Բուսաբանություն.1991

Կենսաբանություն

Դարվինիզմը կենսաբանական ուսմունք է, որը բացատրում է կենդանի օրգանիզմների ծագումը, զարգացումը և բազմազանությունը բնական ընտրության միջոցով։ Այս տեսությունը հիմնադրել է անգլիացի գիտնական Charles Darwin-ը, որը երկար տարիների ուսումնասիրություններից հետո ներկայացրեց էվոլյուցիոն զարգացման գաղափարը։ Դարվինիզմի հիմնական դրույթն այն է, որ բոլոր կենդանի օրգանիզմները ժամանակի ընթացքում փոփոխվում և հարմարվում են շրջակա միջավայրին, իսկ առավել հարմարված տեսակները պահպանվում և փոխանցում են իրենց հատկանիշները հաջորդ սերունդներին։ Դարվինը իր տեսությունը ձևավորել է բնության ուսումնասիրությունների, ճանապարհորդությունների և կենդանական ու բուսական աշխարհի բազմազանության դիտարկումների հիման վրա։ Հատկապես կարևոր նշանակություն ունեցավ նրա ճանապարհորդությունը «Բիգլ» նավով, որի ընթացքում նա ուսումնասիրեց տարբեր մայրցամաքների կենդանական և բուսական աշխարհը։ Գալապագոսյան կղզիներում կատարած ուսումնասիրությունները նրան օգնեցին հասկանալ, որ նույն տեսակի օրգանիզմները տարբեր պայմաններում կարող են ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Դարվինիզմի կարևոր գաղափարներից է գոյության պայքարը, որի պայմաններում օրգանիզմները մրցում են սննդի, տարածքի և գոյատևման համար։ Այս պայքարում առավել ուժեղ, արագ կամ լավ հարմարված առանձնյակները ունենում են գոյատևելու և բազմանալու ավելի մեծ հնարավորություն։ Բնական ընտրության արդյունքում աստիճանաբար ձևավորվում են նոր տեսակներ, իսկ թույլ հարմարված տեսակները կարող են վերանալ։ Դարվինիզմը մեծ ազդեցություն է ունեցել կենսաբանության զարգացման վրա և դարձել ժամանակակից էվոլյուցիոն տեսության հիմքը։ Այն նպաստել է գենետիկայի, էկոլոգիայի, հնէաբանության և այլ գիտությունների առաջընթացին։ Չնայած սկզբնական շրջանում այս տեսությունը բուռն քննարկումների և հակասությունների տեղիք էր տալիս, հետագայում բազմաթիվ գիտական փաստեր հաստատեցին էվոլյուցիոն զարգացման գաղափարը։ Այսօր դարվինիզմը համարվում է կենսաբանական գիտության կարևորագույն ուղղություններից մեկը և օգնում է բացատրել կենդանի աշխարհի բազմազանությունը, օրգանիզմների ծագումն ու նրանց փոխադարձ կապերը բնության մեջ։

Lեզվաբանություն

Այս գիրքը նվիրված է խոսքի առոգանության և դրա միջոցով իմաստի փոխանցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացատրելով, թե ինչպես են ձայնի բարձրությունը, շեշտադրումը, դադարները, տոնայնությունը և հնչերանգը ձևավորում խոսքի արտահայտչականությունն ու ազդեցությունը։ Գրքում ներկայացվում է, որ նույն բառերն ու նախադասությունները տարբեր առոգանությամբ կարող են ստանալ տարբեր իմաստային և հուզական երանգներ՝ փոխելով խոսքի ընկալումը և հաղորդակցական ազդեցությունը։ Հեղինակը քննարկում է բանավոր խոսքի կառուցվածքը, հնչյունային համակարգի դերը, խոսքի ռիթմը և ինտոնացիոն միջոցների կիրառությունը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դերասանական խոսքին, հրապարակային ելույթներին, մանկավարժական հաղորդակցությանը և առօրյա խոսակցական միջավայրում ճիշտ առոգանության կարևորությանը։ Գիրքը համադրում է տեսական լեզվաբանական վերլուծությունը և գործնական օրինակները՝ օգնելով զարգացնել արտահայտիչ, հստակ և ազդեցիկ խոսքի հմտություններ։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, ուսուցիչների, դերասանների, լրագրողների, հաղորդավարների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են կատարելագործել բանավոր հաղորդակցության մշակույթը և խորությամբ հասկանալ խոսքի հնչերանգային առանձնահատկությունները։

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է «Հայկական գորգ. մատենագիտություն» աշխատանքը՝ որպես հայկական գորգարվեստին վերաբերող գրականության, աղբյուրների և ուսումնասիրությունների համակարգված ցուցակ-ուղեցույց։ Այն ընդգրկում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հրապարակված գիտական հոդվածներ, մենագրություններ, կատալոգներ և ուսումնասիրություններ, որոնք վերաբերում են հայկական գորգերի պատմությանը, տեխնիկային, զարդանախշերին և տարածաշրջանային առանձնահատկություններին։ Գրքում առանձնացվում են նաև գորգերի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները՝ արվեստաբանական, ազգագրական, պատմական և կիրառական-տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես է ձևավորվել հայկական գորգարվեստի ուսումնասիրության գիտական դաշտը և ինչ աղբյուրներ են առավել կարևոր այս ոլորտի համար։ Նյութը կարևոր օժանդակ գործիք է հետազոտողների, արվեստաբանների և մշակութաբանների համար՝ ապահովելով տեղեկատվական հենք հայկական գորգարվեստի խորքային ուսումնասիրության համար։

Քիմիա

Մանրէների ներկման եղանակները մանրէաբանության հիմնական լաբորատոր մեթոդներից են, որոնք օգտագործվում են միկրոօրգանիզմների ձևաբանական կառուցվածքը, դասակարգումը և տարբերակումը ավելի հստակ դիտարկելու համար, քանի որ բնական վիճակում մանրէները հաճախ թափանցիկ են և դժվար են տեսանելի լուսային մանրադիտակով։ Ներկման գործընթացը հիմնված է տարբեր քիմիական ներկանյութերի կիրառման վրա, որոնք կապվում են բջջի պատի կամ ներքին կառուցվածքների հետ և ապահովում հակադրություն։ Ամենատարածված մեթոդներից է Գրամի ներկում-ը, որը մանրէները բաժանում է Գրամ դրական և Գրամ բացասական խմբերի՝ ըստ բջջապատի կառուցվածքային տարբերությունների, և դա կարևոր է ինչպես դասակարգման, այնպես էլ հակաբիոտիկների ընտրության համար։ Մեկ այլ կարևոր մեթոդ է Ցիլ-Նիլսենի ներկում-ը, որը կիրառվում է թթվակայուն մանրէների, օրինակ՝ տուբերկուլյոզի հարուցիչի հայտնաբերման համար։ Բացի այդ կիրառվում են պարզ և բարդ ներկման եղանակներ, ինչպես նաև հատուկ ներկումներ՝ սպորների, պատիճների կամ ֆլագելների հայտնաբերման համար, որոնք թույլ են տալիս ուսումնասիրել մանրէների կենսաբանական առանձնահատկությունները ավելի խորությամբ։ Այս մեթոդները կարևոր դեր ունեն բժշկության, ախտորոշման և մանրէաբանական հետազոտությունների մեջ՝ ապահովելով արագ և ճշգրիտ արդյունքներ։

Ինֆորմատիկա

Այս գիրքը ներկայացնում է ինֆորմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հիմունքները՝ բացատրելով տեղեկատվության մշակման, պահպանման և փոխանցման հիմնական սկզբունքները ժամանակակից թվային համակարգերում։ Այն անդրադառնում է համակարգչի կառուցվածքին՝ ներառելով ապարատային և ծրագրային բաղադրիչները, օպերացիոն համակարգերի դերը և տվյալների կազմակերպման հիմունքները։ Գրքում քննարկվում են նաև ալգորիթմների և ծրագրավորման հիմնական գաղափարները, ցանցային տեխնոլոգիաների սկզբունքները, ինտերնետի աշխատանքը և տեղեկատվական անվտանգության հիմքերը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տվյալների բազաների, թվային հաղորդակցության և տեղեկատվական համակարգերի կիրառությունները տարբեր ոլորտներում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ազդում ժամանակակից հասարակության վրա։ Նյութը կառուցված է պարզ և ուսումնական մոտեցմամբ՝ համադրելով տեսական բացատրություններ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են ձևավորել թվային գրագիտություն և տեխնոլոգիական մտածողություն։ Գիրքը օգտակար է ուսանողների, սկսնակների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հիմունքներն ու դրանց կիրառությունը առօրյա կյանքում։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը նվիրված է հասարակական և բանասիրական գիտությունների ոլորտներին՝ ներկայացնելով այդ բնագավառներում իրականացված հետազոտությունները, գիտական աշխատությունները և տեսական զարգացումները։ Այն ընդգրկում է հասարակության, մշակույթի, լեզվի, գրականության, պատմության և մարդկային գործունեության տարբեր կողմերի ուսումնասիրությանը վերաբերող նյութեր, որոնք նպաստում են սոցիալական գործընթացների, ազգային և համաշխարհային մշակութային ժառանգության, ինչպես նաև լեզվական և գրական երևույթների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական և գիտամատենագիտական աղբյուր ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների և հասարակական ու հումանիտար գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ապահովելով տվյալ ոլորտների գիտական ձեռքբերումների և ուսումնասիրությունների համակողմանի պատկերացում։