Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի սկզբի արևմտահայ պարբերական մամուլում գավառական կյանքի, տեղական հասարակական հարաբերությունների և մշակութային միջավայրի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում են այն հեղինակները և թղթակիցները, որոնք մամուլի էջերում անդրադարձել են արևմտահայ տարբեր բնակավայրերի առօրյային, բնակչության սոցիալական վիճակին, կրթական ու մշակութային կյանքին, ավանդույթներին և ժամանակաշրջանի հասարակական խնդիրներին։ Քննության են առնվում գավառներից հրապարակվող թղթակցությունների, ակնարկների, նկարագրությունների և հրապարակախոսական նյութերի թեմատիկ ու ժանրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց լեզուն և ոճը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես էին հեղինակները ներկայացնում տեղի բնակչության կենցաղը, զբաղմունքները, տնտեսական պայմանները, դպրոցների ու կրթական հաստատությունների գործունեությունը, համայնքային հարաբերությունները և հասարակական նախաձեռնությունները։ Վերլուծվում է գավառագիրների դերը արևմտահայ հասարակության տարբեր հատվածների միջև տեղեկատվական և մշակութային կապերի ձևավորման գործում, քանի որ նրանց հրապարակումները հնարավորություն էին տալիս պարբերականների ընթերցողներին տեղեկություններ ստանալ կենտրոններից հեռու գտնվող բնակավայրերի կյանքի և խնդիրների մասին։ Կարևորվում է նաև այդ նյութերի պատմական և ազգագրական արժեքը, քանի որ դրանցում պահպանվել են տեղեկություններ բնակավայրերի, տեղական սովորույթների, խոսվածքների, կրթական կյանքի, տնտեսական գործունեության և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների հրապարակախոսական դիրքորոշումները, իրականության նկարագրման եղանակները և հասարակական խնդիրների նկատմամբ նրանց արձագանքը։ Անդրադարձ է կատարվում արևմտահայ մամուլի զարգացման ընդհանուր միջավայրին և այն դերակատարությանը, որն ունեցել են պարբերականները հասարակական մտքի, գրական կյանքի և մշակութային հաղորդակցության ձևավորման գործում։ Գավառական նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև բացահայտելու կենտրոնի և գավառների միջև առկա մշակութային ու սոցիալական տարբերությունները և դրանց արտացոլումը մամուլում։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի արևմտահայ մամուլի և գրականության պատմության, հայ լրագրության, մշակութաբանության ու պատմական ազգագրության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով մամուլի նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել 20-րդ դարասկզբի արևմտահայ հասարակության բազմաշերտ կյանքի մասին։

Աշխատությունը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման և շարժումների կարգավորման հետ կապված նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Դեյտերսի կորիզի մասնակցությամբ ձևավորվող նյարդային կապերին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վեստիբուլյար համակարգից ստացվող ազդակների մշակման և հետագա փոխանցման առանձնահատկությունները դեպի միջին ուղեղի տեկտալ կառույցներ և թալամուս՝ բացահայտելու համար տարբեր նյարդային կենտրոնների միջև տեղեկատվության փոխանակման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեյտերսի կորիզի նեյրոնների ֆունկցիոնալ հատկություններին, դրանց գրգռման և արգելակման մեխանիզմներին, ինչպես նաև տարբեր ուղղություններով ընթացող նյարդային ազդակների փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում վեստիբուլյար ազդակների տարածման ուղիները և դրանց ազդեցությունը այն նեյրոնային համակարգերի վրա, որոնք մասնակցում են մարմնի դիրքի պահպանմանը, շարժումների համակարգմանը, տեսողական ու շարժողական արձագանքների համաձայնեցմանը և տարածական տեղեկատվության մշակմանը։ Վերլուծվում են նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները տարբեր գրգռիչների ազդեցության պայմաններում, պատասխանների ժամանակային բնութագրերը և տարբեր կենտրոնների միջև առաջացող ակտիվացնող ու արգելակող փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է վեստիբուլյար, տեկտալ և թալամիկ համակարգերի համատեղ գործունեությունը, որի շնորհիվ հավասարակշռության օրգաններից ստացվող տեղեկատվությունը կարող է ինտեգրվել զգայական և շարժողական այլ ազդակների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև նյարդային ազդակների համակցման, փոխադարձ ազդեցության և կենտրոնական մշակման առանձնահատկությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բարդ շարժողական ու դիրքային ռեակցիաների նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի մասին։ Փորձարարական տվյալների վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբեր նեյրոնային ուղիների ֆունկցիոնալ նշանակության և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նեյրոֆիզիոլոգիայի և զգայական համակարգերի ֆիզիոլոգիայի համար՝ խորացնելով պատկերացումները հավասարակշռության պահպանման, շարժումների համակարգման և տարածական կողմնորոշման գործընթացներում ուղեղի տարբեր բաժինների փոխկապակցված գործունեության վերաբերյալ։

Աշխատությունը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման և շարժումների կարգավորման հետ կապված նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Դեյտերսի կորիզի մասնակցությամբ ձևավորվող նյարդային կապերին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վեստիբուլյար համակարգից ստացվող ազդակների մշակման և հետագա փոխանցման առանձնահատկությունները դեպի միջին ուղեղի տեկտալ կառույցներ և թալամուս՝ բացահայտելու համար տարբեր նյարդային կենտրոնների միջև տեղեկատվության փոխանակման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեյտերսի կորիզի նեյրոնների ֆունկցիոնալ հատկություններին, դրանց գրգռման և արգելակման մեխանիզմներին, ինչպես նաև տարբեր ուղղություններով ընթացող նյարդային ազդակների փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում վեստիբուլյար ազդակների տարածման ուղիները և դրանց ազդեցությունը այն նեյրոնային համակարգերի վրա, որոնք մասնակցում են մարմնի դիրքի պահպանմանը, շարժումների համակարգմանը, տեսողական ու շարժողական արձագանքների համաձայնեցմանը և տարածական տեղեկատվության մշակմանը։ Վերլուծվում են նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները տարբեր գրգռիչների ազդեցության պայմաններում, պատասխանների ժամանակային բնութագրերը և տարբեր կենտրոնների միջև առաջացող ակտիվացնող ու արգելակող փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է վեստիբուլյար, տեկտալ և թալամիկ համակարգերի համատեղ գործունեությունը, որի շնորհիվ հավասարակշռության օրգաններից ստացվող տեղեկատվությունը կարող է ինտեգրվել զգայական և շարժողական այլ ազդակների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև նյարդային ազդակների համակցման, փոխադարձ ազդեցության և կենտրոնական մշակման առանձնահատկությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բարդ շարժողական ու դիրքային ռեակցիաների նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի մասին։ Փորձարարական տվյալների վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբեր նեյրոնային ուղիների ֆունկցիոնալ նշանակության և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նեյրոֆիզիոլոգիայի և զգայական համակարգերի ֆիզիոլոգիայի համար՝ խորացնելով պատկերացումները հավասարակշռության պահպանման, շարժումների համակարգման և տարածական կողմնորոշման գործընթացներում ուղեղի տարբեր բաժինների փոխկապակցված գործունեության վերաբերյալ։

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական հարաբերությունների իրավական կարգավորման էության, կառուցվածքի, գործառույթների և զարգացման հիմնական ուղղությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում իրավական կարգավորումը դիտարկվում է որպես իրավունքի միջոցով հասարակական հարաբերությունների կազմակերպման, ուղղորդման և պաշտպանության համակարգված գործընթաց։ Քննության են առնվում իրավական նորմերի ստեղծման, դրանց իրականացման և կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև իրավունքի ազդեցությունը անհատների, կազմակերպությունների և պետական մարմինների վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական կարգավորման կառուցակարգի հիմնական տարրերին՝ իրավական նորմերին, իրավաբանական փաստերին, իրավահարաբերություններին, սուբյեկտիվ իրավունքներին ու իրավական պարտականություններին, իրավակիրառ ակտերին և պատասխանատվության միջոցներին։ Վերլուծվում է այդ տարրերի փոխկապակցվածությունը և դրանց դերը իրավական կարգավորման միասնական գործընթացում։ Կարևորվում են իրավական կարգավորման նպատակները՝ հասարակական հարաբերությունների կայունության ապահովումը, անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը, իրավակարգի պահպանումը, հասարակական հակասությունների կարգավորումը և իրավաչափ վարքագծի համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը։ Ուսումնասիրվում են կարգավորման տարբեր մեթոդներն ու եղանակները, թույլատվությունների, պարտավորությունների և արգելքների նշանակությունը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ կիրառման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում իրավաստեղծ և իրավակիրառ գործունեության փոխհարաբերությանը, օրենսդրության որակին, իրավական նորմերի հստակությանն ու կանխատեսելիությանը և դրանց գործնական իրականացման ընթացքում առաջացող խնդիրներին։ Քննության են առնվում նաև հասարակական, տնտեսական և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցությամբ իրավական կարգավորման համակարգի վերափոխման անհրաժեշտությունը և նոր հարաբերությունների իրավական կարգավորման հետ կապված մարտահրավերները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թվայնացման, նոր տեխնոլոգիաների և հասարակական հարաբերությունների արագ փոփոխության պայմաններում իրավական մեխանիզմների արդիականացման հարցերին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել իրավական կարգավորման կառուցակարգի գործունեության մասին և բացահայտել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ ուղղված իրավունքի արդյունավետության բարձրացմանը, օրենսդրության զարգացմանը և հասարակության փոփոխվող պահանջներին համապատասխանող կայուն ու գործուն իրավական համակարգի ձևավորմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ացետալդեհիդի օքսիդացման ընթացքում առաջացող կոնցենտրացիոն ինքնատատանումների ուսումնասիրությանը՝ որպես ոչ գծային քիմիական համակարգերում ընթացող բարդ կինետիկական երևույթի։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում ռեակցիայի մասնակից նյութերի և միջանկյալ միացությունների կոնցենտրացիաները ժամանակի ընթացքում ոչ թե միապաղաղ փոփոխվում են, այլ ցուցաբերում են պարբերական կամ քվազիպարբերական տատանումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օքսիդացման ռեակցիայի մեխանիզմին, տարրական փուլերի փոխկապակցվածությանը, ակտիվ միջանկյալ մասնիկների առաջացմանն ու փոխակերպմանը և դրանց ազդեցությանը ամբողջ գործընթացի արագության վրա։ Քննության են առնվում սկզբնական նյութերի կոնցենտրացիայի, ջերմաստիճանի, ճնշման և ռեակցիոն միջավայրի այլ պարամետրերի փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորել համակարգի կայուն կամ տատանողական վարքը։ Վերլուծվում է դրական և բացասական հետադարձ կապերի դերը, որոնց փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել նյութերի կոնցենտրացիաների ինքնաբուխ պարբերական փոփոխությունների՝ առանց արտաքին պարբերական ազդեցության։ Կարևորվում է քիմիական կինետիկայի մաթեմատիկական մոդելների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել նյութերի կոնցենտրացիաների ժամանակային փոփոխությունները, գնահատել համակարգի կայունությունը և որոշել ինքնատատանումների առաջացման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են տատանումների հաճախականությունը, լայնույթը, պարբերությունը և դրանց կախվածությունը ռեակցիայի հիմնական պարամետրերից։ Փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել մանրամասն բացահայտել օքսիդացման գործընթացի մեխանիզմը և գնահատել առաջարկվող կինետիկական մոդելների համապատասխանությունը իրական համակարգի վարքին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կայուն վիճակներից տատանողական ռեժիմների անցմանը և ռեակցիայի պայմանների փոփոխության հետևանքով համակարգի դինամիկական հատկությունների վերափոխմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի ոչ գծային քիմիական կինետիկայի, ինքնակազմակերպվող համակարգերի և տատանողական քիմիական ռեակցիաների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով բարդ քիմիական գործընթացների կառավարման, կանխատեսման և դրանց հիմքում ընկած ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գյուղական բնակավայրերի տարածական կազմակերպման, տեղաբաշխման և զարգացման առանձնահատկությունների աշխարհագրական ուսումնասիրությանը՝ երկրի լեռնային ռելիեֆի և բնական պայմանների ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գյուղական բնակավայրերի ձևավորման և տարածքային բաշխման օրինաչափությունները, բնակավայրերի բարձրադիր դիրքը, ռելիեֆի մասնատվածությունը, կլիմայական պայմանները, ջրային ու հողային ռեսուրսների հասանելիությունը և դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր բարձրաչափական գոտիներում գյուղական բնակավայրերի խտության, մեծության, բնակչության թվաքանակի և տնտեսական մասնագիտացման տարբերություններին։ Վերլուծվում է բնական միջավայրի և գյուղատնտեսական գործունեության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տրանսպորտային հասանելիության, ճանապարհային ցանցի, մարզային ու քաղաքային կենտրոններից հեռավորության և սոցիալական ենթակառուցվածքների ազդեցությունը գյուղական բնակավայրերի կենսունակության վրա։ Քննության են առնվում բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները, ներքին և արտաքին միգրացիան, ժողովրդագրական կառուցվածքը, բնակչության ծերացումը և աշխատանքային ռեսուրսների տեղաբաշխումը՝ որպես գյուղական տարաբնակեցման համակարգի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոններ։ Կարևորվում են սահմանամերձ, բարձրադիր և դժվարամատչելի բնակավայրերի առանձնահատուկ խնդիրները, որտեղ բնական ու սոցիալ-տնտեսական սահմանափակումները կարող են ավելի ուժեղ ազդեցություն ունենալ բնակչության պահպանման և տնտեսական գործունեության կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև գյուղական բնակավայրերի միջև տարածական կապերը, դրանց փոխհարաբերությունները քաղաքային կենտրոնների հետ և բնակավայրերի տարբեր գործառույթների ձևավորման օրինաչափությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական տարածքների անհամաչափ զարգացման, ենթակառուցվածքների հասանելիության և բնակչության տարածքային կենտրոնացման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարևորում է աշխարհագրական և տարածական վերլուծության մեթոդների կիրառումը՝ գյուղական տարաբնակեցման կառուցվածքի գնահատման, զարգացման միտումների բացահայտման և տարածքային տարբերությունների համակարգման նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գյուղական բնակավայրերի զարգացման քաղաքականության, տարածքային պլանավորման և ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման առավել հիմնավորված մոտեցումների ձևավորմանը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի լեռնային բնական միջավայրի առանձնահատկությունները։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում դեյքտիկ բառերի իմաստային և գործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ խոսքային հաղորդակցության և համատեքստի հետ դրանց փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն լեզվական միավորները, որոնց նշանակությունը հնարավոր չէ լիարժեք մեկնաբանել առանց խոսողի, խոսակցի, հաղորդակցության վայրի, ժամանակի և տվյալ խոսքային իրավիճակի վերաբերյալ տեղեկությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձ, տարածություն և ժամանակ մատնանշող լեզվական միջոցներին, ինչպես նաև սոցիալական հարաբերություններ և խոսքային տեքստի առանձին հատվածներ ցույց տվող դեյքտիկ ձևերին։ Վերլուծվում է բառի բառարանային նշանակության և կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում ձեռք բերած իմաստի հարաբերակցությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարող է նույն լեզվական միավորը տարբեր համատեքստերում վերաբերել տարբեր անձանց, առարկաների, վայրերի կամ ժամանակային հատվածների։ Քննության են առնվում անձնական և ցուցական դերանունների, տեղ և ժամանակ արտահայտող մակբայների ու այլ ցուցիչ միավորների կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է խոսողի դիտակետի և հաղորդակցական նպատակի դերը արտահայտության իմաստի ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև խոսողի ու հասցեատիրոջ ընդհանուր գիտելիքների ազդեցությունը դեյքտիկ միավորների ճիշտ ընկալման վրա։ Ուսումնասիրվում են ուղղակի հաղորդակցության, գրավոր խոսքի և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակների օրինակներ՝ պարզելու համար, թե ինչպես են համատեքստային գործոնները փոփոխում կամ հստակեցնում բառերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իմաստաբանության և գործաբանության փոխհարաբերությանը, քանի որ դեյքտիկ արտահայտությունների մեկնաբանությունը միաժամանակ կախված է դրանց լեզվական նշանակությունից և օգտագործման կոնկրետ պայմաններից։ Դիտարկվում են նաև այն դեպքերը, երբ դեյքտիկ կենտրոնը փոփոխվում է, և խոսողը լեզվական միջոցներով ներկայացնում է իրադարձությունները մեկ այլ անձի, վայրի կամ ժամանակային դիրքի տեսանկյունից։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալ ժամանակակից անգլերենի համատեքստային իմաստաստեղծման մեխանիզմները, լեզվական ձևերի և հաղորդակցական իրավիճակի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև դեյքսիսի դերը բնական խոսքի կազմակերպման և արդյունավետ հաղորդակցության ապահովման գործում։

Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի քերականական համակարգում ածականի և մակբայի միջև տեղի ունեցող խոսքիմասային անցումների, դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն լեզվական պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ածականական միավորները կարող են ձեռք բերել մակբայական գործառույթ, իսկ որոշ մակբայական ձևեր՝ հանդես գալ ածականին բնորոշ նշանակությամբ կամ շարահյուսական դերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի խոսքիմասային պատկանելությունը որոշող ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական հատկանիշներին, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն բառաձևի դասակարգումը հնարավոր է միայն տվյալ նախադասության կառուցվածքի և համատեքստային նշանակության հիման վրա։ Քննության են առնվում ածականների մակբայական կիրառությունները՝ գործողության հատկանիշ, եղանակ, չափ, աստիճան կամ այլ հանգամանքային նշանակություն արտահայտելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն երևույթները, որոնց դեպքում բառի գործառական փոփոխությունը կարող է աստիճանաբար հանգեցնել նրա քերականական կարգավիճակի վերաիմաստավորմանը։ Վերլուծության համար կարևորվում են գրաբարի մատենագրական աղբյուրներից քաղված լեզվական օրինակները, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խոսքիմասային փոխանցումների տարածվածությունը, կիրառման օրինաչափությունները և պատմական զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառի բառարանային նշանակության և նախադասության մեջ ստանձնած շարահյուսական դերի փոխհարաբերությունը՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի գործոններ են նպաստում մի խոսքի մասից մյուսին անցմանը։ Անդրադարձ է կատարվում խոսքիմասային փոխանցումների և բառապաշարի զարգացման կապին, քանի որ գործառական տեղաշարժերը կարող են նպաստել նոր իմաստների և կիրառությունների ձևավորմանը։ Համեմատական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու նաև գրաբարի համապատասխան երևույթների հետագա զարգացումները հայերենի մյուս պատմական փուլերում և ժամանակակից լեզվում։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի գրաբարի ձևաբանության, շարահյուսության, բառագիտության և հայերենի պատմական քերականության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով խոսքի մասերի փոխհարաբերությունների և հայերենի քերականական համակարգի պատմական զարգացման առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի նշանակության և Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների ներպետական իրավական համակարգերի վրա դրա ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում մարդու իրավունքների եվրոպական պաշտպանության համակարգի իրավական հիմքերը, Եվրոպական կոնվենցիայի դրույթների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և դատական որոշումների դերը մարդու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության միասնական չափանիշների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են դատարանի իրավական դիրքորոշումները ներառվում ազգային իրավական համակարգերում և ինչ ազդեցություն են ունենում օրենսդրության, դատական պրակտիկայի, իրավակիրառ գործունեության և պետական մարմինների որոշումների վրա։ Վերլուծվում են միջազգային և ներպետական իրավունքի փոխհարաբերությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր կատարման սկզբունքները և անդամ պետությունների կողմից դրանց իրականացման համար կիրառվող անհատական ու ընդհանուր բնույթի միջոցները։ Քննության են առնվում ազգային դատարանների կողմից նախադեպային իրավունքի օգտագործման եղանակները, իրավական նորմերի մեկնաբանման վրա դրա ազդեցությունը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով եվրոպական իրավական չափանիշները կարող են նպաստել ներպետական իրավունքի զարգացմանը։ Կարևորվում է նաև պետությունների իրավական համակարգերի և սահմանադրական ավանդույթների բազմազանությունը, որի պայմաններում նույն սկզբունքների ներպետական կիրառումը կարող է ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրվում են մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ազգային մարմինների հայեցողության սահմանները, միջազգային պարտավորությունների կատարման հետ կապված խնդիրները և դատական նախադեպերի կիրառման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն դեպքերին, երբ դատական որոշումների արդյունքում պետությունները փոփոխություններ են կատարում օրենսդրության կամ իրավակիրառ պրակտիկայի մեջ՝ նպատակ ունենալով կանխել նմանատիպ խախտումները հետագայում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր անդամ պետություններում նախադեպային իրավունքի ընկալման և կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային և սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ազգային իրավական համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել եվրոպական դատական չափանիշների և ներպետական իրավունքի փոխազդեցության մասին։

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիացի բանաստեղծ Սեն-Ժոն Պերսի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանություններում կիրառված լեզվական միջոցների, թարգմանական սկզբունքների և գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են հայերենում փոխանցվել հեղինակի բանաստեղծական մտածողությունը, պատկերային համակարգը, խոսքի ռիթմը և արտահայտչականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառընտրությանը, փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, պատկերավոր արտահայտությունների, դարձվածքների և բանաստեղծական այլ միջոցների վերարտադրմանը։ Ուսումնասիրվում են այն լեզվական լուծումները, որոնց միջոցով թարգմանիչները փորձել են պահպանել բնագրի իմաստային բազմաշերտությունը և միաժամանակ ստեղծել բնական ու գեղարվեստական արժեք ունեցող հայերեն խոսք։ Քննության են առնվում երկար և բարդ շարահյուսական կառույցների փոխանցման եղանակները, նախադասությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, բառերի դասավորությունը և հայերենի լեզվական հնարավորությունների կիրառումը բանաստեղծական ռիթմի ու հնչերանգի պահպանման նպատակով։ Կարևորվում է նաև հեղինակի ինքնատիպ բառապաշարի, մշակութային հասկացությունների և բնության, մարդու ու աշխարհի վերաբերյալ պատկերների հայերեն արտահայտման խնդիրը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել թարգմանության ընթացքում կատարված բառային կամ կառուցվածքային փոխակերպումները, իմաստային շեշտադրումների փոփոխությունները և թարգմանչական մեկնաբանության դերը վերջնական տեքստի ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայերենի գրական և ոճական միջոցների ընտրությանը, նոր բառային համադրությունների ստեղծմանը և բանաստեղծական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունների օգտագործմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆրանսիական բանաստեղծական լեզվի հայերեն վերարտադրության առանձնահատկությունները և բացահայտել տարբեր լեզվական համակարգերի միջև գեղարվեստական տեքստի փոխանցման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության, համեմատական գրականագիտության և հայոց լեզվի ոճաբանության համար՝ նպաստելով գեղարվեստական թարգմանության լեզվի և ֆրանս-հայկական գրական փոխառնչությունների առավել խորքային ուսումնասիրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում խաղողագործության և գինեգործության ոլորտների զարգացման տնտեսական, արտադրական և կազմակերպական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են մարզի խաղողագործական տնտեսությունների վիճակը, խաղողի արտադրության ծավալների և արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, հողային ու ջրային ռեսուրսների օգտագործումը, այգիների մշակության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները և արտադրողների առջև ծառացած հիմնական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի արտադրությունից մինչև վերամշակում և պատրաստի գինեգործական արտադրանքի իրացում ձևավորվող ամբողջ արժեշղթային՝ ուսումնասիրելով գյուղացիական տնտեսությունների, մթերող և վերամշակող կազմակերպությունների ու իրացման համակարգերի փոխհարաբերությունները։ Քննության են առնվում խաղողի մթերման կազմակերպումը, գնագոյացման մեխանիզմները, արտադրողների եկամտաբերությունը, վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրական կարողությունները և հումքի որակի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կարևորվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, այգիների վերականգնման և ընդլայնման, բարձրորակ տնկանյութի կիրառման, ոռոգման արդյունավետության բարձրացման և արտադրական ծախսերի օպտիմալացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գինեգործական արտադրանքի որակի, տեսականու ընդլայնման, ապրանքանիշերի զարգացման, ներքին շուկայում մրցունակության և արտահանման հնարավորությունների բարձրացման հարցերին։ Վերլուծվում են ոլորտի ներդրումային միջավայրը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, պետական աջակցության մեխանիզմները և գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև արտադրողների և վերամշակողների միջև երկարաժամկետ համագործակցության ձևավորման նշանակությունը, որը կարող է նպաստել մթերման գործընթացի կայունությանը և արտադրության կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքում հնարավոր է բացահայտել ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները և ձևակերպել առաջարկություններ՝ ուղղված արտադրողականության բարձրացմանը, խաղողի և գինու որակի բարելավմանը, վերամշակման կարողությունների արդյունավետ օգտագործմանը, ներդրումների խթանմանը և իրացման նոր շուկաների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի Արմավիրի մարզի ագրարային տնտեսության կայուն զարգացման, գյուղական բնակչության տնտեսական ակտիվության բարձրացման և Հայաստանի խաղողագինեգործական ոլորտի մրցունակության ամրապնդման տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկյան Հայաստանի պետականության ժամանակաշրջանում ձևավորված քրեաիրավական համակարգի, հանցագործությունների վերաբերյալ իրավական պատկերացումների և պատժի կիրառման սկզբունքների պատմաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում ժամանակաշրջանի իրավական աղբյուրները, օրենսդրական ժողովածուները, դատական սովորույթները և իրավական նորմերը՝ բացահայտելու համար քրեական պատասխանատվության ձևավորման և իրականացման հիմնական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանցավոր համարվող արարքների տեսակներին, դրանց դասակարգման սկզբունքներին և հասարակության, պետության, եկեղեցու, սեփականության, ընտանիքի ու անհատի դեմ ուղղված իրավախախտումների նկատմամբ կիրառվող մոտեցումներին։ Վերլուծվում են պատժի նպատակներն ու տեսակները, պատասխանատվության աստիճանի որոշման չափանիշները, ինչպես նաև հանցանքի ծանրության, մեղավորության և պատճառված վնասի նշանակությունը պատժի ընտրության գործընթացում։ Քննության են առնվում նաև դատական իշխանության կազմակերպումը, քրեական գործերի քննության ընթացակարգային առանձնահատկությունները և աշխարհիկ ու եկեղեցական իրավական նորմերի փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է հայկական ավանդական իրավական մտածողության դերը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով Կիլիկյան Հայաստանի ակտիվ քաղաքական, առևտրային և մշակութային կապերը հարևան պետությունների ու եվրոպական երկրների հետ, որոնք կարող էին նպաստել տարբեր իրավական ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում է քրեաիրավական նորմերի կապը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, բարոյական պատկերացումների և պետական կառավարման պահանջների հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում միջնադարյան հայկական իրավական հուշարձանների նշանակությանը, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հանցագործության, մեղքի, պատասխանատվության և արդարադատության վերաբերյալ ժամանակի պատկերացումները։ Համեմատական մոտեցմամբ հնարավոր է բացահայտել Կիլիկյան Հայաստանի իրավական համակարգի ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները հայկական իրավունքի նախորդ և հետագա զարգացման փուլերի համեմատությամբ։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց պետության և իրավունքի պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան հայկական պետականության իրավական մշակույթի, քրեական արդարադատության և հասարակական հարաբերությունների իրավական կարգավորման սկզբունքների մասին։

Աշխատությունը նվիրված է բյուրեղային միջավայրում ուղղորդված շարժում կատարող էլեկտրոնների ճառագայթման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը արտաքին ֆիզիկական դաշտերի ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է լիցքավորված մասնիկի շարժումը բյուրեղի կանոնավոր կառուցվածքով պայմանավորված պոտենցիալային դաշտում, երբ էլեկտրոնի հետագիծը ձևավորվում է բյուրեղագիտական առանցքների կամ հարթությունների ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնիկի շարժման պարամետրերի և առաջացող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման միջև գոյություն ունեցող կապին, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրական կամ մագնիսական դաշտերի ազդեցությանը էլեկտրոնի շարժման և ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Քննության են առնվում մասնիկի էներգիայի, բյուրեղի կառուցվածքային հատկությունների, շարժման ուղղության և արտաքին դաշտի պարամետրերի փոփոխության հետևանքով առաջացող ֆիզիկական երևույթները։ Վերլուծվում են ճառագայթման ինտենսիվությունը, սպեկտրային բաշխումը, հաճախականային առանձնահատկությունները և դրանց կախվածությունը համակարգի հիմնական պարամետրերից։ Կարևորվում է նաև բյուրեղային միջավայրի ներքին պարբերական դաշտի և արտաքին ազդեցությունների համատեղ դերը, որը կարող է փոփոխել մասնիկի տատանողական շարժումը և դրան համապատասխան ճառագայթման հատկությունները։ Հետազոտության ընթացքում կիրառվող տեսական մոդելները հնարավորություն են տալիս նկարագրել էլեկտրոնի շարժման դինամիկան, գնահատել էներգիայի կորուստները և կանխատեսել տարբեր պայմաններում առաջացող ճառագայթման բնույթը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բարձր էներգիաներով մասնիկների շարժման առանձնահատկություններին և հարաբերականության տեսության ազդեցությանը համապատասխան ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկման ժամանակ։ Տարբեր արտաքին պայմանների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել ճառագայթման կառավարման և դրա բնութագրերի նպատակային փոփոխման հնարավորությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն բարձր էներգիաների ֆիզիկայի, բյուրեղներում լիցքավորված մասնիկների փոխազդեցության և ճառագայթման ֆիզիկայի զարգացման համար, ինչպես նաև կարող են կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնել ուղղորդված և կարգավորվող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման աղբյուրների հետազոտման ու մշակման ոլորտում։

Աշխատությունը նվիրված է դինամիկ համակարգերի կայունության տեսության շրջանակում Լյապունովի ֆունկցիայի կիրառման սկզբունքների և K-կայունության խնդրի մաթեմատիկական ձևակերպման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դիֆերենցիալ հավասարումներով նկարագրվող համակարգերի լուծումների վարքը, հավասարակշռության վիճակների կայունության պայմանները և սկզբնական տվյալների կամ արտաքին ազդեցությունների փոփոխության նկատմամբ համակարգի արձագանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լյապունովի մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել համակարգի կայունությունը՝ առանց համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումները բացահայտ տեսքով ստանալու անհրաժեշտության։ Քննության են առնվում հատուկ օժանդակ ֆունկցիաների կառուցման սկզբունքները, դրանց դրական որոշյալության, փոփոխման բնույթի և համակարգի հետագծերի երկայնքով վարքի պայմանները։ Վերլուծվում է, թե համապատասխան ֆունկցիայի հատկությունների միջոցով ինչպես կարելի է սահմանել կամ հիմնավորել համակարգի կայունության տարբեր չափանիշներ և գնահատել լուծումների շեղումների սահմանափակվածությունը։ K-կայունության խնդրի շրջանակում կարևորվում է համակարգի վիճակի փոփոխությունների և դրանց նկատմամբ սահմանվող քանակական գնահատականների փոխկապակցվածությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն հավասարակշռության կետի շրջակայքում համակարգի վարքը, այլև լուծումների կայունության ավելի ընդհանրացված հատկությունները։ Ուսումնասիրվում են բավարար և անհրաժեշտ պայմանների ձևակերպման հնարավորությունները, կայունությունը բնութագրող ֆունկցիաների ընտրության մեթոդները և տարբեր դասերի դինամիկ համակարգերի նկատմամբ դրանց կիրառելիությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ոչ գծային համակարգերին, որոնց դեպքում ուղղակի վերլուծական լուծումների ստացումը հաճախ բարդ կամ անհնար է, իսկ Լյապունովի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համակարգի որակական վարքի վերաբերյալ կարևոր եզրակացություններ կատարել։ Քննության են առնվում նաև կայունության, ասիմպտոտիկ վարքի և համակարգի պարամետրերից կախված փոփոխությունների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի դիֆերենցիալ հավասարումների, կառավարման տեսության և դինամիկ համակարգերի մաթեմատիկական վերլուծության համար՝ նպաստելով բարդ համակարգերի կայունության գնահատման տեսական մեթոդների զարգացմանը և դրանց կիրառմանը տեխնիկական, ֆիզիկական ու այլ մաթեմատիկական մոդելներում։