Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի տնտեսության զարգացման որոշակի փուլում դրամավարկային կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրամավարկային գործիքների, ֆինանսական համակարգի և տնտեսական գործընթացների փոխազդեցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դրամավարկային քաղաքականության նպատակներն ու հիմնական ուղղությունները, փողի շրջանառության կազմակերպման, վարկավորման, տոկոսադրույքների, գնաճային գործընթացների և ֆինանսական կայունության հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տնտեսական և ինստիտուցիոնալ պայմաններին, որոնք ազդում են դրամավարկային կարգավորման արդյունավետության վրա, ինչպես նաև տնտեսության զարգացման տարբեր փուլերում համապատասխան քաղաքականության գործիքների ընտրության և կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ բանկային համակարգի գործունեությանը, դրամավարկային և ֆինանսական ցուցանիշների փոփոխություններին, վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դրամավարկային կարգավորման ազդեցության գնահատումը տնտեսական ակտիվության, ներդրումային գործընթացների, գների կայունության և բնակչության ֆինանսական վարքագծի վրա։ Վերլուծության միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու գործող մեխանիզմների արդյունավետությունը, առկա սահմանափակումներն ու խնդիրները և ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, բանկային համակարգի հետազոտողներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև տնտեսագիտություն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1963 թվականի ընթացքում հայագիտության, Հայաստանի երկրագիտության և հարակից գիտական ու մշակութային բնագավառների վերաբերյալ գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր՝ տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված գրքերի, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ գիտական ու տեղեկատու նյութերի վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում կազմելու համար։ Նյութերը դասակարգված են թեմատիկ և մատենագիտական սկզբունքներով, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ գտնել իրեն հետաքրքրող ոլորտին վերաբերող հրատարակությունները և հետևել համապատասխան գիտական գրականության զարգացմանը։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են առնչվել Հայաստանի պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը, ազգագրությանը, լեզվին, գրականությանը, մշակույթին, արվեստին և հայագիտության այլ ուղղություններին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես իր ժամանակաշրջանի գիտական տեղեկատվությունը պահպանելու և համակարգելու տեսանկյունից, քանի որ այն արտացոլում է 1963 թվականին հայագիտական ու երկրագիտական ուսումնասիրությունների շրջանակում առկա գրական ժառանգությունը։ Մատենագիտական տվյալները կարող են օգտակար լինել հետագա գիտական ուսումնասիրությունների, գրականության որոնման, թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման և տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական մտքի զարգացման ընթացքը հետազոտելու համար։ Աշխատանքը կարող է ծառայել որպես կարևոր օժանդակ աղբյուր պատմաբանների, գրականագետների, լեզվաբանների, աշխարհագրագետների, մշակութաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, հետազոտողների և հայագիտությամբ զբաղվող ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ուսումնասիրել տվյալ տարվա գիտական և մշակութային հրատարակությունների շրջանակը։

Աշխատությունը նվիրված է Աբիյանեի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել դրա լեզվական առանձնահատկությունները, ձևավորման նախադրյալները և հայերենի բարբառային համակարգում ունեցած տեղը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել բարբառի հնչյունական և հնչույթաբանական համակարգը, ձայնավորների ու բաղաձայնների արտասանական առանձնահատկությունները, շեշտադրությունը, հնչյունափոխական երևույթները, ինչպես նաև բառապաշարի և բառաձևերի յուրահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական կառուցվածքին՝ ուսումնասիրելով գոյականների, դերանունների, բայերի և խոսքի այլ մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները, հոլովական ու խոնարհման համակարգերը և դրանց կիրառությունը կենդանի խոսքում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև շարահյուսական կառուցվածքի քննությունը, որի միջոցով բացահայտվում են նախադասությունների կազմության, բառերի կապակցության և խոսքի կազմակերպման տեղային առանձնահատկությունները։ Բարբառային բառապաշարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տեղական կենցաղին, մշակույթին, ավանդույթներին և պատմական միջավայրին վերաբերող բառերին ու արտահայտություններին՝ ցույց տալով լեզվի և համայնքի մշակութային կյանքի փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև համեմատական դիտարկումներ՝ Աբիյանեի բարբառի առանձնահատկությունները հայերենի այլ բարբառների և գրական լեզվի հետ համադրելու նպատակով։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու բարբառի ինքնատիպ գծերը, պատմական զարգացումները և լեզվական փոխազդեցությունների հետևանքները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ոչ միայն լեզվաբանական, այլև ազգագրական ու մշակութաբանական տեսանկյունից, քանի որ բարբառը կարևոր դեր ունի տվյալ համայնքի լեզվական հիշողության և մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բարբառագետներին, հայերենագետներին, լեզվաբաններին, բանահյուսության և ազգագրության մասնագետներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ստրուկտուրային հողերում երեք ծառատեսակների՝ Robinia pseudoacacia L., Cupressus arizonica Greene և Fraxinus rotundifolia Mill., կողմից կապարի և կադմիումի կլանման արագության համեմատական գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ծանր մետաղների կուտակման և կլանման գործընթացները տարբեր հողային պայմաններում և պարզել, թե ինչպես են հողի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ծառատեսակի կենսաբանական հատկությունները ազդում այդ գործընթացների արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է բույսերի և հողի միջև փոխազդեցությունը, ինչպես նաև կապարի ու կադմիումի՝ հողից բույսերի օրգանիզմ անցնելու, կուտակվելու և տարբեր հյուսվածքներում բաշխվելու առանձնահատկությունները։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ուսումնասիրվող ծառատեսակների միջև ծանր մետաղների կլանման արագության և կուտակման ներուժի տարբերությունները, ինչպես նաև գնահատելու դրանց հնարավոր կիրառելիությունը աղտոտված հողերի կենսաբանական վերականգնման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի կառուցվածքին՝ որպես ծանր մետաղների շարժունակության, հասանելիության և բույսերի կողմից յուրացման վրա ազդող կարևոր գործոնի։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տարբեր ծառատեսակների ֆիտոռեմեդիացիոն ներուժի գնահատմանը և շրջակա միջավայրում ծանր մետաղներով աղտոտված տարածքների վերականգնման ավելի արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատանքը կարևոր է նաև քաղաքային և արդյունաբերական տարածքների կանաչապատման, հողերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման և բույսերի միջոցով աղտոտիչների կուտակման մեխանիզմների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել էկոլոգների, բուսաբանների, հողագետների, շրջակա միջավայրի պահպանության մասնագետների, գյուղատնտեսական և կենսաբանական գիտությունների հետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների։

Աշխատությունը նվիրված է ապագա ուսուցչի հոգևոր զարգացման ուղիների և միջոցների ուսումնասիրությանը բուհական կրթության համակարգում՝ շեշտադրելով մասնագիտական պատրաստվածության և անձնային արժեքային զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ապագա մանկավարժի հոգևոր զարգացման նշանակությունը նրա մասնագիտական ինքնության ձևավորման, աշխարհայացքի ընդլայնման, բարոյական արժեքների ամրապնդման և կրթական գործունեության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուհական կրթական միջավայրի դերին, որտեղ ուսումնական գործընթացը, մանկավարժական հաղորդակցությունը, մշակութային և հասարակական գործունեությունը կարող են նպաստել ուսանողի ինքնաճանաչմանը, ինքնակատարելագործմանը և արժեքային կողմնորոշումների զարգացմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հոգևոր զարգացման հիմնական ուղղությունները, դրա իրականացման մանկավարժական պայմանները, մեթոդներն ու միջոցները, ինչպես նաև դասավանդողի և կրթական հաստատության դերը ապագա ուսուցչի անձի ձևավորման գործում։ Կարևորվում են ինքնակրթությունը, ստեղծագործական գործունեությունը, մշակութային արժեքների յուրացումը, բարոյական դաստիարակությունը, հաղորդակցական փորձը և հասարակական ներգրավվածությունը՝ որպես անձի հոգևոր ներուժի զարգացման հնարավոր ուղիներ։ Հետազոտությունը միաժամանակ անդրադառնում է այն հարցին, թե ինչպես կարելի է բուհական կրթության բովանդակությունն ու կազմակերպումը նպատակաուղղել ոչ միայն մասնագիտական գիտելիքների փոխանցմանը, այլև ապագա ուսուցչի ամբողջական անձի ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է հոգևոր զարգացմանն ուղղված մանկավարժական մոտեցումների և կրթական պայմանների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են կիրառվել ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստման գործընթացի կատարելագործման նպատակով։ Այն կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, բուհերի դասախոսներին, կրթության կազմակերպիչներին, մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողներին և կրթության ոլորտի հետազոտողներին։

Աշխատությունը նվիրված է առողջության առաջնային պահպանման համակարգում բուժօգնության որակի գնահատմանը՝ Կոտայքի մարզի բուժհաստատությունների գործունեության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են առաջնային օղակում բժշկական օգնության կազմակերպման և մատուցման առանձնահատկությունները, ծառայությունների հասանելիությունը, արդյունավետությունը, շարունակականությունը և պացիենտների կարիքներին համապատասխանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժօգնության որակը բնութագրող չափանիշների և ցուցանիշների վերլուծությանը, այդ թվում՝ բժշկական ծառայությունների կազմակերպման մակարդակին, ախտորոշման և բուժման գործընթացների համապատասխանությանը, կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանը, բժշկական փաստաթղթավորման որակին և բուժաշխատողների գործունեության արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև բուժհաստատությունների աշխատանքի գնահատումը պացիենտների բավարարվածության և նրանց կողմից ստացված ծառայությունների ընկալման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու առաջնային բուժօգնության համակարգում առկա կազմակերպական և մասնագիտական խնդիրները, գնահատելու դրանց ազդեցությունը ծառայությունների որակի վրա և ներկայացնելու հնարավոր բարելավման ուղղությունները։ Կոտայքի մարզի բուժհաստատությունների տվյալների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս առանձնացնել տարածաշրջանային առանձնահատկությունները և գնահատել, թե որքանով են առաջնային օղակի ծառայությունները համապատասխանում բնակչության առողջապահական պահանջներին։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բուժօգնության որակի կառավարման, առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման և առաջնային պահպանման համակարգի արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել առողջապահության կազմակերպիչներին, բժիշկներին, բուժհաստատությունների ղեկավարներին, առողջապահական կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Դեյտերսի անդաստակային կորիզի նեյրոնային ակտիվության կեղևախույս կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բնականոն պայմաններում և թրթռման ազդեցությունից հետո։ Հետազոտության կենտրոնում անդաստակային համակարգի և կենտրոնական նյարդային համակարգի փոխազդեցությունն է, մասնավորապես՝ ուղեղի բարձրագույն բաժիններից դեպի Դեյտերսի անդաստակային կորիզ ուղղվող կարգավորիչ ազդեցությունների բնույթն ու դինամիկան։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նեյրոնների ֆունկցիոնալ ակտիվության առանձնահատկությունները, դրանց փոփոխությունները տարբեր պայմաններում և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կեղևային կենտրոնները կարող են ազդել անդաստակային կորիզի նեյրոնների աշխատանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թրթռման ազդեցությանը՝ որպես արտաքին ֆիզիկական գործոնի, որը կարող է փոփոխել անդաստակային համակարգի բնականոն գործունեությունը և առաջացնել նյարդաֆիզիոլոգիական պատասխանների վերակազմավորում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով գնահատվում են բնականոն վիճակում և թրթռումային ազդեցությունից հետո նեյրոնային ակտիվության փոփոխությունները, դրանց արտահայտվածությունը և հնարավոր փոխհարաբերությունները կենտրոնական կարգավորման մեխանիզմների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու անդաստակային համակարգի մասնակցությունը շարժումների համակարգմանը, մարմնի հավասարակշռության պահպանմանը և արտաքին ազդակներին նյարդային համակարգի հարմարվողական արձագանքներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ թրթռման ազդեցության պայմաններում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունների նեյրոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների բացահայտման և անդաստակային համակարգի գործունեության կարգավորման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդաբանության, բժշկության, ֆիզիոլոգիայի և մասնագիտական ախտաֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Պերճ Զեյթունցյանի գեղարվեստական արձակում շարահյուսական կապակցման միջոցների ուսումնասիրությանը և դրանց ոճական նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական միջոցներն են, որոնց շնորհիվ ձևավորվում է նախադասությունների, նախադասությունների բաղադրիչների և ամբողջական խոսքային հատվածների միջև իմաստային ու կառուցվածքային կապը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել կապակցման տարբեր եղանակներ, շաղկապների և շաղկապական բառերի կիրառությունը, կրկնությունը, զուգահեռ կառուցվածքները, բառային կրկնություններն ու փոխարինումները, շարահյուսական զուգահեռությունները, բացթողումները և այլ միջոցներ, որոնք ապահովում են խոսքի ամբողջականությունը, հաջորդականությունն ու տրամաբանական զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ միջոցների ոճական արժեքին, քանի որ հեղինակի արձակում շարահյուսական կառուցվածքը հաճախ ոչ միայն կապակցում է մտքերը, այլև նպաստում է խոսքի ռիթմի, հուզական լարվածության, շեշտադրումների և կերպարների հոգեբանական վիճակների արտահայտմանը։ Վերլուծության միջոցով բացահայտվում է, թե ինչպես են շարահյուսական տարբեր կառուցվածքները պայմանավորում պատմողական խոսքի դինամիկան, երկխոսությունների բնականությունը, հեղինակային խոսքի առանձնահատկությունները և ստեղծագործությունների ընդհանուր արտահայտչականությունը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ լեզվական կապակցման միջոցները դիտարկվում են դրանց գործառական կիրառության մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է նույն շարահյուսական երևույթը տարբեր համատեքստերում ձեռք բերել տարբեր ոճական նշանակություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի և գրականության մասնագետներին, ոճաբանությամբ ու շարահյուսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին և Պերճ Զեյթունցյանի ստեղծագործության լեզվական առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղի ինքնորոշման հիմնախնդրի քաղաքական և իրավաքաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով ժամանակակից տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հիմնախնդրի ձևավորման և զարգացման նախադրյալները, դրա շուրջ ձևավորված քաղաքական դիրքորոշումները, միջազգային հարաբերությունների ազդեցությունը և տարբեր ժամանակաշրջաններում խնդրի կարգավորման ուղղությամբ իրականացված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնորոշման իրավունքի և տարածքային ամբողջականության սկզբունքների փոխհարաբերությանը, դրանց մեկնաբանություններին միջազգային իրավունքի և քաղաքական պրակտիկայի շրջանակներում, ինչպես նաև հակամարտության կարգավորման հնարավոր մոտեցումներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի փոփոխությունները, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների զարգացումները, արտաքին դերակատարների ներգրավվածությունը և միջազգային կազմակերպությունների ու տարբեր պետությունների քաղաքական դիրքորոշումները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են աշխարհաքաղաքական փոփոխությունները, տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունը և միջազգային քաղաքական օրակարգի վերափոխումները ազդել հիմնախնդրի ընկալման և դրա շուրջ ընթացող գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև քաղաքական և դիվանագիտական նախաձեռնությունները, բանակցային գործընթացների առանձնահատկությունները, հասարակական ու քաղաքական գործոնների ազդեցությունը և հակամարտության երկարաժամկետ հետևանքները տարածաշրջանային կայունության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և միջազգային իրավունքի մասնագետներին, տարածաշրջանային քաղաքականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ առաջարկելով հիմնախնդրի բազմակողմանի դիտարկում և դրա զարգացման վրա ազդող քաղաքական գործոնների համակարգված վերլուծություն։

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի գեղարվեստական արձակի երգիծական առանձնահատկությունների և դրանց արտահայտման լեզվաոճական միջոցների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպես են լեզվական և ոճական տարբեր հնարները ձևավորում երգիծական խոսքը, ստեղծում հումորային ու քննադատական ենթատեքստ և բացահայտում հեղինակի վերաբերմունքը հասարակական, բարոյական ու մարդկային երևույթների նկատմամբ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բառապաշարի ընտրությունը, խոսակցական և ժողովրդական լեզվական տարրերի կիրառությունը, դարձվածքները, փոխաբերությունները, համեմատությունները, չափազանցությունները, հեգնանքը, պարոդիան, հակադրությունը և այլ արտահայտչամիջոցներ, որոնց միջոցով ստեղծվում է երգիծական ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կերպարների խոսքի ուսումնասիրությունը, քանի որ նրանց անհատական խոսելաձևը, բառապաշարը, կրկնությունները, արտահայտությունների ընտրությունն ու խոսքային վարքագիծը հաճախ դառնում են բնավորության բացահայտման և սոցիալական տիպերի ներկայացման կարևոր միջոցներ։ Հեղինակի արձակին բնորոշ է իրականության նկատմամբ սուր դիտողականությունը, հասարակական արատների քննադատությունը և մարդկային թերությունների բացահայտումը, իսկ լեզվական հնարների նպատակային կիրառումը հնարավորություն է տալիս համատեղել ծիծաղաշարժությունն ու քննադատական միտքը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ երգիծանքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բովանդակային երևույթ, այլև որպես լեզվական ու ոճական համակարգ, որտեղ բառի, արտահայտության, նախադասության կառուցվածքի և խոսքային իրավիճակի փոխազդեցությամբ ձևավորվում է բազմաշերտ իմաստ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության, հայոց լեզվի, ոճագիտության և գրականագիտության մասնագետներին, ուսանողներին, հետազոտողներին և արևմտահայ գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին՝ առաջարկելով պատկերացում այն մասին, թե ինչպիսի լեզվական գործիքներով է հնարավոր ստեղծել ազդեցիկ երգիծական արձակ և միաժամանակ արտացոլել ժամանակաշրջանի հասարակական ու բարոյահոգեբանական խնդիրները։

Գիրքը նվիրված է չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների ախտահարված մակերեսային ավշային հանգույցների համալիր ուսումնասիրմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով գերձայնային հետազոտության և պաթոմորֆոլոգիական քննության արդյունքների համադրմանը։ Աշխատության հիմնական ուղղությունը ավշային հանգույցներում ուռուցքային ախտահարումների հայտնաբերման, բնութագրման և գնահատման գործընթացն է, որի շրջանակում դիտարկվում են գերձայնային պատկերավորման միջոցով ստացված տվյալների և հյուսվածքային մակարդակում հայտնաբերվող ձևաբանական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է մակերեսային ավշային հանգույցների ախտահարման առանձնահատկությունները, դրանց կառուցվածքային փոփոխությունները, չափերի և ձևի փոփոխությունները, ներքին էխոկառուցվածքը, սահմանների բնույթը, անոթավորման առանձնահատկությունները և այլ գերձայնային ցուցանիշներ, որոնք կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ ախտաբանական գործընթացի գնահատման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե որքանով են գերձայնային հետազոտության ընթացքում ստացված նշանները համապատասխանում պաթոմորֆոլոգիական փոփոխություններին, ինչն առավել ամբողջական պատկերացում է տալիս ավշային հանգույցների ախտահարման բնույթի մասին։ Պաթոմորֆոլոգիական ուսումնասիրությունների միջոցով ներկայացվում են հյուսվածքային փոփոխությունները, ուռուցքային բջիջների տարածման առանձնահատկությունները, ավշային հանգույցի նորմալ կառուցվածքի խախտումները և այն ձևաբանական երևույթները, որոնք կարող են արտացոլվել գերձայնային պատկերի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ երկու տարբեր ախտորոշիչ մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ավշային հանգույցների մետաստատիկ ախտահարման դրսևորումները և գնահատել գերձայնային մեթոդի տեղեկատվական արժեքը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբանությամբ, ճառագայթային ախտորոշմամբ, գերձայնային ախտորոշմամբ, պաթոմորֆոլոգիայով և վիրաբուժությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև բժշկական բուհերի կլինիկական օրդինատորների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար։ Գրքի գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է կլինիկական, պատկերային և հյուսվածաբանական տվյալները՝ նպաստելով ախտորոշման ճշգրտության բարձրացմանը, ավշային հանգույցների ախտահարման ավելի հիմնավորված գնահատմանը և չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների հետազոտման ժամանակ տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների փոխլրացման ավելի լավ ընկալմանը։

Աշխատանքը նվիրված է վոլֆրամամոլիբդենային արագահատ պողպատների մակերևութային ռենիումապատման տեխնոլոգիայի մշակմանը ջերմադիֆուզիոն եղանակով և այդ գործընթացի ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքագոյացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արագահատ պողպատների կառուցվածքային և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, դրանց մակերևույթի մետաղապատման անհրաժեշտությունը և ռենիումի կիրառման հնարավորությունները՝ նյութի շահագործական բնութագրերը բարելավելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմադիֆուզիոն գործընթացի պարամետրերին, ռենիումի ներթափանցման և տարածման մեխանիզմներին, մշակման ջերմաստիճանի, տևողության և այլ տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությանը ձևավորվող շերտի կառուցվածքի և հատկությունների վրա։ Աշխատանքում վերլուծվում են պողպատի հիմքի և ռենիումով հարստացված մակերևութային շերտի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ֆազային և կառուցվածքային փոփոխությունները, դիֆուզիոն գոտու ձևավորումը և ստացված ծածկույթի կառուցվածքային կայունությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կառուցվածքագոյացման գործընթացի հետազոտությունը, որը հնարավորություն է տալիս պարզելու ռենիումապատման ընթացքում նյութի միկրոկառուցվածքի փոփոխության օրինաչափությունները և դրանց կապը վերջնական շահագործական հատկությունների հետ։ Մշակվող տեխնոլոգիան նպատակաուղղված է արագահատ պողպատների մակերևութային հատկությունների բարելավմանը, մասնավորապես՝ մաշակայունության, ջերմակայունության, կարծրության և աշխատանքային երկարակեցության բարձրացմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կտրող գործիքների, բարձր ջերմաստիճաններում աշխատող մետաղական դետալների և այլ պատասխանատու նշանակության արտադրատեսակների պատրաստման ու շահագործման գործընթացներում։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նյութագիտության, մետալուրգիայի, մակերևութային ինժեներիայի, ջերմադիֆուզիոն տեխնոլոգիաների և մեքենաշինության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատանքը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի հայերի ազգագրական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրություն՝ անդրադառնալով տարածաշրջանում հայ բնակչության ձևավորված կենցաղին, նյութական և հոգևոր մշակույթին, ավանդույթներին ու հասարակական հարաբերություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են բնակավայրերի և բնակչության կազմակերպման առանձնահատկությունները, ընտանիքի ու համայնքի կառուցվածքը, առօրյա կյանքի կազմակերպումը, զբաղմունքներն ու տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական մշակույթի դրսևորումներին, ազգային սովորույթներին, ծեսերին, տոներին, ընտանեկան ավանդույթներին, ժողովրդական հավատալիքներին և բանավոր մշակութային ժառանգությանը։ Ներկայացվում են նաև բնակարանային պայմանների, տարազի, սննդի, արհեստների և կենցաղային մշակույթի առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորվել են տարածաշրջանի բնական միջավայրի, պատմական զարգացման և սոցիալ-տնտեսական պայմանների ազդեցությամբ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տեղի հայ բնակչության ինքնության պահպանման և մշակութային ավանդույթների փոխանցման մեխանիզմների մասին՝ միաժամանակ բացահայտելով տարածաշրջանի ազգագրական մշակույթի յուրահատուկ տեղը հայկական ընդհանուր մշակութային համակարգում։ Ուսումնասիրության նյութը կարող է արժեքավոր լինել հայ ժողովրդի պատմության և մշակույթի, ազգագրության, ժողովրդական բանահյուսության և տարածաշրջանային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն օգտակար է ազգագրագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի հայության ավանդական մշակույթով և կենցաղով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մատենագիտական ցանկը նվիրված է հայերի ցեղասպանության վերաբերյալ գրականության համակարգված ներկայացմանը և կազմված է Մեծ եղեռնի 75-ամյակի առիթով։ Այն ընդգրկում է թեմային վերաբերող տարբեր բնույթի հրատարակություններ՝ պատմագիտական աշխատություններ, մենագրություններ, ժողովածուներ, հոդվածներ, փաստաթղթերի և վկայությունների հրապարակումներ, ինչպես նաև այլ մատենագիտական նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել հայ ժողովրդի ողբերգական պատմության այս կարևորագույն էջը։ Նյութերի ընտրությունն ու դասակարգումը նպաստում են ցեղասպանության նախապատմության, իրականացման ընթացքի, հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությունների և կոտորածների, մարդկային կորուստների, բռնությունների հետևանքների և միջազգային արձագանքի վերաբերյալ առկա գրականության կողմնորոշմանը։ Ցանկը արժեքավոր է նաև նրանով, որ մեկտեղում է տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարբեր հեղինակների կողմից ստեղծված ուսումնասիրություններ՝ հնարավորություն տալով հետազոտողին համեմատել պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր մոտեցումներ և աղբյուրագիտական նյութեր։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գիտական հետազոտությունների, ուսումնական աշխատանքների, գրադարանային որոնումների և Հայոց ցեղասպանության թեմայով հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Այն հատկապես օգտակար է պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության բացահայտումը, ընտրությունը և օգտագործումը։ Մատենագիտական բնույթը հրատարակությանը հաղորդում է նաև տեղեկատու նշանակություն՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում ցեղասպանության ուսումնասիրությանը նվիրված գրականության ծավալի և հիմնական ուղղությունների մասին։