Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրարային ոլորտում պետական կարգավորման անհրաժեշտության, հիմնական ուղղությունների, կիրառվող տնտեսական մեխանիզմների և ոլորտի կայուն զարգացման հետ կապված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետության դերակատարությունն է գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, պարենային ապահովվածության, գյուղական տարածքների սոցիալ-տնտեսական կենսունակության և ագրարային տնտեսությունների գործունեության համար նպաստավոր պայմանների ձևավորման գործընթացներում։ Քննվում են ագրարային շուկայի առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական արտադրությանը բնորոշ բնական և տնտեսական ռիսկերը, արտադրության սեզոնայնությունը, հողային ու ջրային ռեսուրսների օգտագործման խնդիրները, ինչպես նաև արտադրողների ֆինանսական և նյութատեխնիկական հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական աջակցության տնտեսական գործիքներին, վարկավորման և ներդրումների խթանման մեխանիզմներին, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, գյուղատնտեսական ապահովագրության և ռիսկերի կառավարման նշանակությանը՝ առանց դրանք դիտարկելու շուկայական հարաբերություններին փոխարինող միջոցների տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են պետության և մասնավոր հատվածի փոխգործակցության հնարավորությունները, գյուղացիական տնտեսությունների և ագրարային կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման նախադրյալները, արտադրողականության աճի և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման խթանման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման, վերամշակման, պահպանման և մատակարարման շղթաների արդյունավետ կազմակերպումը, քանի որ ագրարային քաղաքականության արդյունքները պայմանավորված են ոչ միայն արտադրության ծավալով, այլև արտադրողից մինչև սպառող ամբողջ տնտեսական համակարգի գործունեությամբ։ Դիտարկվում են նաև հողային հարաբերությունների կարգավորման, գյուղատնտեսական նշանակության հողերի արդյունավետ օգտագործման, ոռոգման համակարգերի զարգացման և բնական ռեսուրսների պահպանության հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել պետական ծրագրերի արդյունավետության գնահատման չափանիշները, ֆինանսական միջոցների նպատակային օգտագործումը և աջակցության տարբեր ձևերի ազդեցությունը գյուղատնտեսական տնտեսությունների գործունեության վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, պետական տնտեսական կարգավորման, գյուղական զարգացման և հանրային քաղաքականության մոտեցումները՝ ագրարային ոլորտի արդյունավետության, մրցունակության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացման հետ կապված խնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է XIII դարի երկրորդ կեսի հայկական քաղաքական և հասարակական կյանքի կարևոր գործընթացների, ազատագրական ձգտումների և դրանց հետ փոխկապակցված իրավաքաղաքական գաղափարների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան Հայաստանի և հայկական պետական կազմավորումների քաղաքական դրությունն է՝ տարածաշրջանում տեղի ունեցող ռազմաքաղաքական փոփոխությունների, արտաքին ուժերի ազդեցության և հայկական իշխանական ու հոգևոր շրջանակների գործունեության համատեքստում։ Քննվում են ազգային ինքնուրույնության պահպանման և քաղաքական անվտանգության ապահովման ուղղությամբ ձևավորված պատկերացումները, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումները, դիվանագիտական նախաձեռնությունները և հնարավոր դաշնակիցների որոնման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Կիլիկյան հայկական թագավորության դերակատարությանը, որը տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական պետականության և քաղաքական մտքի կարևոր կենտրոններից էր և ակտիվ հարաբերություններ էր պահպանում տարածաշրջանային ու եվրոպական ուժերի հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև մոնղոլական տերության, հարևան մահմեդական պետությունների և արևմտյան քրիստոնեական աշխարհի հետ հարաբերությունների ազդեցությունը հայկական քաղաքական ծրագրերի ու ազատագրական գաղափարների ձևավորման վրա։ Իրավաքաղաքական մտքի տեսանկյունից դիտարկվում են պետական իշխանության, իրավակարգի, հասարակական պարտականությունների, եկեղեցու և աշխարհիկ իշխանության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև քաղաքական ինքնուրույնության վերաբերյալ միջնադարյան պատկերացումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատմագրական, իրավական, եկեղեցական և դիվանագիտական բնույթի սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ժամանակաշրջանի քաղաքական մտածողության հիմնական ուղղությունները և հասարակական տրամադրությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազատագրական գաղափարների և ազգային ինքնագիտակցության փոխհարաբերությանը՝ հաշվի առնելով միջնադարյան հասարակությանը բնորոշ կրոնական, տոհմական և պետական պատկերացումները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ազատագրական ձգտումները դիտարկել ոչ միայն ռազմական պայքարի, այլև դիվանագիտության, իրավական գաղափարների և քաղաքական ծրագրերի ձևավորման ավելի լայն շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջնադարյան հայոց պատմության, իրավունքի պատմության, քաղաքական մտքի պատմության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական ազատագրական գաղափարախոսության և իրավաքաղաքական մտածողության զարգացման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Գյումրի քաղաքի քաղաքաշինական զարգացման գործընթացում սակավահարկ բնակելի կառուցապատման կիրառման նախադրյալների, առանձնահատկությունների և արդյունավետ կազմակերպման պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքի պատմականորեն ձևավորված կառուցապատման բնույթը, բնակելի միջավայրի տարածական կազմակերպումը, բնական և կլիմայական պայմանները, սոցիալ-տնտեսական գործոնները և բնակչության կենցաղային պահանջներն են, որոնք կարող են պայմանավորել սակավահարկ բնակելի տների կիրառման նպատակահարմարությունը։ Քննվում են անհատական և փոքրածավալ բնակելի կառուցապատման ճարտարապետական ու քաղաքաշինական առանձնահատկությունները, հողատարածքների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները, բնակելի թաղամասերի խտության և հարկայնության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև բնակելի և հասարակական տարածքների ներդաշնակ կազմակերպման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Գյումրիի ճարտարապետական ինքնատիպությանը և պատմական միջավայրին համապատասխան նոր կառուցապատման ձևավորման անհրաժեշտությանը՝ հաշվի առնելով քաղաքի ավանդական կառուցապատման մասշտաբը, փողոցային ցանցը և քաղաքային համայնապատկերի առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև սեյսմիկ անվտանգության խնդիրը, քանի որ բնակելի շենքերի կառուցվածքային լուծումների ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել տարածքի երկրաբանական և սեյսմիկ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են սակավահարկ տների տարբեր հատակագծային և ծավալատարածական լուծումների կիրառման հնարավորությունները, բնակարանների հարմարավետության, բնական լուսավորության, օդափոխության, բակային տարածքների և կանաչապատման կազմակերպման հարցերը։ Դիտարկվում է ինժեներական, տրանսպորտային և սոցիալական ենթակառուցվածքների հասանելիության նշանակությունը նոր բնակելի տարածքների ձևավորման համար, ինչպես նաև կառուցապատման տնտեսական արդյունավետության և հետագա շահագործման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ավանդական բնակելի ճարտարապետության սկզբունքներն ու ժամանակակից նախագծային մոտեցումները՝ քաղաքի տեղական պայմաններին համապատասխան բնակելի միջավայր ստեղծելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքաշինության, բնակելի ճարտարապետության, սեյսմակայուն շինարարության և տարածքային պլանավորման մոտեցումները՝ Գյումրիի կառուցապատման առանձնահատկություններին համապատասխան սակավահարկ բնակելի միջավայրի զարգացման հնարավորությունները բացահայտելու համար։

Աշխատությունը նվիրված է ներկանյութերով հարստացված հեղուկ բյուրեղական ֆոտոնային կառուցվածքների հիման վրա ձևավորված լազերային միջավայրերի օպտիկական հատկությունների փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հեղուկ բյուրեղների պարբերական կառուցվածքի, ֆոտոնային արգելված գոտիների և ակտիվ ներկանյութերի լուսարձակման առանձնահատկությունների փոխազդեցությունն է, որը հնարավորություն է տալիս կառավարել լույսի տարածումը, սպեկտրային ընտրողականությունը և լազերային ճառագայթման ձևավորումը։ Քննվում են նման միջավայրերի կլանման, լուսարձակման, անդրադարձման և հաղորդման սպեկտրային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունները տարբեր ֆիզիկական պայմանների ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներկանյութի մոլեկուլների և հեղուկ բյուրեղական մատրիցի փոխազդեցությանը, քանի որ ակտիվ նյութի կոնցենտրացիան, մոլեկուլային կողմնորոշումը և ֆոտոնային կառուցվածքի պարամետրերը կարող են էականորեն պայմանավորել համակարգի օպտիկական արձագանքը։ Ուսումնասիրվում է ֆոտոնային արգելված գոտու և ներկանյութի լուսարձակման սպեկտրի փոխադարձ դիրքի նշանակությունը լազերային գեներացիայի առաջացման և դրա սպեկտրային բնութագրերի ձևավորման համար։ Փորձարարական հետազոտությունների շրջանակում կարող են գնահատվել գրգռման պայմաններից կախված ճառագայթման ինտենսիվությունը, սպեկտրային գծերի փոփոխությունները, գեներացիայի շեմային վարքը և լույսի բևեռացման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում է նաև արտաքին ազդեցությունների՝ ջերմաստիճանի, էլեկտրական կամ այլ կառավարող գործոնների միջոցով հեղուկ բյուրեղական կառուցվածքի օպտիկական հատկությունների փոփոխման հնարավորությունը, ինչը կարևոր է վերակարգավորվող ֆոտոնային սարքերի ստեղծման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փորձարարական տվյալների և ֆոտոնային միջավայրերի տեսական պատկերացումների համադրումը՝ դիտվող սպեկտրային երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմները բացահայտելու համար։ Նման համակարգերը հետաքրքրություն են ներկայացնում կոմպակտ և վերակարգավորվող լազերային աղբյուրների, օպտիկական սենսորների, ֆոտոնային տարրերի և ժամանակակից օպտոէլեկտրոնային սարքերի մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հեղուկ բյուրեղների ֆիզիկայի, լազերային ֆիզիկայի, սպեկտրոսկոպիայի և ֆոտոնիկայի փորձարարական մոտեցումները՝ ակտիվ ֆոտոնային միջավայրերում լույսի կառավարման և լազերային գեներացիայի առանձնահատկությունների ուսումնասիրության նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է վեստիբուլային համակարգի միակողմանի խանգարման պայմաններում կենտրոնական նյարդային համակարգում զարգացող հարմարվողական և նյարդապաշտպանիչ գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հիպոթալամուսի և ուղեղիկի մասնակցությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վեստիբուլային կոմպենսացիայի մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով նյարդային համակարգը աստիճանաբար հարմարվում է հավասարակշռության և տարածական կողմնորոշման համար պատասխանատու ծայրամասային ազդակների անհամաչափությանը։ Քննվում են վեստիբուլային ապարատի և կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև նյարդային պլաստիկության դերը խանգարված գործառույթների մասնակի կամ առավել ամբողջական վերականգնման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուղեղիկին՝ որպես շարժումների կոորդինացման, հավասարակշռության պահպանման և զգայական տեղեկատվության ինտեգրման կարևոր կենտրոնի, ինչպես նաև հիպոթալամուսին՝ վեգետատիվ, հոմեոստատիկ և հարմարվողական արձագանքների կարգավորման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են այս կառույցներում հնարավոր ֆունկցիոնալ և բջջային փոփոխությունները, դրանց ժամանակային ընթացքը և կապը վեստիբուլային համակարգի կենտրոնական վերակազմավորման հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նյարդապաշտպանիչ մեխանիզմների գնահատումը, որոնք կարող են նպաստել նյարդային բջիջների ֆունկցիոնալ կայունության պահպանմանը և վնասմանը հաջորդող հարմարվողական վերակազմավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյարդաֆիզիոլոգիական, ձևաբանական և կենսաքիմիական ցուցանիշները՝ կոմպենսացիայի տարբեր փուլերում տեղի ունեցող փոփոխությունների ամբողջական պատկեր ձևավորելու նպատակով։ Դիտարկվում է նաև նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների միջև փոխհամաձայնեցված գործունեության նշանակությունը, քանի որ հավասարակշռության վերականգնումը պայմանավորված է ոչ թե մեկ կենտրոնի, այլ փոխկապակցված նյարդային ցանցերի վերակազմավորմամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաֆիզիոլոգիայի, վեստիբուլոլոգիայի և փորձարարական նյարդաբանության մոտեցումները՝ վեստիբուլային վնասումից հետո կենտրոնական կոմպենսացիայի և նյարդապաշտպանիչ հարմարվողականության մեխանիզմներն ավելի ամբողջական հասկանալու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական շինարարության զարգացման հիմնական ուղղությունների, առկա հիմնախնդիրների և երկարաժամկետ հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակելի, հասարակական և սոցիալական նշանակության շենքերի կառուցման ոլորտի զարգացումն է՝ տնտեսական, քաղաքաշինական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական գործոնների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Քննվում են շինարարության ոլորտի զարգացման նախադրյալները, ներդրումային ակտիվության նշանակությունը, շինարարական կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետությունը, նյութատեխնիկական ապահովումը և շինարարական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակարանային շինարարության պահանջարկին, քաղաքային բնակավայրերի ընդլայնման և վերակառուցման խնդիրներին, հասարակական ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տարածքների արդյունավետ օգտագործմանը։ Ուսումնասիրվում են ժամանակակից շինարարական տեխնոլոգիաների, նոր նյութերի, էներգաարդյունավետ լուծումների և նախագծման նոր մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ շենքերի որակի, հուսալիության և շահագործման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սեյսմակայուն շինարարության խնդիրը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի բնական պայմանները և կառուցվող ու վերակառուցվող շենքերի անվտանգության նկատմամբ ներկայացվող պահանջների նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև քաղաքաշինական պլանավորման, հողօգտագործման, ինժեներական և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման փոխհարաբերությունները, քանի որ քաղաքացիական շինարարության կայուն զարգացումը պայմանավորված է տարածքային պլանավորման ամբողջական համակարգով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել շինարարության ֆինանսավորման, ներդրումային ծրագրերի իրականացման, ոլորտի մասնագիտական ներուժի և շինարարական կազմակերպությունների մրցունակության խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնապահպանական պահանջների, շենքերի էներգաարդյունավետության, քաղաքային միջավայրի որակի և կառուցապատման ընթացքում մշակութային ու ճարտարապետական արժեքների պահպանման անհրաժեշտությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարության տնտեսագիտության, քաղաքաշինության, շինարարական տեխնոլոգիաների և տարածքային զարգացման մոտեցումները՝ քաղաքացիական շինարարության արդյունավետ, անվտանգ և երկարաժամկետ զարգացման հնարավոր ուղղությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Հունաստանի միջև հարաբերությունների ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն հակասություններին, որոնք զարգացել են երկու պետությունների դաշնակցային համագործակցության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն երևույթն է, երբ ընդհանուր ռազմաքաղաքական համակարգի շրջանակում համագործակցող պետությունների միջև միաժամանակ պահպանվում կամ խորանում են երկկողմ տարաձայնություններն ու շահերի բախումները։ Քննվում են հարաբերությունների քաղաքական, ռազմավարական և դիվանագիտական բաղադրիչները, դրանց փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում և միջազգային միջավայրի ազդեցությունը երկկողմ փոխհարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Կիպրոսի խնդրին, Էգեյան ծովի հետ կապված տարաձայնություններին, տարածքային և իրավական հարցերին, օդային ու ծովային տարածքների վերաբերյալ հակասություններին և անվտանգության տարբեր ընկալումներին՝ որպես հարաբերությունների լարվածության հիմնական թեմաների։ Ուսումնասիրվում է նաև Հյուսիսատլանտյան դաշինքի շրջանակում երկու երկրների փոխգործակցությունը՝ պարզելու համար, թե ընդհանուր դաշնակցային պարտավորությունները ինչպես են համատեղվել ազգային շահերի և երկկողմ մրցակցության հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Սառը պատերազմի միջազգային համակարգի ազդեցության վերլուծությունը, քանի որ երկու պետությունների ռազմավարական նշանակությունը պայմանավորում էր նրանց հարաբերությունների նկատմամբ արտաքին դերակատարների շարունակական հետաքրքրությունը։ Դիտարկվում են դիվանագիտական ճգնաժամերի, բանակցային գործընթացների և հարաբերությունների հարաբերական մեղմացման փուլերը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել մրցակցության և համագործակցության հերթագայման օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել երկու երկրների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, անվտանգության պատկերացումները և տարածաշրջանային ռազմավարությունները՝ առանց կողմերից որևէ մեկի դիրքորոշմանը գնահատողական առավելություն տալու։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային կազմակերպությունների և դաշնակից պետությունների միջնորդական կամ զսպող դերակատարությանը տարբեր ճգնաժամային փուլերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների պատմության, դաշինքների տեսության և տարածաշրջանային անվտանգության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են ռազմաքաղաքական դաշինքի անդամների միջև համագործակցությունը և երկարատև հակասությունները գոյակցել նույն միջազգային համակարգի շրջանակում։

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության Արևելյան գործընկերության նախաձեռնության շուրջ համաեվրոպական խորհրդարանական կուսակցությունների և քաղաքական խմբերի ձևավորած քաղաքական խոսույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարները, փաստարկները, քաղաքական հասկացություններն ու մեկնաբանման շրջանակներն են, որոնց միջոցով եվրոպական կուսակցական դերակատարները ներկայացրել և քննարկել են նախաձեռնության նպատակները, զարգացման ուղղությունները և ԵՄ-ի արևելյան հարևանների հետ հարաբերությունները։ Քննվում է խորհրդարանական դիսկուրսի կառուցվածքը՝ ուշադրություն դարձնելով քաղաքական հայտարարություններին, բանավեճերին, ծրագրային փաստաթղթերին, բանաձևերին և այլ հրապարակային նյութերին, որոնց միջոցով արտահայտվել են տարբեր քաղաքական դիրքորոշումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր գաղափարական ուղղություններ ներկայացնող քաղաքական ուժերն ինչպիսի նշանակություն են վերագրել ժողովրդավարությանը, իրավունքի գերակայությանը, տնտեսական համագործակցությանը, տարածաշրջանային կայունությանը, քաղաքական բարեփոխումներին և եվրոպական ինտեգրման տարբեր ձևերին։ Ուսումնասիրվում են տարբեր կուսակցական խմբերի խոսույթներում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ առանց դրանց քաղաքական գնահատման կամ որևէ մոտեցման առավելություն վերագրելու։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքական լեզվի և բառապաշարի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինչպես են որոշ հասկացություններ օգտագործվել նախաձեռնության նպատակների, գործընկեր երկրների և Եվրոպական միության արտաքին քաղաքական դերակատարության վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորելու համար։ Դիտարկվում է նաև քաղաքական դիսկուրսի փոփոխականությունը տարբեր ժամանակահատվածներում՝ միջազգային և տարածաշրջանային զարգացումների, ԵՄ ներքին քաղաքական քննարկումների և գործընկեր երկրների հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քաղաքական դիսկուրսի վերլուծության, համեմատական քաղաքականագիտության և եվրոպական ուսումնասիրությունների մեթոդները՝ խորհրդարանական կուսակցությունների հաղորդակցական ռազմավարություններն ու գաղափարական առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե եվրոպական խորհրդարանական քաղաքական միջավայրում ինչպես են ձևավորվել Արևելյան գործընկերության վերաբերյալ տարբեր պատկերացումները և ինչպես են կուսակցական ու գաղափարական տարբերությունները դրսևորվել ԵՄ արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ հանրային ու խորհրդարանական քննարկումներում։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության մրցունակության ձևավորման և բարձրացման հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ միջազգային ու տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային տնտեսության կարողությունն է արդյունավետորեն ներգրավվելու ընդլայնվող տնտեսական փոխհարաբերություններում, օգտագործելու արտաքին շուկաների ընձեռած հնարավորությունները և միաժամանակ հարմարվելու մրցակցային միջավայրի փոփոխություններին։ Քննվում են տնտեսության մրցունակության տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, դրա գնահատման հիմնական չափանիշները և մակրոտնտեսական, կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ գործոնների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրողականությանը, արտահանման կառուցվածքին, ներդրումային միջավայրին, տեխնոլոգիական զարգացմանը, նորարարական կարողություններին, մարդկային կապիտալին և ենթակառուցվածքների որակին՝ որպես երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր բաղադրիչների։ Ուսումնասիրվում է ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատանքային ռեսուրսների շարժի վրա, ինչպես նաև տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները տեղական արտադրողների գործունեության և արտաքին շուկաներում նրանց դիրքերի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին առևտրի կառուցվածքի և արտահանման բազմազանեցման խնդիրը՝ դիտարկելով բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության զարգացման և միջազգային տնտեսական կապերում առավել արդյունավետ ներգրավման նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փոքր և բաց տնտեսությանը բնորոշ սահմանափակումներին, արտաքին տնտեսական փոփոխությունների նկատմամբ զգայունությանը և մրցակցային ճնշումների պայմաններում տնտեսության հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ոլորտների մրցակցային ներուժը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները և պետական տնտեսական քաղաքականության այն գործիքները, որոնք կապված են արտադրողականության, ներդրումների ու ձեռնարկատիրության զարգացման հետ։ Ինտեգրումը դիտարկվում է միաժամանակ որպես նոր հնարավորությունների և լրացուցիչ մարտահրավերների աղբյուր, որի տնտեսական արդյունքները պայմանավորված են երկրի ներքին կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ հնարավորություններով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և մրցունակության տեսության մոտեցումները՝ ինտեգրացիոն միջավայրում Հայաստանի տնտեսության զարգացման և մրցակցային ներուժի բարելավման հիմնախնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է անձի նկատմամբ ֆիզիկական բռնության հետ կապված իրավախախտումների մոտիվացիոն և հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ քրեաբանական, իրավաբանական և սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյուններից։ Հետազոտության կենտրոնում այն շարժառիթներն ու պայմաններն են, որոնք կարող են կապված լինել բռնի վարքագծի ձևավորման և դրսևորման հետ՝ առանց դրանք դիտարկելու որպես նման գործողությունների արդարացում։ Քննվում են անձնական հակամարտությունների, թշնամանքի, վրեժի, գերիշխելու ձգտման, խմբային ազդեցության, իրավիճակային լարվածության և սոցիալական միջավայրի հնարավոր դերերը՝ հաշվի առնելով, որ կոնկրետ դեպքերում շարժառիթները կարող են լինել բազմագործոն և փոխկապակցված։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոտիվի, նպատակի, դիտավորության և հուզական վիճակի տարբերակմանը, քանի որ դրանք իրավական ու հոգեբանական գնահատման ընթացքում ունեն տարբեր նշանակություն։ Ուսումնասիրվում են նաև անձի վարքագծի ձևավորման վրա սոցիալականացման, ընտանեկան և միջանձնային հարաբերությունների, կոնֆլիկտների լուծման սովորությունների և շրջապատի ազդեցության ընդհանուր մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր բնույթի բռնի արարքների մոտիվացիոն կառուցվածքների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ դրանց միջև հնարավոր ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում քրեական վարքագծի պատճառների և պայմանների տարբերակման խնդրին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ որևէ առանձին հոգեբանական կամ սոցիալական գործոն ինքնին չի նշանակում բռնի վարքագծի անխուսափելիություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել դատահոգեբանական գնահատման, քրեաբանական վերլուծության և իրավական որակման փոխհարաբերությունները՝ հատկապես շարժառիթի բացահայտման նշանակության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև կանխարգելման հարցերը՝ շեշտադրելով հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման, բռնության ռիսկային գործոնների վաղ ճանաչման և համապատասխան սոցիալական ու իրավական կանխարգելիչ մեխանիզմների նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քրեաբանության, քրեական հոգեբանության և իրավագիտության մոտեցումները՝ ֆիզիկական բռնության հետ կապված վարքագծի մոտիվացիոն հիմքերը գիտականորեն վերլուծելու և կանխարգելման հնարավոր ուղղությունները հասկանալու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է պետական կարիքների համար ապրանքների, աշխատանքների և ծառայությունների ձեռքբերման գործընթացում ձևավորվող իրավահարաբերությունների, դրանց կարգավորման սկզբունքների և իրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գնումների կազմակերպման իրավական հիմքերը, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, մրցակցային միջավայրի ապահովումը, հանրային միջոցների արդյունավետ օգտագործումը և գործընթացների թափանցիկության իրավական երաշխիքներն են։ Քննվում են պետական գնումների համակարգի ձևավորման և գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, գնումների պլանավորման, ընթացակարգերի կազմակերպման, առաջարկների ներկայացման ու գնահատման, պայմանագրերի կնքման և դրանց կատարման ընթացքում առաջացող իրավական հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատվիրատու մարմինների և տնտեսական գործունեություն իրականացնող մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, նրանց փոխհարաբերություններին և հավասար մրցակցային հնարավորությունների ապահովման նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են գնումների գործընթացում հրապարակայնության, հաշվետվողականության, արդյունավետության, խտրականության բացառման և մրցակցության պաշտպանության սկզբունքները՝ որպես հանրային ֆինանսների կառավարման կարևոր բաղադրիչներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության և գնումների ընթացքում ընդունված որոշումների բողոքարկման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև իրավական վերահսկողության նշանակությունը հնարավոր խախտումների կանխարգելման համար։ Դիտարկվում են պայմանագրային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, կողմերի պատասխանատվության հիմքերը և պետական միջոցների նպատակային օգտագործման իրավական երաշխիքները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև էլեկտրոնային գնումների համակարգերի զարգացմանը և դրանց նշանակությանը ընթացակարգերի պարզեցման, տեղեկատվության հասանելիության ու գործընթացների վերահսկելիության բարձրացման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել իրավակարգավորման գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները և օրենսդրական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման ընդհանուր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վարչական, ֆինանսական և պայմանագրային իրավունքի մոտեցումները՝ պետական գնումների համակարգում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման, իրավական որոշակիության և պետական միջոցների արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի բնագավառներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության վերաբերյալ համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն և նախատեսված է համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների ընթացիկ իրազեկման համար։ Այն ընդգրկում է տարբեր տեսակի հրատարակությունների, գիտական և գիտահանրամատչելի աշխատությունների, հոդվածների, ժողովածուների, ուսումնասիրությունների, տեղեկատուների և այլ նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ հնարավորություն տալով հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության հոսքին։ Նյութերը կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, կիրառական արվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային հաստատությունների գործունեության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրականություն։ Տեղեկատուի հիմնական նշանակությունը նոր հրատարակությունների մասին տվյալների հավաքումը, դասակարգումը և ընթերցողին հնարավորինս արագ տրամադրելն է՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ մասնագիտական գրականության հայտնաբերումը։ Մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին կողմնորոշվել բազմաբնույթ նյութերի մեջ, բացահայտել հետաքրքրող թեմային վերաբերող աղբյուրներ և հետևել առանձին բնագավառների վերաբերյալ գրականության համալրմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ որպես տեղեկատվական և որոնողական գործիք։ Միաժամանակ այն կարևոր նշանակություն ունի հետադարձ ուսումնասիրությունների համար, քանի որ ժամանակի ընթացքում նման ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուները վերածվում են որոշակի պատմական շրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեությունն արտացոլող աղբյուրների։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե մշակույթի և արվեստի որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն ներկայացվել մասնագիտական գրականության մեջ, ինչ թեմատիկ ուղղություններ են զարգացել և ինչպես է ձևավորվել համապատասխան տեղեկատվական միջավայրը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է ընթացիկ մատենագիտության, գրադարանային տեղեկատվության և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականության հաշվառման գործառույթները՝ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության որոնման և համակարգված ուսումնասիրության օժանդակ միջոց։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորող արտասահմանցի ուսանողների սննդային վարքագծի, փաստացի սննդակարգի և առողջական վիճակի հիգիենիկ գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ուսանողների ամենօրյա սննդի կառուցվածքը, սննդանյութերի ընդունման ընդհանուր առանձնահատկությունները, սննդի կազմակերպման պայմանները և դրանց հնարավոր կապը օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի ու ուսումնական կենսակերպի հետ են։ Քննվում են արտասահմանցի ուսանողների՝ նոր բնակլիմայական, սոցիալական և կենցաղային միջավայրին հարմարվելու առանձնահատկությունները, քանի որ բնակության վայրի փոփոխությունը կարող է ուղեկցվել սովորական սննդային ռեժիմի, սննդատեսակների ընտրության և առօրյա կենսակերպի փոփոխություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սննդակարգի բազմազանությանը, սննդի ընդունման պարբերականությանը, հիմնական սննդանյութերի հարաբերակցությանը և սննդային սովորությունների համապատասխանությանը առողջ սնուցման ընդհանուր հիգիենիկ սկզբունքներին։ Դիտարկվում են նաև ուսումնական ծանրաբեռնվածության, ֆիզիկական ակտիվության, հանգստի ռեժիմի և կենցաղային պայմանների հնարավոր ազդեցությունները ուսանողների ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջական վիճակի գնահատումը՝ համապատասխան բժշկական և հիգիենիկ ցուցանիշների համադրման միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել սնուցման և առողջության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները՝ առանց դրանք ինքնաբերաբար պատճառահետևանքային կապ համարելու։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր խմբերի սննդային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով մշակութային սննդային ավանդույթները, Հայաստանում բնակվելու տևողությունը և ուսանողական կենցաղի պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հանրակացարաններում կամ այլ բնակության վայրերում սննդի կազմակերպման, հանրային սննդի ծառայությունների օգտագործման և սննդամթերքի ընտրության հետ կապված հիգիենիկ հարցերին։ Ստացված տվյալների համակարգումը կարող է ծառայել ուսանողական միջավայրում առողջ սնուցման կազմակերպման և կանխարգելիչ առողջապահական միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սննդի հիգիենայի, հանրային առողջության, սննդաբանության և ուսանողների առողջության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ արտասահմանցի ուսանողների սննդային և առողջական վիճակի համալիր բնութագիր ձևավորելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի մասնագիտական բառապաշարի կարևոր շերտերից մեկի՝ դեղաբանության և դեղագործության ոլորտներում գործածվող տերմինների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մասնագիտական հասկացությունների անվանման ձևերը, տերմինների ծագումը, կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները և հայերենի տերմինակազմական համակարգում դրանց զբաղեցրած տեղն են։ Քննվում են բնիկ և հայերեն լեզվական միջոցներով կազմված տերմինները, ինչպես նաև այլ լեզուներից փոխառված կամ միջազգային գիտական բառապաշարի հիման վրա ձևավորված անվանումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տերմինակազմության բառակազմական եղանակներին՝ ածանցմանը, բառաբարդմանը, բազմաբաղադրիչ անվանումների ձևավորմանը և մասնագիտական հասկացությունների հայերեն համարժեքների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են տերմինների իմաստային հարաբերությունները, հոմանիշության և տարբերակային ձևերի առկայությունը, բազմիմաստության հնարավոր դրսևորումները, ինչպես նաև ընդհանուր գործածության բառերի տերմինացման և մասնագիտական բառերի իմաստային մասնագիտացման գործընթացները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջազգային տերմինաբանության ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե օտարալեզու անվանումները ինչպիսի հնչյունական, ուղղագրական և ձևաբանական հարմարեցումների են ենթարկվում հայերենում։ Դիտարկվում են նաև մասնագիտական բառապաշարի կանոնարկման և միասնականացման խնդիրները, քանի որ բժշկական ու դեղագործական հաղորդակցության հստակությունը մեծապես պայմանավորված է հասկացությունների միանշանակ և հետևողական անվանումներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մասնագիտական բառարանների, գիտական գրականության, ուսումնական նյութերի և ոլորտային այլ տեքստերի տվյալները՝ տերմինների իրական գործածությունը և զարգացման միտումները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում տերմինաբանական համակարգի շարունակական համալրմանը, որը կապված է գիտության, դեղագործական տեխնոլոգիաների և մասնագիտական հաղորդակցության զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, բառագիտության, բառակազմության և մասնագիտական լեզվի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից հայերենում դեղաբանական ու դեղագործական բառապաշարի ձևավորման, գործածության և կանոնարկման հիմնական օրինաչափությունները։