Ready-made Materials

Մարքեթինգային ռազմավարությունը ընկերության երկարաժամկետ գործողությունների համալիր պլանն է, որը ուղղված է շուկայում մրցակցային առավելության ձեռքբերմանը, սպառողների պահանջների բավարարմանը և վաճառքների աճի ապահովմանը։ Այն հիմնվում է շուկայի ուսումնասիրության, թիրախային լսարանի վերլուծության և մրցակիցների գնահատման վրա, որպեսզի ընկերությունը կարողանա ճիշտ դիրքավորվել և արդյունավետ ներկայացնել իր առաջարկը։ Մարքեթինգային ռազմավարության հիմնական բաղադրիչներն են շուկայի սեգմենտավորումը, թիրախային շուկայի ընտրությունը և դիրքավորումը, որոնք միասին որոշում են, թե ում համար է նախատեսված ապրանքը կամ ծառայությունը և ինչպես է այն տարբերվում մրցակիցներից։ Ռազմավարության կարևոր մաս է նաև մարքեթինգային խառնուրդը՝ ապրանք, գին, բաշխում և առաջխաղացում, որոնք պետք է փոխկապակցված և հավասարակշռված լինեն՝ ապահովելով առավելագույն արդյունավետություն։ Ընկերությունները կարող են ընտրել տարբեր ռազմավարական մոտեցումներ՝ ներթափանցման, զարգացման, դիվերսիֆիկացման կամ մասնագիտացման ռազմավարություններ՝ կախված իրենց նպատակներից և շուկայի պայմաններից։ Ժամանակակից մարքեթինգային ռազմավարությունները մեծապես հիմնվում են թվային տեխնոլոգիաների վրա՝ օգտագործելով սոցիալական մեդիա, որոնողական համակարգերի օպտիմալացում և տվյալների վերլուծություն՝ սպառողի վարքագիծը ավելի լավ հասկանալու և ազդեցիկ հաղորդակցություն իրականացնելու համար։ Ճիշտ մշակված մարքեթինգային ռազմավարությունը օգնում է ընկերությանը բարձրացնել ճանաչելիությունը, ձևավորել հաճախորդների հավատարմություն և ապահովել կայուն մրցակցային դիրք երկարաժամկետ հեռանկարում։

Շուկա մտնելու ռազմավարության ընտրությունը ընկերության համար կարևոր և բազմաբաղադրիչ որոշում է, որը որոշում է նոր շուկայում հաջողության հասնելու հնարավորությունները և մրցակցային դիրքի ձևավորումը։ Այս ռազմավարությունը կախված է մի շարք գործոններից՝ շուկայի չափից, մրցակցության մակարդակից, սպառողների վարքագծից, ռեսուրսների հասանելիությունից, իրավական միջավայրից և ընկերության փորձից։ Շուկա մտնելու հիմնական ռազմավարությունները սովորաբար ներառում են ուղղակի արտահանումը, լիցենզավորումը, ֆրանչայզինգը, համատեղ ձեռնարկությունների ստեղծումը և օտարերկրյա դուստր ընկերության հիմնումը։ Յուրաքանչյուր տարբերակ ունի իր առավելություններն ու ռիսկեր, օրինակ՝ արտահանումը պահանջում է քիչ ներդրումներ, բայց սահմանափակում է վերահսկողությունը, մինչդեռ տեղական դուստր ընկերության ստեղծումը ապահովում է բարձր վերահսկողություն, սակայն պահանջում է մեծ ֆինանսական և կազմակերպչական ռեսուրսներ։ Ռազմավարության ընտրության ժամանակ կարևոր է նաև շուկայի գրավչության և ընկերության մրցունակության գնահատումը, ինչը թույլ է տալիս հասկանալ՝ արդյոք արժե մուտք գործել տվյալ շուկա և ինչ ձևաչափով։ Բացի այդ, կարևոր դեր են խաղում մշակութային տարբերությունները, լոգիստիկ հնարավորությունները և պետական կարգավորումները, որոնք կարող են էապես ազդել հաջողության վրա։ Ճիշտ ընտրված շուկա մտնելու ռազմավարությունը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ռիսկերը, արագ ձեռք բերել շուկայական մասնաբաժին և ապահովել երկարաժամկետ կայուն աճ։

Դաստիարակության տեսությունը մանկավարժության այն բաժինն է, որը ուսումնասիրում է անձի ձևավորման, զարգացման և սոցիալականացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դաստիարակչական գործընթացի նպատակները, բովանդակությունը, մեթոդները և կազմակերպման ձևերը։ Այն հիմնվում է այն գաղափարի վրա, որ մարդու վարքագիծը, արժեքային համակարգը և աշխարհայացքը ձևավորվում են սոցիալական միջավայրի, կրթության և նպատակային մանկավարժական ազդեցությունների համադրության արդյունքում։ Դաստիարակության տեսությունը բացահայտում է, թե ինչպես են փոխանցվում հասարակական փորձը, մշակութային արժեքները և բարոյական նորմերը նոր սերունդներին, և ինչպես կարելի է այդ գործընթացը դարձնել առավել արդյունավետ ու նպատակային։ Այն ընդգրկում է դաստիարակության հիմնական սկզբունքները՝ գիտակցվածություն, նպատակաուղղվածություն, համակարգվածություն, հետևողականություն և անհատական մոտեցում, որոնք ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Տեսությունը նաև ուսումնասիրում է դաստիարակության տարբեր ուղղությունները՝ բարոյական, մտավոր, աշխատանքային, գեղագիտական և ֆիզիկական դաստիարակություն, որոնք միասին ձևավորում են ամբողջական և ներդաշնակ անձ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև դաստիարակության մեթոդների ուսումնասիրությունը՝ համոզում, օրինակ, վարժեցում, խրախուսում և վերահսկում, որոնք կիրառվում են ըստ տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունների։ Դաստիարակության տեսությունը մշտապես զարգանում է՝ հաշվի առնելով հասարակական փոփոխությունները, գիտության առաջընթացը և նոր մանկավարժական մոտեցումները, ինչի շնորհիվ այն շարունակում է մնալ կրթական համակարգի կարևորագույն հիմքերից մեկը։

Դաստիարակության գործընթացի էությունը կայանում է մարդու անձի ձևավորման, նրա մտավոր, բարոյական, սոցիալական և մշակութային զարգացման նպատակաուղղված ու համակարգված ազդեցության մեջ, որի միջոցով հասարակությունը փոխանցում է իր փորձը, արժեքները, գիտելիքները և վարքագծային նորմերը նոր սերունդներին։ Դաստիարակությունը ոչ միայն գիտելիքների հաղորդման գործընթաց է, այլև անձի աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի և վարքային մոդելների ձևավորում, որտեղ կարևոր դեր են խաղում ընտանիքը, դպրոցը, սոցիալական միջավայրը և մշակութային գործոնները։ Այն ունի նպատակային բնույթ, քանի որ ուղղված է հասարակության համար անհրաժեշտ, պատասխանատու և գիտակցված քաղաքացու ձևավորմանը, ինչպես նաև անհատի ներուժի զարգացմանը։ Դաստիարակության գործընթացում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կրթական մեթոդները, հաղորդակցության ձևերը և դաստիարակչական ազդեցության միջոցները, որոնք միասին ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Այս գործընթացը շարունակական է և սկսվում է վաղ մանկությունից՝ շարունակվելով ամբողջ կյանքի ընթացքում՝ փոփոխվելով ըստ սոցիալական պայմանների և անհատի զարգացման փուլերի։ Դաստիարակության էությունը նաև կայանում է նրանում, որ այն համադրում է անհատական և հասարակական շահերը՝ նպաստելով ինչպես անձի ինքնաիրացմանը, այնպես էլ հասարակության կայունությանն ու առաջընթացին։

Ֆեոդալական պետության և իրավունքի ձևավորումը Անգլիայում երկարատև պատմական գործընթաց էր, որը կապված էր վաղ միջնադարյան հասարակության վերափոխումների, նորմանդական նվաճման և քաղաքական իշխանության կենտրոնացման հետ։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած էր հողային սեփականության նոր համակարգի ձևավորումը, որտեղ հողը դարձավ հիմնական տնտեսական և քաղաքական իշխանության աղբյուրը, իսկ հասարակությունը բաժանվեց հիերարխիկ շերտերի՝ թագավորից մինչև վասալներ և գյուղացիներ։ 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո Ուիլյամ Նվաճողը հաստատեց ուժեղ կենտրոնացված միապետություն, որի միջոցով իրականացվեց ամբողջ երկրի հողերի վերահաշվարկ և բաշխում՝ ֆեոդալական կախվածության համակարգի ամրապնդմամբ։ Այս համակարգում թագավորը համարվում էր ամբողջ հողի գերագույն սեփականատերը, իսկ ազնվականությունը և ասպետները ստանում էին հողեր ծառայության դիմաց՝ հատկապես ռազմական պարտավորություններով։ Իրավունքի զարգացումը նույնպես անցավ կարևոր փուլ, քանի որ ձևավորվեցին ընդհանուր իրավունքի (common law) հիմքերը, որոնք աստիճանաբար փոխարինեցին տեղական սովորույթներին և դարձան միասնական դատական համակարգի հիմք։ Թագավորական դատարանների ստեղծումը և դատական պրակտիկայի միասնականացումը նպաստեցին իրավական նորմերի կայունացմանը և պետության վերահսկողության ուժեղացմանը հասարակության վրա։ Այսպիսով, Անգլիայում ֆեոդալական պետության ձևավորումը ոչ միայն քաղաքական և տնտեսական կառուցվածքի փոփոխություն էր, այլ նաև իրավական համակարգի զարգացման հիմք, որը հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցավ եվրոպական իրավունքի պատմության վրա։

Տարա (կամ մթնոլորտային արտանետումներից առաջացող աղտոտիչ նյութերի տարածում) նշանակում է վնասակար նյութերի՝ գազերի, փոշու, աէրոզոլների և քիմիական միացությունների տեղափոխումն ու տարածումը շրջակա միջավայրում՝ հիմնականում օդային հոսքերի, ջրի կամ հողի միջոցով։ Այս երևույթը հաճախ կապված է մարդածին աղտոտման հետ, երբ արդյունաբերական ձեռնարկություններից, տրանսպորտից կամ այլ աղբյուրներից արտանետված նյութերը չեն մնում միայն առաջացման վայրում, այլ տարածվում են մեծ հեռավորությունների վրա։ Տարածման գործընթացը կախված է մի շարք գործոններից, ինչպիսիք են քամու ուղղությունն ու ուժը, ջերմաստիճանը, մթնոլորտային ճնշումը և տեղանքի ռելիեֆը։ Օրինակ՝ ուժեղ քամիները կարող են աղտոտիչ նյութերը տեղափոխել քաղաքային տարածքներից դեպի գյուղական շրջաններ կամ նույնիսկ այլ երկրներ, ինչը դարձնում է աղտոտման խնդիրը ոչ միայն տեղական, այլ նաև տարածաշրջանային և գլոբալ։ Տարածման արդյունքում վնասակար նյութերը կարող են առաջացնել օդի որակի վատթարացում, թթվային անձրևներ, հողի և ջրերի աղտոտում, ինչպես նաև բացասական ազդեցություն մարդու առողջության վրա՝ առաջացնելով շնչառական և այլ հիվանդություններ։ Այս գործընթացի ուսումնասիրությունը կարևոր է էկոլոգիայում և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում, քանի որ այն թույլ է տալիս կանխատեսել աղտոտման տարածումը և մշակել կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Տարածման վերահսկման համար կիրառվում են տեխնոլոգիական լուծումներ, արտանետումների սահմանափակում և բնապահպանական մոնիթորինգի համակարգեր։ Այսպիսով, տարա կամ աղտոտիչ նյութերի տարածումը կարևոր էկոլոգիական երևույթ է, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է մեկ աղբյուրից առաջացած աղտոտումը ազդել մեծ տարածքների վրա և ընդգծում է շրջակա միջավայրի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։

Բնական միջավայրի մարդածին աղտոտումը այն գործընթացն է, երբ մարդու տնտեսական, արդյունաբերական և կենցաղային գործունեության արդյունքում վնասակար նյութեր և էներգիա են ներմուծվում շրջակա միջավայր՝ խախտելով նրա բնական հավասարակշռությունը։ Այս աղտոտումը համարվում է ժամանակակից էկոլոգիական ամենալուրջ խնդիրներից մեկը, քանի որ այն ազդում է օդի, ջրի, հողի, կենդանի օրգանիզմների և ամբողջ էկոհամակարգերի վրա։ Մարդածին աղտոտման հիմնական աղբյուրներն են արդյունաբերական ձեռնարկությունները, տրանսպորտը, գյուղատնտեսությունը և կենցաղային թափոնները։ Արդյունաբերական գործարանները արտանետում են վնասակար գազեր և քիմիական նյութեր, որոնք աղտոտում են մթնոլորտը և նպաստում ջերմոցային էֆեկտի ու կլիմայական փոփոխությունների առաջացմանը։ Տրանսպորտը նույնպես զգալի աղբյուր է օդի աղտոտման, քանի որ մեքենաների արտանետումները պարունակում են ածխածնի մոնօքսիդ, ազոտի օքսիդներ և այլ վնասակար միացություններ։ Գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող պարարտանյութերն ու թունաքիմիկատները կարող են ներթափանցել հող և ջրային համակարգեր՝ վնասելով ինչպես էկոհամակարգերին, այնպես էլ մարդու առողջությանը։ Կենցաղային թափոնների ոչ ճիշտ կառավարումը նույնպես հանգեցնում է հողի և ջրի աղտոտման։ Մարդածին աղտոտման հետևանքները բազմազան են՝ ներառում են օդի որակի վատթարացում, հիվանդությունների աճ, կենսաբազմազանության կորուստ և բնական ռեսուրսների սպառում։ Այս խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ է կիրառել բնապահպանական քաղաքականություն, զարգացնել մաքուր տեխնոլոգիաներ, խթանել վերամշակումը և բարձրացնել հասարակության էկոլոգիական գիտակցությունը։

Բնական ռեսուրսների և բնական պայմանների գնահատումը գիտական և գործնական գործընթաց է, որի նպատակն է ուսումնասիրել և որոշել բնության տարրերի՝ ջրի, հողի, անտառների, օգտակար հանածոների, կլիմայի և ռելիեֆի տնտեսական, սոցիալական և էկոլոգիական արժեքը։ Այս գնահատումը կարևոր է, քանի որ բնական ռեսուրսները հանդիսանում են տնտեսության զարգացման հիմքը, իսկ բնական պայմանները ուղղակիորեն ազդում են մարդու կյանքի, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և բնակչության տեղաբաշխման վրա։ Բնական ռեսուրսների գնահատման ընթացքում հաշվի են առնվում դրանց քանակը, որակը, տարածական բաշխվածությունը, վերականգնվող կամ չվերականգնվող լինելը և օգտագործման հնարավորությունները։ Օրինակ՝ օգտակար հանածոների դեպքում գնահատվում է դրանց պաշարների չափը և արդյունահանման տնտեսական արդյունավետությունը, իսկ ջրային ռեսուրսների դեպքում՝ հասանելիությունը և որակը։ Բնական պայմանների գնահատումը վերաբերում է այնպիսի գործոնների, ինչպիսիք են կլիման, հողերը, ռելիեֆը և կենսաբազմազանությունը, որոնք չեն օգտագործվում անմիջականորեն որպես ռեսուրս, բայց կարևոր ազդեցություն ունեն տնտեսական գործունեության վրա։ Այս գնահատման հիման վրա իրականացվում է տարածքային պլանավորում, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության տեղաբաշխում, ինչպես նաև բնապահպանական քաղաքականության մշակում։ Ժամանակակից մոտեցումներում մեծ ուշադրություն է դարձվում նաև էկոլոգիական գնահատմանը, որը հաշվի է առնում մարդու գործունեության ազդեցությունը բնության վրա և կայուն զարգացման սկզբունքները։ Բնական ռեսուրսների ճիշտ գնահատումը թույլ է տալիս արդյունավետ օգտագործել դրանք, կանխել դրանց սպառումը և ապահովել երկարաժամկետ տնտեսական զարգացում։ Այսպիսով, բնական ռեսուրսների և բնական պայմանների գնահատումը կարևոր գիտական և գործնական գործընթաց է, որը նպաստում է տնտեսության արդյունավետ կազմակերպմանը և շրջակա միջավայրի պահպանությանը։

Կիլիկյան Հայաստանը միջնադարյան հայկական պետականություն էր, որը գոյություն է ունեցել XI–XIV դարերում Կիլիկիայի տարածքում՝ Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Այն ձևավորվեց այն ժամանակ, երբ սելջուկյան արշավանքների և Հայաստանի արևելյան տարածքների անկման հետևանքով բազմաթիվ հայեր տեղափոխվեցին Կիլիկիա և այնտեղ ստեղծեցին նոր քաղաքական ու մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանի հիմնադրման գործընթացում կարևոր դեր են ունեցել Ռուբինյանները, որոնց հիմնադիրն էր Ռուբեն I-ը։ Հետագայում պետությունը զարգացավ և դարձավ ուժեղ թագավորություն, հատկապես Լևոն II Մեծագործի օրոք, երբ Կիլիկյան Հայաստանը 1198 թվականին պաշտոնապես հռչակվեց թագավորություն։ Կիլիկյան Հայաստանը ունեցել է զարգացած պետական կառավարման համակարգ, բանակ և դիվանագիտություն՝ ակտիվ հարաբերություններ ունենալով Եվրոպայի խաչակրաց պետությունների և հարևան երկրների հետ։ Այն կարևոր դեր է խաղացել նաև առևտրի մեջ՝ լինելով կապող օղակ Արևելքի և Արևմուտքի միջև։ Մայրաքաղաքը սկզբում եղել է Տարսոնը և հետո՝ Սիսը, որը դարձել է քաղաքական և մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանում զարգացել են կրթությունը, գրականությունը, իրավունքը և ճարտարապետությունը։ Այդ շրջանում ստեղծվել են նաև կարևոր պատմագրական և իրավական աշխատություններ, որոնցից հայտնի է Մխիթար Գոշի իրավական ազդեցությունը և ժամանակի մշակութային զարգացումները։ Չնայած իր ուժեղությանը, Կիլիկյան Հայաստանը XIV դարում թուլացավ մոնղոլական արշավանքների, ներքին խնդիրների և մամլուքների հարձակումների հետևանքով, և վերջնականապես ընկավ 1375 թվականին։ Այսպիսով, Կիլիկյան Հայաստանը կարևոր դեր ունի հայոց պատմության մեջ՝ որպես պետականության շարունակություն, մշակութային զարգացման կենտրոն և միջազգային հարաբերությունների ակտիվ մասնակից միջնադարում։

Շուկայի սեգմենտավորումը մարքեթինգային գործընթաց է, որի ընթացքում ամբողջ շուկան բաժանվում է համասեռ խմբերի կամ հատվածների՝ ըստ սպառողների կարիքների, վարքագծի, եկամուտների, տարիքային խմբերի, աշխարհագրական դիրքի կամ այլ հատկանիշների։ Այս մոտեցման հիմնական նպատակը այն է, որ կազմակերպությունը կարողանա ավելի ճշգրիտ հասկանալ իր հաճախորդներին և մշակել համապատասխան մարքեթինգային ռազմավարություն յուրաքանչյուր խմբի համար։ Շուկայի սեգմենտավորման էությունը կայանում է նրանում, որ բոլոր սպառողները չեն կարող ունենալ նույն պահանջները, հետևաբար անհրաժեշտ է դրանք բաժանել ավելի փոքր խմբերի, որպեսզի յուրաքանչյուրին առաջարկվի իր կարիքներին համապատասխան ապրանք կամ ծառայություն։ Սեգմենտավորման հիմնական չափանիշներն են աշխարհագրական, ժողովրդագրական, հոգեբանական և վարքագծային գործոնները։ Աշխարհագրական սեգմենտավորումը հիմնված է տարածաշրջանի, երկրի, քաղաքի կամ կլիմայական պայմանների վրա։ Ժողովրդագրական սեգմենտավորումը հաշվի է առնում տարիքը, սեռը, եկամուտը, կրթությունը և ընտանիքի չափը։ Հոգեբանական սեգմենտավորումը վերաբերում է սպառողների կենսակերպին, արժեքներին, հետաքրքրություններին և սոցիալական դիրքին։ Վարքագծային սեգմենտավորումը հիմնված է սպառողների գնումների սովորությունների, ապրանքանիշի նկատմամբ հավատարմության և օգտագործման հաճախականության վրա։ Շուկայի ճիշտ սեգմենտավորումը թույլ է տալիս կազմակերպություններին արդյունավետ օգտագործել իրենց ռեսուրսները, բարձրացնել մարքեթինգային հաղորդակցությունների արդյունավետությունը և ավելի լավ բավարարել սպառողների պահանջները։ Այն նաև օգնում է ընկերություններին մրցակցային առավելություն ձեռք բերել՝ առաջարկելով ավելի նպատակային և անհատականացված ապրանքներ։ Ժամանակակից մարքեթինգում շուկայի սեգմենտավորումը համարվում է ռազմավարական կարևոր գործիք, որը նախորդում է թիրախային շուկայի ընտրությանը և դիրքավորման գործընթացին։

Նոր ապրանքի մարքեթինգը մարքեթինգային գործունեության կարևոր ուղղություն է, որը վերաբերում է շուկայում նոր ստեղծված կամ արդիականացված ապրանքի ներդրման, առաջմղման և հաջող վաճառքի ապահովման գործընթացին։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ կազմակերպությունը պետք է ճիշտ ուսումնասիրի շուկան, հասկանա սպառողների պահանջները և համապատասխան ռազմավարությամբ ներկայացնի նոր ապրանքը՝ ապահովելով դրա մրցունակությունը և պահանջարկը։ Նոր ապրանքի մարքեթինգը սկսվում է գաղափարի ձևավորումից և շուկայի վերլուծությունից, որտեղ գնահատվում են հնարավոր հաճախորդները, մրցակիցները և շուկայական հնարավորությունները։ Այնուհետև իրականացվում է ապրանքի մշակման փուլը, որի ընթացքում որոշվում են նրա հատկանիշները, դիզայնը, որակը և արժեքը։ Հաջորդ կարևոր փուլը փորձարկումն է, երբ ապրանքը սահմանափակ շուկայում կամ թիրախային խմբի մոտ ստուգվում է՝ գնահատելու դրա արդյունավետությունը և ընդունելիությունը։ Դրանից հետո իրականացվում է շուկա մուտք գործելու ռազմավարություն, որը ներառում է գնագոյացում, բաշխման ուղիների ընտրություն և առաջմղման միջոցներ։ Առաջմղման գործընթացում օգտագործվում են գովազդ, սոցիալական մեդիա, վաճառքի խթանման միջոցներ և հասարակայնության հետ կապեր՝ նպատակ ունենալով ձևավորել սպառողների հետաքրքրությունը և վստահությունը։ Նոր ապրանքի մարքեթինգի հաջողությունը կախված է ճիշտ ռազմավարական պլանավորումից, շուկայի պահանջների ճիշտ գնահատումից և արդյունավետ հաղորդակցությունից։ Կարևոր է նաև ռիսկերի կառավարումը, քանի որ նոր ապրանքները միշտ կապված են անորոշության և մրցակցային ճնշումների հետ։ Ժամանակակից պայմաններում թվային մարքեթինգը մեծ դեր ունի նոր ապրանքների առաջմղման մեջ, քանի որ այն թույլ է տալիս արագ և լայնորեն հասնել թիրախային լսարանին։ Այսպիսով, նոր ապրանքի մարքեթինգը բարդ և բազմափուլ գործընթաց է, որը նպատակ ունի ապահովել նոր արտադրանքի հաջող մուտքը շուկա, դրա ճանաչելիությունը և երկարաժամկետ պահանջարկը։

Մարքեթինգը տնտեսական և կառավարչական գործունեության համակարգ է, որը ուղղված է սպառողների կարիքների և պահանջմունքների բացահայտմանը, դրանց բավարարման համար համապատասխան ապրանքների և ծառայությունների ստեղծմանը, առաջմղմանը և արդյունավետ վաճառքին։ Մարքեթինգի էությունը կայանում է շուկայի ուսումնասիրության, սպառողի վարքագծի վերլուծության և այնպիսի առաջարկի ձևավորման մեջ, որը առավելագույնս համապատասխանում է պահանջարկին։ Այն ոչ միայն վաճառքի գործընթաց է, այլև երկարաժամկետ հարաբերությունների կառուցում սպառողների հետ՝ նպատակ ունենալով ապահովել կազմակերպության կայուն զարգացումը և մրցունակությունը։ Մարքեթինգի հիմնական գործառույթներն են շուկայի ուսումնասիրությունը, ապրանքի մշակումը, գնագոյացումը, բաշխումը և առաջմղումը։ Մարքեթինգի սկզբնավորումը կապված է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի արդյունաբերական զարգացման հետ, երբ արտադրության ծավալների աճի պայմաններում սկսվեց ձևավորվել մրցակցային շուկա և անհրաժեշտություն առաջացավ ուսումնասիրել սպառողների պահանջները։ Սկզբնական շրջանում մարքեթինգը դիտարկվում էր որպես պարզապես վաճառքի և գովազդի գործունեություն, սակայն ժամանակի ընթացքում այն վերածվեց գիտական և կառավարչական համակարգի։ XX դարի կեսերից մարքեթինգը սկսեց զարգանալ որպես առանձին գիտակարգ՝ ընդգրկելով շուկայի վերլուծություն, ռազմավարական պլանավորում և սպառողական վարքագծի ուսումնասիրություն։ Ժամանակակից մարքեթինգում մեծ դեր ունեն թվային տեխնոլոգիաները, ինտերնետը և սոցիալական մեդիան, որոնք թույլ են տալիս ավելի արդյունավետ հասնել սպառողներին և անհատականացնել առաջարկները։ Այսպիսով, մարքեթինգը հանդիսանում է շուկայական տնտեսության կարևոր բաղադրիչ, որի էությունը կայանում է սպառողի կարիքների բավարարման և կազմակերպության շահույթի ապահովման հավասարակշռության մեջ, իսկ դրա սկզբնավորումը կապված է արտադրական և շուկայական հարաբերությունների զարգացման հետ։

Քաղաքացիական հասարակությունը հասարակության այն հատվածն է, որը գործում է պետությունից անկախ և ներառում է քաղաքացիների կամավոր միավորումները, հասարակական կազմակերպությունները, արհմիությունները, նախաձեռնող խմբերը, լրատվամիջոցները և այլ ինստիտուտներ։ Այն ձևավորում է հասարակության ինքնակազմակերպման համակարգը և նպաստում է ժողովրդավարության զարգացմանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությանը և պետական իշխանության վերահսկմանը։ Քաղաքացիական հասարակության հիմնական գաղափարը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ քաղաքացիները պետք է ակտիվորեն մասնակցեն հասարակական և քաղաքական կյանքին՝ ոչ միայն ընտրությունների միջոցով, այլ նաև հասարակական նախաձեռնությունների, քննարկումների և վերահսկողության մեխանիզմների միջոցով։ Քաղաքացիական հասարակությունը ծառայում է որպես միջնորդ պետության և անհատի միջև՝ ապահովելով նրանց միջև հավասարակշռություն։ Այն նպաստում է իշխանության թափանցիկությանը և հաշվետվողականությանը, քանի որ հասարակական կազմակերպությունները և լրատվամիջոցները վերահսկում են պետական մարմինների գործունեությունը և բարձրացնում հասարակական խնդիրները։ Քաղաքացիական հասարակության զարգացման համար կարևոր են իրավական պետության առկայությունը, խոսքի ազատությունը, միավորման ազատությունը և ժողովրդավարական արժեքների հաստատումը։ Հայաստանում քաղաքացիական հասարակությունը զարգանում է հատկապես անկախության ձեռքբերումից հետո, երբ ստեղծվեցին բազմաթիվ հասարակական կազմակերպություններ և նախաձեռնություններ տարբեր ոլորտներում՝ մարդու իրավունքներ, բնապահպանություն, կրթություն և սոցիալական խնդիրներ։ Չնայած զարգացման ընթացքին, քաղաքացիական հասարակությունը դեռևս բախվում է մի շարք մարտահրավերների, ինչպիսիք են ֆինանսական սահմանափակումները և ինստիտուցիոնալ կայունության պակասը։

Իրավական տեղեկատվության ապահովումը Հայաստանում ինտերնետի միջոցով պետական կառավարման և իրավական համակարգի կարևոր ուղղություններից է, որի նպատակն է ապահովել օրենքների, նորմատիվ ակտերի և իրավական տվյալների հասանելիությունը քաղաքացիների, կազմակերպությունների և պետական մարմինների համար։ Այս գործընթացը նպաստում է իրավական համակարգի թափանցիկությանը, իրավական իրազեկվածության բարձրացմանը և հասարակության մեջ օրենքի գերակայության ամրապնդմանը։ Հայաստանում իրավական տեղեկատվության թվայնացումը իրականացվում է պետական էլեկտրոնային հարթակների միջոցով, որտեղ հրապարակվում են օրենքները, կառավարության որոշումները, նախարարական ակտերը և այլ իրավական փաստաթղթեր։ Այդպիսի համակարգերից է իրավական տեղեկատվության միասնական բազան, որտեղ քաղաքացիները կարող են որոնել և ծանոթանալ գործող օրենսդրությանը։ Ինտերնետի միջոցով իրավական տեղեկատվության ապահովումը հնարավորություն է տալիս արագ և արդյունավետ կերպով ստանալ անհրաժեշտ տվյալներ՝ առանց ֆիզիկական այցելությունների պետական մարմիններ։ Այն նաև նպաստում է իրավական գործընթացների պարզեցմանը և վարչական բեռի նվազեցմանը։ Բացի այդ, առցանց համակարգերը թույլ են տալիս հետևել օրենսդրական փոփոխություններին իրական ժամանակում, ինչը կարևոր է ինչպես մասնագետների, այնպես էլ սովորական քաղաքացիների համար։ Հայաստանում այս ոլորտի զարգացմանը նպաստել են էլեկտրոնային կառավարման (e-governance) ծրագրերը, որոնք ուղղված են պետական ծառայությունների թվայնացմանը և հասանելիության բարձրացմանը։ Իրավական տեղեկատվության ինտերնետային ապահովումը նաև կարևոր դեր ունի իրավական կրթության և գիտելիքների տարածման գործում՝ հնարավորություն տալով ուսանողներին, իրավաբաններին և հետազոտողներին հեշտությամբ օգտվել անհրաժեշտ աղբյուրներից։ Այսպիսով, իրավական տեղեկատվության ապահովումը ինտերնետի միջոցով Հայաստանում հանդիսանում է ժամանակակից իրավական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստում է թափանցիկությանը, արդյունավետությանը և հասարակության իրավական մշակույթի զարգացմանը։