Կիլիկյան Հայաստան

Արտասահմանյան գրականություն

«Ընտիր նովելներ» (Ստեֆան Ցվայգ) հավաքածուն ներկայացնում է 20-րդ դարի ամենահայտնի նովելիստներից մեկի՝ Ցվայգի, մարդկային հոգու խոր թռիչքները և անկումները։ Նովելները հաճախ նրբորեն ու հստակ են պատկերում անհատների հոգեբանական ճգնաժամերը՝ սեր, տխրություն, խանդ, ինքնազոհություն և գերհուզականության պահեր։ Ցվայգը հատկապես վարպետորեն է ներկայացնում «հրաշալի պահերի» կամ «կայծակնային որոշումների» ազդեցությունը մարդու կյանքի վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես մի պահը կարող է փոխել ամբողջ ճակատագիրը։ Նրա կերպարները հաճախ շատ ինտենսիվ են՝ ապրում են մեծ կրքերով, բայց նաև խոցելի են և հաճախ ենթարկվում են ներքին հակասությունների։ Գիրքը ներկայացնում է տարբեր թեմաներ՝ սիրո մթնոլորտ, հոգեկան հիվանդություն, մարդկային բարոյականություն, ինքնազոհում, հաջողության և պարտության տխուր հավասարությունը։ Նովելները կարճ են, բայց յուրաքանչյուրն ունի հստակ, մաքուր կառուցվածք և ուժեղ ավարտ, որը երկար է մնում ընթերցողի մեջ։ Ցվայգի լեզուն շատ նուրբ է, գրական և զգայուն՝ թույլ տալով խորը մտորումներ՝ առանց երկար բացատրությունների։ «Ընտիր նովելներ» հավաքածուն հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են հոգեբանական գրականություն՝ խորը, բայց ոչ ծանր ընթերցանությամբ։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ մարդու կյանքում հաճախ ամեն ինչ կախված է ոչ միայն ճակատագրից, այլև նրա ներքին ընտրություններից և սրտի խոսքից։ Այս հավաքածուն դասական է, քանի որ այն բացահայտում է մարդկային հոգու բազմազանությունը՝ պարզ, բայց անթերի ճշգրտությամբ։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-66-172-8

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են քարտեզագրության հիմնարար սկզբունքները, երկրաչափական, ստանդարտացման և չափման մեթոդները, տոպոգրաֆիական տվյալների մշակումը, քարտեզների գրաֆիկական ներկայացման ձևերը և համաչափությունները։ Անդրադառնում է նաև թվային քարտեզների, համակարգչային տեխնոլոգիաների և տեղեկատվական համակարգերի կիրառմանը քարտեզագրության ոլորտում։ Աշխատությունը նախատեսված է աշխարհագրների, գեոդեզների, ուսանողների և քարտեզագրությամբ հետաքրքրված մասնագետների համար՝ տրամադրելով համապարփակ գիտելիքներ քարտեզների ստեղծման, վերլուծության և օգտագործման վերաբերյալ։

Կենսագրություն

«Հիմա մասամբ գիտեմ» (գրող՝ Ջոն Քենեդի Թուլեյ) — սրամիտ, հումորային և միևնույն ժամանակ մտորումներ հարուցող գիրք է։ Գլխավոր հերոսը՝ Իգնեշիուս Փոլը, զարմանալի կերպար է՝ խելացի, բայց աշխարհից մի փոքր կտրված։ Նա ապրում է Լուիզիանայի Նյու-Օռլեանում՝ իր տատիկի հետ, և մշտապես քննադատում է ժամանակակից հասարակությունը։ Իգնեշիուսը մեծ երազանքներ ունի, բայց իրականությունն իրեն հաճախ խանգարում է։ Գիրքը լի է սատիրիկ իրավիճակներով, երբ հեղինակը ծաղրում է աշխատանքը, սպառողականությունը, սոցիալական նորմերը։ Պատմությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է անհատի ու հասարակության միջև հակասությունը մարդկանց դարձնում կոմիկ և տխուր միաժամանակ։ Իգնեշիուսը հաճախ արտահայտվում է որպես փիլիսոփա՝ բայց իր կարծիքները հաճախ անիրական են և ծիծաղելի։ Գրքի լեզուն հարուստ է հումորով, իսկ հերոսների երկխոսությունները՝ արագ և զվարճալի։ Չնայած ծիծաղելի դրսևորման, ընթերցողը կարող է տեսնել նաև խոր հոգեբանական և հասարակական թաքնված նյարդեր։ «Հիմա մասամբ գիտեմը» կարդալիս թվում է, թե ծանոթանում ես մի մարդու՝ ով իրականությունից փախչում է՝ իր մտքերի մեջ։ Գիրքը հարմար է նրանց, ովքեր սիրում են սատիրա, սոցիալական քննադատություն և անհատականության հակամարտություններ։ Կարդալուց հետո երկար ժամանակ կհիշես Իգնեշիուսի տարօրինակ, բայց շատ մարդկային կերպարը։ Հրատարակիչ - Նյու Մեգ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9217-1-6

Գրականություն

Վեպը նրա վաղ շրջանի ստեղծագործություններից է և համարվում է սոցիալ-պատմական ու գաղափարական արձակի կարևոր օրինակ։ Գործում հեղինակը ներկայացնում է արևելյան միջավայրի կենցաղը, հասարակական հարաբերությունները և հատկապես կնոջ ճակատագրի խնդիրը՝ ցույց տալով այն սահմանափակումները, որոնց մեջ գտնվում էր կինը այդ ժամանակաշրջանի հասարակությունում։ Վեպի գլխավոր կերպարը՝ Սալբին, մարմնավորում է երիտասարդ կնոջ հոգևոր և զգացմունքային աշխարհը, նրա սիրո, ազատության ձգտման և հասարակական ճնշումների միջև առաջացող ներքին պայքարը։ Րաֆֆին մանրամասն կերպով բացահայտում է կերպարների հոգեբանական վիճակները՝ ընդգծելով սիրո, պարտքի, ավանդական նորմերի և անձնական երջանկության հակասությունները։ Ստեղծագործության մեջ զգալի է նաև սոցիալական քննադատությունը՝ ուղղված այն հասարակական կառուցվածքին, որտեղ մարդու ճակատագիրը հաճախ որոշվում է ոչ թե անձնական ընտրությամբ, այլ ավանդույթներով և արտաքին պարտադրանքներով։ Լեզուն արտահայտիչ է, երբեմն քնարական երանգներով, ինչը ուժեղացնում է զգացմունքային ազդեցությունը։

Պատմություն

Կիլիկյան Հայաստանը միջնադարյան հայկական պետականություն էր, որը գոյություն է ունեցել XI–XIV դարերում Կիլիկիայի տարածքում՝ Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Այն ձևավորվեց այն ժամանակ, երբ սելջուկյան արշավանքների և Հայաստանի արևելյան տարածքների անկման հետևանքով բազմաթիվ հայեր տեղափոխվեցին Կիլիկիա և այնտեղ ստեղծեցին նոր քաղաքական ու մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանի հիմնադրման գործընթացում կարևոր դեր են ունեցել Ռուբինյանները, որոնց հիմնադիրն էր Ռուբեն I-ը։ Հետագայում պետությունը զարգացավ և դարձավ ուժեղ թագավորություն, հատկապես Լևոն II Մեծագործի օրոք, երբ Կիլիկյան Հայաստանը 1198 թվականին պաշտոնապես հռչակվեց թագավորություն։ Կիլիկյան Հայաստանը ունեցել է զարգացած պետական կառավարման համակարգ, բանակ և դիվանագիտություն՝ ակտիվ հարաբերություններ ունենալով Եվրոպայի խաչակրաց պետությունների և հարևան երկրների հետ։ Այն կարևոր դեր է խաղացել նաև առևտրի մեջ՝ լինելով կապող օղակ Արևելքի և Արևմուտքի միջև։ Մայրաքաղաքը սկզբում եղել է Տարսոնը և հետո՝ Սիսը, որը դարձել է քաղաքական և մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանում զարգացել են կրթությունը, գրականությունը, իրավունքը և ճարտարապետությունը։ Այդ շրջանում ստեղծվել են նաև կարևոր պատմագրական և իրավական աշխատություններ, որոնցից հայտնի է Մխիթար Գոշի իրավական ազդեցությունը և ժամանակի մշակութային զարգացումները։ Չնայած իր ուժեղությանը, Կիլիկյան Հայաստանը XIV դարում թուլացավ մոնղոլական արշավանքների, ներքին խնդիրների և մամլուքների հարձակումների հետևանքով, և վերջնականապես ընկավ 1375 թվականին։ Այսպիսով, Կիլիկյան Հայաստանը կարևոր դեր ունի հայոց պատմության մեջ՝ որպես պետականության շարունակություն, մշակութային զարգացման կենտրոն և միջազգային հարաբերությունների ակտիվ մասնակից միջնադարում։

Գրականություն

Այս թեման վերաբերում է հայ XX դարի ամենանշանավոր բանաստեղծներից մեկի՝ Պարույր Սևակի կյանքին և ստեղծագործական գործունեությանը, ով մեծ դեր է ունեցել նորագույն շրջանի հայ պոեզիայի զարգացման, ազգային մտածողության խորացման և հասարակական գաղափարների արտահայտման գործում։ Պարույր Սևակը ծնվել է 1924 թվականին Արարատի մարզի Չանախչի (այժմ՝ Զանգակատուն) գյուղում և մկրտության ժամանակ ստացել է Պարույր Ղազարյան անունը։ Նա ստացել է բարձրագույն կրթություն Երևանի պետական համալսարանում, ապա ուսումը շարունակել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում, որտեղ ձևավորվել է նրա գրական աշխարհայացքը և ստեղծագործական ոճը։ Սևակի պոեզիան առանձնանում է խոր փիլիսոփայական մտածողությամբ, ազգային ինքնության խնդիրների վերլուծությամբ և մարդու ներաշխարհի բարդ զգացմունքների արտահայտմամբ։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ զուգակցվում են սիրո, հայրենիքի, պատմական հիշողության և մարդու բարոյական պատասխանատվության թեմաները։ Պարույր Սևակը մեծ ճանաչում է ստացել «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասի կյանքին և հայ ժողովրդի ողբերգական պատմությանը՝ դառնալով ազգային հիշողության և ցավի խորհրդանիշ։ Նրա այլ ստեղծագործություններում ևս արտացոլվում են ժամանակի սոցիալական և հոգևոր խնդիրները, մարդու ինքնաճանաչման որոնումները և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը։ Սևակը նաև զբաղվել է թարգմանական աշխատանքով՝ հայերեն ներկայացնելով համաշխարհային պոեզիայի կարևոր գործեր, ինչը նպաստել է հայ գրականության կապին միջազգային մշակույթի հետ։ Նրա կյանքը ավարտվել է 1971 թվականին ավտովթարի հետևանքով, սակայն նրա ստեղծագործական ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայ գրականության ամենակարևոր արժեքներից մեկը՝ ազդելով նոր սերունդների գրողների և ընթերցողների վրա։