Ready-made Materials

Այս թեման վերաբերում է հայ գիտնականների ուսումնասիրություններին և «վկա քարերի» (վիշապաքարեր, հուշաքարեր, խաչքարեր և այլ քարե հուշարձաններ, որոնք կրում են արձանագրություններ կամ խորհրդանշական պատկերներ) մշակութաբանական ու պատմագիտական մեկնաբանություններին։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում է, թե ինչպես են հայկական գիտական դպրոցները՝ հնագիտության, պատմության, արվեստագիտության և ազգագրության ոլորտներում, ուսումնասիրել քարե հուշարձանները որպես տեղեկատվական աղբյուրներ, որոնք «վկայում» են ոչ միայն պատմական իրադարձությունների, այլ նաև հասարակական հարաբերությունների, հավատալիքների և մշակութային մտածողության մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան և ավելի վաղ շրջանի քարե հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրություններին, պատկերագրական համակարգերին և դրանց սիմվոլիկ լեզվին, որոնք գիտնականների կողմից մեկնաբանվում են որպես պատմական հիշողության նյութական կրողներ։ Հայկական հնագիտության և էպիգրաֆիկայի զարգացման ընթացքում տարբեր հետազոտողներ փորձել են համակարգել այս նյութերը՝ վերականգնելու քաղաքական, կրոնական և սոցիալական գործընթացների ընթացքը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ գրավոր աղբյուրները սահմանափակ են։

Այս թեման վերաբերում է V–XV դարերի հայ պատմագրության աղբյուրների ուսումնասիրությանը երաժշտական միջնադարագիտության համատեքստում, որտեղ դիտարկվում է, թե ինչպես են միջնադարյան պատմիչների աշխատություններում պահպանված տեղեկությունները նպաստում հայկական երաժշտական մշակույթի, եկեղեցական երգեցողության և նոտագրական համակարգերի զարգացման վերակազմությանը։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմագրական տեքստերում հանդիպող վկայություններին՝ կապված հոգևոր երաժշտության ձևերի, շարականների կատարման ավանդույթների, եկեղեցական ծեսերի երաժշտական ուղեկցության և երաժիշտների ու երգիչների սոցիալական դերի նկարագրությունների հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմագրության տվյալների արժեքը որպես միջնադարյան երաժշտության պատմության երկրորդային, բայց կարևոր աղբյուր, քանի որ երաժշտական նոտագրական նյութերի սակավության պայմաններում հենց պատմիչների հաղորդած տեղեկություններն են հաճախ հնարավորություն տալիս վերականգնելու երաժշտական մտածողության և կատարողական պրակտիկայի որոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտությունը նաև ընդգծում է միջգիտակարգային մոտեցման կարևորությունը՝ պատմագրության, երաժշտագիտության և միջնադարագիտության համադրության միջոցով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական միջնադարյան մշակութային համակարգի մասին։

Այս հրատարակությունը մեթոդական նյութերի ժողովածու է՝ նախատեսված գրադարանավարների համար՝ նվիրված Օրջոնիկիձեի 100-ամյակին։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման, տեղեկատվական-մատենագիտական աշխատանքի և ցուցադրությունների ձևավորման մեթոդական ուղեցույցներ՝ կապված թեմատիկ գրադարանային գործունեության հետ։ Գրքում ընդգրկված են առաջարկություններ՝ գրքային ցուցահանդեսների կազմակերպման, տեղեկատվական վահանակների պատրաստման, մատենագիտական ցանկերի կազմման և ընթերցողների հետ աշխատանքի արդյունավետ ձևերի վերաբերյալ։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև գրադարանային-տեղեկատվական ծառայությունների պլանավորման սկզբունքներ, հոբելյանական նյութերի համակարգման փորձ և մեթոդական մոտեցումներ՝ ուղղված մշակութային-կրթական միջոցառումների որակի բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարևոր գործիք է գրադարանավարների, մշակութային կենտրոնների աշխատակիցների և տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների համար՝ նպաստելով հոբելյանական միջոցառումների արդյունավետ կազմակերպմանը և գրադարանային աշխատանքի կատարելագործմանը։

Այս թեման վերաբերում է ռելյատիվիստական արագացվող լիցքավորված մասնիկների կողմից ստեղծվող էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածաժամանակային կառուցվածքների ուսումնասիրությանը, որտեղ դիտարկվում են դաշտերի ձևավորումը, տարածումը և էվոլյուցիան բարձր էներգիաների և մեծ արագությունների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են Մաքսվելի հավասարումների լուծումները շարժվող լիցքերի համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ մասնիկների արագությունները մոտենում են լույսի արագությանը, ինչի հետևանքով դաշտերի բաշխումը դառնում է խիստ անիզոտրոպ և ժամանակային առումով ոչ ստացիոնար։ Այս պայմաններում առաջանում են բնորոշ երևույթներ՝ Լիենար-Վիհերտի պոտենցիալներ, ռելյատիվիստական ճառագայթում (bremsstrahlung), ինչպես նաև դաշտերի սեղմում շարժման ուղղությանը ուղղահայաց հարթությունում, ինչը հանգեցնում է էներգիայի և իմպուլսի խտության վերափոխման բարդ կառուցվածքների։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է արագացումների դերը ճառագայթման ինտենսիվության և սպեկտրի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև ժամանակային կոհերենտության և փուլային կառուցվածքի փոփոխությունները։ Այս թեման կարևոր է մասնիկների արագացուցիչների ֆիզիկայում, սինքրոտրոնային ճառագայթման աղբյուրների նախագծման մեջ և աստղաֆիզիկական երևույթների՝ օրինակ՝ պուլսարների և ռելյատիվիստական ջետերի մոդելավորման համար, որտեղ նման դաշտային կառուցվածքները վճռորոշ դեր են խաղում դիտվող ճառագայթման բնութագրերի ձևավորման մեջ։

Միկրոէկոնոմիկա աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնարար դասընթացային ձեռնարկ է, որը ուսումնասիրում է առանձին տնտեսական գործակալների՝ տնային տնտեսությունների, ֆիրմաների և շուկաների վարքագիծը, այն բացատրում է պահանջարկի և առաջարկի մեխանիզմները, շուկայի հավասարակշռության ձևավորումը, գների ազդեցությունը ռեսուրսների բաշխման վրա, ինչպես նաև սպառողի ընտրության և արտադրողի վարքագծի տեսությունները, գիրքը ներկայացնում է նաև տարբեր շուկայական կառուցվածքներ՝ կատարյալ մրցակցություն, մոնոպոլիա, օլիգոպոլիա և մոնոպոլիստական մրցակցություն, միաժամանակ անդրադառնում է շուկայի ձախողումներին, արտաքին ազդեցություններին և պետական միջամտության անհրաժեշտությանը, ընդգծելով տնտեսական արդյունավետության և բարեկեցության կապը, ինչը այն դարձնում է կարևոր հիմք տնտեսագիտության ուսանողների և հետազոտողների համար։

Այս թեման վերաբերում է վարչական պատասխանատվության ինստիտուտի կատարելագործման հիմնական ուղղություններին իրավական համակարգում, որտեղ ուսումնասիրվում են վարչական իրավախախտումների կանխարգելման, պատասխանատվության արդարացի կիրառման և վարչական վարույթների արդյունավետության բարձրացման մեխանիզմները։ Հետազոտության կենտրոնում է վարչական պատասխանատվության դերը որպես պետական կարգապահական և իրավական վերահսկողության գործիք, որը նպատակ ունի ապահովել հանրային կարգի, պետական կառավարման կանոնների և հասարակական հարաբերությունների կայունությունը։ Առանձնացվում են բարելավման հիմնական ուղղությունները՝ վարչական իրավախախտումների հստակ և կանխատեսելի օրենսդրական կարգավորում, պատասխանատվության համաչափության սկզբունքի ամրապնդում, վարչական վարույթի ընթացակարգային երաշխիքների ուժեղացում, ինչպես նաև բողոքարկման և դատական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացում։ Միաժամանակ ընդգծվում է թվայնացման և էլեկտրոնային վարչարարության ներդրման կարևորությունը, ինչը կարող է նվազեցնել վարչական բեռը, արագացնել գործընթացները և բարձրացնել թափանցիկությունը։ Հետազոտությունը նաև դիտարկում է իրավակիրառ պրակտիկայի միատեսակեցման անհրաժեշտությունը, վարչական մարմինների պատասխանատվության հստակեցումը և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների ուժեղացումը։ Ընդհանուր առմամբ, ինստիտուտի բարելավման նպատակն է ապահովել արդար, արդյունավետ և կանխատեսելի վարչական արդարադատության համակարգ։

Այս թեման վերաբերում է քաղաքական մարքեթինգի կիրառական նշանակությանը նախընտրական արշավների կազմակերպման և իրականացման գործընթացում Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, որտեղ ուսումնասիրվում են քաղաքական ուժերի կողմից կիրառվող ռազմավարությունները՝ ընտրողների վարքագծի վրա ազդեցություն գործելու, քաղաքական ապրանքի (կուսակցություն, առաջնորդ, գաղափարախոսություն) դիրքավորման և հասարակական աջակցություն ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում են քաղաքական հաղորդակցության գործիքները՝ PR արշավներ, մեդիա ռազմավարություններ, սոցիալական ցանցերի օգտագործում, բրենդինգ և իմիջի ձևավորում, ինչպես նաև ընտրական ծրագրերի «փաթեթավորում»՝ որպես շուկայական առաջարկների համակարգ։ Միաժամանակ դիտարկվում են Հայաստանի ընտրական միջավայրի առանձնահատկությունները՝ փոքր ընտրազանգված, բարձր տեղեկատվական զգայունություն, մեդիա դաշտի ազդեցություն, ինչպես նաև քաղաքական վստահության մակարդակը, որոնք էականորեն պայմանավորում են մարքեթինգային գործիքների արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև սեգմենտավորման և թիրախավորման կարևորությունը՝ ըստ սոցիալ-ժողովրդագրական խմբերի, տարածաշրջանների և արժեքային կողմնորոշումների, ինչպես նաև քաղաքական հաղորդակցության էթիկական սահմանները, որոնք պետք է ապահովեն տեղեկատվության ճշգրտությունն ու մանիպուլյացիայի նվազեցումը։ Ընդհանուր առմամբ, քաղաքական մարքեթինգը դիտարկվում է որպես ժամանակակից ընտրական գործընթացների անբաժանելի բաղադրիչ, որը զգալի ազդեցություն ունի ընտրողների վարքագծի ձևավորման և քաղաքական մրցակցության արդյունավետության վրա։

Entrepreneurial Values and Strategic Management-ը կառավարման և ձեռնարկատիրության ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը համադրում է ձեռնարկատիրական արժեքների ձևավորման և ռազմավարական կառավարման հիմնական սկզբունքները, աշխատությունում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական մտածողության հիմքերը՝ նախաձեռնողականություն, նորարարություն, ռիսկի ընդունում և արժեք ստեղծելու ունակություն, միաժամանակ բացատրվում են ռազմավարական կառավարման հիմնական փուլերը՝ նպատակների սահմանում, արտաքին և ներքին միջավայրի վերլուծություն, ռազմավարության ձևավորում, իրականացում և վերահսկում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում մրցակցային առավելության ստեղծմանը, կազմակերպական մշակույթին և փոփոխությունների կառավարման գործընթացներին, ինչպես նաև ձեռնարկությունների երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարություններին գլոբալ շուկայական պայմաններում, աշխատությունը ներառում է նաև գործնական օրինակներ և մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ ձեռնարկատիրության և կառավարման փոխկապակցվածությունը՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ռազմավարական մտածողություն և գործարար հմտություններ։

Այս թեման վերաբերում է կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսությանը, մասնավորապես՝ ամբողջական (entire) և մեռոմորֆ (meromorphic) ֆունկցիաների միջոցով հավասարաչափ և տանգենտային (կամ կետային/հպման) մոտարկումների խնդիրներին կոմպլեքս հարթությունում։ Հետազոտության կենտրոնում է այն հարցը, թե ինչպես կարելի է բարդ անալիտիկ ֆունկցիաները մոտարկել ավելի պարզ կառուցվածք ունեցող մեռոմորֆ ֆունկցիաներով այնպես, որ պահպանվեն ոչ միայն արժեքների մոտավորությունը, այլ նաև որոշակի կարգի ածանցյալների կամ տեղային վարքի համաձայնությունը որոշակի ենթաբազմությունների վրա։ Հավասարաչափ մոտարկման դեպքում ուսումնասիրվում է ֆունկցիաների սերտաճումը կոմպակտ բազմությունների վրա, իսկ տանգենտային մոտարկման դեպքում՝ ավելի ուժեղ պայմաններ, երբ մոտարկումը ներառում է նաև ածանցյալների համապատասխանություն, ինչը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ վերարտադրել ֆունկցիայի տեղային կառուցվածքը։ Այս խնդիրները սերտորեն կապված են Վայերշտրասի և Մերմանի մոտարկման թեորեմների, ինչպես նաև Ռունգեի և Կոնելի մոտարկման մեթոդների հետ, որոնք հանդիսանում են կոմպլեքս անալիզի հիմնարար արդյունքներ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է ամբողջական և մեռոմորֆ ֆունկցիաների հատուկ հատկությունները՝ բևեռների բաշխում, աճի կարգ, և դրանց ազդեցությունը մոտարկման հնարավորությունների վրա։ Այսպիսի մոտարկման տեսությունները կարևոր դեր ունեն ոչ միայն մաքուր մաթեմատիկայում, այլ նաև կիրառական ոլորտներում, օրինակ՝ դինամիկական համակարգերում և ազդանշանների վերականգնման խնդիրներում, որտեղ անհրաժեշտ է բարդ ֆունկցիաների արդյունավետ մոտավոր ներկայացում։

Աշխատությունը նվիրված է սենսոնյուրալ խանգարման (sensorineural hearing loss) նեյրոնալ մեխանիզմների ուսումնասիրմանը, որը առաջանում է ամինոգլիկոզիդային հակաբիոտիկների ազդեցությամբ, և դրա հնարավոր ուղղման մեթոդներին՝ հատկապես тауրինի կիրառմամբ։ Գրքում ներկայացվում են աուդիտոր նեյրոնների և ունկների բջիջների վնասման ուղիները, նեյրոտոքսիկ ազդեցության բիոքիմիական և էլեկտրոֆիզիոլոգիական հատկանիշները, ինչպես նաև լսողական նեյրոնների վնասվածքի աստիճանի գնահատման մեթոդները։ Հեղինակը վերլուծում է тауրինի պաշտպանիչ և վերականգնող ազդեցությունը՝ ներկայացնելով փորձնական մոդելների տվյալները, ներառյալ լսողական խթանման փորձերը, արյան շրջանառության փոփոխությունները և հիստոքիմիական ուսումնասիրությունները։ Աշխատությունը նաև ընդգրկում է դեղաչափերի, կիրառման եղանակների և ազդեցության ժամանակային պրոֆիլի օպտիմալացման առաջարկություններ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նեյրոֆիզիոլոգների, օտոլարինգոլոգների, фармакոլոգների և կլինիկական հետազոտողների համար՝ նպաստելով հակաբիոտիկների հետ կապված լսողական կողմնակի ազդեցությունների կանխարգելմանը և բուժման արդյունավետության բարձրացմանը։

Այս տեղեկատվական բյուլետենը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտներում հրատարակված նոր գրքերի համառոտ տեղեկատվական ցուցակ, որտեղ ընդգրկված են ժամանակակից և դասական ուսումնասիրություններ, գիտական մենագրություններ, ժողովածուներ և վերլուծական աշխատություններ, որոնք անդրադառնում են հասարակական գործընթացների զարգացման օրինաչափություններին, լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկություններին, գրական ստեղծագործությունների գեղարվեստական ու գաղափարական վերլուծությանը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների և պատմագրական մոտեցումների ուսումնասիրությանը տարբեր ժամանակաշրջաններում, միաժամանակ ներկայացնելով նոր գիտական արդյունքներ, տեսական մոտեցումներ և մեթոդաբանական նորարարություններ, որոնք նպատակ ունեն ընդլայնելու գիտական հետազոտությունների շրջանակը և աջակցելու կրթական ու հետազոտական գործընթացների զարգացմանը։

Այս թեման վերաբերում է Հայկական ՍՍՀ քաղաքային գրադարանների աշխատանքի վերլուծությանը 1974 թվականին, որտեղ ուսումնասիրվում է գրադարանային համակարգի կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության արդյունավետությունը և հասարակական-մշակութային դերակատարությունը խորհրդային ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են գրադարանների հիմնական գործառույթները՝ բնակչության գրաճանաչության բարձրացում, գաղափարական-դաստիարակչական աշխատանքների իրականացում, ընթերցանության կազմակերպում և տեղեկատվական սպասարկման ապահովում, ինչպես նաև դրանց իրականացվող միջոցառումների համակարգվածությունը քաղաքային միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքային ֆոնդերի համալրման աղբյուրներին, ընթերցողների սպասարկման ձևերին, գրադարանային աշխատողների մասնագիտական պատրաստվածությանը և մեթոդական կենտրոնների դերակատարությանը համակարգի կառավարման մեջ։ Միաժամանակ վերլուծվում են նաև առկա խնդիրները՝ նյութատեխնիկական բազայի սահմանափակությունը, գրադարանային ֆոնդերի անհավասար բաշխումը, նոր հրատարակությունների ուշ հասանելիությունը և տեխնիկական միջոցների պակասը, որոնք ազդում էին ծառայությունների որակի վրա։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև գրադարանների կարևորությունը որպես հասարակական տեղեկատվական և մշակութային կենտրոններ, որոնք նպաստում էին բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացմանը և գաղափարական աշխատանքի իրականացմանը խորհրդային հասարակությունում։

Այս թեման վերաբերում է հեմիկաստրացիոն համախտանիշին (hemicastration syndrome) և դրա կլինիկո-հորմոնալ զուգահեռներին, որտեղ ուսումնասիրվում են միակողմանի սերմնարանի հեռացումից կամ ֆունկցիայի կորստից հետո օրգանիզմում տեղի ունեցող էնդոկրին, նյութափոխանակային և կլինիկական փոփոխությունները։ Հետազոտության կենտրոնում է տեստոստերոնի արտադրության նվազման և հիպոթալամուս–հիպոֆիզ–գոնադային առանցքի կարգավորման խախտման փոխազդեցությունը, որի արդյունքում կարող են զարգանալ ինչպես տեղային, այնպես էլ համակարգային փոփոխություններ՝ ներառյալ երկրորդ սեռական հատկանիշների թուլացում, լիբիդոյի նվազում, սպերմատոգենեզի խանգարումներ և հոգե-էմոցիոնալ վիճակի փոփոխություններ։ Կլինիկորեն նման վիճակը կարող է արտահայտվել նաև նյութափոխանակության դանդաղեցմամբ, մկանային զանգվածի նվազումով և ոսկրային խտության փոփոխություններով, որոնք կախված են հորմոնալ դեֆիցիտի աստիճանից և օրգանիզմի կոմպենսատոր հնարավորություններից։ Միաժամանակ դիտարկվում են փոխհատուցման մեխանիզմները, երբ մնացած սերմնարանը կարող է մասամբ մեծացնել հորմոնալ արտադրությունը, ինչի շնորհիվ որոշ դեպքերում կլինիկական ախտանշանները կարող են լինել մեղմ կամ դանդաղ զարգացող։ Հետազոտությունը կարևոր է էնդոկրինոլոգիայի և անդրոլոգիայի համար՝ հորմոնալ հավասարակշռության խանգարումների գնահատման, վերականգնողական թերապիայի պլանավորման և հիվանդների կյանքի որակի բարելավման տեսանկյունից։

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատաշուկայի պետական կարգավորման համակարգի արդյունավետության և դրա կատարելագործման հիմնախնդիրներին, որտեղ ուսումնասիրվում են աշխատանքի առաջարկի և պահանջարկի հավասարակշռության ապահովման, զբաղվածության քաղաքականության ձևավորման և գործազրկության նվազեցման պետական մեխանիզմները։ Հետազոտության կենտրոնում են պետական քաղաքականության գործիքները՝ զբաղվածության ծառայությունների գործունեությունը, աշխատանքի շուկայի ակտիվ և պասիվ քաղաքականությունների կիրառումը, մասնագիտական վերապատրաստման և վերաորակավորման ծրագրերը, ինչպես նաև նվազագույն աշխատավարձի, հարկային և սոցիալական ապահովության համակարգերի ազդեցությունը աշխատաշուկայի վրա։ Միաժամանակ առանձնացվում են հիմնական հիմնախնդիրները՝ աշխատուժի որակական անհամապատասխանությունը շուկայի պահանջներին, երիտասարդների և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտագաղթը, ոչ ֆորմալ զբաղվածության բարձր մակարդակը և տարածաշրջանային զարգացման անհավասարությունները, որոնք խորացնում են աշխատաշուկայի կառուցվածքային խնդիրները։ Հետազոտությունը նաև ընդգծում է պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության կարևորությունը, կրթական համակարգի և աշխատաշուկայի կապի ամրապնդումը, ինչպես նաև թվային հարթակների և տվյալահենք քաղաքականության ներդրումը, որոնք կարող են բարձրացնել զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետությունը և նպաստել կայուն տնտեսական աճին։