Պատրաստի նյութեր

Կ. Պարոնյանի կազմած այս հրատարակությունը նախատեսված է որպես 1901 թվականի համազգային օրացույց՝ հանրագիտական և տեղեկատու բնույթի նյութերի ընդգրկմամբ։ Օրացույցները 19-րդ դարի հայ տպագիր մշակույթում կարևոր դեր են ունեցել՝ ընթերցողներին տրամադրելով ժամանակի հաշվարկման, ամսաթվերի, տոների և հիշատակի օրերի վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչպես նաև տարբեր բնագավառներին առնչվող օգտակար գիտելիքներ։ Համազգային բնույթը մատնանշում է հայ հանրության ավելի լայն շրջանակին ուղղված նպատակը՝ միավորելով օրացուցային տեղեկությունները և հասարակական ու մշակութային հետաքրքրություն ներկայացնող նյութերը։ Հանրագիտական օրացույցները հաճախ ծառայել են որպես բազմակողմանի տեղեկատուներ՝ նպաստելով ընթերցողների ընդհանուր գիտելիքների ընդլայնմանը և ընթացիկ հասարակական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների տարածմանը։ Դրանք կարևոր աղբյուր են նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակության հետաքրքրությունների, կրթական պահանջների, մշակութային առաջնահերթությունների և տպագիր տեղեկատվության տարածման եղանակների ուսումնասիրության համար։ 20-րդ դարի սկզբին հայերեն պարբերական և տեղեկատու հրատարակությունները նշանակալի դեր էին կատարում տարբեր համայնքների միջև մշակութային կապերի պահպանման և ազգային կյանքի մասին տեղեկությունների շրջանառության գործում։ Այս օրացույցը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մամուլի ու տպագրության պատմության, հանրագիտական հրատարակությունների զարգացման և հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, մատենագետներին, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և պատմական տեղեկատուների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գիրքը նվիրված է քրիստոնեական վարդապետության համակարգված ներկայացմանը՝ կենտրոնանալով արևելյան եկեղեցական ավանդույթի, հավատքի սկզբունքների և կրոնական ուսուցման վրա։ Քրիստոնեական վարդապետությունը ներառում է Աստծո, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի, փրկության, եկեղեցու, աղոթքի, խորհուրդների և քրիստոնեական բարոյական կյանքի վերաբերյալ հիմնական ուսմունքները։ Նման աշխատությունները նպատակ ունեն ընթերցողին ծանոթացնելու հավատքի հիմնադրույթներին, պարզաբանելու կրոնական հասկացությունները և ներկայացնելու քրիստոնեական ուսմունքի փոխկապակցված դրույթները։ Վերնագրում «ուղղափառ» և «կաթուղիկէ» բնորոշումների համատեղ կիրառությունը մատնանշում է արևելյան եկեղեցական ավանդույթի և կաթոլիկության հետ կապված վարդապետական հասկացությունների քննարկման շրջանակը։ Հայ եկեղեցական գրականության մեջ վարդապետական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել հոգևոր կրթության, հավատքի սկզբունքների բացատրության և կրոնական գիտելիքների տարածման գործում։ Դրանք կիրառվել են ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ ուսուցողական նպատակներով՝ օգնելով ընթերցողներին ծանոթանալու քրիստոնեական հավատքի բովանդակությանը և եկեղեցական ավանդույթների իմաստին։ Հրատարակությունը կարևոր է 19-րդ դարի հայերեն աստվածաբանական գրականության, քրիստոնեական վարդապետության ուսուցման և եկեղեցական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին և քրիստոնեական ուսմունքներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը նվիրված է գրաբարի՝ հայերենի դասական գրական լեզվի ուսուցմանը և ներկայացնում է ուսումնական դասընթացի երկրորդ տարվա նյութը։ Գրաբարը հայ մշակույթի, մատենագրության և եկեղեցական գրականության պատմական լեզուն է, որով ստեղծվել են բազմաթիվ կարևոր երկեր՝ պատմագրական, փիլիսոփայական, աստվածաբանական, թարգմանական և գեղարվեստական բնույթի։ Դրա ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրավոր ժառանգությունը բնագրով ընթերցելու, լեզվի պատմական զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու և դասական հայերենի քերականական ու բառապաշարային համակարգին ծանոթանալու համար։ Երկրորդ տարվա դասընթացի ձևաչափը ենթադրում է ուսուցման շարունակականություն և նախկինում ձեռք բերված գիտելիքների խորացում՝ նպաստելով գրաբարի լեզվական կառուցվածքի և գրավոր խոսքի յուրացմանը։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել հայագիտական կրթության մեջ՝ ապահովելով գրաբարի համակարգված ուսուցումը և ընթերցողների պատրաստումը դասական հայերենով ստեղծված գրականության ուսումնասիրությանը։ 19-րդ դարի հայերեն լեզվաբանական և ուսումնական գրականության զարգացումը կապված էր ազգային կրթության, լեզվական գիտելիքների տարածման և պատմական գրավոր ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրության պահպանման հետ։ Հրատարակությունը արժեքավոր է գրաբարի դասավանդման պատմության, հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման և հայերեն դասագրքերի կազմման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանասերներին, հայագետներին, լեզվաբաններին, ուսուցիչներին և դասական հայերենով գրավոր աղբյուրներ ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Ն. Տեր-Հակոբյանի կազմած ընթերցարանը պատկանում է հայերեն ուսումնական գրականության այն հրատարակությունների շարքին, որոնք նախատեսված էին ընթերցանության հմտությունների զարգացման և գրավոր խոսքի յուրացման համար։ Ընթերցարանները կարևոր տեղ են զբաղեցրել դպրոցական կրթության մեջ՝ ծառայելով որպես նյութերի ժողովածուներ, որոնց միջոցով սովորողները կատարելագործել են սահուն ու գիտակցված ընթերցանությունը, հարստացրել բառապաշարը և զարգացրել տեքստը հասկանալու կարողությունը։ Նման ձեռնարկները կարող էին ներառել տարբեր բնույթի ընթերցանության նյութեր՝ նպաստելով լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը և երեխաների ընդհանուր մտավոր զարգացմանը։ Դրանք նաև աջակցել են մայրենի լեզվով կրթության տարածմանը՝ դպրոցական ուսուցման գործընթացում ապահովելով հայերեն գրավոր խոսքի հետևողական յուրացումը։ 19-րդ դարում հայերեն ուսումնական գրականության զարգացումը կապված էր կրթական հաստատությունների ընդլայնման, դասագրքերի ու ընթերցարանների պահանջարկի աճի և գրագիտության տարածման հետ։ Այս համատեքստում հրատարակությունը ներկայացնում է իր ժամանակի կրթական մշակույթի և հայերեն ուսումնական գրքի պատմության կարևոր նմուշներից մեկը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժության, դպրոցական ընթերցանության մեթոդների, հայերեն դասագրքերի կազմման սկզբունքների և 19-րդ դարի հայ կրթական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, հայագետներին, գրադարանագետներին և հայ կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Գիրքը նախատեսված է հայ երեխաների ընթերցանության և կրթության համար՝ ծառայելով որպես ուսումնական ու դաստիարակչական նշանակություն ունեցող ընթերցարան։ Նման հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրթական գրականության զարգացման մեջ՝ նպաստելով երեխաների՝ մայրենի լեզվով կարդալու կարողության ձևավորմանը, բառապաշարի հարստացմանը և գրավոր խոսքի ընկալման հմտությունների կատարելագործմանը։ Ընթերցարանները սովորաբար միավորում էին տարաբնույթ նյութեր, որոնց միջոցով երեխաները կարող էին զարգացնել սահուն ընթերցանությունը, ընդլայնել իրենց գիտելիքները շրջապատող աշխարհի մասին և ծանոթանալ կրթական ու բարոյական արժեքներին։ Դրանք նաև նպաստում էին ինքնուրույն ընթերցանության սովորության ձևավորմանը և դպրոցական ուսուցման գործընթացի լրացմանը։ Հայերեն մանկական ուսումնական գրքերի հրատարակումը կարևոր նշանակություն ուներ ազգային կրթության զարգացման, մայրենի լեզվի պահպանման և մատաղ սերնդի գրագիտության բարձրացման համար։ 19-րդ դարում հայ կրթական միջավայրում նման գրքերը ծառայում էին որպես ուսուցիչների և սովորողների համար նախատեսված գործնական նյութեր՝ աջակցելով ընթերցանության ուսուցման կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկավարժության և մանկական գրականության պատմության, հայերեն ուսումնական գրքերի զարգացման ու դպրոցական ընթերցանության ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, գրականագետներին, հայագետներին և հայ կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Գիրքը նախատեսված է մանուկ ընթերցողների համար և միավորում է տարբեր բնույթի նյութեր՝ օգտակար նկարագրություններ, զվարճալի պատմություններ, խրատական խոսքեր, բարոյական առածներ և երգեր։ Այսպիսի ընթերցարանները կարևոր դեր են ունեցել երեխաների ընթերցանության հմտությունների զարգացման, աշխարհաճանաչողության ընդլայնման և բարոյական դաստիարակության գործում։ Տարբեր ժանրերի համադրությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու ինչպես պատմողական նյութերի, այնպես էլ կյանքի փորձից բխող խրատների ու ժողովրդական իմաստության արտահայտությունների հետ։ Զվարճալի պատմությունները նպաստում են ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը, իսկ առածներն ու խրատները ներկայացնում են վարքագծի, մարդկային հարաբերությունների, աշխատասիրության, ազնվության և փոխադարձ հարգանքի վերաբերյալ դաստիարակչական գաղափարներ։ Երգերի ներառումը ժողովածուին հաղորդում է նաև բանավոր և երաժշտական մշակույթի տարրեր՝ կապ ստեղծելով մանկական ընթերցանության ու ավանդական երգային ժառանգության միջև։ Նման գրքերը հատկապես կարևոր էին այն ժամանակաշրջանում, երբ հայերեն մանկական գրականությունը և աշխարհիկ կրթական հրատարակությունները նպաստում էին մայրենի լեզվով ուսուցման ու ընթերցանության տարածմանը։ Ժողովածուն արժեքավոր աղբյուր է հայ մանկական գրականության պատմության, կրթական մեթոդների, բարոյական դաստիարակության ավանդույթների և մանկական ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, գրականագետներին, բանահյուսությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը վերաբերում է հայոց ազգային մատենադարանի ընկերությանը և ներկայացնում է հայ գրավոր ժառանգության պահպանման, գրքերի հավաքման ու մատենագիտական գործունեության կազմակերպման հետ կապված նախաձեռնությունների պատմական համատեքստը։ Մատենադարանների և գրադարանային ընկերությունների ստեղծումը կարևոր նշանակություն է ունեցել հայ գրքի, ձեռագրերի, տպագիր հրատարակությունների և ազգային մշակութային արժեքների հավաքման ու պահպանման գործում։ Նման ընկերությունները կարող էին միավորել գրքի և գիտության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող անհատների՝ նպաստելով գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, ընթերցանության տարածմանը և հայերեն գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Ազգային մատենադարանի գաղափարը կապված է եղել հայ մշակութային հիշողության պահպանման, գիտելիքի հասանելիության ընդլայնման և գրական ժառանգության համակարգված հավաքագրման ձգտումների հետ։ 19-րդ դարում հայ հասարակական ու կրթական կյանքում ձևավորվող մշակութային նախաձեռնությունները կարևոր դեր են ունեցել ազգային ինքնագիտակցության զարգացման և գիտական ու գրական գործունեության խթանման գործում։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է հայ գրադարանային գործի, մատենագիտական մտածողության և մշակութային կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, պատմաբաններին և հայ գրքի ու ձեռագրական ժառանգության պահպանման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

«Թափառական հրեան» եվրոպական գրականության և մշակույթի մեջ տարածված լեգենդար կերպարի շուրջ ձևավորված գրական ավանդույթի հետ կապված ստեղծագործություն է։ Թափառական հրեայի կերպարը միջնադարյան քրիստոնեական ավանդույթում ներկայացվում է որպես անվերջ ճանապարհորդության դատապարտված մարդ, որի պատմությունը հետագա դարերում դարձել է բազմաթիվ գրական մեկնաբանությունների և գեղարվեստական վերամշակումների նյութ։ Այս կերպարի միջոցով գրականության մեջ հաճախ արծարծվել են ժամանակի, հիշողության, տառապանքի, հավատքի, մարդկային ճակատագրի և հասարակական փոփոխությունների թեմաները։ Վերնագրի տակ ներկայացված ստեղծագործությունը պատկանում է բազմահատոր հրատարակությանը, իսկ յոթերորդ հատորը կազմում է ավելի ընդարձակ պատմողական ամբողջության մաս։ Բազմահատոր վեպերը հնարավորություն էին տալիս զարգացնելու բազմաթիվ կերպարների պատմությունները, ներկայացնելու տարբեր վայրերում տեղի ունեցող իրադարձությունները և բացահայտելու հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը։ Թափառական հրեայի մասին գրական ավանդույթը հատկապես նշանակալի է եվրոպական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն միավորում է կրոնական պատկերացումները, ժողովրդական լեգենդը և գեղարվեստական պատմողական ձևերը։ Հայերեն հրատարակությունը կարևոր է նաև 19-րդ դարի հայ ընթերցողական միջավայրում եվրոպական գեղարվեստական գրականության տարածման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայ գրքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և եվրոպական գրական ավանդույթների հայերեն ընդունման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը նվիրված է թելադրության միջոցով գրավոր խոսքի կատարելագործմանը՝ կենտրոնանալով ուղղագրության և գրության ճշտության վրա։ Վերնագրում գործածված թուրքերեն բառերը վերաբերում են իմլային՝ ուղղագրությանը, և թեսհիհին՝ ուղղմանը կամ սրբագրմանը, իսկ «տիքթէ» ձևը մատնանշում է թելադրության վարժություններ։ Այսպիսի ուսումնական ձեռնարկները նախատեսված էին գրավոր լեզվի հմտությունները զարգացնելու, բառերի ճիշտ գրությունը սովորեցնելու, սխալները ճանաչելու և դրանք շտկելու կարողությունը ձևավորելու համար։ Թելադրությունը լեզվի ուսուցման ավանդական մեթոդներից է, որի ընթացքում սովորողը լսած նյութը վերարտադրում է գրավոր՝ ուշադրություն դարձնելով բառերի ուղղագրությանը, հնչյունական տարբերություններին, բառերի բաժանմանը և գրավոր խոսքի ընդհանուր ճշտությանը։ Ուղղագրական վարժությունները նպաստում են գրագիտության ամրապնդմանը և գրավոր հաղորդակցության հմտությունների զարգացմանը։ Վերնագրի լեզվական առանձնահատկությունները ցույց են տալիս, որ գիրքը պատկանում է հայատառ թուրքերեն հրատարակությունների շրջանակին, որոնք նախատեսված էին թուրքերեն խոսող ընթերցողների համար և օգտագործում էին հայերեն այբուբենը։ Նման ձեռնարկները կարևոր նյութ են լեզվական կրթության պատմության, Օսմանյան կայսրության բազմալեզու միջավայրում գրագիտության տարածման և հայատառ թուրքերեն գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, մանկավարժներին, հայագետներին և պատմական ուսումնական գրականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Գիրքը վերնագրով միավորում է Թեոփիլե անունով կերպարի և փոքրիկ ճգնավորի կերպարային բնորոշումը՝ ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրելով քրիստոնեական հոգևոր կյանքի և ճգնավորության գաղափարի վրա։ Քրիստոնեական ավանդույթում ճգնավորությունը կապված է աղոթքի, ինքնազսպման, աշխարհիկ գայթակղություններից հեռու մնալու և հոգևոր կատարելագործման ձգտման հետ։ Ճգնավորի կերպարը կրոնական ու դաստիարակչական գրականության մեջ հաճախ ծառայում է որպես հավատարմության, համեստության, ներքին կարգապահության և բարոյական ընտրության օրինակ։ Վերնագրի երկրորդ մասը՝ «փոքրիկ ճգնավոր», կարող է մատնանշել երիտասարդ կամ փոքր տարիքի հերոսի, որի կերպարի միջոցով ներկայացվում են հոգևոր դաստիարակության և քրիստոնեական արժեքների յուրացման հարցերը։ Այսպիսի ստեղծագործությունները կարող էին նախատեսված լինել հատկապես պատանի ընթերցողների համար՝ նպաստելով նրանց ծանոթացմանը կրոնական պատկերացումներին, բարոյական սկզբունքներին և հոգևոր կյանքի ավանդույթներին։ Հրատարակությունը տեղավորվում է հայերեն կրոնական ու դաստիարակչական գրականության շրջանակում, որը կարևոր դեր է ունեցել ընթերցողների հոգևոր կրթության և քրիստոնեական մշակութային ժառանգության փոխանցման գործում։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմության, կրոնական մանկապատանեկան գրականության և հոգևոր դաստիարակության գրական ձևերի ուսումնասիրության համար։

Ֆ. Մոնֆորի հեղինակած այս փոքրածավալ հրատարակությունը ներկայացնում է 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության մի նմուշ, որը կարևոր է ինչպես գրական, այնպես էլ մատենագիտական ուսումնասիրությունների տեսանկյունից։ Վերնագրի «Թէպրիր» ձևը պահպանվում է արդի հայերեն տառադարձությամբ, քանի որ միայն վերնագրի և մատենագիտական տվյալների հիման վրա դրա իմաստային բովանդակությունը միանշանակ որոշել հնարավոր չէ։ Հեղինակի անունը և հայերենով հրատարակված լինելը թույլ են տալիս գիրքը դիտարկել ժամանակաշրջանի գրական շրջանառության ավելի լայն համատեքստում, երբ տարբեր լեզուներով ստեղծված երկերը թարգմանվում կամ հարմարեցվում էին հայ ընթերցողների համար։ Նման հրատարակությունները նպաստել են գրական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը և հայերեն տպագիր գրքի տեսականու բազմազանեցմանը։ Փոքրածավալ գրքույկները հաճախ հնարավորություն էին տալիս ընթերցողներին ծանոթանալու առանձին ստեղծագործությունների կամ թեմաների՝ առանց ծավալուն հատորներ ձեռք բերելու անհրաժեշտության։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմության, 19-րդ դարի տպագրական մշակույթի, Կոստանդնուպոլսի հայերեն հրատարակչական գործունեության և գրական երկերի տարածման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մատենագետներին, հայագետներին և պատմական տպագիր ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը քրիստոնեական կրոնական և խրատական գրականության նմուշ է, որի վերնագիրը շեշտադրում է ապաշխարության և Հիսուս Քրիստոսին դիմելու հոգևոր գաղափարները։ Քրիստոնեական ուսմունքում ապաշխարությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում․ այն ենթադրում է սեփական արարքների գիտակցում, սխալների ընդունում, ներքին վերափոխման ձգտում և դեպի հավատք ու աստվածային ուսմունք վերադարձ։ Հիսուս Քրիստոսին դիմելու գաղափարը կապված է քրիստոնեական հավատքի առանցքային սկզբունքների՝ սիրո, ներման, ողորմության, հավատի և հոգևոր նորոգման հետ։ Այսպիսի գրքույկները նախատեսված էին կրոնական գաղափարները պարզ և հասանելի ձևով ներկայացնելու, ընթերցողին բարոյական մտորումների մղելու և քրիստոնեական կյանքի արժեքները տարածելու համար։ Վերնագրի լեզվական ձևը վկայում է հայատառ թուրքերեն հրատարակության մասին, որը նախատեսված էր թուրքերեն խոսող ընթերցողների համար՝ օգտագործելով հայերեն այբուբենը։ Հայատառ թուրքերեն կրոնական գրականությունը նշանակալի դեր է ունեցել Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների հոգևոր և մշակութային կյանքում՝ ապահովելով կրոնական ուսմունքի փոխանցումը ընթերցողների համար հասկանալի լեզվով։ Հրատարակությունը կարևոր է քրիստոնեական խրատական գրականության, հայատառ թուրքերեն գրքի պատմության և հայ համայնքների կրոնական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, լեզվաբաններին և պատմական կրոնական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Հրատարակությունը պատկանում է հայատառ թուրքերեն գրականության այն ստեղծագործությունների շարքին, որոնք նախատեսված էին թուրքերեն խոսող, սակայն հայերեն տառերին ծանոթ ընթերցողների համար։ Վերնագրի «Թէֆթիշի» և «պէնի ատէմ» բաղադրիչները թուրքերեն ծագում ունեցող բառային ձևեր են, որոնք պահպանվել են հայատառ գրությամբ։ Այսպիսի հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների գրական ու մշակութային կյանքում՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին իրենց առօրյա լեզվով ծանոթանալու տարբեր գրական և աշխարհիկ թեմաների։ Հայատառ թուրքերեն գրականությունը ձևավորվել է բազմալեզու մշակութային միջավայրում և արտացոլում է հայ համայնքների լեզվական փորձառության առանձնահատկությունները։ Այն միաժամանակ վկայում է հայերեն այբուբենի կիրառության մասին այնպիսի ընթերցողական շրջանակներում, որոնց հաղորդակցական հիմնական լեզուն թուրքերենն էր։ Այս գրքերը նշանակալի աղբյուր են լեզվական շփումների, գրագիտության, ընթերցանության սովորույթների և համայնքային մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայատառ թուրքերեն գրականությամբ, հայ-թուրքական լեզվական ու մշակութային առնչություններով, հայ տպագրության պատմությամբ և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների գրական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Հրատարակությունը գեղարվեստական երկի երկրորդ հատորն է, որը ներկայացնում է ավելի ընդարձակ ստեղծագործության շարունակությունը։ Վերնագրի հիմքում ընկած «Թիւրլիւթօն» անվանումը պահպանվում է արդի հայերեն տառադարձությամբ՝ որպես ստեղծագործության նույնականացման հիմնական տարր։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ երկը նախատեսված է եղել մի քանի մասով ընթերցվելու համար, ինչը բնորոշ էր 19-րդ դարի հայերեն հրատարակչական միջավայրում տարածված վեպերին և թարգմանական արձակին։ Այդպիսի հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս ընթերցողներին ծանոթանալու ծավալուն պատմությունների, տարբեր կերպարների և իրադարձությունների հաջորդական զարգացմանը։ Հայերեն թարգմանական գեղարվեստական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել ընթերցանության մշակույթի ընդլայնման, աշխարհիկ գրականության տարածման և հայ ընթերցողների գրական հետաքրքրությունների բազմազանեցման գործում։ Այս հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև արևմտահայերեն գրքի պատմության տեսանկյունից՝ որպես Կոստանդնուպոլսի տպագրական միջավայրում հրատարակված գեղարվեստական գրքի օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, 19-րդ դարի թարգմանական գրականությամբ, արևմտահայերեն տպագրությամբ և ժամանակի ընթերցողական մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։