Պատրաստի նյութեր

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական բնույթի համառոտ տեղեկատու է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել արհեստական և սինթետիկ նյութերի ստեղծմանը, հատկություններին, արտադրական նշանակությանը և դրանցից ստացվող տարբեր առարկաների վերաբերյալ գրականությանը։ Ներկայացվող նյութերի միջոցով հնարավոր է ընդհանուր պատկերացում կազմել քիմիական արդյունաբերության զարգացման, նոր նյութերի ստեղծման և դրանց առօրյա ու արտադրական կիրառությունների ընդլայնման մասին։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում պոլիմերային նյութերին, պլաստմասսաներին, սինթետիկ մանրաթելերին, կաուչուկներին, խեժերին և այլ արհեստական նյութերին՝ ներկայացնելով դրանց հիմնական հատկությունները և օգտագործման ոլորտները ճանաչողական մակարդակով։ Մատենագիտական ցանկում ընդգրկված գրականությունը կարող է անդրադառնալ այդ նյութերից կենցաղային իրերի, հագուստի և գործվածքների, տեխնիկական բաղադրիչների, շինարարական տարրերի, փաթեթավորման և արդյունաբերական նշանակության տարբեր արտադրատեսակների ստեղծմանն ու կիրառմանը։ Հրատարակության հանձնարարական բնույթը ենթադրում է գրականության նպատակային ընտրություն՝ ընթերցողին համապատասխան թեմայի վերաբերյալ առավել մատչելի և օգտակար աղբյուրների ուղղորդելու նպատակով։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարել գիտատեխնիկական գիտելիքների հանրայնացման, ինքնակրթության և մասնագիտական կողմնորոշման գործում՝ հնարավորություն տալով հետաքրքրված ընթերցողին արագ գտնել անհրաժեշտ գրականությունը։ Միաժամանակ հրատարակությունն ունի պատմական նշանակություն, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պատկերացումները սինթետիկ նյութերի տնտեսական ու տեխնոլոգիական նշանակության մասին և ցույց է տալիս, թե նոր նյութերի տարածումը ինչպես էր ներկայացվում գիտահանրամատչելի ու մատենագիտական գրականության մեջ։ Ընտրված աղբյուրների թեմատիկ կազմը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև քիմիական արդյունաբերության և նյութագիտության վերաբերյալ գրականության տարածման առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է հանձնարարական մատենագիտության և գիտատեխնիկական տեղեկատվության գործառույթները՝ ծառայելով որպես ուղեցույց սինթետիկ նյութերի հատկությունների, կիրառությունների և դրանցից պատրաստվող արտադրատեսակների վերաբերյալ գրականության որոնման ու ուսումնասիրման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան իրավական և եկեղեցական մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից մեկի ձևավորման ու պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ քրիստոնեության պետական ընդունումից հետո ստեղծված հասարակական, հոգևոր և իրավական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն նորմերն ու կանոններն են, որոնց միջոցով կարգավորվել են եկեղեցու ներքին կառուցվածքը, հոգևորականության գործունեությունը, հավատացյալների վարքագիծը, ծիսական կյանքը, ամուսնաընտանեկան հարաբերությունների որոշ ոլորտներ, բարոյական պարտականությունները և եկեղեցական կարգապահությանը վերաբերող հարցերը։ Քննվում են վաղ քրիստոնեական կանոնների ընդունման, տեղայնացման և հայկական եկեղեցական միջավայրում կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղական իրավաստեղծ գործունեության աստիճանական զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցական ժողովների որոշումներին, հայրապետական կանոններին և հեղինակավոր հոգևորականների ու իրավական մտածողների գործունեությանը՝ որպես կանոնական համակարգի ձևավորման կարևոր աղբյուրների։ Ուսումնասիրվում է նաև օտարալեզու քրիստոնեական կանոնական նյութերի թարգմանության և դրանց հայկական իրավական մշակույթում յուրացման նշանակությունը։ Պատմատեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն առանձին իրավական նորմերի բովանդակությունը, այլև դրանց հիմքում ընկած սկզբունքները, իրավական մտածողության առանձնահատկությունները և հասարակական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աշխարհիկ ու եկեղեցական իրավակարգավորման փոխհարաբերության խնդիրը՝ հատկապես այն ժամանակաշրջաններում, երբ քաղաքական պայմանների փոփոխության հետևանքով եկեղեցական կառույցները կարևոր դեր էին ստանձնում հասարակական հարաբերությունների կարգավորման և համայնքային կյանքի կազմակերպման գործում։ Դիտարկվում են նաև կանոնական նորմերի համակարգման գործընթացները, իրավական ժողովածուների ստեղծման նախադրյալները և դրանց ազդեցությունը հետագա հայկական իրավական ավանդույթի վրա։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու վաղ միջնադարից մինչև զարգացած միջնադար տեղի ունեցած գաղափարական և ինստիտուցիոնալ փոփոխություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է իրավունքի պատմության, եկեղեցու պատմության, աղբյուրագիտության և իրավական տեսության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական միջնադարյան իրավական մշակույթի ձևավորման ու շարունակականության կարևոր ուղղություններից մեկը։

Հրատարակությունը կրոնական, եկեղեցագիտական և հոգևոր-մշակութային բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է քրիստոնեական եկեղեցու էությունը, նշանակությունը և նրա տեղը հայ ժողովրդի հոգևոր ու հասարակական կյանքում։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում եկեղեցու՝ որպես հավատքի, պաշտամունքի, համայնքային կյանքի և մշակութային ժառանգության պահպանման հաստատության ընկալմանը։ Քննարկվում են քրիստոնեական վարդապետության հիմնական գաղափարները, եկեղեցական կյանքի կազմակերպման սկզբունքները, հոգևորականության դերը և հավատացյալների մասնակցությունը կրոնական համայնքի կյանքին։ Առանձնահատուկ տեղ կարող է հատկացվել Հայ Առաքելական եկեղեցու պատմական զարգացմանը, նրա ծիսական ավանդույթներին, տոներին, խորհուրդներին և աստվածապաշտական սովորույթներին։ Եկեղեցին դիտարկվում է նաև որպես ազգային մշակույթի կարևոր կենտրոն, որի գործունեության հետ դարեր շարունակ կապված են եղել կրթությունը, գրավոր մշակույթը, ձեռագրերի ստեղծումն ու պահպանումը, պատմագրությունը, երաժշտությունը, ճարտարապետությունը և արվեստի տարբեր ճյուղերը։ Աշխատության մեջ կարող են բացատրվել եկեղեցական կառույցի և աստիճանակարգության առանձնահատկությունները, հոգևոր պաշտոնների նշանակությունը, եկեղեցական արարողությունների խորհուրդը և պաշտամունքային տարածքի հիմնական տարրերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական բարոյականության ներկայացումը՝ մարդասիրության, ողորմածության, փոխադարձ օգնության, պատասխանատվության և հոգևոր ինքնակատարելագործման գաղափարների համատեքստում։ Միաժամանակ նյութը կարող է անդրադառնալ եկեղեցու և հայ հասարակության պատմական փոխհարաբերություններին՝ ընդգծելով հոգևոր հաստատությունների մասնակցությունը ազգային ինքնության, լեզվի և մշակութային հիշողության պահպանմանը։ Հին ուղղագրությամբ շարադրանքը կամ համապատասխան լեզվական ձևերը հրատարակությանը կարող են հաղորդել նաև լեզվապատմական արժեք՝ այն հետաքրքիր դարձնելով ոչ միայն կրոնական գրականության, այլև հայ գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը կարող է ծառայել որպես ճանաչողական և հոգևոր տեղեկատու՝ ընթերցողին ծանոթացնելով եկեղեցական կյանքի հիմնական հասկացություններին, հայկական քրիստոնեական ավանդույթին և եկեղեցու պատմամշակութային նշանակությանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խոշոր քաղաքային համայնքներում ֆինանսական կառավարման համակարգի արդյունավետության գնահատմանը, տեղական ֆինանսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում համայնքային բյուջեների եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքն է, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորությունները, պետական բյուջեից ստացվող միջոցների նշանակությունը և ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման արդյունավետությունը։ Քննվում են բյուջետային պլանավորման, կանխատեսման, ծրագրային ֆինանսավորման, ծախսերի առաջնահերթությունների սահմանման և համայնքային ծառայությունների ֆինանսական ապահովման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոշոր քաղաքներին բնորոշ կառավարչական առանձնահատկություններին, քանի որ բնակչության մեծ թիվը, ենթակառուցվածքների ծավալը և հանրային ծառայությունների բազմազանությունը պահանջում են ֆինանսական ռեսուրսների առավել համակարգված կառավարում։ Ուսումնասիրվում են տեղական հարկերի, տուրքերի, համայնքային գույքի օգտագործման և այլ եկամտային աղբյուրների դերը համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության ապահովման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համայնքային ծախսերի արդյունավետության գնահատումը՝ քաղաքային ենթակառուցվածքների, տրանսպորտի, բարեկարգման, կոմունալ ծառայությունների և տեղական նշանակության այլ ծրագրերի ֆինանսավորման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր խոշոր քաղաքների ֆինանսական ցուցանիշները՝ բացահայտելով եկամուտների հավաքագրման, բյուջետային միջոցների օգտագործման և ֆինանսական կայունության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համայնքային պարտավորությունների, ներդրումային ծրագրերի, ֆինանսական ռիսկերի և երկարաժամկետ պլանավորման նշանակությանը։ Ֆինանսական կառավարման արդյունավետության կարևոր բաղադրիչներ են դիտարկվում հաշվետվողականությունը, բյուջետային գործընթացների թափանցիկությունը, ներքին վերահսկողությունը և համայնքի բնակիչների մասնակցության հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային ֆինանսների, տեղական ինքնակառավարման և ֆինանսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և խոշոր քաղաքների կայուն սոցիալ-տնտեսական զարգացման ապահովման հնարավորությունները։

Աշխատությունը նվիրված է քրեական դատավարության մինչդատական փուլում անձի հիմնարար իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության իրավական երաշխիքների, դրանց իրականացման մեխանիզմների և կիրառական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քրեական վարույթում ներգրավված անձանց իրավական կարգավիճակն է, ինչպես նաև պետական մարմինների կողմից իրականացվող դատավարական գործողությունների և անձի իրավունքների պաշտպանության միջև անհրաժեշտ հավասարակշռության ապահովումը։ Քննվում են անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության, պաշտպանության իրավունքի, անմեղության կանխավարկածի, մասնավոր կյանքի հարգման, արդյունավետ իրավական պաշտպանության և արդար դատաքննության ընդհանուր սկզբունքների դրսևորումները մինչդատական վարույթի ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կասկածյալի, մեղադրյալի, տուժողի և քրեական վարույթին մասնակցող այլ անձանց իրավունքների ծավալին, դրանց իրացման դատավարական պայմաններին և իրավասու մարմինների համապատասխան պարտականություններին։ Ուսումնասիրվում են հարկադրանքի միջոցների կիրառման իրավական սահմանները, դատական վերահսկողության նշանակությունը և այն ընթացակարգային երաշխիքները, որոնք նախատեսված են պետական միջամտության կամայականությունը կանխելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պաշտպանի մասնակցության, իրավաբանական օգնություն ստանալու, դատավարական որոշումները բողոքարկելու և իրավունքի ենթադրյալ խախտումների դեմ արդյունավետ պաշտպանության միջոցներից օգտվելու խնդիրը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև ապացույցների ձեռքբերման օրինականության և անձի իրավունքների պաշտպանության փոխկապակցվածությունը, քանի որ մինչդատական վարույթի ընթացքում իրականացվող գործողությունները կարող են էականորեն ազդել հետագա դատաքննության արդարության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի դատախազական հսկողության, դատական վերահսկողության և վարույթ իրականացնող մարմինների պատասխանատվության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Ազգային իրավակարգավորման վերլուծությունը կարող է համադրվել մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային սկզբունքների և չափանիշների հետ՝ բացահայտելու օրենսդրական ու իրավակիրառական համակարգի զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քրեական դատավարության իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և դատական վերահսկողության տեսական ու կիրառական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մինչդատական վարույթում անձի իրավական պաշտպանության արդյունավետ համակարգի հիմնական բաղադրիչները։

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի հյուսիսարևելյան շրջաններում բնակվող քրդական համայնքների պատմության, էթնիկական կազմի, ավանդական մշակույթի և հասարակական կյանքի համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակչության ձևավորման պատմական գործընթացներն են, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած վերաբնակեցումները, ցեղային և տոհմային կառուցվածքները, բնակավայրերի աշխարհագրական տարածվածությունը և հարակից ժողովուրդների հետ երկարատև փոխհարաբերությունները։ Քննվում են այն պատմական հանգամանքները, որոնց ազդեցությամբ քրդական խմբեր հաստատվեցին Խորասանում, ինչպես նաև նրանց դերը տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքների ներքին կազմակերպմանը, ազգակցական կապերին, ընտանիքի կառուցվածքին, ավանդական զբաղմունքներին, գյուղատնտեսությանը, անասնապահությանը և կենցաղային տնտեսության տարբեր ձևերին։ Ազգագրական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են բնակարանային մշակույթը, հագուստը, սննդային ավանդույթները, տոները, ընտանեկան և հասարակական ծեսերը, երաժշտությունը, պարերը, բանահյուսությունը և ժողովրդական հավատալիքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական միջավայրի ուսումնասիրությունը՝ քրդերենի տեղական խոսվածքների, բազմալեզու հաղորդակցության և հարևան լեզուների հետ շփումների համատեքստում։ Դիտարկվում են նաև կրոնական ավանդույթների, համայնքային ինքնագիտակցության և պատմական հիշողության դերը խմբային ինքնության պահպանման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե աշխարհագրական հեռավորությունը քրդաբնակ մյուս խոշոր տարածքներից և երկարատև փոխգործակցությունը իրանական բազմազգ միջավայրի հետ ինչպես են անդրադարձել տեղական մշակույթի առանձնահատկությունների ձևավորման վրա։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են կազմել պատմական գրավոր վկայությունները, ազգագրական դաշտային նյութերը, բանավոր պատմությունները, ժողովրդագրական տվյալները և լեզվական նյութերը, որոնց համադրումը նպաստում է համայնքների անցյալի և մշակութային զարգացման բազմակողմանի վերականգնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմության, ազգագրության, ժողովրդագրության և մշակութային մարդաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Խորասանի քրդական բնակչությունը որպես Իրանի էթնոմշակութային բազմազանության պատմականորեն ձևավորված բաղադրիչ։

Հրատարակությունը տարածաշրջանային ուղեցույցային և ճանաչողական բնույթի աշխատություն է, որը համակողմանի պատկերացում է տալիս Հարավային Կովկասի երեք երկրների աշխարհագրության, պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և ճանապարհորդական հնարավորությունների մասին։ Նյութը կառուցված է այնպես, որ ընթերցողը կարողանա նախ ծանոթանալ տարածաշրջանի ընդհանուր առանձնահատկություններին, ապա առանձին ուսումնասիրել յուրաքանչյուր երկրի քաղաքները, բնակավայրերը, պատմամշակութային կենտրոնները, բնական տեսարժան վայրերը և տեղական կենցաղը։ Ներկայացվում են պատմության հիմնական փուլերը, ժողովուրդների մշակութային ավանդույթները, լեզվական ու կրոնական բազմազանությունը, ճարտարապետական ժառանգությունը, ազգային խոհանոցը, երաժշտությունը, տոները և առօրյա կյանքի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում մայրաքաղաքներին և զբոսաշրջային նշանակություն ունեցող շրջաններին՝ նկարագրելով թանգարանները, եկեղեցիները, վանքերը, ամրոցները, հնագիտական վայրերը, պատմական թաղամասերը և բնության հուշարձանները։ Ուղեցույցային բաղադրիչը կարող է ներառել ճանապարհորդության կազմակերպման համար անհրաժեշտ գործնական տեղեկություններ՝ տրանսպորտային կապերի, կացության, սննդի, երթուղիների և այցելության համար հետաքրքիր վայրերի վերաբերյալ։ Միաժամանակ տարածաշրջանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես զբոսաշրջային ուղղություն, այլև որպես պատմականորեն փոխկապակցված մշակութային տարածք, որտեղ տարբեր ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների ազդեցությունները ձևավորել են բազմաշերտ ժառանգություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խորհրդային շրջանի ժառանգությանը և հետխորհրդային հասարակությունների ձևավորման ընդհանուր համատեքստին՝ ընթերցողին օգնելով հասկանալ ժամանակակից քաղաքային և մշակութային միջավայրերի պատմական հիմքերը։ Տարբեր երկրների նյութերի համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս նկատելու ինչպես տարածաշրջանային ընդհանրությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր երկրի առանձնահատուկ մշակութային դիմագիծը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է ճանապարհորդական ուղեցույցի, պատմամշակութային տեղեկատուի և տարածաշրջանային ճանաչողական գրականության գործառույթները՝ նախատեսված լինելով ինչպես ճանապարհորդություն ծրագրող ընթերցողների, այնպես էլ Հարավային Կովկասի պատմությամբ, մշակույթով և աշխարհագրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է միջուկային էներգետիկայում թորիում պարունակող վառելիքային համակարգերի կիրառման տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ ջրաջրային էներգետիկ ռեակտորների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում վառելիքային ցիկլի նեյտրոնաֆիզիկական առանձնահատկություններն են, թորիումի ներգրավման ազդեցությունը ռեակտորի հիմնական ֆիզիկական բնութագրերի, վառելիքի օգտագործման արդյունավետության և իզոտոպային կազմի փոփոխությունների վրա։ Քննվում է թորիումային վառելիքային ցիկլի առանձնահատկությունը, որի դեպքում սկզբնական նյութի միջուկային փոխակերպումները կարող են հանգեցնել էներգետիկ նշանակություն ունեցող նոր ճեղքվող նյութի առաջացմանը։ Այդ գործընթացները դիտարկվում են ռեակտորային ֆիզիկայի ընդհանուր օրինաչափությունների, նեյտրոնների բազմացման, կլանման և վառելիքի այրման տեսանկյունից։ Աշխատությունում կարող են համեմատվել վառելիքային տարբեր հայեցակարգեր՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը էներգետիկ արդյունավետության, վառելիքային պաշարների օգտագործման և միջուկային թափոնների բնութագրերի վրա։ Պլուտոնիումի և բարձր հարստացված ուրանի ներգրավումը դիտարկվում է բացառապես միջուկային վառելիքային ցիկլի գիտական վերլուծության շրջանակում՝ առանց դրանց ստացման կամ գործնական մշակման տեխնոլոգիական ընթացակարգերի ներկայացման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակտորի անվտանգության հետ կապված ընդհանուր նեյտրոնաֆիզիկական պարամետրերին, վառելիքի բաղադրության փոփոխության հնարավոր հետևանքներին և գործող էներգետիկ ռեակտորների համար այլընտրանքային վառելիքային ցիկլերի գնահատման խնդիրներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև միջուկային նյութերի արդյունավետ օգտագործման, երկարաժամկետ ռադիոտոքսիկության նվազեցման և վառելիքային ցիկլի կայունության վերաբերյալ մոտեցումների քննարկումը։ Նման ուսումնասիրությունները սովորաբար հիմնվում են ռեակտորային ֆիզիկայի մաթեմատիկական մոդելների և հաշվարկային մեթոդների վրա, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր վառելիքային համակարգերի ընդհանուր վարքը՝ առանց իրական ռեակտորային փորձարկումների։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջուկային ֆիզիկայի, ռեակտորային ֆիզիկայի և միջուկային էներգետիկայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով թորիումային վառելիքային ցիկլերի գիտական հնարավորություններն ու սահմանափակումները էներգետիկ ռեակտորների զարգացման համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի դարձվածաբանական համակարգում համեմատության հիմքով ձևավորված կայուն լեզվական միավորների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն կայուն կապակցություններն են, որոնց պատկերավոր նշանակությունը կառուցվում է որևէ անձի, առարկայի, երևույթի, գործողության կամ հատկանիշի մեկ այլ հայտնի պատկերի հետ համադրման միջոցով։ Քննվում են այդ միավորների ձևավորման լեզվական օրինաչափությունները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, բառային կազմի կայունության աստիճանը և ամբողջական դարձվածաբանական իմաստի առաջացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համեմատության առարկայի և համեմատության հիմքի իմաստային կապին, ինչպես նաև այն պատկերներին, որոնք հայերենում ավանդաբար օգտագործվում են մարդու արտաքինի, բնավորության, վարքագծի, հուզական վիճակի, գործողությունների ուժգնության կամ տարբեր երևույթների հատկանիշների բնութագրման համար։ Ուսումնասիրվում են կենդանիների, բնության երևույթների, կենցաղային առարկաների, պատմամշակութային պատկերացումների և ժողովրդական մտածողության հետ կապված համեմատական բաղադրիչները՝ բացահայտելով դրանց լեզվամշակութային նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածային միավորների փոխաբերական և գնահատողական բնույթի վերլուծությունը, քանի որ դրանք հաճախ ոչ միայն անվանում կամ նկարագրում են երևույթը, այլև արտահայտում խոսողի վերաբերմունքը, հուզական գնահատականը և հաղորդակցական նպատակը։ Դիտարկվում են դրանց կիրառության առանձնահատկությունները գեղարվեստական գրականության, հրապարակախոսության և առօրյա խոսքի մեջ, ինչպես նաև ոճական արժեքը և խոսքի արտահայտչականության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դասակարգվել տարբեր կառուցվածքային կաղապարներ, իմաստային խմբեր և տարբերակային ձևեր՝ պարզելու դրանց տեղը հայերենի ընդհանուր դարձվածաբանական համակարգում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է լեզվի զարգացման ընթացքում նման միավորների պահպանման, փոփոխության և նոր ձևերի առաջացման խնդիրը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դարձվածաբանության, իմաստաբանության, ոճագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական ներկայացնել համեմատության վրա հիմնված կայուն արտահայտությունների լեզվական կառուցվածքն ու մշակութային բովանդակությունը։

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն կրթության ոլորտում մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բուհական համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում կրթական ծառայությունների շուկայի առանձնահատկություններն են, բուհերի մրցակցային դիրքի ձևավորումը, դիմորդների և ուսանողների պահանջմունքների ուսումնասիրությունը, կրթական ծրագրերի ներկայացումը և հաստատությունների հեղինակության ձևավորման մեխանիզմները։ Մարքեթինգային համալիրը դիտարկվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատության ռազմավարական կառավարման բաղադրիչ՝ ներառելով կրթական ծառայության բովանդակությունը, գնային և ֆինանսական քաղաքականությունը, ծառայությունների հասանելիությունը, հաղորդակցությունը, առաջխաղացումը և շահակիցների հետ հարաբերությունների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կրթական ծառայության յուրահատկություններին, քանի որ դրա արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն ուսումնական ծրագրով, այլև դասավանդման որակով, մասնագիտական միջավայրով, ենթակառուցվածքներով, շրջանավարտների հնարավորություններով և հաստատության հեղինակությամբ։ Քննվում են կրթական շուկայի ուսումնասիրության, նպատակային լսարանների առանձնացման, դիմորդների վարքագծի և մասնագիտությունների ընտրության վրա ազդող գործոնների գնահատման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուհերի հաղորդակցական քաղաքականությունը՝ տեղեկատվական արշավների, հանրային կապերի, թվային հարթակների, սոցիալական հաղորդակցության և հաստատության բրենդի ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսանողների ներգրավման և պահպանման, շրջանավարտների հետ հարաբերությունների, գործատուների հետ համագործակցության և աշխատաշուկայի պահանջներին կրթական առաջարկի համապատասխանեցման խնդիրներին։ Հայաստանի բուհական համակարգի առանձնահատկությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մրցակցային միջավայրի, ժողովրդագրական փոփոխությունների, կրթական պահանջարկի և կառավարման մեխանիզմների ազդեցությունը մարքեթինգային որոշումների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի մարքեթինգային արդյունավետության գնահատումը՝ կրթական հաստատության երկարաժամկետ զարգացման նպատակների հետ դրա համապատասխանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կրթության կառավարման, ծառայությունների մարքեթինգի և ռազմավարական կառավարման մոտեցումները՝ ուղղված բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գործունեության արդյունավետության, ճանաչելիության և կրթական շուկայում կայուն դիրքի ձևավորման հնարավորությունների բացահայտմանը։

Հրատարակությունը պատմաիրավական և տնտեսական բնույթի սկզբնաղբյուր է, որը ներկայացնում է կաթնամթերքի արտադրության ու իրացման նպատակով ստեղծված արտելային կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող կանոնների և կազմակերպական սկզբունքների ամբողջությունը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կոոպերատիվ տնտեսավարման ձևերի կառուցվածքը, անդամակցության պայմանները, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, ընդհանուր կառավարման մարմինների իրավասությունները և համատեղ տնտեսական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտելին կից գործող առևտրային կետի կարգավիճակին, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող էր իրականացնել արտադրանքի վաճառքը և անմիջական կապ հաստատել սպառողների հետ։ Կանոնադրական դրույթները կարող են վերաբերել անդամների ընդունման և դուրս գալու ընթացակարգերին, ներդրումներին, ընդհանուր գույքի ձևավորմանը, եկամուտների և ծախսերի հաշվառմանը, աշխատանքի կազմակերպմանը, պատասխանատվության բաշխմանը և որոշումների ընդունման կարգին։ Այդպիսի փաստաթղթերը կարևոր են նաև գյուղատնտեսական արտադրության ու մանր առևտրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտելային մոդելը միավորում էր արտադրական, տնտեսական և իրացման գործառույթները։ Կաթնամթերքի ոլորտի առանձնահատկությունները պայմանավորում էին արտադրանքի որակի, պահպանման, մատակարարման և վաճառքի կազմակերպման նկատմամբ որոշակի պահանջների առկայությունը, որոնք կարող էին արտացոլվել կազմակերպության ներքին կանոններում։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նաև այն մասին, թե իրավական կարգավորումը ինչպես էր օգտագործվում անդամների տնտեսական շահերի համաձայնեցման, ընդհանուր սեփականության կառավարման և համատեղ ձեռնարկատիրական գործունեության կայունության ապահովման համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից այն արժեքավոր է կոոպերատիվ շարժման, գյուղատնտեսական տնտեսության, առևտրի և հասարակական ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրության կառուցվածքի և բովանդակության վերլուծությունը կարող է նաև ցույց տալ տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված տնտեսական կազմակերպությունների կառավարման մշակույթը և իրավական ձևակերպումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է արտելային տնտեսության զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման և կոոպերատիվ կազմակերպությունների պատմաիրավական հիմքերի ուսումնասիրման համար։

Հրատարակությունը գրական-տեղեկատու և մատենագիտական բնույթի ժողովածու է, որը կազմվել է հայ մեծ գրողի ծննդյան հարյուրամյակի առիթով և նպատակ ունի համառոտ, համակարգված ձևով ներկայացնել նրա ստեղծագործական ժառանգության, կյանքի և գրական գործունեության վերաբերյալ բազմաբնույթ նյութեր։ Ժողովածուի կարևոր մասը կազմում են գրողի ստեղծագործություններից և արտահայտություններից ընտրված ասույթներն ու թևավոր խոսքերը, որոնց միջոցով արտացոլվում են նրա աշխարհայացքը, մարդասիրական գաղափարները, բարոյական արժեքները, հասարակության, հայրենիքի, մշակույթի, գրականության և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Նման նյութերի թեմատիկ կամ գաղափարական համակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու հեղինակի մտքի առավել բնորոշ ուղղություններին և հասկանալու նրա ստեղծագործական աշխարհում կրկնվող հիմնական գաղափարները։ Կենսագրական բաժինը ներկայացնում է կյանքի և գործունեության կարևոր հանգրվանները՝ գրական ճանապարհը կապելով ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Անդրադարձ է կատարվում ստեղծագործական գործունեության տարբեր ոլորտներին՝ պոեզիային, արձակին, քառյակներին, բալլադներին, հեքիաթներին, գրական ու հասարակական գործունեությանը՝ ձևավորելով հեղինակի ժառանգության ընդհանուր պատկերը։ Մատենագիտական հատվածը ծառայում է որպես ուղղորդող տեղեկատվական գործիք՝ ներկայացնելով ստեղծագործությունների հրատարակությունների, գրողի կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ ուսումնասիրությունների և նրան նվիրված գրականության մասին տվյալներ։ Այդ պատճառով ժողովածուն կարող է օգտակար լինել ինչպես լայն ընթերցողական շրջանակի, այնպես էլ ուսուցիչների, ուսանողների, գրականագետների, գրադարանավարների և մատենագետների համար։ Հրատարակության կառուցվածքում կենսագրական, գրական և մատենագիտական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս այն օգտագործել նաև ցուցահանդեսների, գրական միջոցառումների, հոբելյանական ծրագրերի և կրթական աշխատանքի կազմակերպման ընթացքում։ Միաժամանակ այն արտացոլում է գրողի ժառանգության ընկալման և հանրայնացման որոշակի ժամանակաշրջան՝ այդպիսով ձեռք բերելով նաև գրականության պատմության և մշակութային հիշողության ուսումնասիրության աղբյուրագիտական նշանակություն։

Աշխատությունը պատմաաշխարհագրական և վարչավիճակագրական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Կարսի տարածաշրջանի բնական պայմանների, բնակչության, վարչական կառուցվածքի, տնտեսության և հասարակական կյանքի բազմակողմանի ներկայացմանը։ Ուշադրության կենտրոնում է տարածքի աշխարհագրական դիրքը, սահմանները, ռելիեֆը, կլիմայական պայմանները, ջրային համակարգը, հողային և բնական ռեսուրսները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման և տնտեսական գործունեության վրա։ Ներկայացվում է վարչատարածքային բաժանումը, բնակավայրերի ցանցը և կառավարման կազմակերպումը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տարածաշրջանի վարչական համակարգի առանձնահատկությունների մասին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժողովրդագրական և ազգագրական տվյալներին՝ բնակչության թվաքանակին, բնակավայրերի տեսակներին, էթնիկական և կրոնական կազմին, սոցիալական խմբերին ու նրանց զբաղմունքներին։ Այդ տեղեկությունները արժեքավոր նյութ են տարածաշրջանում բնակվող հայերի և մյուս ժողովուրդների պատմական ժողովրդագրության ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Տնտեսական բաժիններում կարող են լուսաբանվել երկրագործությունը, անասնապահությունը, արհեստները, առևտուրը, ճանապարհային հաղորդակցությունը և տեղական շուկաների նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև քաղաքային կենտրոնների և գյուղական բնակավայրերի տնտեսական գործառույթները, հողօգտագործման առանձնահատկությունները և տարածաշրջանի կապերը հարակից տարածքների հետ։ Պատմական տեսանկյունից կարևոր են XIX դարի երկրորդ կեսից տարածաշրջանում տեղի ունեցած վարչական և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, բնակչության տեղաշարժերը և նոր կառավարման համակարգի ձևավորման գործընթացները։ Նման աշխատություններում պահպանված վիճակագրական, տեղագրական և վարչական տեղեկությունները կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունեն, սակայն դրանց օգտագործման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալների հավաքման ժամանակաշրջանը, վարչական նպատակները և հեղինակային մոտեցումները։ Ընդհանուր առմամբ նյութը հնարավորություն է տալիս համալիր պատկերացում կազմել Կարսի տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, ժողովրդագրության և տնտեսական կյանքի մասին՝ միաժամանակ ծառայելով որպես արժեքավոր աղբյուր հայոց պատմության, Կովկասի պատմության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական հարսանեկան ծիսակարգում պարի դերի, գործառույթների և փոխակերպումների ուսումնասիրությանը XX դարից մինչև XXI դարի սկիզբն ընդգրկող ժամանակաշրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում պարն է՝ որպես հարսանեկան արարողության կարևոր բաղադրիչ, որը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոց, ծիսական գործողություն, համայնքային հաղորդակցության ձև և մշակութային հիշողության փոխանցման միջոց։ Քննվում է հարսանեկան պարերի տեղը ավանդական ծիսական համակարգում, դրանց կապը արարողության տարբեր փուլերի, մասնակիցների դերաբաշխման, երաժշտական ուղեկցության և ժողովրդական պատկերացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տղամարդկանց, կանանց, նորապսակների, ընտանիքի անդամների և համայնքի մյուս ներկայացուցիչների մասնակցության ձևերին՝ բացահայտելով, թե պարային գործողությունների միջոցով ինչպես են արտահայտվել ընտանեկան ու համայնքային հարաբերությունները, տոնական տրամադրությունը և խմբային համախմբվածությունը։ Ուսումնասիրվում են հայկական տարբեր ազգագրական շրջաններին բնորոշ պարային ավանդույթները, դրանց շարժական, երաժշտական և ծիսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղական տարբերակների փոխազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում XX դարի հասարակական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը հարսանեկան պարային մշակույթի վրա՝ քաղաքայնացման, բնակչության տեղաշարժերի, բեմական ժողովրդական պարի տարածման, զանգվածային մշակույթի և երաժշտական նոր ձևերի ներթափանցման համատեքստում։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են ավանդական պարերը որոշ դեպքերում պահպանել իրենց ծիսական նշանակությունը, իսկ այլ դեպքերում վերածվել հիմնականում ժամանցային կամ ներկայացուցչական տարրերի։ XXI դարի սկզբի հարսանեկան մշակույթում ուսումնասիրվում են ավանդույթի վերաիմաստավորման, հին պարաձևերի վերականգնման և ժամանակակից պարային ու երաժշտական ազդեցությունների համադրման միտումները։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են կազմել ազգագրական նկարագրությունները, բանավոր վկայությունները, լուսանկարները, տեսագրությունները, երաժշտական և պարագիտական նյութերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ազգագրության, պարագիտության, ծիսագիտության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հարսանեկան պարը որպես հայկական ավանդական մշակույթի շարունակականությունն ու ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած սոցիոմշակութային փոփոխություններն արտացոլող բազմաշերտ երևույթ։