Երիկամների քրոնիկ հիվանդությամբ տառապող հիվանդների կյանքի որակը և գործոնները՝ հեմոդիալիզային թերապիայի ընթացքում

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է ամբլիոպիայով երեխաների պլեոպտիկ բուժման արդյունավետության գնահատման և դրա ճշգրտման հարցերին՝ էլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտությունների կիրառմամբ։ Գրքում քննարկվում են ամբլիոպիայի պաթոգենեզի առանձնահատկությունները, տեսողական համակարգի զարգացման խանգարումների մեխանիզմները և այն գործոնները, որոնք ազդում են տեսողության նվազման աստիճանի վրա մանկական տարիքում։ Հեղինակը ներկայացնում է պլեոպտիկ բուժման հիմնական մոտեցումները՝ ուղղված տեսողական ֆունկցիաների խթանմանը և տեսողական ընկալման բարելավմանը, ինչպես նաև դրանց կլինիկական կիրառման արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտությունների դերին՝ այդ թվում տեսողական հրահրված պոտենցիալների, էլեկտրառետինոգրաֆիայի և այլ օբյեկտիվ մեթոդների կիրառմանը, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տեսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը և վերահսկել բուժման ընթացքը։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև բուժման արդյունքների դինամիկան, անհատական մոտեցման անհրաժեշտությունը և թերապևտիկ սխեմաների ճշգրտման հնարավորությունները՝ կախված հիվանդության ծանրությունից և երեխայի տարիքից։ Նյութը հիմնված է կլինիկական հետազոտությունների, փորձարարական տվյալների և բժշկական պրակտիկայի վրա՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ամբլիոպիայի բուժման արդյունավետությունը և բարելավել մանկական ակնաբուժական օգնության որակը։

Պատմություն

Պատմամշակութային և հոգևոր արժեքների ուսումնասիրությանը նվիրված աշխատություն է, որտեղ հեղինակ Ջոնիկ Մելիքյանը անդրադառնում է հայ ժողովրդի հնագույն հավատալիքներին, ազգային սրբավայրերին, դիցաբանական պատկերացումներին և պատմական հիշողության մեջ պահպանված հոգևոր ժառանգությանը։ Գիրքը ներկայացնում է հայկական բագինների՝ որպես ոչ միայն կրոնական, այլև ազգային ինքնության և մշակութային շարունակականության խորհրդանիշների դերը, բացահայտելով դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նախաքրիստոնեական Հայաստանի հոգևոր աշխարհը, հեթանոսական տաճարների և սրբավայրերի խորհուրդը, ազգային աստվածների պաշտամունքը և դրանց ազդեցությունը ժողովրդի մտածողության, ավանդույթների ու մշակույթի ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական հին հավատքի և քրիստոնեության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են հնագույն մշակութային շերտերը պահպանվել հայ ազգային ինքնագիտակցության մեջ նույնիսկ դարերի ընթացքում։ Գիրքը համադրում է պատմական, դիցաբանական, մշակութաբանական և ազգագրական նյութեր՝ ընթերցողին փոխանցելով հայկական հոգևոր ժառանգության բազմաշերտ պատկերը։ Այն հետաքրքիր կարող է լինել հայ հին պատմությամբ, դիցաբանությամբ, ազգային մշակույթով և հոգևոր ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Կենսագործունեության անվտանգությունը գիտական և կիրառական ուղղություն է, որը ուսումնասիրում է մարդու կյանքի, առողջության և գործունեության անվտանգ պայմանների ապահովման սկզբունքներն ու միջոցները՝ տարբեր միջավայրերում՝ կենցաղում, աշխատանքի վայրում, արտադրությունում և արտակարգ իրավիճակներում։ Այն ընդգրկում է վտանգների բացահայտումը, դրանց կանխարգելումը և վնասակար ազդեցությունների նվազեցման մեխանիզմները՝ կապված ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական գործոնների հետ։ Այս ոլորտը սերտորեն կապված է Occupational safety and health հասկացության հետ, որը նպատակ ունի ապահովել անվտանգ աշխատանքային պայմաններ և կանխել արտադրական վնասվածքներն ու մասնագիտական հիվանդությունները։ Կենսագործունեության անվտանգությունը նաև ներառում է առաջին օգնության հիմունքները, հրդեհային անվտանգությունը, էվակուացիայի կանոնները և ռիսկերի գնահատման մեթոդները, որոնք կարևոր են մարդու և հասարակության անվտանգության համար։ Այն ուսումնասիրում է, թե ինչպես նվազեցնել տեխնածին և բնական վտանգների ազդեցությունը՝ սկսած պարզ կենցաղային իրավիճակներից մինչև խոշոր արդյունաբերական կամ աղետային դեպքեր։ Այս գիտակարգի հիմնական նպատակն է ձևավորել անվտանգ վարքագծի մշակույթ, բարձրացնել մարդկանց պատրաստվածությունը արտակարգ իրավիճակներին և նվազեցնել վտանգավոր իրավիճակների առաջացման հավանականությունը։

Այլ առարկաներ

Փաստաթղթեր-ը գործնական և մեթոդաբանական բնույթի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է պաշտոնական փաստաթղթերի կազմման, ձևակերպման և մշակման հիմնական կանոններն ու պահանջները, աշխատությունում բացատրվում են վարչական, իրավական և կազմակերպչական փաստաթղթերի տեսակները՝ դիմումներ, հրամաններ, պայմանագրեր, արձանագրություններ, տեղեկանքներ և հաշվետվություններ, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ճիշտ լեզվական ձևակերպման սկզբունքները, միաժամանակ դիտարկվում են գործավարության հիմունքները, փաստաթղթաշրջանառության կազմակերպումը և փաստաթղթերի պահպանման ու արխիվացման կանոնները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնական ոճին, լեզվական ճշգրտությանը և իրավական ուժ ունեցող տեքստերի ճիշտ կազմմանը, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորելու գործնական հմտություններ գրագետ և ստանդարտացված փաստաթղթեր կազմելու համար ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր կառույցներում։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը ներկայացնում է 1974 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների համար կարևոր և հիշարժան իրադարձությունների, տոնակատարությունների, պետական և մշակութային կարևոր ամսաթվերի ինֆորմացիոն օրացույցը։ Գրքում ընդգրկված են քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական, գիտական, մշակութային և սպորտային իրադարձություններ, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության և աշխարհի կարևոր դրվագները՝ համեմատական նշումներ և օրագրային ձևով ներկայացված։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի համար մատնանշվում է իրադարձության բնույթը, նշանակությունը և համատեքստը, ինչն ընթերցողին թույլ է տալիս արագ կողմնորոշվել և ստանալ համակարգված տեղեկատվություն։ Աշխատությունը օգտակար է ուսուցիչների, ուսանողների, հետազոտողների և հանրության լայն շրջանակների համար՝ պահելով ժամանակակից պատմության հիշողությունը և տրամադրելով հարմար միջոց հիշարժան իրադարձությունների տրակտավորման և վերլուծության համար։

Բնապահպանություն

Ալավերդին հաճախ բնութագրվում է որպես «բաց երկնքի տակ գտնվող գործարանային քաղաք», քանի որ նրա քաղաքային տարածքը սերտորեն կապված է ծանր արդյունաբերության, հատկապես պղնձաձուլության և մետալուրգիայի հետ։ Քաղաքի էկոլոգիական կերպարը ձևավորվել է երկար տարիներ գործող արդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությամբ, որոնք արտանետումներ են ունեցել օդ, հող և ջրային միջավայր։ Այս պատճառով Ալավերդին երբեմն նկարագրվում է որպես բաց երկնքի տակ գտնվող արտադրական համալիր, որտեղ արդյունաբերական գործընթացները տեսանելի և զգալի ազդեցություն ունեն շրջակա միջավայրի վրա։ Քաղաքը գտնվում է Դեբեդ գետի կիրճում, ինչը ստեղծում է յուրահատուկ աշխարհագրական պայմաններ, սակայն նաև նպաստում է աղտոտիչների կուտակմանը լեռնային փակ տարածքում։ Արդյունաբերական գործունեությունը, հատկապես պատմական շրջանում, բերել է օդի աղտոտման, հողի թթվայնության փոփոխության և ջրային ռեսուրսների վրա ճնշման։ Միևնույն ժամանակ Ալավերդին ունի հարուստ պատմամշակութային ժառանգություն և գտնվում է գեղեցիկ լեռնային միջավայրում, ինչը վերջին տարիներին նպաստում է նաև զբոսաշրջության զարգացմանը։ Վերջին շրջանում իրականացվում են բնապահպանական և արդիականացման ծրագրեր, որոնք ուղղված են աղտոտման նվազեցմանը և արտադրական գործընթացների ավելի անվտանգ դարձնելուն։ Այսպիսով, Ալավերդին կարելի է դիտարկել որպես քաղաք, որտեղ ուժեղ արդյունաբերական անցյալը և բնական միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, իսկ «բաց երկնքի տակ գտնվող գործարան» բնութագրումը ընդգծում է նրա էկոլոգիական առանձնահատկություններն ու խնդիրները։