Магнитоупругие, электромагнитные и электроупругие эффекты, предшествующие сильным землетрясениям на араратском сейсмопрогностическом полигоне

Лингвистика

Այս թեման վերաբերում է «հաց» և «ջուր» հասկացությունների լեզվաճանաչողական (կոգնիտիվ-լեզվաբանական) ընկալմանը անգլերենում՝ հայերենի հետ համեմատական զուգադրությամբ՝ ընդգծելով, թե ինչպես են այս երկու հիմնական կենսական հասկացությունները ձևավորվում լեզվական և մշակութային գիտակցության մեջ։ Հայերենում «հաց» և «ջուր» բառերը կրում են ոչ միայն կենսաբանական անհրաժեշտության, այլ նաև մշակութային և արժեքային խոր իմաստներ․ «հացը» հաճախ ընկալվում է որպես գոյության, աշխատանքի արդյունքի և հյուրասիրության խորհրդանիշ, իսկ «ջուրը»՝ որպես մաքրության, կյանքի աղբյուրի և կենսական շարունակականության նշան։ Անգլերենում համապատասխանաբար bread և water հասկացությունները հիմնականում պահպանում են իրենց առաջնային՝ կենսաբանական և առօրյա իմաստները, սակայն bread-ը որոշ կոնտեքստներում կարող է ձեռք բերել ավելի լայն իմաստներ՝ օրինակ՝ «livelihood» կամ «income» (bread and butter արտահայտության մեջ), մինչդեռ water-ը հաճախ օգտագործվում է նաև փոխաբերական՝ «flow», «life force» կամ «emotional depth» իմաստներով տարբեր համատեքստերում։ Լեզվաճանաչողական մոտեցմամբ կարելի է նշել, որ երկու լեզուներում էլ այս հասկացությունները ձևավորում են հիմնական կոնցեպտուալ մոդելներ՝ կապված գոյատևման, մշակութային փորձի և խորհրդանշական մտածողության հետ, սակայն հայերենում դրանց շուրջ մշակութային-հավաքական արժեքավորումը ավելի ընդգծված է ավանդական կենցաղի և սոցիալական նորմերի ազդեցությամբ։ Այս զուգադրությունը ցույց է տալիս, որ հիմնական բնական հասկացությունները տարբեր լեզուներում կարող են ունենալ համընդհանուր հիմք, բայց միաժամանակ տարբեր մշակութային շերտավորում և իմաստային ընդլայնում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է մեքենաշինական ձեռնարկությունների ակտիվների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ակտիվները դիտարկվում են որպես ձեռնարկության արտադրական ներուժի և տնտեսական գործունեության կարևորագույն բաղադրիչ, որի արդյունավետ օգտագործումը անմիջականորեն ազդում է արտադրության ծավալների, ինքնարժեքի, շահութաբերության և ֆինանսական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնական և շրջանառու ակտիվների կազմի ու կառուցվածքի ուսումնասիրությանը, դրանց տեխնիկական վիճակի գնահատմանը, արտադրական հզորությունների օգտագործման մակարդակին և ակտիվների շրջանառելիության արագությանը։ Մեքենաշինական ձեռնարկությունների համար կարևոր խնդիր է նաև սարքավորումների ֆիզիկական և բարոյական մաշվածության նվազեցումը, քանի որ հնացած հիմնական միջոցները կարող են մեծացնել արտադրական ռիսկերը և նվազեցնել արդյունավետությունը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ակտիվների օգտագործման արդյունավետությունը բնութագրող տնտեսական ցուցանիշները, դրանց փոփոխության վրա ազդող գործոնները և չօգտագործված ներուժի բացահայտման մեթոդները։ Կարևորվում են արտադրական հզորությունների բեռնվածության բարձրացումը, սարքավորումների շահագործման և տեխնիկական սպասարկման կատարելագործումը, պարապուրդների կրճատումը, արտադրական գործընթացների արդիականացումը և նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը։ Ժամանակակից հետազոտությունները ևս ցույց են տալիս, որ կապիտալի ավելի արդյունավետ բաշխումը կարող է էապես բարձրացնել մշակող արդյունաբերության ընդհանուր արտադրողականությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նաև շրջանառու ակտիվների կառավարմանը՝ պաշարների օպտիմալ մակարդակի ապահովմանը, դեբիտորական պարտքերի կառավարմանը և դրամական միջոցների արդյունավետ օգտագործմանը, քանի որ դրանց միջև հավասարակշռությունը կարևոր է արտադրության և շրջանառության անընդհատության համար։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ակտիվների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման կազմակերպատնտեսական մեխանիզմների մշակումը՝ ներառյալ ներդրումային քաղաքականության կատարելագործումը, տեխնիկական վերազինումը, արտադրության կազմակերպման բարելավումը, աշխատողների որակավորման բարձրացումը և նյութական խթանման արդյունավետ համակարգերի կիրառումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել մեքենաշինական ձեռնարկությունների արտադրական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործմանը, ծախսերի նվազեցմանը, արտադրողականության և մրցունակության բարձրացմանը, ինչպես նաև լրացուցիչ ներդրումների անհրաժեշտությունը սահմանափակելու միջոցով առկա ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կիրառմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ֆինանսական և արտադրական կառավարման մասնագետներին, մեքենաշինության ոլորտի մասնագետներին, վերլուծաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է երեխաների մոտ համակցված ադենոիդ-տոնզիլյար և ռինոգեն ծագման քրոնիկ շնչուղային օբստրուկցիայի դեպքում վիրաբուժական միջամտության օբյեկտիվ գնահատման և հիմնավորման խնդիրներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է վերին շնչուղիների քրոնիկ խանգարումների պաթոգենեզը, դրանց ազդեցությունը երեխաների շնչառության, քնի որակի, ընդհանուր զարգացման և կյանքի որակի վրա։ Գրքում վերլուծվում են ադենոտոնզիլյար հյուսվածքի հիպերտրոֆիայի և ռինոլոգիական պաթոլոգիաների համակցված ազդեցությունները, որոնք հանգեցնում են շնչուղիների կայուն նեղացման և ֆունկցիոնալ խանգարումների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման օբյեկտիվ չափանիշներին՝ ներառյալ կլինիկական գնահատումը, էնդոսկոպիկ հետազոտությունները, պատկերային մեթոդները և ֆունկցիոնալ թեստերը, որոնք թույլ են տալիս որոշել վիրաբուժական բուժման ցուցումները։ Հեղինակը քննարկում է նաև կոնսերվատիվ և վիրաբուժական մոտեցումների համեմատական արդյունավետությունը՝ ընդգծելով ադենոտոնզիլէկտոմիայի և համակցված միջամտությունների դերը շնչուղային անցանելիության վերականգնման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է մանկական օտորինոլարինգոլոգների, մանկաբույժների և վիրաբույժների համար՝ նպաստելով բուժման օպտիմալ ռազմավարությունների ընտրությանը և կլինիկական որոշումների հիմնավորմանը։

Право

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների իրավահավասարության սահմանադրաիրավական հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրավահավասարության՝ որպես ժողովրդավարական և իրավական պետության հիմնարար սկզբունքի, բովանդակության, նշանակության և իրականացման իրավական մեխանիզմների բացահայտումն է։ Աշխատության մեջ իրավահավասարությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես օրենքի առջև բոլորի հավասարության ձևական պահանջ, այլև որպես մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների լիարժեք իրացման, խտրականության բացառման և հասարակական հարաբերություններում արդարացի վերաբերմունքի ապահովման կարևոր նախապայման։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության մեջ ամրագրված իրավահավասարության սկզբունքներին և դրանց փոխկապակցվածությանը մարդու արժանապատվության, անձնական ազատության, ժողովրդավարության, իրավական պետության և սոցիալական արդարության գաղափարների հետ։ Քննարկվում է այն հարցը, թե ինչպես է սահմանադրական կարգավորումը ձևավորում քաղաքացիների հավասար իրավական կարգավիճակը և ինչ սահմաններում կարող են իրականացվել իրավունքների ու ազատությունների տարբերակված կարգավորումներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խտրականության արգելքի ուսումնասիրությունը։ Վերլուծվում են այնպիսի հանգամանքներ, որոնց հիմքով անձանց նկատմամբ տարբերակված վերաբերմունքը կարող է հանգեցնել իրավահավասարության խախտման, ինչպես նաև այն իրավական չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբերակել օրինական և անթույլատրելի տարբերակումը։ Այս համատեքստում իրավահավասարությունը ներկայացվում է որպես պետության կողմից ոչ միայն խտրական գործողություններից զերծ մնալու, այլև անհրաժեշտ իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմաններ ստեղծելու պարտականություն։ Հետազոտության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում քաղաքացիների քաղաքական, քաղաքացիական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային իրավունքների իրականացման հավասար հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում է ընտրական գործընթացներին մասնակցության, պետական կառավարմանը ներգրավվելու, աշխատանքի, կրթության, սոցիալական պաշտպանության, սեփականության և դատական պաշտպանության ոլորտներում հավասարության ապահովման նշանակությունը։ Այս իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը դիտարկվում է որպես իրավահավասարության սկզբունքի գործնական դրսևորման կարևոր պայման։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում դատական պաշտպանության խնդիրը։ Քաղաքացիների իրավահավասարությունը չի կարող արդյունավետորեն իրականացվել առանց այնպիսի իրավական համակարգի, որը յուրաքանչյուր անձի հնարավորություն է տալիս պաշտպանելու իր խախտված իրավունքները և վիճարկելու պետական կամ այլ իրավասու մարմինների որոշումները։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են դատական պաշտպանության մատչելիության, արդար դատաքննության, իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների և օրենքի առջև հավասարության փոխկապակցված հարցերը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև պետական իշխանության մարմինների գործունեության շրջանակում իրավահավասարության ապահովմանը։ Պետական մարմինների կողմից որոշումների ընդունման և վարչական լիազորությունների իրականացման ընթացքում անհրաժեշտ է պահպանել օրինականության, օբյեկտիվության, համաչափության և խտրականության բացառման սկզբունքները։ Այս տեսանկյունից քաղաքացիների իրավահավասարության երաշխավորումը դիտարկվում է որպես պետական կառավարման արդյունավետության և հանրային իշխանության նկատմամբ վստահության կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև իրավահավասարության միջազգային և եվրոպական չափանիշների ուսումնասիրություն։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային փաստաթղթերով ամրագրված հավասարության և խտրականության արգելքի սկզբունքների համադրումը Հայաստանի ազգային իրավակարգավորման հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու ներպետական իրավական համակարգի համապատասխանությունը մարդու իրավունքների համընդհանուր չափանիշներին և բացահայտելու դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում իրավահավասարության սահմանափակման խնդրին։ Ժամանակակից սահմանադրական իրավունքում բոլոր տարբերակումները ինքնաբերաբար չեն համարվում խտրականություն, քանի որ որոշակի իրավիճակներում տարբեր իրավական կարգավորումը կարող է ունենալ օբյեկտիվ և հիմնավորված նպատակ։ Հետևաբար աշխատանքում կարևոր է համաչափության սկզբունքի կիրառումը, որի միջոցով գնահատվում է տարբերակված մոտեցման իրավաչափությունը, անհրաժեշտությունը և արդարացվածությունը։ Աշխատության մեջ իրավահավասարության երաշխիքները դիտարկվում են նաև ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից։ Քննարկվում է պետական և իրավապաշտպան մարմինների, դատարանների, հանրային կառավարման համակարգի և այլ ինստիտուտների դերը քաղաքացիների հավասար իրավունքների պաշտպանության գործում։ Կարևորվում է նաև իրավական իրազեկվածության բարձրացումը, քանի որ անձի կողմից սեփական իրավունքների և դրանց պաշտպանության միջոցների իմացությունը նպաստում է սահմանադրական իրավունքների արդյունավետ իրականացմանը։ Ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս իրավահավասարությունը դիտարկել որպես փոխկապակցված իրավական սկզբունքների և երաշխիքների համակարգ, որի արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն սահմանադրական նորմերի առկայությամբ, այլև դրանց գործնական կիրառմամբ։ Իրավական հավասարության իրական ապահովումը պահանջում է հետևողական օրենսդրական քաղաքականություն, արդյունավետ դատական պաշտպանություն, պետական մարմինների պատասխանատու գործունեություն և խտրականության ցանկացած դրսևորման կանխարգելման գործուն մեխանիզմներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է քաղաքացիների իրավահավասարության սահմանադրաիրավական հիմքերը՝ համադրելով տեսական դրույթները, իրավական կարգավորումները և դրանց գործնական իրականացման հիմնախնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սահմանադրագետների, մարդու իրավունքների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Математика

Այս գիտատեխնիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է մանիպուլյացիոն ռոբոտների կառավարման դինամիկայի հակադարձ խնդիրների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ռոբոտային համակարգերի շարժման մաթեմատիկական մոդելները, կինեմատիկական և դինամիկական հավասարումները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կառավարման ալգորիթմների կառուցման սկզբունքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հակադարձ դինամիկայի խնդիրները՝ երբ պահանջվում է որոշել մղիչների (ակտուատորների) ուժերը կամ մոմենտները՝ տրված վերջնական շարժման և հետագծի պայմանների դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կայունության ապահովմանը, ոչ գծային համակարգերի լուծման թվային մեթոդներին և իրական ժամանակում կառավարման խնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է ռոբոտատեխնիկայի, կառավարման տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի մոտեցումները՝ առաջարկելով արդյունավետ լուծումներ բարդ մանիպուլյացիոն համակարգերի կառավարման համար։ Այն օգտակար է ինժեներների, ռոբոտատեխնիկայի մասնագետների, ավտոմատացման համակարգերի նախագծողների և կիրառական մաթեմատիկայի հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատանքը նվիրված է հայերենի կառուցվածքային և բաղադրիչների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով լեզվաբանական համակարգի հիմնական շերտերը, ինչպիսիք են ֆոնետիկան, морֆոլոգիան, սինտակսիսը, lexis-ը և լեզվային միավորների համակցությունները։ Նյութում վերլուծվում են բառային համակարգի, ձայնային կառուցվածքի, բառաձևերի և գործածման կանոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բառերի իմաստաբանական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքային համալիրության տեսական և գործնական դիտարկումներ՝ ընդգծելով լեզվի պատմական զարգացումը, դրա մասնաճյուղերի տարբերությունները և ներկա ժամանակի լեզվաբանական պրակտիկայում կիրառվող սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի մորֆոսինտակտիկ և ոճաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ժամանակակից հայերենում լեզվական փոփոխությունների հետևանքներին։ Նյութը կարևոր է լեզվաբանների, ուսուցիչների և հայերենի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով լեզվի ավելի ամբողջական և գիտական ընկալմանը։