Ready-made Materials

Ջրատնտեսական, հիդրոմելիորատիվ և բնապահպանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արարատյան հարթավայրում հորիզոնական ցամաքուրդային համակարգերի կառավարման առանձնահատկությունների, շահագործման արդյունավետության և առկա հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի բնական և կլիմայական պայմանները, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի փոփոխությունները, հողերի ջրային ռեժիմը և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական հողատարածքների մելիորատիվ վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորիզոնական ցամաքուրդների կառուցվածքին, գործառնական նշանակությանը, ջրահեռացման գործընթացների կազմակերպմանը և ոռոգման ու ցամաքուրդային համակարգերի փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են ցամաքուրդային ցանցերի տեխնիկական վիճակի գնահատման, ջրահեռացման կարողության պահպանման, համակարգերի սպասարկման և շահագործման ընթացքում առաջացող դժվարությունների հիմնական հարցերը։ Քննարկվում են գրունտային ջրերի բարձր մակարդակի, հողերի գերխոնավացման, աղակալման և երկրորդային աղակալման վտանգների նվազեցմանն ուղղված ջրատնտեսական ու մելիորատիվ միջոցառումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ցամաքուրդների աշխատանքի հիդրոլոգիական և հիդրավլիկական գնահատման մեթոդները, ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման հնարավորությունները և կառավարման արդյունավետության բարձրացման տեխնիկական ու կազմակերպական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում Արարատյան հարթավայրի գյուղատնտեսական նշանակությանը, հողային և ջրային ռեսուրսների կայուն օգտագործմանը, ինչպես նաև ցամաքուրդային համակարգերի վերականգնման ու արդիականացման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոմելիորացիայի, ջրային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսական հողերի պահպանության, հիդրոտեխնիկական շինարարության և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժական և հոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մանկապարտեզ չհաճախող երեխաներին դպրոցական կյանքին նախապատրաստելու գործընթացի առանձնահատկությունների և դրա արդյունավետությունն ապահովող մանկավարժահոգեբանական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նախադպրոցական տարիքի երեխաների զարգացման օրինաչափությունները, դպրոցական ուսուցմանն անցնելու հոգեբանական պատրաստվածության բաղադրիչները և ընտանեկան դաստիարակության դերը երեխայի կրթական ու սոցիալական զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանկապարտեզ չհաճախող երեխաների ճանաչողական կարողությունների, հաղորդակցական հմտությունների, հուզակամային ոլորտի, ինքնուրույնության և սոցիալական հարմարման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են դպրոցական պատրաստվածության գնահատման մանկավարժական ու հոգեբանական մոտեցումները, երեխաների անհատական զարգացման տարբերությունները և ուսումնական գործունեության նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման պայմանները։ Քննարկվում են ընտանիքի, դպրոցի և կրթական այլ հաստատությունների համագործակցության հնարավորությունները, ծնողների մանկավարժական իրազեկության բարձրացման անհրաժեշտությունը և նախապատրաստական աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել խաղային գործունեության, զարգացնող առաջադրանքների, հաղորդակցական վարժությունների և անհատականացված մանկավարժական աջակցության հնարավորությունները երեխաների դպրոցական պատրաստվածության ձևավորման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում առաջին դասարանին հարմարվելու դժվարությունների կանխարգելմանը, երեխայի հոգեբանական բարեկեցության պահպանմանը և կրթության շարունակականության ապահովմանը նպաստող պայմաններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական և տարրական կրթության մանկավարժներին, մանկական հոգեբաններին, կրթության կազմակերպիչներին, ծնողներին և երեխաների դպրոցական պատրաստվածության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Գրականագիտական, լեզվաոճաբանական և բանաստեղծական արվեստի ուսումնասիրությանը նվիրված այս աշխատանքը լուսաբանում է հայ բանաստեղծ Գեղամ Սարյանի պոեմների և բալլադների խոսքարվեստի առանձնահատկությունները՝ նրա ստեղծագործական ժառանգության և հայ նորագույն գրականության զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում բանաստեղծի գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպությունը, լեզվական արտահայտչամիջոցների կիրառությունը և պոեմների ու բալլադների ժանրային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սարյանի ստեղծագործությունների բառապաշարին, պատկերավորման համակարգին, փոխաբերությունների, համեմատությունների, մակդիրների և խորհրդանշական արտահայտությունների գեղարվեստական գործառույթներին։ Վերլուծվում են բանաստեղծական խոսքի ռիթմական ու հնչյունական կազմակերպումը, տաղաչափական առանձնահատկությունները, շարահյուսական կառուցվածքները և դրանց դերը ստեղծագործությունների հուզական ու գաղափարական բովանդակության արտահայտման գործում։ Քննարկվում են պոեմների պատմողական և քնարական տարրերի փոխհարաբերությունները, բալլադներին բնորոշ դրամատիկական լարվածությունը, կերպարների խոսքային բնութագրումները և հեղինակային վերաբերմունքի արտահայտման եղանակները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ժողովրդական բանահյուսության, ազգային բանաստեղծական ավանդույթների և գրական լեզվի ազդեցությունները Գեղամ Սարյանի ստեղծագործական ոճի ձևավորման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանաստեղծի խոսքարվեստի զարգացման ընթացքին, գեղարվեստական լեզվի անհատականացմանը և նրա պոեմների ու բալլադների տեղին հայ գրականության պատմության մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, լեզվաոճաբանության, բանաստեղծական խոսքի ուսումնասիրության և Գեղամ Սարյանի ստեղծագործական ժառանգության հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։

Ճարտարապետագիտական, արվեստաբանական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ ճարտարապետ Տիրան Մարությանի ստեղծագործական ժառանգության, մասնագիտական գործունեության և ճարտարապետական մտածողության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ճարտարապետի ստեղծագործական ուղու ձևավորման պատմական և մշակութային նախադրյալները, նրա մասնագիտական հայացքները և գործունեության տեղը հայկական ճարտարապետության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մարությանի ճարտարապետական նախագծերի, հետազոտական աշխատանքների և հայկական ճարտարապետական ժառանգության նկատմամբ ունեցած մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են նրա ստեղծագործական գործունեության մեջ ազգային ճարտարապետական ավանդույթների, պատմական հուշարձանների ուսումնասիրության և ժամանակակից նախագծային սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են ճարտարապետական հորինվածքի, տարածական կազմակերպման, կառուցվածքային լուծումների, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների և միջավայրի հետ կառույցների ներդաշնակության հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ճարտարապետի նախագծային և գիտահետազոտական նյութերը, հրապարակումները, մասնագիտական գնահատականները և հայկական ճարտարապետության պատմության վերաբերյալ նրա ուսումնասիրությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Տիրան Մարությանի գործունեության նշանակությանը ճարտարապետական ժառանգության ճանաչման, պահպանության, ազգային ճարտարապետական ինքնության արտահայտման և մասնագիտական մտքի զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմության, ճարտարապետական նախագծման, արվեստաբանության, հուշարձանների պահպանության և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականագիտական, թարգմանաբանական և համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրական գործիչ Կոնստանտին Դմիտրիևիչ Բալմոնտի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ որպես իսպանական գրականության հետազոտողի և թարգմանչի։ Քննության են առնվում Բալմոնտի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա հետաքրքրությունը եվրոպական գրականության նկատմամբ և իսպանական մշակույթի տեղը ռուսական սիմվոլիզմի գրական միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իսպանական պոեզիայի և դրամատուրգիայի գեղարվեստական ավանդույթների ընկալմանը, իսպանացի հեղինակների ստեղծագործությունների մեկնաբանությանը և դրանց ռուսերեն ներկայացման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են Բալմոնտի թարգմանական սկզբունքները, բնագրի իմաստային և պատկերային համակարգի փոխանցման եղանակները, բանաստեղծական ռիթմի, հնչերանգի և ոճական արտահայտչամիջոցների վերարտադրման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են թարգմանչի անհատական գեղարվեստական մտածողության ազդեցությունը թարգմանությունների վրա, սիմվոլիստական գեղագիտության դրսևորումները և բնագրի ու թարգմանության փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Բալմոնտի գրականագիտական հոդվածները, թարգմանությունները, իսպանական գրականության վերաբերյալ նրա գնահատականները և ռուս ընթերցողին իսպանական գրական ժառանգության ծանոթացման գործում ունեցած ներդրումը։ Անդրադարձ է կատարվում ռուս-իսպանական գրական կապերի զարգացմանը, մշակութային փոխազդեցություններին և գեղարվեստական թարգմանության դերին ազգային գրականությունների փոխճանաչման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուս և իսպանական գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, թարգմանության տեսության և Կոնստանտին Բալմոնտի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմազգագրական, մշակութաբանական և կրոնագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հմայական պահպանակների տեղին ու նշանակությանը հայոց ավանդական հավատալիքների համակարգում՝ ժողովրդական աշխարհընկալման և հոգևոր մշակույթի պատմական զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում հմայական պահպանակների ծագման, տարածման և կիրառության պատմական նախադրյալները, դրանց առնչությունները հնագույն կրոնական պատկերացումների, ժողովրդական ծիսակարգերի և պաշտպանական հավատալիքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պահպանակների տեսակներին, պատրաստման համար օգտագործված նյութերին, դրանց արտաքին ձևավորմանը, խորհրդանշական պատկերներին և վերագրվող պաշտպանական նշանակությանը։ Վերլուծվում են չար աչքից, հիվանդություններից, դժբախտություններից և այլ ենթադրյալ վտանգներից պաշտպանվելու վերաբերյալ ժողովրդական պատկերացումները, ինչպես նաև դրանց արտահայտությունը առօրյա կենցաղում և ընտանեկան սովորույթներում։ Քննարկվում են հմայական պահպանակների կապերը հայկական ժողովրդական բժշկության, ծննդյան ու մանկության ծեսերի, ամուսնական ավանդույթների և կյանքի տարբեր փուլերին առնչվող հավատալիքների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ազգագրական գրառումները, բանահյուսական նյութերը, պատմական վկայությունները և նյութական մշակույթի առարկաները՝ դրանց ծիսական ու խորհրդանշական գործառույթները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նախաքրիստոնեական պատկերացումների և քրիստոնեական ավանդույթների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև հմայական հավատալիքների պահպանման ու վերափոխման առանձնահատկություններին հայկական մշակութային միջավայրում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ ազգագրության, ժողովրդական հավատալիքների պատմության, կրոնագիտության, բանագիտության և հայկական ավանդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մատենագիտական և տեխնիկական-մասնագիտական բնույթի այս աշխատանքը ներկայացնում է ձուլագործության ոլորտին վերաբերող հանձնարարական գրականության ցանկ՝ նախատեսված ձուլողների մասնագիտական գիտելիքների ընդլայնման և արտադրական հմտությունների կատարելագործման համար։ Ցանկի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին ծանոթացնել մետաղների ձուլման տեխնոլոգիաների, ձուլման արտադրության կազմակերպման և մասնագիտական աշխատանքի առանձնահատկությունների վերաբերյալ գրականությանը։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ընդգրկված լինել ձուլագործության տեսական հիմունքներին, մետաղների և համաձուլվածքների հատկություններին, ձուլման ձևերի ու միջուկների պատրաստմանը, հալման գործընթացներին և ձուլվածքների ստացման տեխնոլոգիաներին նվիրված գրքեր, ձեռնարկներ ու հոդվածներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձուլման սարքավորումների կառուցվածքին, արտադրական գործընթացների մեքենայացմանը, պատրաստի արտադրանքի որակի վերահսկմանը և ձուլվածքներում առաջացող թերությունների ուսումնասիրությանը վերաբերող մասնագիտական աղբյուրներին։ Ներկայացվող գրականությունը կարող է լուսաբանել նաև աշխատանքի անվտանգության, արտադրական հիգիենայի, սարքավորումների շահագործման և նյութական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հարցերը։ Հանձնարարական ցանկի կառուցվածքը կարող է հիմնված լինել գրականության թեմատիկ խմբավորման, մասնագիտական պատրաստվածության մակարդակի և ընթերցողների գործնական պահանջների հաշվառման սկզբունքների վրա։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկատվական միջոց է մասնագիտական ինքնակրթության, տեխնիկական գիտելիքների տարածման և արտադրական փորձի ընդհանրացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել ձուլող բանվորներին, արտադրական վարպետներին, տեխնիկական ուսումնական հաստատությունների սովորողներին, մետալուրգիայի մասնագետներին և մասնագիտական գրականության մատենագիտական սպասարկմամբ զբաղվող գրադարանավարներին։

Գյուղատնտեսական, կենսատեխնոլոգիական և ինժեներատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կենսահումուսի արտադրության տեխնոլոգիայի կատարելագործման և դրա իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցների նախագծման գիտական ու մեթոդաբանական հիմունքների մշակմանը։ Քննության են առնվում կենսահումուսի ստացման կենսաբանական գործընթացները, օրգանական թափոնների վերամշակման առանձնահատկությունները և անձրևորդերի մասնակցությամբ օրգանական նյութերի փոխակերպման նշանակությունը հողի բերրիության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրության համար օգտագործվող օրգանական հումքի հատկություններին, կենսաբանական գործընթացների ընթացքի վրա ազդող միջավայրային գործոններին և ստացվող կենսահումուսի որակական բնութագրերին։ Վերլուծվում են արտադրական գործընթացների կազմակերպման, տեխնոլոգիական փուլերի փոխկապակցվածության, նյութական հոսքերի կառավարման և արտադրության արդյունավետության գնահատման հիմնական մոտեցումները։ Քննարկվում են օրգանական հումքի նախապատրաստման, տեղափոխման, մշակման, պատրաստի արտադրանքի առանձնացման և պահպանման համար նախատեսված տեխնիկական միջոցների նախագծման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սարքավորումների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի հուսալիությունը, էներգատարությունը, արտադրողականությունը և տեխնոլոգիական գործընթացների մեքենայացման ու ավտոմատացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կենսահումուսի արտադրության բնապահպանական նշանակությանը, օրգանական թափոնների օգտահանմանը, հողային ռեսուրսների պահպանմանը և կայուն գյուղատնտեսության զարգացմանը նպաստող տեխնոլոգիական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, ագրոինժեներիայի, կենսատեխնոլոգիայի, օրգանական պարարտանյութերի արտադրության և բնապահպանական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Օրգանական և հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 2,3,3-տեղակալված 6,7-դիմեթօքսի-4-օքսո կամ 4-հիդրօքսի-1,2,3,4-տետրահիդրոիզոխինոլինների և դրանց ացիկլիկ անալոգների սինթեզի, կառուցվածքի ու քիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում իզոխինոլինային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց նշանակությունը ազոտ պարունակող հետերոցիկլային միացությունների քիմիայում և ֆունկցիոնալ խմբերի ազդեցությունը մոլեկուլների ռեակցիոնունակության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տետրահիդրոիզոխինոլինային օղակի տարբեր դիրքերում տեղակալիչների առկայությանը, մեթօքսի, կարբոնիլային և հիդրօքսիլային խմբերի կառուցվածքային ու էլեկտրոնային ազդեցություններին։ Վերլուծվում են նպատակային միացությունների առաջացման ընդհանուր օրինաչափությունները, կառուցվածքային փոփոխությունների հնարավոր ուղղությունները և ցիկլային ու ացիկլիկ համակարգերի քիմիական վարքագծի տարբերությունները։ Քննարկվում են սինթեզված նյութերի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը, տարածական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությունները և դրանց հետագա քիմիական փոխակերպումների հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել միացությունների կառուցվածքի հաստատման սպեկտրային և վերլուծական մոտեցումները, ինչպես նաև տարբեր ածանցյալների հատկությունների համեմատական գնահատման մեթոդաբանական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նման հետերոցիկլային կառուցվածքների նշանակությանը օրգանական սինթեզի զարգացման, կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածությունների բացահայտման և կենսաբանական հետաքրքրություն ներկայացնող միացությունների հետազոտության տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և ազոտ պարունակող օրգանական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Օրգանական և սինթետիկ քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ենինների հիման վրա 3-հալոգեն-1,3-դիենների ստացման հնարավորությունների, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ենինների՝ կրկնակի և եռակի կապեր պարունակող օրգանական միացությունների կառուցվածքը, ռեակցիոնունակությունը և նշանակությունը չհագեցած օրգանական նյութերի սինթեզում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հալոգեն պարունակող զուգորդված դիենների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, էլեկտրոնային համակարգի բնույթին և հալոգենի ատոմի ազդեցությանը ստացվող միացությունների քիմիական հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են ենինների փոխակերպման տեսական հիմքերը, քիմիական կապերի վերակազմավորման հնարավոր ուղղությունները, ռեակցիաների ընտրողականությունը և տարբեր կառուցվածքային գործոնների նշանակությունը նպատակային միացությունների առաջացման գործընթացում։ Քննարկվում են 3-հալոգեն-1,3-դիենների կառուցվածքային իզոմերիայի, տարածական առանձնահատկությունների, կայունության և հետագա քիմիական փոխակերպումների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատման, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների բնութագրման և տարբեր օրգանական միացությունների հետ դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրման վերլուծական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հալոգենացված դիենների նշանակությանը օրգանական սինթեզի հնարավորությունների ընդլայնման, նոր ֆունկցիոնալ միացությունների ստացման և չհագեցած համակարգերի ռեակցիոնունակության օրինաչափությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հալոգենօրգանական միացությունների քիմիայի, սինթետիկ մեթոդաբանության և չհագեցած օրգանական միացությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական, էլեկտրոնիկայի և արհեստական բանականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արհեստական նեյրոնային ցանցերի սխեմատեխնիկական իրականացման սկզբունքների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ապարատային նախագծման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նեյրոնային ցանցերի տեսական հիմքերը, արհեստական նեյրոնների աշխատանքի մաթեմատիկական մոդելները, ցանցերի հիմնական ճարտարապետությունները և դրանց գործառույթների իրականացումը էլեկտրոնային սխեմաների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անալոգային, թվային և խառը ազդանշանային սխեմատեխնիկական լուծումներին, ինչպես նաև նեյրոնային հաշվարկների ապարատային կազմակերպման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են կշռային գործակիցների ներկայացման, ազդանշանների բազմապատկման և գումարման, ակտիվացման ֆունկցիաների իրականացման ու տվյալների փոխանցման սխեմատեխնիկական մոտեցումները։ Քննարկվում են ինտեգրալ սխեմաների, ծրագրավորվող տրամաբանական սարքերի և մասնագիտացված հաշվողական համակարգերի կիրառման հնարավորությունները նեյրոնային ցանցերի ապարատային իրականացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել էներգասպառման, հաշվարկային արագագործության, տարրերի ինտեգրման խտության, սխեմաների հուսալիության և հաշվարկների ճշգրտության փոխկապակցվածության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում նեյրոնային ցանցերի սխեմատեխնիկական նախագծման օպտիմալացմանը, ապարատային և ծրագրային բաղադրիչների համատեղ աշխատանքին, ինչպես նաև իրական ժամանակում տեղեկատվության մշակման համակարգերում դրանց կիրառման հեռանկարներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, համակարգչային ճարտարապետության, արհեստական բանականության և նեյրոմորֆ հաշվարկային համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Արվեստաբանական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Հովսեփ Կարալյանի (1897–1981) ստեղծագործական ժառանգության, գեղարվեստական մտածողության և անհատական ոճի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նկարչի կյանքի և ստեղծագործական գործունեության հիմնական փուլերը, Թիֆլիսում և Մոսկվայում ստացած գեղարվեստական կրթության նշանակությունը, ինչպես նաև նրա արվեստի ձևավորումը XX դարի հայկական կերպարվեստի զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կարալյանի գեղանկարչության թեմատիկ բազմազանությանը, կենցաղային տեսարանների, մարդկային կերպարների և առօրյա կյանքի պատկերների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում են նրա ստեղծագործություններին բնորոշ քնարական տրամադրությունները, հիշողության և մանկության թեմաները, կերպարների արտահայտչականությունը, գունային լուծումները և կոմպոզիցիոն կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են գեղարվեստական պայմանականության, ձևերի ընդհանրացման, գծանկարի հակիրճության և իրականության բանաստեղծական ընկալման փոխհարաբերությունները նկարչի ստեղծագործություններում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել «Ձու վաճառողներ», «Լվացքից հետո», «Հանգիստ՝ ճանապարհին» և այլ աշխատանքներ՝ բացահայտելու Կարալյանի գեղարվեստական լեզվի ինքնատիպությունը և թեմատիկ նախասիրությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նկարչի ստեղծագործական ժառանգության տեղին հայ գեղանկարչության պատմության մեջ, նրա ցուցահանդեսային գործունեությանը և արվեստի զարգացման գործում ունեցած ներդրմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանության, հայ կերպարվեստի պատմության, գեղանկարչության տեսության, մշակութաբանության և XX դարի հայկական արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆինանսատնտեսագիտական և կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կազմակերպության ֆինանսական գործունեության արդյունավետության գնահատման և կարգավորման տեսական, մեթոդաբանական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կազմակերպության ֆինանսական կառավարման հիմնական սկզբունքները, ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ֆինանսական գործունեության դերը կազմակերպության կայուն զարգացման և մրցունակության ապահովման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական արդյունքների, եկամտաբերության, իրացվելիության, վճարունակության, ֆինանսական կայունության և գործարար ակտիվության գնահատման հիմնական ցուցանիշներին։ Վերլուծվում են ֆինանսական հաշվետվությունների ուսումնասիրության, գործակիցների հաշվարկման, համեմատական և գործոնային վերլուծության, դրամական հոսքերի գնահատման և ֆինանսական ռիսկերի բացահայտման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են կազմակերպության ֆինանսական գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, կապիտալի կառուցվածքի օպտիմալացման, ծախսերի վերահսկման, շահույթի կառավարման և ֆինանսական պարտավորությունների արդյունավետ սպասարկման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆինանսական պլանավորման, բյուջետավորման, կանխատեսման, վերահսկողության և կառավարչական որոշումների հիմնավորման հնարավորությունները՝ ֆինանսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական գործունեության կարգավորման գործիքների կիրառմանը, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը, ռիսկերի նվազեցմանը և կազմակերպության երկարաժամկետ ֆինանսական կայունության ապահովմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական կառավարման, կազմակերպության տնտեսագիտության, հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական վերլուծության և գործարար կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ջրաբանական, աշխարհագրական և բնապահպանական ինժեներիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի Յազդի տարածաշրջանի մակերևութային հոսքի հաշվարկման և ստորգետնյա ամբարտակների կառուցման համար համապատասխան վայրերի ընտրության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հեռահար զոնդավորման (RS), աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (GIS) և որոշումների աջակցման համակարգերի (DSS) կիրառմամբ։ Քննության են առնվում Յազդի տարածաշրջանի չորային կլիմայական պայմանները, տեղումների տարածաժամանակային բաշխվածությունը, ռելիեֆի առանձնահատկությունները և ջրային ռեսուրսների ձևավորման ու օգտագործման հիմնական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային հոսքի առաջացման գործոններին, ջրահավաք ավազանների բնութագրերին, հողածածկույթի և երկրաբանական կառուցվածքի ազդեցությանը ջրաբանական գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են հեռահար զոնդավորման տվյալների մշակման, թվային բարձրության մոդելների, տարածական քարտեզագրման և ջրաբանական հաշվարկների կիրառման հնարավորությունները մակերևութային հոսքի քանակական գնահատման նպատակով։ Քննարկվում են ստորգետնյա ամբարտակների տեղադիրքի ընտրության չափանիշները՝ ներառյալ տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանները, ջրակուտակման հնարավորությունները, ռելիեֆը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բազմաչափանիշ գնահատման, տարածական տվյալների համադրման և որոշումների աջակցման համակարգերի կիրառման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ հնարավոր տեղամասերի համեմատական վերլուծության համար։ Անդրադարձ է կատարվում ստորգետնյա ջրային պաշարների համալրման, ջրային կորուստների նվազեցման և չորային տարածաշրջաններում ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոլոգիայի, հիդրոերկրաբանության, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և բնապահպանական ինժեներիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։