժանապատվությունը գնահատելու անհրաժեշտությանը։ Այն կարող է անդրադառնալ նաև ընտանիքում, ուսումնական միջավայրում և հասարակական շփումներում ընդունված վարքականոններին՝ ընդգծելով, որ իսկական բարեկրթությունը միայն արտաքին ձևականությունների պահպանումը չէ, այլև ներքին մշակույթի, պատասխանատվության և մարդասիրության դրսևորումը։ Պատանեկությունը բնավորության և սոցիալական հմտությունների ձևավորման կարևոր շրջան է, ուստի այդ տարիքի ընթերցողների համար նախատեսված ուսուցողական երկերը հաճախ միավորում են գործնական խորհուրդներն ու բարոյական խրատները։ Դրանց միջոցով ընթերցողը խրախուսվում է գիտակցել սեփական խոսքի ու գործողությունների ազդեցությունը շրջապատի վրա և ձգտել կառուցողական, հարգալից հարաբերությունների։ XIX դարի հայ կրթական և գրական միջավայրում նման աշխատությունները նպաստում էին երիտասարդ սերնդի դաստիարակությանն ու հասարակական վարքի մշակույթի տարածմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժական մտքի, պատանեկան դաստիարակության և բարոյախոսական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով այն պատկերացումները, որոնք կապում էին անձնական կուլտուրան, բարոյական արժեքներն ու հասարակական կյանքում պատշաճ վարքը։

Աշխատությունը նվիրված է բարեպաշտության գաղափարին և այն մարդկանց կերպարներին, որոնց վարքն ու կենսակերպը կապվում են հավատքի, բարոյական սկզբունքների և հոգևոր արժեքների պահպանման հետ։ Բարեպաշտությունը քրիստոնեական ավանդության մեջ արտահայտվում է ոչ միայն կրոնական ծեսերի ու աղոթքի միջոցով, այլև առօրյա կյանքում դրսևորվող ազնվությամբ, գթասրտությամբ, խոնարհությամբ, ներողամտությամբ և ուրիշների հանդեպ հոգատար վերաբերմունքով։ Այս թեմայով գրականությունը հաճախ նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնելու բարոյական օրինակներ, որոնք կարող են նպաստել անձնական վարքի վերանայմանը և արժեհամակարգի ձևավորմանը։ Բարեպաշտ մարդկանց մասին պատմությունները կամ նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու հավատքի և գործնական կյանքի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչպես կարող են հոգևոր համոզմունքներն արտահայտվել մարդկային հարաբերություններում և հասարակական պարտականությունների կատարման մեջ։ Նման աշխատություններում կարևորվում են բարին գործելու պատրաստակամությունը, կարիքավորներին աջակցելը, սեփական պարտականությունների հանդեպ պատասխանատվությունը և անձնական շահը բարոյական սկզբունքներին ստորադասելու գաղափարը։ XIX դարի հայ գրական ու կրթական միջավայրում հոգևոր և բարոյախոսական թեմաները կարևոր դեր ունեին ընթերցողների դաստիարակության և քրիստոնեական արժեքների տարածման գործում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, կրոնական մտածողությամբ և բարոյական դաստիարակության ավանդույթներով զբաղվողների համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էր բարեպաշտության գաղափարը ներկայացվում հայալեզու գրականության մեջ և ինչպես էր կապվում անհատի բնավորության ու հասարակական վարքի հետ։

Աշխատությունը նվիրված է բարոյախոսությանը՝ մարդու վարքը, արարքները, պարտականություններն ու հասարակական հարաբերությունները կարգավորող սկզբունքների և արժեքների քննությանը։ Բարոյախոսական գրականությունն ու ուսուցողական երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել մտավոր և հոգևոր դաստիարակության ավանդույթներում՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ուղղորդել դեպի գիտակցված, պատասխանատու և առաքինի վարքագիծ։ Այս ուղղության շրջանակում քննարկման առարկա կարող են լինել ազնվությունը, ճշմարտախոսությունը, արդարությունը, աշխատասիրությունը, համեստությունը, ինքնատիրապետումը, գթասրտությունը, պարտքի զգացումը և ուրիշների իրավունքների ու արժանապատվության նկատմամբ հարգանքը։ Բարոյական սկզբունքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորհելու անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների, անձնական շահի ու ընդհանուր բարօրության, մտադրությունների և արարքների հետևանքների մասին։ Բարոյախոսական աշխատությունները հաճախ ձգտում են ոչ միայն ներկայացնել ընդունված վարքականոնները, այլև բացատրել դրանց նշանակությունը մարդու բնավորության ձևավորման և հասարակական կյանքի կազմակերպման համար։ XIX դարի հայ մտավոր և կրթական միջավայրում բարոյական թեմաներով գրականությունը կարևոր դեր ուներ ընթերցողների աշխարհայացքի ձևավորման, դաստիարակության և հոգևոր արժեքների փոխանցման գործում։ Նման աշխատությունները կարող էին ծառայել որպես ինքնակրթության նյութ, ինչպես նաև օգտագործվել կրթական ու ընտանեկան միջավայրում բարոյական հարցերի քննարկման համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում բարոյագիտության պատմությամբ, հայ կրթական մտքի զարգացմամբ և XIX դարի հայալեզու ուսուցողական գրականությամբ զբաղվողների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու բարոյական սկզբունքների ներկայացման ու տարածման ավանդույթները։

Գիրքը նախատեսված է պատանիների և ծնողների համար՝ նպատակ ունենալով ընթերցանության միջոցով նպաստել բարոյական արժեքների ձևավորմանը, անձնական պատասխանատվության զարգացմանը և ընտանիքում դաստիարակչական աշխատանքի ամրապնդմանը։ Այն ներկայացնում է բարոյախոսական ընթերցանության այն ավանդույթը, որի շրջանակում գրական նյութը դիտվում է ոչ միայն որպես գիտելիքի կամ ժամանցի աղբյուր, այլև որպես մարդու բնավորության, մտածողության և վարքի վրա ներգործելու միջոց։ Նման ընթերցվածքները կարող են առնչվել ազնվությանը, ճշմարտախոսությանը, աշխատասիրությանը, համեստությանը, պարտքի զգացմանը, բարությանը, ինքնատիրապետմանը, ուրիշների նկատմամբ հարգանքին և հասարակական հարաբերություններում պատասխանատու վարքագծին։ Պատանիների համար դրանք կարևոր են ինքնաճանաչման, արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման և սեփական որոշումների հետևանքները հասկանալու տեսանկյունից, իսկ ծնողների համար՝ երեխաների դաստիարակության սկզբունքների շուրջ խորհելու և ընտանեկան միջավայրում բարոյական օրինակ ծառայելու առումով։ Գրքի վերնագրում երկու ընթերցողական խմբերի ընդգրկումը ցույց է տալիս, որ դաստիարակությունը դիտարկվում է որպես համատեղ գործընթաց, որտեղ նշանակություն ունեն թե՛ երիտասարդների անձնական զարգացումը, թե՛ մեծահասակների ուղղորդող դերը։ XIX դարի կրթական և բարոյախոսական գրականության համատեքստում այսպիսի հրատարակությունները նպաստում էին ընթերցանության մշակույթի տարածմանը և ընտանիքի ու կրթության փոխկապակցվածության ընդգծմանը։ Գիրքը արժեքավոր է հայ մանկավարժական մտքի, ընտանեկան դաստիարակության պատմության և պատանեկան ընթերցանության ավանդույթների ուսումնասիրության համար։

Ժողովածուն նվիրված է բարոյական դաստիարակությանն ու մարդու վարքի, բնավորության և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ արժեքների ներկայացմանը պատմողական ձևով։ Բարոյական պատմությունները կրթական նշանակություն ունեցող գրականության տեսակ են, որոնց միջոցով ընթերցողին առաջարկվում են մարդկային արարքների, ընտրությունների և դրանց հետևանքների շուրջ խորհելու հնարավորություններ։ Դրանցում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում ազնվությունը, ճշմարտախոսությունը, բարությունը, աշխատասիրությունը, համեստությունը, առատաձեռնությունը, հարգանքը մեծերի նկատմամբ, ընկերասիրությունը և ուրիշների հանդեպ կարեկցանքը։ Նման պատմությունների դաստիարակչական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ բարոյական գաղափարները ներկայացվում են ոչ միայն որպես վերացական կանոններ, այլև որպես մարդկային հարաբերությունների և առօրյա վարքի հետ կապված հարցեր։ Ընթերցողը կարող է հետևել կերպարների որոշումներին, համեմատել տարբեր վարքագծեր և մտածել պատասխանատվության, պարտքի, արդարության ու խղճի նշանակության մասին։ XIX դարում բարոյախոսական գրականությունը կարևոր դեր ուներ կրթության և ընթերցանության մշակույթի զարգացման մեջ՝ հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ գրքերը դիտվում էին նաև որպես բնավորության ձևավորման ու արժեքների փոխանցման միջոց։ Այսպիսի ժողովածուները կարող էին ծառայել ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ ընտանեկան կամ ուսումնական միջավայրում քննարկումների համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, բարոյական դաստիարակության ավանդույթներով և XIX դարի կրթական մտածողությամբ զբաղվողների համար։ Այն արտացոլում է գրականության այն ուղղությունը, որի նպատակն է ընթերցանությունը համադրել անձնային զարգացման և հասարակական արժեքների յուրացման հետ։