Магнитоупругие, электромагнитные и электроупругие эффекты, предшествующие сильным землетрясениям на араратском сейсмопрогностическом полигоне

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի վրա արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում տնտեսական աճը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող գործընթաց, որտեղ արտաքին ազդեցությունների նշանակությունը հատկապես մեծ է բաց տնտեսությունների համար։ Քննվում են արտաքին առևտրի, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքի, օտարերկրյա ներդրումների, միջազգային կապիտալի շարժի, դրամական փոխանցումների, արտաքին ֆինանսավորման և համաշխարհային շուկաների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության և արտադրության ծավալների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտահանման դերին՝ որպես արտադրության ընդլայնման, արտաքին պահանջարկի ձևավորման և տնտեսության միջազգային մրցունակության բարձրացման հնարավոր գործոնի։ Միաժամանակ դիտարկվում է ներմուծման երկակի նշանակությունը՝ որպես սպառողական պահանջարկի բավարարման աղբյուր և որպես արտադրության համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաների, սարքավորումների, հումքի ու միջանկյալ ապրանքների ձեռքբերման միջոց։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ազդեցության գնահատումը, քանի որ դրանք կարող են կապված լինել կապիտալի ներհոսքի, արտադրական հնարավորությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական նորացման և միջազգային տնտեսական կապերի զարգացման հետ։ Քննվում է նաև արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների, սպառման, խնայողությունների և ներքին պահանջարկի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին տնտեսական ցնցումներին՝ միջազգային գների տատանումներին, առևտրային գործընկերների տնտեսական վիճակի փոփոխություններին, փոխարժեքային զարգացումներին և համաշխարհային ֆինանսական պայմանների փոփոխությանը։ Կարևորվում է Հայաստանի տնտեսության արտաքին կախվածությունների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը և այն ուղիների բացահայտումը, որոնց միջոցով միջազգային տնտեսական գործընթացները կարող են փոխանցվել ներքին տնտեսությանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մակրոտնտեսական ցուցանիշների համեմատական, վիճակագրական և տնտեսաչափական վերլուծության մեթոդներ՝ տնտեսական աճի և առանձին արտաքին գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները գնահատելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև արտաքին առևտրի աշխարհագրական և ապրանքային բազմազանեցման, արտահանման ներուժի զարգացման և ներդրումային միջավայրի նշանակությունը արտաքին ցնցումների նկատմամբ տնտեսության դիմակայունության տեսանկյունից։ Արտաքին գործոնների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տնտեսական աճը գնահատել ոչ միայն ներքին արտադրական ռեսուրսների և տնտեսական քաղաքականության, այլև միջազգային տնտեսական հարաբերությունների լայն համակարգի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն տնտեսական զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության, արտաքին տնտեսական քաղաքականության մշակման և մակրոտնտեսական գործընթացների գնահատման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով տնտեսագիտության, միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Психология

Այս աշխատությունը նվիրված է հոգեկան արտացոլման (պսիխիկ արտացոլման) երևույթի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին՝ մետաֆիզիկական մոտեցման տեսանկյունից։ Գրքում փորձ է արվում վերաիմաստավորել գիտակցության, ընկալման և իրականության փոխհարաբերությունները՝ դուրս գալով զուտ էմպիրիկ կամ նյարդաբանական բացատրությունների սահմաններից և ընդգծելով փիլիսոփայական-տեսական հիմքերի նշանակությունը հոգեկան գործընթացների վերլուծության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է իրականությունը արտացոլվում սուբյեկտի գիտակցության մեջ, ինչ դեր ունեն իմացաբանական կատեգորիաները և ինչ սահմաններ ունի օբյեկտիվի ու սուբյեկտիվի բաժանումը հոգեկանի ուսումնասիրության ընթացքում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դասական և ժամանակակից փիլիսոփայական դպրոցների մոտեցումները՝ ներառյալ իդեալիզմի, ռեալիզմի և ֆենոմենոլոգիայի տարրերը, որոնք օգտագործվում են հոգեկան երևույթների ավելի խորքային մեկնաբանության համար։ Վերլուծությունը շեշտադրում է մեթոդաբանության հիմնարար խնդիրները՝ գիտական ճանաչողության սահմանները, տեսության և փորձի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև գիտակցության կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտման հնարավորությունները։ Գրքի նպատակն է ձևավորել ավելի համապարփակ փիլիսոփայական շրջանակ հոգեկան արտացոլման ուսումնասիրության համար՝ ընդգծելով դրա բազմաշերտ և բարդ բնույթը։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների մտածողության զարգացման հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մտքի ուղիղ և հետադարձ ընթացքների ձևավորման ու տեսական մտածողության զարգացման փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Քննարկվում են դեռահասության տարիքում ճանաչողական գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները, տրամաբանական գործողությունների կատարելագործումը և վերացական մտածողության ձևավորման հիմնական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մտավոր գործողությունների հաջորդականությանը, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը, եզրահանգումների կառուցմանը և մտածողության ուղղությունը փոխելու կարողության զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են ուղիղ դատողություններից հակադարձ եզրահանգումների անցնելու, խնդրի լուծման արդյունքից դեպի սկզբնական պայմանները վերադառնալու և տրամաբանական կապերը տարբեր ուղղություններով վերլուծելու հմտությունների ձևավորման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեսական մտածողության զարգացման գործում ընդհանրացման, վերացարկման, համեմատության, վերլուծության և համադրման մտավոր գործողությունների նշանակությանը։ Կարևորվում են ուսումնական խնդիրների կառուցվածքը, ճանաչողական առաջադրանքների բարդության աստիճանը, ուսուցչի ուղղորդող գործունեությունը և սովորողների ինքնուրույն մտածողության խթանման մեթոդները։ Դիտարկվում են զարգացնող ուսուցման սկզբունքների, տրամաբանական վարժությունների, հետազոտական առաջադրանքների և խնդրահարույց իրավիճակների կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունն ընդգծում է մտածողության ճկունության, մտավոր գործողությունների գիտակցվածության և գիտելիքների տեսական յուրացման կարևորությունը դեռահասների ճանաչողական զարգացման գործընթացում։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, մանկավարժների, կրթության հետազոտողների, ուսուցիչների, զարգացման հոգեբանության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ծծմբի երկօքսիդի առկայությամբ ջրածին-թթվածինային խառնուրդների ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց առաջացման, տարածման և քիմիական փոխակերպումների առանձնահատկություններին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է բարդ ռեակցիոն համակարգերի վարքագծի բացահայտումը, երբ հիմնական ջրածին-թթվածինային փոխազդեցություններին միանում է լրացուցիչ բաղադրիչ, որը կարող է փոխել բոցի կառուցվածքը, ջերմաստիճանային ռեժիմը և քիմիական կինետիկան։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ձևավորման պայմանները, դրանց կայունության սահմանները և այրման գործընթացի վրա խառնուրդի բաղադրության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում SO₂-ի դերին, քանի որ դրա մասնակցությունը կարող է փոխել շղթայական ռեակցիաների ընթացքը, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների հարաբերակցությունը և համակարգում ընթացող օքսիդավերականգնման գործընթացների հավասարակշռությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բոցի կառուցվածքի և հիմնական ֆիզիկական պարամետրերի՝ ջերմաստիճանի, տարածման արագության և ռեակցիոն գոտու բնութագրերի վերլուծությունը տարբեր պայմաններում։ Միաժամանակ դիտարկվում են ջրածնի և թթվածնի փոխազդեցության մեխանիզմները և դրանց փոփոխությունները ծծմբի երկօքսիդի ներկայությամբ՝ հնարավորություն տալով բացահայտել հավելանյութի ազդեցության հիմնական կինետիկական գործոնները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրություն՝ ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմների, միջանկյալ նյութերի առաջացման և դրանց հետագա փոխակերպումների ավելի ամբողջական մեկնաբանության համար։ Ցածր ջերմաստիճանային բոցերի ուսումնասիրությունը կարևոր է քիմիական կինետիկայի և այրման ֆիզիկաքիմիայի տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել շղթայական ռեակցիաների և ոչ հավասարակշռային գործընթացների այն առանձնահատկությունները, որոնք բարձր ջերմաստիճաններում կարող են քողարկվել այլ երևույթներով։ SO₂ պարունակող համակարգերի ուսումնասիրությունը լրացուցիչ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ծծմբային միացությունների մասնակցությամբ օքսիդացման գործընթացների և դրանց հնարավոր ազդեցությունների տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է նպաստել այրման գործընթացների կառավարման, քիմիական ռեակցիաների կինետիկայի և գազային միջավայրերում բարդ շղթայական մեխանիզմների ըմբռնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական ֆիզիկայի, այրման տեսության, քիմիական կինետիկայի և էներգետիկայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի հասարակական վիճակի բարելավման և ազգային առաջընթացի հնարավոր ուղիների քննարկմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի կյանքին ու զարգացման հեռանկարներին։ Վերնագրում ընդգծված «առաջին քայլի» գաղափարը մատնանշում է փոփոխությունների անհրաժեշտությունը և այն համոզմունքը, որ ազգային բարեկեցության հասնելու համար անհրաժեշտ է սկսել հիմնարար խնդիրների բացահայտումից ու դրանց լուծմանն ուղղված գործնական նախաձեռնություններից։ Նման բնույթի հրապարակումները կարևոր տեղ են զբաղեցրել 19-րդ դարի հայ լուսավորական և հասարակական մտքի շրջանակում, երբ կրթության տարածումը, տնտեսական կյանքի աշխուժացումը, հասարակական հարաբերությունների բարելավումը և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը դիտարկվում էին որպես ժողովրդի առաջընթացի կարևոր պայմաններ։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակի մտավորական միջավայրում առկա բարեփոխական ձգտումների արտահայտություն, որտեղ ազգային զարգացման հարցը կապվում էր անհատական պատասխանատվության, հանրային համախմբման և հասարակության գիտակցված գործունեության հետ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հասարակական մտքի պատմության, ազգային ծրագրերի ձևավորման և 19-րդ դարի հայ լուսավորական գաղափարների ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու այն խնդիրների ու նպատակների մասին, որոնք քննարկվում էին հայ ժողովրդի ապագայի վերաբերյալ։

Психология

Психология и педагогика աշխատությունը հոգեբանության և մանկավարժության հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մարդու հոգեկանի զարգացման հիմնական օրենքները և դրանց կապը կրթական գործընթացների կազմակերպման հետ, այն բացատրում է ճանաչողական և հուզակամային գործընթացների դերը ուսուցման արդյունավետության մեջ, ինչպես նաև ուսանողի անձի ձևավորման սոցիալ-հոգեբանական պայմանները, գիրքը անդրադառնում է կրթության նպատակներին, դաստիարակության մեթոդներին, ուսուցման կազմակերպման ձևերին և ուսուցիչ-աշակերտ փոխհարաբերություններին, միաժամանակ ընդգրկելով հոգեբանական մոտեցումներ դասարանի կառավարման և ուսուցման անհատականացման համար, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մանկավարժության, կրթական հոգեբանության և ուսուցման մեթոդիկայի ուսումնասիրության համար։