Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքավարության հիմնական կանոնների, բարեկիրթ վարքագծի սկզբունքների և երեխաների բարոյական ու հասարակական դաստիարակության կարևորագույն հարցերին։ Այն դաստիարակչական և ուսուցողական բնույթի հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել հասարակության մեջ ընդունված վարվելակերպի կանոնները, մարդկային փոխհարաբերությունների բարոյական հիմքերը և մանկական տարիքում դրական սովորությունների ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխայի անձնավորության զարգացմանը, ընտանիքի և հասարակության մեջ նրա վարքագծի ձևավորմանը, ինչպես նաև հարգանքի, ազնվության, համեստության, կարգապահության, պատասխանատվության և փոխօգնության արժեքների դաստիարակմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են քաղաքավարի խոսքի և հաղորդակցության առանձնահատկությունները, մեծերի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը, հասակակիցների հետ բարեկամական հարաբերությունների հաստատումը և առօրյա կյանքում բարեկիրթ վարքագծի պահպանման կարևորությունը։ Կարևորվում են ընտանեկան դաստիարակության սկզբունքները, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերությունները, մանկավարժական խրատների նշանակությունը և բարոյական արժեքների փոխանցման ավանդական եղանակները։ Անդրադարձ է կատարվում երեխայի վարքագծի վրա շրջապատող միջավայրի ազդեցությանը, լավ և վատ սովորությունների տարբերակմանը, ինչպես նաև հասարակական կյանքի տարբեր իրավիճակներում պատշաճ պահվածքի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում խոսքի մշակույթին, զրուցակցին լսելու կարողությանը, շնորհակալություն հայտնելու, ներողություն խնդրելու, օգնություն առաջարկելու և ուրիշների նկատմամբ ուշադրություն ու հոգատարություն ցուցաբերելու սովորություններին։ Քննարկվում են նաև անձնական մաքրության, կոկիկության, ժամանակի ճիշտ օգտագործման, պարտականությունների կատարման և առօրյա կարգապահության հետ կապված դաստիարակչական հարցերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ երեխաների կրթության և բարոյական զարգացման փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով, որ գիտելիքների ձեռքբերումը պետք է զուգորդվի մարդկային արժանիքների, հասարակական պատասխանատվության և բարեկիրթ վարքագծի ձևավորմամբ։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում մանկական տարիքում սովորությունների կայունացման առանձնահատկությունները, օրինակելի վարքագծի դերը և դաստիարակության ընթացքում խրատական խոսքի, բացատրության ու գործնական օրինակների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է ուսուցչի, ծնողի և ընտանիքի մյուս անդամների ազդեցությունը երեխայի աշխարհայացքի, բարոյական պատկերացումների և հասարակական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Հրատարակության բովանդակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ մանկավարժական մտքի և դաստիարակչական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ քաղաքավարության և մանկական կրթության վերաբերյալ աշխատությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայալեզու ուսուցողական գրականության զարգացման մեջ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածված բարոյական պատկերացումները, ընտանեկան արժեքները, կրթության նպատակները և հասարակության կողմից երեխաների վարքագծին ներկայացվող պահանջները։ Աշխատության լեզվական առանձնահատկությունները և վերնագրի պատմական ուղղագրական ձևը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև հայ գրավոր մշակույթի, հատկապես արևմտահայերենի և հին տպագիր գրականության ուսումնասիրության համար։ Նման հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես էին դաստիարակչական գաղափարները ներկայացվում ընթերցողներին, ինչպիսի բարոյական սկզբունքներ էին կարևորվում մանկական կրթության ընթացքում և ինչպես էր քաղաքավարությունը կապվում անձնական ու հասարակական զարգացման հետ։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես պատմական աղբյուր, որն արտացոլում է իր ժամանակաշրջանին բնորոշ վարքականոնները, հասարակական հարաբերությունների պատկերացումները և մանկավարժական մոտեցումները։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է ինչպես նրա դաստիարակչական ուղղվածությամբ, այնպես էլ հայ կրթական և բարոյախրատական գրականության զարգացման պատմության մեջ նմանատիպ աշխատությունների ունեցած նշանակությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության պատմաբանների, գրականագետների, մշակութաբանների, հայագետների, ծնողների, դաստիարակների, ուսանողների և հայ մանկավարժական մտքի, քաղաքավարության կանոնների ու մանկական դաստիարակության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է աստղաֆիզիկայի կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկի՝ գերնոր աստղերի առաջացման, զարգացման և դրանց ծնող գալակտիկաների ֆիզիկական ու կառուցվածքային առանձնահատկությունների վիճակագրական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են աստղային էվոլյուցիայի ավարտական փուլերում տեղի ունեցող հզոր պայթյունային երևույթները, դրանց առաջացման ֆիզիկական մեխանիզմները, տարբեր տիպերի գերնոր աստղերի տարածական բաշխումը և այդ երևույթների կապը գալակտիկաների հատկությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերնոր աստղերի դասակարգմանը, դրանց լուսատվության, սպեկտրային բնութագրերի, պայծառության փոփոխության և դիտողական այլ ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են գերնոր աստղերի հիմնական տեսակների՝ Ia, Ib, Ic և II տիպերի առանձնահատկությունները, դրանց առաջացման հնարավոր նախապայմանները, նախորդող աստղային համակարգերի բնույթը և պայթյունների ֆիզիկական գործընթացների տարբերությունները։ Կարևորվում է զանգվածեղ աստղերի միջուկային կոլապսի և սպիտակ թզուկների հետ կապված ջերմամիջուկային պայթյունների ուսումնասիրությունը՝ որպես աստղային էվոլյուցիայի և տիեզերքում քիմիական տարրերի առաջացման ու տարածման կարևոր գործընթացներ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են գերնոր աստղերի հայտնաբերման հաճախականության, դրանց տարածական տեղաբաշխման, տարբեր գալակտիկական միջավայրերում հանդիպման հավանականության և դիտողական ընտրանքի առանձնահատկությունների վիճակագրական վերլուծության մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ծնող գալակտիկաների ձևաբանական դասակարգմանը, դրանց աստղային զանգվածին, լուսատվությանը, գունային ցուցանիշներին, աստղառաջացման ակտիվությանը, քիմիական բաղադրությանը և այլ ֆիզիկական պարամետրերին։ Ուսումնասիրվում են պարուրաձև, էլիպսաձև և անկանոն գալակտիկաներում գերնոր աստղերի հանդիպման հաճախականությունների հնարավոր տարբերությունները, ինչպես նաև գալակտիկաների աստղային բնակչությունների տարիքային կազմի և գերնոր աստղերի տեսակների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Կարևորվում է աստղառաջացման ինտենսիվության ազդեցությունը զանգվածեղ աստղերի էվոլյուցիայի և միջուկային կոլապսով պայմանավորված գերնոր աստղերի առաջացման հաճախականության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում են ավելի հին աստղային բնակչություններ ունեցող գալակտիկաներում ջերմամիջուկային գերնոր աստղերի առաջացման առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր կապը կրկնակի աստղային համակարգերի էվոլյուցիայի հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գերնոր աստղերի դիրքերի ուսումնասիրությունը ծնող գալակտիկաների ներսում՝ հաշվի առնելով գալակտիկական կենտրոններից ունեցած հեռավորությունը, պարուրաթևերի կառուցվածքը, աստղառաջացման ակտիվ շրջանների տեղաբաշխումը և միջաստղային միջավայրի առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում դիտողական տվյալների հավաքագրման, աստղագիտական կատալոգների օգտագործման, տարբեր աստղադիտակներով ստացված չափումների համադրման և վիճակագրական ընտրանքների ձևավորման մեթոդաբանական հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում տվյալների ամբողջականության, հայտնաբերման հավանականության, դիտողական սահմանափակումների և ընտրանքային շեղումների ազդեցության գնահատման խնդիրները, որոնք էական նշանակություն ունեն ստացված վիճակագրական արդյունքների հավաստիության համար։ Քննարկվում են մաթեմատիկական վիճակագրության, հավանականությունների տեսության, հարաբերակցային վերլուծության և տվյալների բազմաչափ մշակման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ գերնոր աստղերի և գալակտիկաների բնութագրերի միջև օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Կարևորվում է գերնոր աստղերի հաճախականության գնահատումը գալակտիկաների աստղային զանգվածի և աստղառաջացման տեմպի նկատմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու աստղային բնակչությունների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գերնոր աստղերի նշանակությանը գալակտիկաների քիմիական էվոլյուցիայի, միջաստղային միջավայրի հարստացման, ծանր քիմիական տարրերի տարածման և նոր աստղերի ձևավորման գործընթացների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Ia տիպի գերնոր աստղերի կիրառությունը որպես տիեզերական հեռավորությունների որոշման կարևոր աստղաֆիզիկական գործիք, ինչպես նաև դրանց լուսատվության հնարավոր կախվածությունը ծնող գալակտիկաների հատկություններից։ Նման ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն տիեզերաբանական հեռավորությունների սանդղակի ճշգրտման և Տիեզերքի ընդարձակման վերաբերյալ դիտողական տվյալների մեկնաբանման համար։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս համադրելու աստղային էվոլյուցիայի տեսական մոդելները և իրական աստղագիտական դիտումների արդյունքները՝ բացահայտելով գերնոր աստղերի առաջացման պայմանների բազմազանությունը և դրանց կախվածությունը գալակտիկական միջավայրից։ Աշխատությունն ունի գիտական և մեթոդաբանական նշանակություն՝ նպաստելով արտագալակտիկական աստղագիտության, աստղային բնակչությունների ֆիզիկայի, դիտողական աստղաֆիզիկայի և վիճակագրական աստղագիտության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել աստղագետների, աստղաֆիզիկոսների, տիեզերաբանների, մաթեմատիկական վիճակագրության մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների, ֆիզիկայի և աստղագիտության ուսանողների, ինչպես նաև Տիեզերքի կառուցվածքի, գալակտիկաների էվոլյուցիայի և աստղային պայթյունների ֆիզիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի մասնագիտական ցուցիչ է, որը նվիրված է գյուղատնտեսության տարբեր բնագավառներում ստեղծված նոր գյուտերի, տեխնիկական մշակումների, հեղինակային վկայագրերի և արտոնագրերի վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի ապահովելու գյուղատնտեսական գիտության, տեխնիկայի և արտադրության ոլորտներում իրականացվող նորարարական գործունեության արդյունքների մատչելիությունը՝ նպաստելով գիտատեխնիկական տեղեկատվության տարածմանը, մասնագիտական ուսումնասիրությունների կազմակերպմանը և առաջավոր տեխնոլոգիական լուծումների բացահայտմանը։ Հրատարակության առանձնահատկություններից է գյուտարարական գործունեության վերաբերյալ տվյալների թեմատիկ դասակարգումը, որը հնարավորություն է տալիս ընթերցողներին արագ կողմնորոշվելու գյուղատնտեսության առանձին ուղղություններին վերաբերող նոր տեխնիկական առաջարկների և արտոնագրային փաստաթղթերի շրջանակում։ Ցուցիչում ներկայացվող նյութերն ընդգրկում են հողագործության, բուսաբուծության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական մեքենաշինության, արտադրական գործընթացների մեքենայացման, բերքահավաքի, գյուղատնտեսական արտադրանքի պահպանման և վերամշակման հետ կապված տեխնիկական լուծումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի մշակման եղանակների կատարելագործմանը, ցանքի և պարարտացման տեխնոլոգիաներին, մշակաբույսերի աճեցման արդյունավետության բարձրացմանը, ոռոգման համակարգերի զարգացմանը և գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման տեխնիկական միջոցներին։ Կարևորվում են գյուղատնտեսական մեքենաների, սարքավորումների և մեխանիզմների կառուցվածքային կատարելագործմանն ուղղված գյուտերը, որոնք կարող են նպաստել արտադրական գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը, աշխատատարության նվազեցմանը և նյութական ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործմանը։ Անդրադարձ է կատարվում բերքահավաքի տեխնիկական միջոցներին, հավաքված բերքի նախնական մշակման, տեսակավորման, փոխադրման և պահպանման տեխնոլոգիաներին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի ապահովմանն ուղղված նորարարական մշակումներին։ Ցուցիչի թեմատիկ շրջանակներում ընդգրկվում են նաև այգեգործության, բանջարաբուծության, խաղողագործության, սերմնաբուծության և բույսերի նոր տեսակների ստացման հետ առնչվող գյուտարարական առաջարկները։ Առանձին նշանակություն ունեն անասնաբուծության, կենդանիների խնամքի, կերարտադրության, կաթնամթերքի արտադրության և գյուղատնտեսական կենդանիների պահման պայմանների կատարելագործման վերաբերյալ տեխնիկական լուծումները։ Հրատարակության տեղեկատվական կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական վնասատուների դեմ պայքարի և արտադրական կորուստների նվազեցման նպատակով մշակված տեխնոլոգիական նորարարությունները։ Մատենագիտական գրառումները կարող են ներառել գյուտերի անվանումները, հեղինակների տվյալները, հեղինակային վկայագրերի կամ արտոնագրերի համարները, համապատասխան դասակարգման նշումները և այլ տեղեկություններ, որոնք անհրաժեշտ են սկզբնական արտոնագրային փաստաթղթերի որոնման ու նույնականացման համար։ Կարևորվում է նման տեղեկատվության դերը գիտահետազոտական աշխատանքների կազմակերպման, արդեն գոյություն ունեցող տեխնիկական լուծումների ուսումնասիրման և նոր մշակումների գիտատեխնիկական մակարդակի գնահատման գործընթացներում։ Հրատարակությունը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտության և արտադրության միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդմանը՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին, ինժեներներին և արտադրական կազմակերպություններին ծանոթանալու գյուտարարական գործունեության արդյունքներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հեղինակային վկայագրերի համակարգի ուսումնասիրությունը, որը խորհրդային ժամանակաշրջանում գյուտերի իրավական պաշտպանության և պետական ճանաչման կարևոր ձևերից էր։ Այդ համակարգի շրջանակներում ստեղծված տեխնիկական մշակումների վերաբերյալ տեղեկությունները թույլ են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական քաղաքականության, գյուղատնտեսական արտադրության առաջնահերթ խնդիրների և նորարարությունների խրախուսման մեխանիզմների մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև արտոնագրային տեղեկատվության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է տեխնիկական գիտելիքների գրանցման, դասակարգման և տարածման նախկինում կիրառված մեթոդները։ Ցուցիչի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների զարգացման հիմնական ուղղությունները, համեմատելու տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջարկված տեխնիկական լուծումները և հետևելու արտադրական գործընթացների աստիճանական կատարելագործմանը։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր գյուղատնտեսական մեքենաշինության, ագրարային գիտության, գյուտարարության և տեխնիկական առաջընթացի պատմության հետազոտությունների համար։ Հրատարակությունն ունի տեղեկատվական, մատենագիտական, գիտատեխնիկական և պատմական նշանակություն՝ նպաստելով արտոնագրային փաստաթղթերի որոնմանը, մասնագիտական գիտելիքների համակարգմանը և գյուղատնտեսության ոլորտում նորարարական գործունեության զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, ագրոնոմների, գյուղատնտեսական ինժեներների, գյուտարարների, արտոնագրագետների, գիտաշխատողների, տեխնոլոգների, մատենագետների, գրադարանագետների, դասախոսների, ուսանողների և գյուղատնտեսական գիտության ու տեխնիկայի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է շինարարության ոլորտում տուֆաքարերի, դրանց արդյունահանման և մշակման ընթացքում առաջացող թափոնների, ինչպես նաև բնական ծակոտկեն լցանյութերով պատրաստվող թեթև բետոնների համալիր կիրառման միջոցով արդյունավետ որմնակոնստրուկցիաների մշակման, նախագծման և օգտագործման տեսական, տեխնոլոգիական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են տեղական բնական շինանյութերի ռացիոնալ օգտագործման, շինարարական արտադրության նյութատարության նվազեցման, շենքերի արտաքին և ներքին պատերի ջերմատեխնիկական ու կառուցվածքային հատկությունների բարելավման, ինչպես նաև շինարարական թափոնների վերամշակման և երկրորդային օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տուֆի՝ որպես բնական հրաբխային ծագման շինանյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկություններին, ծակոտկեն կառուցվածքին, խտությանը, ամրությանը, ջերմահաղորդականությանը, խոնավության կլանման առանձնահատկություններին և շինարարական կոնստրուկցիաներում կիրառման տեխնոլոգիական պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են տուֆաքարերի արդյունահանման, կտրման և մշակման ընթացքում առաջացող քարային մնացորդների, մանրացված նյութերի ու փոշենման բաղադրիչների օգտագործման հնարավորությունները՝ որպես շինարարական խառնուրդների, բետոնների և այլ կոմպոզիտային նյութերի բաղադրիչներ։ Քննարկվում են բնական ծակոտկեն լցանյութերի տեսակները, դրանց հատիկաչափական կազմը, ֆիզիկական և մեխանիկական բնութագրերը, ինչպես նաև թեթև բետոնների կառուցվածքի ձևավորման և շահագործական հատկությունների վրա դրանց ազդեցությունը։ Կարևորվում է տուֆաքարերի և թեթև բետոնների համատեղ կիրառման տեխնոլոգիական նպատակահարմարությունը, տարբեր նյութերի համադրությամբ բազմաշերտ և համակցված պատային կառուցվածքների ձևավորման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց ամրության, կայունության և ջերմամեկուսացման ցուցանիշների գնահատումը։ Անդրադարձ է կատարվում որմնակոնստրուկցիաների կրողունակության, դեֆորմացիոն հատկությունների, ճաքակայունության, ջերմային դիմադրության, խոնավային ռեժիմի և երկարատև շահագործման հուսալիության հետ կապված հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում տարբեր բաղադրությամբ թեթև բետոնների պատրաստման տեխնոլոգիաները, կապակցանյութերի և լցանյութերի օպտիմալ հարաբերակցության ընտրությունը, բետոնային խառնուրդների մշակելիությունը, կարծրացման պայմանները և պատրաստի նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների գնահատման մեթոդները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև շինարարական կոնստրուկցիաների սեփական քաշի նվազեցման, շենքերի էներգաարդյունավետության բարձրացման, ջերմային կորուստների սահմանափակման և նյութական ռեսուրսների խնայողության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայաստանի Հանրապետության բնական քարային հումքի պաշարների, հատկապես հրաբխային ծագման ապարների օգտագործման առանձնահատկություններին, տեղական շինանյութերի արտադրության զարգացմանը և հանքարդյունաբերական թափոնների արդյունավետ վերամշակմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կառուցվածքային լուծումների համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց տեխնիկական բնութագրերը, արտադրության և տեղադրման ծախսերը, շինարարական աշխատանքների աշխատատարությունը և շահագործման ընթացքում ապահովվող արդյունավետությունը։ Քննարկվում են նաև որմնակոնստրուկցիաների նախագծման և հաշվարկման սկզբունքները, նյութերի համատեղ աշխատանքի առանձնահատկությունները, շինարարական նորմատիվ պահանջների ապահովումը և տարբեր բեռնվածքների պայմաններում կոնստրուկցիաների վարքի գնահատման հնարավորությունները։ Կարևորվում են երկրաշարժակայուն շինարարության պայմաններում պատային կառուցվածքների զանգվածի, ամրության և դեֆորմացիոն հատկությունների նշանակությունը, ինչպես նաև շենքերի ընդհանուր կառուցվածքային համակարգի հետ դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև շինարարական արտադրության բնապահպանական խնդիրներին, բնական հումքի արդյունահանման հետևանքների նվազեցմանը, թափոնների կուտակման սահմանափակմանը և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների կիրառման հեռանկարներին։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես կարող է տեղական քարային նյութերի և թեթև բետոնների նպատակային համադրությունը նպաստել շինարարական արտադրանքի որակի բարձրացմանը, պատային կոնստրուկցիաների տեխնիկական հատկությունների կատարելագործմանը և շինարարության տնտեսական արդյունավետության ապահովմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր կառուցվածքային լուծումների գործնական կիրառելիությանը, դրանց արտադրական ներդրման հնարավորություններին և բնակելի, հասարակական ու արդյունաբերական նշանակության շենքերի կառուցման ընթացքում օգտագործման հեռանկարներին։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով շինանյութերի տեխնոլոգիայի, շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծման, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և էներգախնայող շինարարության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներների, կոնստրուկտորների, ճարտարապետների, շինանյութերի տեխնոլոգների, նյութագետների, շինարարական արտադրության կազմակերպիչների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ժամանակակից շինարարական նյութերի ու կառուցվածքային համակարգերի կատարելագործմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կրոնի հասարակական դերի, պատմական զարգացման և սոցիալ-փիլիսոփայական նշանակության քննադատական ուսումնասիրությանը՝ հատկապես մարքսիստական-լենինյան աշխարհայացքի և խորհրդային աթեիստական գաղափարախոսության տեսանկյունից։ Հրատարակության գաղափարական հիմքում ընկած է կրոնի՝ որպես հասարակական գիտակցության ձևի մեկնաբանությունը, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու կրոնական պատկերացումների առաջացման սոցիալական, տնտեսական, պատմական և հոգեբանական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրոնի և հասարակական հարաբերությունների փոխկապակցվածությանը, կրոնական հաստատությունների պատմական գործունեությանը, հոգևոր իշխանության և քաղաքական կառույցների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև տարբեր հասարակարգերում կրոնական գաղափարախոսության ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են կրոնական հավատալիքների ձևավորման և պահպանման պատճառները, դրանց ազդեցությունը մարդու աշխարհընկալման, բարոյական պատկերացումների, հասարակական վարքագծի և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Կարևորվում է կրոնի նկատմամբ մատերիալիստական փիլիսոփայության մոտեցումը, որի համաձայն կրոնական պատկերացումները դիտարկվում են պատմականորեն ձևավորված հասարակական պայմանների և մարդու ճանաչողական գործունեության հետ փոխկապակցված երևույթներ։ Անդրադարձ է կատարվում գիտական աշխարհայացքի և կրոնական մտածողության հարաբերակցությանը, բնության ու հասարակության զարգացման օրինաչափությունների գիտական բացատրությանը, ինչպես նաև գիտության առաջընթացի ազդեցությանը հասարակության աշխարհայացքային պատկերացումների փոփոխության վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում կրոնի վերաբերյալ մարքսիստական տեսության հիմնական դրույթները, կրոնական գաղափարախոսության նկատմամբ դասակարգային մոտեցումները և այն պատկերացումները, որոնց համաձայն կրոնը որոշ պատմական պայմաններում կարող էր ծառայել գոյություն ունեցող սոցիալական ու քաղաքական հարաբերությունների պահպանմանը։ Քննարկվում են նաև կրոնական կազմակերպությունների և պետական իշխանության փոխհարաբերությունների պատմական առանձնահատկությունները, հասարակական կյանքի աշխարհիկացման գործընթացները և կրոնական հաստատությունների ազդեցության փոփոխությունները սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների պայմաններում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային գաղափարախոսության շրջանակներում կրոնական աշխարհայացքի հաղթահարման համար առաջարկվող միջոցների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ գիտական գիտելիքների տարածումը, աթեիստական դաստիարակությունը, կրթական համակարգի աշխարհիկ բնույթի ամրապնդումը և հասարակության շրջանում մատերիալիստական մտածողության ձևավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության, մշակույթի, գիտական լուսավորության և հասարակական քարոզչության դերին աշխարհայացքային փոփոխությունների իրականացման գործընթացում։ Կարևորվում են նաև կրոնական հավատալիքների պահպանման սոցիալ-հոգեբանական պատճառները, ընտանեկան և համայնքային ավանդույթների ազդեցությունը, սովորույթների փոխանցման մեխանիզմները և կրոնական ինքնագիտակցության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանում տարածված գիտական աթեիզմի գաղափարական սկզբունքները, կրոնի քննադատության մեթոդները և հասարակության աշխարհիկացման վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Միաժամանակ աշխատանքի բովանդակությունը կարևոր է դիտարկել իր պատմական և գաղափարական համատեքստում, քանի որ կրոնի բացասական կամ հետադիմական բնույթի վերաբերյալ ընդհանրացումները արտահայտում են որոշակի փիլիսոփայական և քաղաքական դիրքորոշում և չեն ներկայացնում կրոնագիտության բոլոր գիտական մոտեցումները։ Ժամանակակից կրոնագիտական ուսումնասիրություններում կրոնը դիտարկվում է նաև որպես մշակութային ինքնության, բարոյական արժեքների, համայնքային համերաշխության, արվեստի և պատմական ժառանգության ձևավորման կարևոր գործոն։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն կրոնի քննադատության պատմության, այլև խորհրդային հասարակության գաղափարական համակարգի, պետական աթեիզմի, աշխարհիկացման քաղաքականության և փիլիսոփայական մտածողության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին խորհրդային գաղափարախոսության շրջանակներում մեկնաբանվում կրոնի հասարակական գործառույթները, գիտության և հավատի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հասարակական գիտակցության վերափոխման հնարավորությունները։ Հրատարակությունն ունի պատմափիլիսոփայական, գաղափարախոսական և կրոնագիտական նշանակություն՝ նպաստելով 20-րդ դարի հասարակական մտքի, մարքսիստական կրոնաքննադատության և խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունների ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաների, պատմաբանների, կրոնագետների, սոցիոլոգների, մշակութաբանների, գաղափարախոսության պատմության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և կրոնի ու հասարակության փոխհարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված հավաքագրմանը, դասակարգմանը և ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել մշակութային կյանքի տարբեր բնագավառներին առնչվող գիտական, տեղեկատվական և մասնագիտական աղբյուրների հասանելիությունը։ Աշխատությունն իրենից ներկայացնում է ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու, որն ընդգրկում է հայկական մշակույթի, արվեստի պատմության, գեղարվեստական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության պահպանման և մշակութային հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ հրապարակված գրքեր, գիտական հոդվածներ, ժողովածուներ, ուսումնամեթոդական նյութեր, պարբերական մամուլի հրապարակումներ և այլ տպագիր աղբյուրներ։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և մշակույթի ոլորտի մասնագետներին տրամադրել կանոնակարգված տեղեկատվություն տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված մասնագիտական գրականության մասին՝ նպաստելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը, ուսումնասիրությանը և գիտահետազոտական աշխատանքներում դրանց արդյունավետ օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ գրականության, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտների վերաբերյալ հրատարակություններին։ Մատենագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու խորհրդային ժամանակաշրջանում հայկական արվեստագիտության և մշակութաբանության զարգացման հիմնական ուղղություններին, բացահայտելու գիտական ուսումնասիրությունների թեմատիկ բազմազանությունը և պատկերացում կազմելու մշակութային գործընթացների վերաբերյալ մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությունների մասին։ Կարևորվում են հայ արվեստագետների, գրողների, կոմպոզիտորների, նկարիչների, դերասանների, ռեժիսորների, ճարտարապետների և մշակույթի այլ գործիչների ստեղծագործական ժառանգությանը նվիրված հրապարակումները, ինչպես նաև մշակութային հաստատությունների գործունեության, գեղարվեստական կրթության և արվեստի տարբեր ճյուղերի զարգացման վերաբերյալ ուսումնասիրությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պատմամշակութային հուշարձանների պահպանությանը, թանգարանային և գրադարանային գործին, մշակութային արժեքների ուսումնասիրմանը, ժողովրդական արվեստի ավանդույթներին և ազգային մշակութային ժառանգության հանրահռչակմանը վերաբերող գրականությանը։ Տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկություններից է մատենագիտական տեղեկատվության պարբերական ներկայացումը, որի շնորհիվ հնարավոր է հետևել նոր հրատարակությունների ընթացքին և ժամանակին տեղեկանալ մշակույթի ու արվեստի բնագավառներում հրապարակվող աշխատությունների մասին։ Նյութերի թեմատիկ համակարգումը նպաստում է համապատասխան գրականության արագ հայտնաբերմանը, տարբեր գիտական ուղղությունների վերաբերյալ աղբյուրների համադրմանը և մասնագիտական տեղեկատվության արդյունավետ օգտագործմանը։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական մշակութային կյանքի ուսումնասիրության շրջանակները, գիտական հետաքրքրությունների ուղղությունները և տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ մշակութային ու գաղափարական մոտեցումները։ Մատենագիտական տեղեկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու առանձին տարիների հրատարակչական գործունեության պատկերը, հետևելու արվեստագիտական հետազոտությունների զարգացմանը և բացահայտելու մշակութային կյանքի վերաբերյալ տպագիր աղբյուրների տարածման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է տեղեկատուի դերը գրադարանային սպասարկման, տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման, մատենագիտական որոնումների և գիտական հետազոտությունների համար անհրաժեշտ աղբյուրագիտական հիմքի ձևավորման գործում։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես օժանդակ գործիք հայ մշակույթի պատմության տարբեր ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության, արվեստագիտական մատենագիտությունների կազմման, թեմատիկ գրականության ցանկերի պատրաստման և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգման համար։ Այն նպաստում է նաև ազգային տպագիր ժառանգության պահպանմանը, մշակութային հիշողության ուսումնասիրմանը և անցյալի գիտական ու ստեղծագործական գործունեության վերաբերյալ տեղեկությունների փոխանցմանը հետագա սերունդներին։ Հրատարակության արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն ներկայացվող մատենագիտական տվյալների տեղեկատվական նշանակությամբ, այլև հայկական մշակույթի և արվեստի պատմության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ աղբյուրների բացահայտման ու համակարգման հնարավորություններով։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, երաժշտագետների, թատերագետների, գրականագետների, թանգարանային աշխատողների, գիտահետազոտական հաստատությունների մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ոսկու հանքավայրերի ստերեոլիթոերկրաքիմիական մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հանքային մարմինների տարածական կառուցվածքի, երկրաքիմիական առանձնահատկությունների և հանքայնացման օրինաչափությունների բացահայտման կարևոր գիտական մոտեցում։ Հետազոտության առանցքում են երկրաբանական միջավայրի եռաչափ կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, ապարների լիթոլոգիական կազմի և երկրաքիմիական հատկությունների փոխկապակցվածության գնահատումը, ինչպես նաև ոսկու հանքայնացման տարածական բաշխման և ձևավորման պայմանների մոդելավորման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոսկու հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքին, հանքաբեր ապարների առանձնահատկություններին, տեկտոնական խախտումների և հանքայնացման գոտիների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև երկրաբանական տարբեր գործոնների ազդեցությանը օգտակար հանածոների տեղաբաշխման վրա։ Ուսումնասիրվում են ոսկու և դրա հետ զուգակցվող քիմիական տարրերի տարածման օրինաչափությունները, երկրաքիմիական անոմալիաների ձևավորման մեխանիզմները, հանքայնացման ինտենսիվության փոփոխությունները և հանքային մարմինների սահմանների որոշման հնարավորությունները։ Քննարկվում են երկրաբանական, լիթոլոգիական, հանքաբանական և երկրաքիմիական տվյալների համադրման մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է կառուցել հանքավայրերի տարածական մոդելներ և բացահայտել հանքայնացման զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է ստերեոլիթոերկրաքիմիական մոդելավորման դերը հանքավայրերի որոնման, հետախուզման և երկրաքիմիական գնահատման մեթոդների կատարելագործման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում երկրաքիմիական նմուշառման, ապարների քիմիական կազմի լաբորատոր հետազոտության, տարրերի պարունակության վիճակագրական մշակման և երկրաբանական կտրվածքների ու տարածական սխեմաների կառուցման մեթոդաբանական հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում հանքավայրերի երկրաքիմիական դաշտերի ուսումնասիրությունը, հանքայնացման հետ կապված առաջնային և երկրորդային փոփոխությունների բացահայտումը, ինչպես նաև հանքաբեր և ոչ հանքաբեր գոտիների տարբերակման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են հանքային մարմինների երկրաչափական ձևերի, խորքային շարունակականության, լիթոլոգիական սահմանների և քիմիական տարրերի բաշխման փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում են երկրաքիմիական ցուցիչների ընտրության, հանքայնացման կանխատեսման չափանիշների մշակման և երկրաբանական տվյալների մեկնաբանման ճշգրտության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում ուշադրություն է դարձվում երկրաքիմիական անոմալիաների տարածական կառուցվածքի վերլուծությանը, տարբեր խորություններում հանքայնացման առանձնահատկությունների գնահատմանը և հեռանկարային հանքաբեր տեղամասերի առանձնացման գիտական հիմքերին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բազմաչափ վիճակագրական մեթոդների, երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների և եռաչափ մոդելավորման գործիքների կիրառման հնարավորություններին՝ երկրաբանական ու երկրաքիմիական տեղեկատվության համալիր մշակման նպատակով։ Քննարկվում են նաև ոսկու հանքավայրերի ձևավորման երկրաբանական պայմանները, հիդրոթերմալ գործընթացների ազդեցությունը, ապարների մետասոմատիկ փոփոխությունները և հանքանյութերի տեղաբաշխման օրինաչափությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկրաքիմիական մոդելների միջոցով հանքավայրերի ներքին կառուցվածքի առավել ամբողջական պատկերացման ձևավորումը, որը կարող է նպաստել երկրաբանահետախուզական աշխատանքների նպատակային կազմակերպմանը, հետախուզական ծախսերի օպտիմալացմանը և հանքային ռեսուրսների գնահատման հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են լիթոլոգիական, կառուցվածքային և երկրաքիմիական գործոնների համատեղ վերլուծությունն ու տարածական մոդելավորումը նպաստում ոսկու հանքավայրերի երկրաբանական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է մոդելավորման արդյունքների հավաստիության գնահատումը, ելակետային տվյալների որակը և տարբեր երկրաբանական պայմաններում մշակված մեթոդների կիրառելիության սահմանների որոշումը։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով հանքավայրերի երկրաքիմիական ուսումնասիրության մեթոդաբանության զարգացմանը, երկրաբանական կանխատեսման արդյունավետության բարձրացմանը և օգտակար հանածոների որոնման ու հետախուզման ժամանակակից մոտեցումների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, երկրաքիմիկոսների, հանքաբանների, հանքավայրերի հետախուզման մասնագետների, երկրաբանական մոդելավորման հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների և հանքային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ և 20-րդ դարերում Եգիպտոսի թատերական արվեստի և դրամատուրգիայի ձևավորման, զարգացման ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմական, հասարակական, մշակութային և գրական գործընթացների փոխկապակցվածության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում են եգիպտական ժամանակակից թատրոնի առաջացման նախադրյալները, ազգային դրամատուրգիական ավանդույթների ձևավորումը, եվրոպական թատերարվեստի ազդեցությունը և արաբական մշակութային միջավայրում նոր գեղարվեստական ուղղությունների տարածումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Եգիպտոսում տեղի ունեցած հասարակական և մշակութային վերափոխումներին, որոնք նպաստեցին ժամանակակից թատերական հաստատությունների ստեղծմանը, բեմարվեստի մասնագիտական զարգացմանը և դրամատիկական գրականության տարածմանը։ Ուսումնասիրվում են ավանդական ժողովրդական ներկայացումների, բանավոր պատմողական արվեստի, երաժշտական և երգիծական կատարումների ու եվրոպական թատերական ձևերի փոխազդեցությունները, որոնց արդյունքում աստիճանաբար ձևավորվեցին եգիպտական ազգային թատրոնի ինքնատիպ արտահայտչամիջոցները։ Քննարկվում են արաբական մշակութային վերածննդի՝ Նահդայի ազդեցությունը թատերական կյանքի զարգացման վրա, գրական լեզվի և խոսակցական արաբերենի կիրառման առանձնահատկությունները, թարգմանական դրամատուրգիայի նշանակությունը և եվրոպական դասական ստեղծագործությունների տեղայնացման գործընթացները։ Կարևորվում է եգիպտական թատրոնի սկզբնական զարգացման փուլերում Յակուբ Սաննուի և այլ մշակութային գործիչների գործունեությունը, նրանց ներդրումը թատերական ներկայացումների կազմակերպման, հասարակական երգիծանքի զարգացման և բեմարվեստի ժողովրդականացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում 20-րդ դարի սկզբին թատերական խմբերի, մասնագիտական դերասանական կազմերի և մշակութային հաստատությունների ձևավորմանը, ինչպես նաև թատրոնի՝ որպես հասարակական գաղափարների արտահայտման և ազգային ինքնագիտակցության զարգացման միջոցի նշանակությանը։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Թաուֆիկ ալ-Հաքիմի և եգիպտական դրամատուրգիայի մյուս նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական ժառանգության, նրանց գեղարվեստական սկզբունքների, դրամատիկական կառուցվածքների և գաղափարական որոնումների ուսումնասիրության հարցերը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են պատմական, սոցիալական, քաղաքական, հոգեբանական և փիլիսոփայական դրամաների զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կատակերգության, երգիծանքի, երաժշտական թատրոնի և փորձարարական բեմարվեստի դերը եգիպտական մշակութային կյանքում։ Կարևորվում են գաղութատիրության, ազգային անկախության համար պայքարի, հասարակական արդիականացման, սոցիալական անհավասարության, կրթության, կանանց հասարակական դիրքի և ավանդական արժեքների վերափոխման թեմաների արտացոլումները դրամատիկական ստեղծագործություններում։ Ուսումնասիրվում է թատրոնի փոխհարաբերությունը հասարակական կարծիքի, քաղաքական գաղափարախոսությունների և մշակութային ինքնության հետ՝ ընդգծելով բեմարվեստի ազդեցությունը հասարակական քննարկումների և գեղարվեստական մտածողության զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում 20-րդ դարի երկրորդ կեսի եգիպտական դրամատուրգիայի նորարարական միտումները, ռեալիստական և խորհրդանշական արտահայտչամիջոցների կիրառումը, ազգային պատմության վերաիմաստավորումը և ժամանակակից մարդու հոգեբանական ու սոցիալական խնդիրների ներկայացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև թատերական ռեժիսուրայի, դերասանական արվեստի, բեմանկարչության, ներկայացումների գեղարվեստական կազմակերպման և հանդիսատեսի հետ հաղորդակցության ձևերի զարգացմանը։ Կարևորվում է Եգիպտոսի դերը արաբական աշխարհի թատերական մշակույթի զարգացման գործում, եգիպտական դրամատուրգիայի ազդեցությունը տարածաշրջանի այլ երկրների գրականության և բեմարվեստի վրա, ինչպես նաև միջազգային մշակութային փոխանակումների նշանակությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ պատկերացում կազմելու եգիպտական թատրոնի պատմական զարգացման հիմնական փուլերի, ազգային և եվրոպական գեղարվեստական ավանդույթների փոխազդեցության, դրամատուրգիական ժանրերի բազմազանության և թատերական արվեստի հասարակական գործառույթների մասին։ Հետազոտությունն ունի գրականագիտական, պատմամշակութային և արվեստաբանական նշանակություն՝ նպաստելով արաբական դրամատուրգիայի զարգացման օրինաչափությունների, եգիպտական ազգային թատրոնի ինքնատիպության և 19–20-րդ դարերի մշակութային վերափոխումների առավել խորքային ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել թատերագետների, գրականագետների, արևելագետների, արաբագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, արվեստաբանների, դասախոսների, ուսանողների և համաշխարհային թատրոնի ու արաբական գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպություններում ֆինանսական ռիսկերի կառավարչական հաշվառման, գնահատման, վերլուծության և վերահսկողության տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության ընթացքում առաջացող անորոշությունների բացահայտումը, ֆինանսական ռիսկերի համակարգված դասակարգումը, դրանց ազդեցության գնահատումը և կառավարչական որոշումների կայացման համար անհրաժեշտ հաշվապահական ու վերլուծական տեղեկատվության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ռիսկերի տնտեսական էությանը, դրանց առաջացման ներքին և արտաքին գործոններին, ինչպես նաև կազմակերպությունների շահութաբերության, իրացվելիության, վճարունակության, ֆինանսական կայունության և գործարար ակտիվության վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են վարկային, տոկոսադրույքային, արժութային, իրացվելիության, ներդրումային և այլ ֆինանսական ռիսկերի առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը և կազմակերպությունների գործունեության տարբեր ոլորտներում դրսևորման հնարավորությունները։ Քննարկվում են կառավարչական հաշվառման դերն ու նշանակությունը ֆինանսական ռիսկերի կառավարման համակարգում, հաշվառման տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման, դասակարգման և ներկայացման մեխանիզմները, ինչպես նաև ֆինանսական ու ոչ ֆինանսական ցուցանիշների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է կառավարչական հաշվառման և ֆինանսական հաշվառման փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգծելով ներքին կառավարման նպատակներով ձևավորվող տեղեկատվության առանձնահատկությունները և դրա նշանակությունը կազմակերպության ռազմավարական ու ընթացիկ որոշումների ընդունման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական ռիսկերի գնահատման քանակական և որակական մեթոդներին, ֆինանսական գործակիցների վերլուծությանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը, զգայունության վերլուծությանը, սցենարային գնահատումներին և ռիսկերի ազդեցության չափման այլ գործիքներին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում կազմակերպությունների ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների օգտագործման, ֆինանսական արդյունքների փոփոխությունների բացահայտման, ծախսերի և եկամուտների կառուցվածքի գնահատման, ինչպես նաև ֆինանսական պարտավորությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և բյուջետավորման գործընթացների փոխկապակցվածությունը, ֆինանսական պլանավորման, կանխատեսման, վերահսկողության և փաստացի արդյունքների շեղումների վերլուծության մեխանիզմները։ Կարևորվում են կազմակերպությունների կապիտալի կառուցվածքի օպտիմալացման, փոխառու միջոցների օգտագործման, դեբիտորական և կրեդիտորական պարտքերի կառավարման, շրջանառու կապիտալի արդյունավետության բարձրացման և ֆինանսավորման աղբյուրների ընտրության հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են նաև Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները, տնտեսական միջավայրի փոփոխությունների, գնաճի, փոխարժեքների տատանումների, ֆինանսական շուկաների անկայունության և օրենսդրական կարգավորումների ազդեցությունը ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ներքին վերահսկողության համակարգերի կատարելագործմանը, ֆինանսական պատասխանատվության կենտրոնների ձևավորմանը, կառավարչական հաշվետվությունների մշակմանը և ռիսկերի վերաբերյալ տեղեկատվության ժամանակին տրամադրմանը։ Դիտարկվում են միջազգային հաշվապահական և կառավարչական փորձի կիրառման հնարավորությունները, ֆինանսական հաշվետվողականության միջազգային սկզբունքների և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց տեղայնացման առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից են ֆինանսական ռիսկերի կառավարչական հաշվառման կազմակերպման արդյունավետ մեխանիզմների մշակումը, ռիսկերի գնահատման ցուցանիշների համակարգի կատարելագործումը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված հաշվառման համակարգերի կիրառումը, ինչպես նաև ֆինանսական վերլուծության արդյունքների ինտեգրումը կազմակերպությունների կառավարման ընդհանուր համակարգում։ Կարևորվում է ռիսկերի կանխարգելման և նվազեցման միջոցառումների տնտեսական արդյունավետության գնահատումը, հնարավոր ֆինանսական կորուստների սահմանափակումը և կազմակերպությունների երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես կարող են կառավարչական հաշվառման և ֆինանսական վերլուծության արդյունավետ մեխանիզմները նպաստել ռիսկերի վաղաժամ բացահայտմանը, ֆինանսական ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը, կառավարչական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացմանը և առևտրային կազմակերպությունների մրցունակության ամրապնդմանը։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով ֆինանսական կառավարման, հաշվապահական հաշվառման, տնտեսական վերլուծության և կորպորատիվ ռիսկերի կառավարման փոխկապակցված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, հաշվապահների, աուդիտորների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ռիսկերի կառավարման մասնագետների, առևտրային կազմակերպությունների ղեկավարների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի Հանրապետության կազմակերպությունների ֆինանսական կառավարման արդյունավետության բարձրացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Կովկասի տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական, քաղաքական, ազգագրական և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով Եվրոպայի և Ասիայի սահմանագծին գտնվող այս բազմազգ ու բազմամշակութային տարածքի զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Գրքի թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, լեռնային համակարգերը, գետերը, կլիմայական գոտիները, բնական ռեսուրսները և դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման, տնտեսական գործունեության ու պատմական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մեծ և Փոքր Կովկասի աշխարհագրական առանձնահատկություններին, Սև և Կասպից ծովերի միջև ընկած տարածքների ռազմավարական նշանակությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնական միջավայրի և մարդկային գործունեության փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից են Կովկասի ժողովուրդների ծագման, պատմական բնակության տարածքների, լեզվական և կրոնական բազմազանության, ազգային ավանդույթների ու մշակութային ինքնության ձևավորման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում հայերի, վրացիների, ադրբեջանցիների և Հյուսիսային Կովկասի տարբեր ժողովուրդների պատմական ու մշակութային առանձնահատկություններին, նրանց փոխհարաբերություններին, հասարակական կազմակերպման ձևերին և տարածաշրջանի ընդհանուր պատմության մեջ ունեցած դերակատարությանը։ Քննարկվում են հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջան Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, պետական կազմավորումների առաջացումը, տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունները և արտաքին տերությունների ազդեցությունը։ Կարևորվում է Կովկասի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը՝ որպես առևտրային ճանապարհների, մշակութային փոխանակումների, ռազմական արշավանքների և միջազգային քաղաքական շահերի հատման տարածք։ Առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և Ռուսական կայսրության քաղաքական ազդեցության, տարածքային մրցակցության և տարածաշրջանի պատմական զարգացման վրա դրանց թողած հետևանքների ուսումնասիրության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև Կովկասի տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսության, անասնապահության, արհեստագործության, առևտրի, արդյունաբերության և տրանսպորտային հաղորդակցության զարգացման գործընթացները։ Ուշադրություն է դարձվում լեռնային և հարթավայրային բնակավայրերի կենսակերպի տարբերություններին, բնական պայմանների ազդեցությանը տնտեսական մասնագիտացման վրա և բնակչության ավանդական զբաղմունքներին։ Կարևորվում են տարածաշրջանի ճարտարապետական հուշարձանները, պատմական քաղաքները, կրոնական կառույցները, ժողովրդական արվեստը, բանահյուսությունը, երաժշտությունը և նյութական ու ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազգային և կրոնական փոխհարաբերություններին, հասարակական փոփոխություններին, ինքնության պահպանման խնդիրներին և տարածաշրջանի բազմազան մշակութային ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Հնարավորություն է ընձեռվում ուսումնասիրելու Կովկասի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի փոխկապակցվածությունը, տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված տնտեսական ու մշակութային կապերը, ինչպես նաև աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը քաղաքական և հասարակական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Կովկասի վերաբերյալ պատմական աղբյուրների, ճանապարհորդական նկարագրությունների, աշխարհագրական ուսումնասիրությունների և ազգագրական դիտարկումների համեմատական վերլուծության տեսանկյունից։ Տարածաշրջանի պատմության և մշակույթի ուսումնասիրությունը նպաստում է ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության և աշխարհաքաղաքական գործընթացների առավել խորքային ընկալմանը։ Հրատարակությունն ունի պատմաճանաչողական, աշխարհագրական և մշակութաբանական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու Կովկասի բնական միջավայրի, պատմական ժառանգության, էթնիկ բազմազանության և հասարակական զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, միջազգայնագետների, քաղաքագետների, դասախոսների, ուսանողների, ճանապարհորդների և Կովկասի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի և ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների տեսության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկի՝ կիսաառանցքի վրա սահմանված ինտեգրալ և ինտեգրո-դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությանը, որոնցում հանդես են գալիս Համմերշտեյնի տիպի ոչ կոմպակտ օպերատորներ։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը նման հավասարումների լուծումների գոյության, միակության, կառուցվածքային հատկությունների և ասիմպտոտիկ վարքի ուսումնասիրությունն է՝ հաշվի առնելով անվերջ միջակայքում սահմանված ոչ գծային օպերատորների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Համմերշտեյնի տիպի ինտեգրալ օպերատորների մաթեմատիկական բնույթին, դրանց միջուկների և ոչ գծային ֆունկցիաների հատկություններին, ինչպես նաև այն պայմաններին, որոնց դեպքում հնարավոր է հաստատել համապատասխան օպերատորային հավասարումների լուծելիությունը։ Ուսումնասիրվում են ոչ կոմպակտ օպերատորների հետ կապված տեսական դժվարությունները, որոնք պայմանավորված են անվերջ միջակայքում կոմպակտության դասական պայմանների հնարավոր խախտմամբ, ֆունկցիոնալ տարածությունների կառուցվածքային առանձնահատկություններով և լուծումների վարքի նկատմամբ լրացուցիչ սահմանափակումների անհրաժեշտությամբ։ Քննարկվում են ինտեգրալ հավասարումների տեսության մեջ կիրառվող ֆունկցիոնալ-անալիտիկ մեթոդները, անշարժ կետի սկզբունքները, օպերատորների շարունակականության և սահմանափակության պայմանները, ինչպես նաև ոչ գծային հավասարումների լուծումների գոյությունն ապահովող բավարար պայմանների ձևակերպման հնարավորությունները։ Կարևորվում է կիսաառանցքի վրա սահմանված խնդիրների առանձնահատկությունների բացահայտումը, քանի որ անվերջ միջակայքի առկայությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ ինտեգրալ օպերատորների հատկությունների, լուծումների սահմանափակության և դրանց ասիմպտոտիկ վարքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ինտեգրո-դիֆերենցիալ հավասարումների կառուցվածքին, որոնցում անհայտ ֆունկցիան և դրա ածանցյալները փոխկապակցված են ինտեգրալ արտահայտությունների միջոցով՝ առաջացնելով բարդ ոչ գծային կախվածություններ։ Նման հավասարումների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մաքուր մաթեմատիկայի, այնպես էլ մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մի շարք ուղղությունների համար։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են լուծումների դրականության, սահմանափակության, շարունակականության և անվերջության մեջ վարքի հետ կապված հարցերը, ինչպես նաև համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրության և օպերատորային մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների լուծման համար կիրառելի գնահատականների ստացման, օպերատորների հատկությունների վերլուծության և գոյության թեորեմների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև կոմպակտ և ոչ կոմպակտ օպերատորների միջև տեսական տարբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ ոչ կոմպակտության պայմաններում դասական մեթոդների կիրառումը կարող է պահանջել լրացուցիչ մաթեմատիկական մոտեցումներ և ապացուցման նոր եղանակներ։ Աշխատության շրջանակներում քննարկվող խնդիրները կապված են ոչ գծային ֆունկցիոնալ հավասարումների ընդհանուր տեսության զարգացման, ինտեգրալ օպերատորների հատկությունների խորքային բացահայտման և անվերջ միջակայքներում սահմանված մաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրության հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են տեսական հիմք ծառայել այնպիսի մոդելների վերլուծության համար, որոնցում գործընթացների ընթացիկ վիճակը կախված է ոչ միայն տեղային փոփոխություններից, այլև նախորդ վիճակների կամ տարածականորեն բաշխված ազդեցությունների ինտեգրալային փոխազդեցությունից։ Նման մաթեմատիկական կառուցվածքները հանդիպում են ֆիզիկական, կենսաբանական և տեխնիկական գործընթացների նկարագրման տարբեր խնդիրներում, այդ թվում՝ ոչ գծային դինամիկական համակարգերի, փոխանցման և փոխազդեցության երևույթների մոդելավորման ժամանակ։ Աշխատությունը նպաստում է ինտեգրալ և ինտեգրո-դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության զարգացմանը, ոչ կոմպակտ օպերատորների ուսումնասիրության մեթոդների ընդլայնմանը և բարդ ոչ գծային մաթեմատիկական խնդիրների լուծելիության վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Այն ունի գիտական և տեսական նշանակություն՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների բնագավառներում մասնագիտացող հետազոտողների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների, մաթեմատիկական ֆիզիկայի հետազոտողների, գիտաշխատողների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ասպիրանտների և մաթեմատիկական անալիզի խորացված հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է բիզնես գործընթացների նախագծման, մոդելավորման, վերլուծության, ավտոմատացման և կառավարման համար նախատեսված գործիքային միջավայրերի ստեղծման ու կիրառման տեսական, մեթոդաբանական և տեխնոլոգիական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման, կառավարման գործընթացների համակարգման, տեղեկատվական հոսքերի օպտիմալացման և ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների միջոցով բիզնես գործընթացների կատարելագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բիզնես գործընթացների կառավարման հիմնական սկզբունքներին, դրանց կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկություններին, գործընթացային մոտեցման կիրառմանը կազմակերպությունների կառավարման համակարգերում, ինչպես նաև տեղեկատվական համակարգերի նախագծման և ներդրման մեթոդաբանական հիմքերին։ Ուսումնասիրվում են բիզնես գործընթացների նկարագրման և մոդելավորման մեթոդները, գործընթացների հաջորդականության, մասնակիցների դերերի, տեղեկատվական փոխանակման, որոշումների կայացման և ռեսուրսների օգտագործման մեխանիզմները։ Քննարկվում են գործընթացների գրաֆիկական ներկայացման, կառուցվածքային վերլուծության, ֆունկցիոնալ մոդելավորման և ալգորիթմական նկարագրման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները և կառավարման համակարգերի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կարևորվում է գործիքային միջավայրի ճարտարապետության ձևավորումը, դրա հիմնական բաղադրիչների, ծրագրային մոդուլների, տվյալների պահպանման և մշակման մեխանիզմների, օգտագործողի միջերեսի և արտաքին տեղեկատվական համակարգերի հետ փոխգործակցության սկզբունքների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում բիզնես գործընթացների նախագծման և կառավարման ծրագրային գործիքների գործառնական հնարավորություններին, դրանց միջոցով աշխատանքային հոսքերի կազմակերպմանը, առաջադրանքների բաշխմանը, կատարման ժամկետների վերահսկմանը և գործընթացների արդյունքների գնահատմանը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում գործընթացների ավտոմատացման, աշխատանքային գործողությունների հաջորդականության կառավարման, տվյալների փոխանակման, համակարգային ինտեգրման և կազմակերպության տարբեր ստորաբաժանումների միջև արդյունավետ համագործակցության ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բիզնես գործընթացների կառավարման համակարգերի և ձեռնարկությունների ռեսուրսների պլանավորման, հաճախորդների հետ հարաբերությունների կառավարման ու կորպորատիվ տեղեկատվական այլ համակարգերի փոխկապակցվածության հնարավորությունները։ Կարևորվում են գործընթացների արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները, կատարողականության վերահսկման մեխանիզմները, ժամանակային և ֆինանսական ծախսերի վերլուծությունը, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և կառավարչական որոշումների տեղեկատվական ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են նաև բիզնես գործընթացների վերակազմակերպման, օպտիմալացման, կրկնվող գործողությունների կրճատման, կազմակերպական խոչընդոտների բացահայտման և կառավարման ճկունության բարձրացման մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գործիքային միջավայրի հուսալիության, ընդլայնելիության, տեղեկատվական անվտանգության, օգտագործման հարմարավետության և տարբեր կազմակերպական պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ծրագրային համակարգերի մշակման ժամանակակից մոտեցումները, տվյալների բազաների կառավարման տեխնոլոգիաները, մոդուլային ճարտարապետության կիրառումը և գործընթացների կառավարման ծրագրային լուծումների կատարելագործման հեռանկարները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բիզնես գործընթացների նախագծման և կառավարման միասնական տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս ապահովելու գործընթացների նկարագրման, իրականացման, վերահսկման և շարունակական բարելավման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը նպաստում է կազմակերպությունների թվային վերափոխման, կառավարման գործընթացների թափանցիկության բարձրացման, տեղեկատվական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և ավտոմատացված կառավարման համակարգերի զարգացման հիմնախնդիրների առավել խորքային ընկալմանը։ Այն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ ներկայացնելով բիզնես գործընթացների կառավարման տեխնոլոգիական և կազմակերպական հիմքերը, դրանց նախագծման սկզբունքները և գործիքային ծրագրային միջավայրերի կիրառման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, ծրագրավորողների, համակարգային վերլուծաբանների, բիզնես վերլուծաբանների, կազմակերպությունների ղեկավարների, գործընթացների կառավարման մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և կառավարման տեղեկատվական համակարգերի նախագծմամբ ու կատարելագործմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հրատարակությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի պատմական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային զարգացման ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հանրապետության ձևավորման, պետական կառավարման համակարգի, ժողովրդական տնտեսության և հասարակական կյանքի տարբեր բնագավառների առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի պատմական զարգացման հիմնական փուլերը խորհրդային ժամանակաշրջանում, սոցիալ-տնտեսական վերափոխումները, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացումը, քաղաքաշինության գործընթացները, կրթական համակարգի ընդլայնումը և գիտամշակութային հաստատությունների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրապետության բնական աշխարհագրական պայմաններին, տարածքային առանձնահատկություններին, բնակչության կազմին, բնակավայրերի զարգացմանը և տնտեսական ներուժի ձևավորմանը։ Ներկայացվում են արդյունաբերական ձեռնարկությունների ստեղծման, էներգետիկ համակարգի զարգացման, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ընդլայնման և արտադրական հարաբերությունների փոփոխության հետ կապված գործընթացները։ Կարևորվում են գյուղատնտեսության կազմակերպման, հողային ռեսուրսների օգտագործման, ոռոգման համակարգերի զարգացման, կոլեկտիվ և պետական տնտեսությունների գործունեության, ինչպես նաև գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում Երևանի և հանրապետության մյուս քաղաքների զարգացմանը, բնակարանաշինությանը, հասարակական նշանակության շենքերի կառուցմանը, ճարտարապետական նոր լուծումներին և քաղաքային միջավայրի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակներում կարևոր տեղ են զբաղեցնում կրթության, գիտության, գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և կինոյի զարգացման գործընթացները, ինչպես նաև հայ մշակույթի նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական գործունեությունն ու ձեռքբերումները։ Ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական հաստատությունների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, թանգարանների, գրադարանների և մշակութային կենտրոնների գործունեությանը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը հանրապետության մտավոր և հասարակական կյանքի զարգացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու խորհրդային ժամանակաշրջանում Հայաստանի հասարակական կառուցվածքին, բնակչության կենսապայմանների փոփոխություններին, առողջապահության և սոցիալական ապահովության համակարգերի զարգացմանը, ինչպես նաև առօրյա կյանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են նաև հանրապետության պատմամշակութային ժառանգության, հնագիտական հուշարձանների, միջնադարյան ճարտարապետական կառույցների և ազգային մշակութային ավանդույթների պահպանման ու ներկայացման հարցերը։ Կարևոր նշանակություն ունի խորհրդային հասարակարգի գաղափարական և քաղաքական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությունը հանրապետության տնտեսական, մշակութային և հասարակական գործընթացների վրա։ Հրատարակությունը կարող է արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պաշտոնական պատմագրական մոտեցումները և հասարակական զարգացման գնահատականները, որոնք անհրաժեշտ է դիտարկել համապատասխան պատմական ու գաղափարական համատեքստում։ Նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի խորհրդային շրջանի զարգացման առանձնահատկությունների, արդիականացման գործընթացների, հասարակական փոփոխությունների և մշակութային կյանքի բազմազանության մասին։ Աշխատությունն ունի պատմաճանաչողական, տեղեկատվական և մշակութային նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի նորագույն պատմության, խորհրդային հասարակական համակարգի և հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, տնտեսագետների, մշակութաբանների, քաղաքագետների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի խորհրդային ժամանակաշրջանի պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մատենագիտական աշխատությունը նվիրված է 1920–1980 թվականներին ստեղծված և հրատարակված հայերեն դրամատիկական գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով խորհրդային ժամանակաշրջանի հայ թատերգության զարգացման կարևորագույն փուլերը, գրական ուղղությունները, ժանրային առանձնահատկությունները և ստեղծագործական բազմազանությունը։ Այն արժեքավոր տեղեկատու աղբյուր է հայ գրականության, թատերարվեստի և մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն ընձեռելով ծանոթանալու վեց տասնամյակների ընթացքում հայերենով լույս տեսած դրամատիկական ստեղծագործությունների մատենագիտական տվյալներին։ Ցանկի հիմնական նպատակը դրամատուրգիական ժառանգության վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրումը, դասակարգումը և հետազոտողների ու ընթերցողների համար հասանելի դարձնելն է։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է խորհրդային շրջանի հայ դրամատուրգիայի ձևավորման և զարգացման գործընթացները, պատմական իրադարձությունների, հասարակական փոփոխությունների, գաղափարական ուղղությունների և մշակութային քաղաքականության ազդեցությունը թատերգական ստեղծագործության վրա։ Մատենագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու դրամատիկական գրականության ժանրային բազմազանությունը՝ ողբերգությունների, կատակերգությունների, դրամաների, պատմական պիեսների, սոցիալ-կենցաղային և հոգեբանական բնույթի ստեղծագործությունների, ինչպես նաև մանկապատանեկան թատերգության զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ դրամատուրգների ստեղծագործական գործունեության, նրանց երկերի հրատարակությունների, գրական ժառանգության տարածման և թատերական մշակույթի հետ ունեցած փոխառնչությունների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունները։ Ցանկը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված դրամատիկական երկերի հայտնաբերմանը, հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը և հայ թատերգության պատմության առանձին փուլերի համեմատական վերլուծությանը։ Կարևորվում է նաև խորհրդային տարիներին հայ գրականության մեջ տեղի ունեցած գեղարվեստական և գաղափարական փոփոխությունների արտացոլումը դրամատուրգիական ստեղծագործություններում, հասարակական կյանքի, մարդու ներաշխարհի, բարոյական արժեքների, պատմական հիշողության և ազգային ինքնության թեմաների զարգացումը։ Մատենագիտական ցանկի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել հայ դրամատիկական գրականության հրատարակչական ակտիվության, տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների տարածվածության և գրական գործընթացի ժամանակագրական զարգացման մասին։ Աշխատությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև գրադարանային և տեղեկատվական գործունեության տեսանկյունից, քանի որ նպաստում է գրական աղբյուրների որոնմանը, մատենագիտական տեղեկությունների ճշգրտմանը, գրադարանային հավաքածուների ուսումնասիրմանը և ազգային տպագիր ժառանգության պահպանմանը։ Որպես մատենագիտական շարքի երկրորդ պրակ՝ այն ժամանակագրական առումով կենտրոնանում է խորհրդային ժամանակաշրջանի վրա՝ հնարավորություն տալով տվյալ շրջանի դրամատիկական գրականությունը դիտարկելու հայ թատերգության պատմական զարգացման ընդհանուր համատեքստում։ Հրատարակությունը կարևոր օժանդակ նյութ է հայ գրականության պատմության, դրամատուրգիայի տեսության, թատերագիտության և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտագործվել գիտահետազոտական աշխատանքների, գրականագիտական ուսումնասիրությունների, թատերական պատմության վերաբերյալ հետազոտությունների, ուսումնական ծրագրերի մշակման և մատենագիտական տեղեկատուների կազմման ընթացքում։ Աշխատությունը նախատեսված է գրականագետների, թատերագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների, թատերական գործիչների և հայ դրամատիկական գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։